장음표시 사용
61쪽
tiero Sodomis quinquaginta iustos in ciuitate, remittam omni loco profter illos iustos.Et rursum consummato sermone ad Loth fratrem Abrahq scriptura dicit: Et dominus pluit super Sodomam Sc Gomorram sulphurre ignem a domino de coelo.Et rursum: Et dominus uisitauit Saram, sicut dixit, fecit deus Sarae sicut locutus est, S concepit & peperit Sara Abra/hae siliu in senectute sua de in tempore, sicut locutus est illi dominus. Et dehinc expulsa de Abrahae domo cum filio suo ancilla di in deserto ob aquq inopiam interitum pueri timente,eadem scriptura ait: Et ecce exaudiuit dominus deus uocem pueri ubi erat,& uocauit angelus dei Agar de coelo, Ndixit ei: Quid est Agar Noli timere exaudit enim deus uocem pueri de
loco in quo est Surge de accipe puerum,di tene manu eius,in gentem enim magnam faciam eum. Quae perfidiae caecitas est,quae increduli cordis obtusio est, quae irreligiositatis temeritas aut ignorare haec, aut no ignorata ne/gligere Certe ita comemorata & dicta sunt, ne intelligentiam ueritatis πρror aliquis aut obscuritas impediret. Quae fi non posse ignorati docemus, impietatis esse crime necesse est quod negatur. Angelus dei loqui ad Agat coepit, Ismaelem in gentem magnam adaucturus,ei , innumerabilem gentis progeniem praestiturus. Confessio audientis dominum eum esse de deum edocet. Sermonis enim exordium ab angelo dei coepit, sed in coisse
mi si Fi mγ sione dei constitit.Ita qui sub mysterio magni confit 3 nunciandi dei angratus est,ipse ec natura 3c nomine deus est. Nomen enim naturat,no nomini
di dἀὰὴν natura componitur.Iisdem etiam de rebus ad Abraham deus loquitur, belu, est Ue nedictum iam Ismaelem edocetur,ec multiplicadia esse eundem in gentem: tura er no 3i Benedixi inquit,ei.Non ital demutauit personae suae significationem.Sem - ς' benedixisse demonstrat. Scriptura certe sacramenti ordinem de uerae praedicationis modu ab angelo dei incipiens, S postea iisdem de te/bus eundem loquentem deum confessa seruauit. Procedit autem pleniore doctrinae profectu sermo diuinus.Deus istic ad Abraham loquitur,patitaram Saram pollicetur.Post haec uiri tres sedenti assistunt, unum adorat, de dominum confitetur, idem. N adoratus ec confessus ab illo, tempore eo/dem in futurum rediturum se promittit, de Sarae filium futurum. Deus ad Abraham eg/ Abraham locutus est. Idem postea de rebus ipsis eundem uir ab eo uisus
'iciens uisu, alloquitur:Demutatio tantum fit nominum, nihil tame de confessione de μμr ςQ pq -Vitum enim licet conspectum Abraham deum tamen adorauit, sis di hist abuti cramentum scilicet futurae corporationis agnoscens. Nee tamen tantae fidei testimonio caruit domino in Evangelio dicente: Abraham pater uestet laetabatur ut uideret diem meum, dc uidit N gauisus est. Vir ergo conspectus rediturum se tempore eodem pollicetur.COntuere resiponsionis effectum,
memento tamen uirum cssie qui spondeat. Quid ergo scriptura dictim dominus uisitauit Saram. Vir ergo iste dominus est, de quo scriptura dicit, efficiens
62쪽
essiciens quod spopondit. Quid autem sequitur Et fecit deus Sarae sicut
locutus est. Ut in loquendo nuncupatus dominus in uisitatione significattus,deus praedicatur in facto Locutu certe uirum non ignorans, qui Abra hae diuisus est dc locutus. Deum quomodo ignorabis, scriptura eadem quae uirum dixerat,deu confitenter Ipsa enim dixit : Et concepit ic peperit
Sara Abrahae filium in senectute sua in tempore, sicut locutus cst illi dominus.Sed uir uenturum se locutus est. Virum crede tantum,nisi qui uenit, &deus dc dominus est Causam compara. Vir certe ob id uenit,ut Sara dc cocipiat N pariat Fidem disce.Dominus Sc deus ob hoc uenit,ut Sara dc con/ciperet dc pareret.Ιn potestate dei uir locutus est,& in effectu dei deus praestitit.Ita se deum de loquendo ic faciendo significat. Viris deinde conspe/etis tribus duo abeunt sed qui residet 8c dominus ec deus est. Ne 3 solum dominus dc deus est,sed de iudex est. Stans enim ante dominu Abraham dixit: Nullo modo tu facies hoc uerbii, occidere iustum cum impio, dc erit iustus sicut impius.Nequaquam,qui iudicas omnem terram, facies hoc tu dicium.Toto igitur sermone suo Abraham fidem, ob qua iustificatus est,
docendo minu suum ex tribus agnitum, dc solum adoratum, εἰ deum con/fessus est de iudicem. Ac ne forte existimes in unius consessione,trium om nium uiroru,qui simul uidebantur,honorem contineri, contuere quid conspectis duobus, qui discesserant, Loth dixerit: Et vidit Loth, dc surrexit in obviam illis,N adorauit in faciem in terra de dixit: Ecce domini, diuertite ita domum pum uestri. Hic pluralem retinuit significationem simplex uillo angelorum,illic singularem honorem patriarchae fides confitetur. Hic diuinae scripturae historia duos de inbus angelos fuisse significat, illic dominuta deum praedicat. Ait enim: Et dixit dominus ad Abraham: Quare risit
Sara,dicens: Ego uere paritura sum,ego autem quae iam senui s Nunquid impossibile est a domino uerbum et in tempore hoc reuertar ad te in futu/rum,dc erit Sarae filius. Tenet ergo scriptura ordinem ueritatis, nec plura/lem significatione in eo qui dc deus Sc dominus agnoscebatur admiscens,neis angelis duobus honorem, qui deo tantu fuerat delatus, impertiens. Loth quidem dominos dicit sed scriptura angelos nuncupat Illic hominis ossicium est, istic consessio ueritatis . Dehinc adest in Sodomam Sc Gωmorram iusti poena iudi .Et quid tandem momenti in eo est Dominus 1 ulphur ec ignem pluit a domino: ut dominus a domino, ita non discrevit naturae nomine,quos fignificatione distinxerat. Legimus nam in Euan/gelio:Pater no iudicat quenquam sed omne iudicium dedit filio. Dedit er/go dominus, quod dominus accepit a domino, sed qui accepisti in domi no,8c domino iudicis cognitionem, cognominis eiusdem in deo de deo coignosce consertium.Iacob discedens ob metum fratris sui somnians uiderat statam fundatam in terra dc contingentem coelum, dc peream ascendentes e q. ec descen
63쪽
S descendentes angelos dei, & dominum incumbentem super eam sibi
omnes benedictiones quas Abrahae N Isaac dederat,impertientem. Ad hunc postea talis dei sermo est:Dixit autem deus ad Iacob:Surgens ascen.
de in locum Bethel, de habita ibi,& fac ibi altare deo qui apparuit tibi cum
fugeres a facie fratris tui. Deus honorem deo postulat,di postulat cum ab terius significatione personς: i,inquit,apparuit tibi cum fugeres,ne qua personae eiusdem confusio nasceretur Deus ergo qui loquitur dicitur,&de quo loquitur honoris consessio naturae nomine non discernit, quos significatio subsistentes esse distinguit. Et huic quide loco quaedam meminimus ad pleniorem absolutione necessaria. Sed secundia propositionis ordinem responsionis quot ordo retinendus est. Ital quae ei reliqua sunt, in libro altero suo loco exequemur.Tantu hoc nunc in deo qui honore deo postu Ariel 1 44 demonstrandu suit, angelu dei qui cu Agar locutus esset, S deu esse Ndominincu iisdem de rebus ad Abraham locutus ipse sit, dc uiru qui Abra hae uisus est,ic deu esse de dominu . Angelos aute duos N. cum domino ui/t sos, Sabeo ad Loth missos, nihil aliud a propheta nisi angelos praedica tos. Non solu aute ad Abraham in uiro deus affuit, sed etiam ad Iacob in
homine deus uenit. et sotu uenit,sed luctatus ostenditur.Nel tantum/i modo luctatus,sed etiam aduersus eum cu quo luetabatur,infirmus.Nune de luetae sacramento nem est in tempore,nel in materia aliquid tractare. Deus certe est,quia Iacob aduersus deu inualuit, dc Israel deu uidit. Videa/mus aute an etiam alibi praeterquam ad Agar hic angelus dei deus esse sit
cognitus.Cognitus plane est. Nel solum deus, sed etiam deus Abraham S deus Isaac & deus Iacob repertus. Angelus enim domini Moysi de ribo apparuit, dominus de rubo loquitur,uocem eius intelligendam existi, maS,utria eius qui uisus est, an alicuius alterius et Hic mendach locus nullus Idem ange/ est. Ait enim scriptura: Apparuit aute illi angelus domini in samma ignis ita domini de rubo.Et rursum: Vocauit eum dominus de rubo: Moyses Moyses Et re
spondit: Quid est7 Et dixit dominus: Ne accesseris huc, solae calciamentude pedibus tuis,locus enim in quo stas,terra sancta est.Et dixit ei: o sum deus Abraham de deus Isaac ec deus Iacob.Qui apparuit in rubo,de ruboloquitur, de uisionis locus unus ec uocis est, ne* alius quam qui est uisus, auditur. Quia qui angelus dei est cum uidetur, idem rurium cum auditur est dominus:ipse uero qui auditur dominus deus est. Deinde Abrahae Isaι ac εἰ Iacob deus esse cognoscitur. Cum angelus dei dicitur, n5 proprias ibi ac solitarius esse monstratur. Etenim dei angelus cum dominus ec deus
la nuncupatur in honore naturae suae de nomine praedicatur. Habes ergo an/gelum qui de rubo apparuit, ec dominu dc deu. Percurre adhuc Moysi testimonia, de intellige an occasionem aliquam praedicandi dea Ze dominu ne,
gligat.Tenes nempe ex dictis eius:Audi Isiael, Dominus deus tuus unus est
64쪽
estTene nunc diuinae illius cantionis dicta.Ait nam qu Videte uidet quo Alius Deinniam ego sum dominus,dc non est deus praeter me. Et cu omnis sermo dei ex persona dei us Q ad finem cantionis fulsi et ait:Laetamini coeli simul cumto,dc adorent eum omnes filii dei. Laetamini gentes cum plebe eius,ic ho/ domisti, ernorificent eum omnes angeli dei .Honorificandus es: a dei angelis deus,di non est alitiacens: Quoniam ego sum dominus,& no esst deus praeter me. Est enim uni/ prσter me genitus deurine φ consortem unigeniti nomen admittit, sicut no recipit in/nascibilis in eo tantum quod est innascibilis, participem. Est ergo unus ab uno.Nel praeter innascibilem deum deus innascibilis alius est. Ne pra γter unigenitum deum unigenitus deus quisquam est. Vteri ita* unus de solus est Proprietate uidelicet in unoquot 8 innascibilitatis Scoriginis.Aesie uteri deus unus est.Cum inter unum lc unum,id est,ex uno unum,di
vinitatis aeternae non sit secunda natura. Adorandus est ergo a fit is dei,de honorificandus ab angelis dei. Ita re honor deueneratio deo a dei fit is de angelis postulatu&Significationem honorandi 8 eorum per quos est hic randus intellige,scilicet per angelos dc filios dei deus. Ac ne forte hono/tem dei no naturalis existimes postulari, dc arbitreris hoc in loco Moysen de honorando deo patre sensime cum tamen pater sit honoraudus in filio, tamen benedictionem quam sub eodem sermone ad Ioseph disponit, ad/uate Ait enim: Et quae accepta sunt ei qui appaxuit in rubo, ueniant super caput Ioseph dc uerticem. Adorandus ergo a dei fili js deus est, sed deus qui de filius dei est.Honorificandus aut a dei angelis deus est, sed deus qui Angedis Mdei angelus est. Qui de rubo apparuit dei angelus deus,ec quae ei compla/cita sunt,Ioseph cu benediceretur optantur. o ideo no deus quia angelus
dei est:neis rursum angelus dei no idcirco,quia deus est, sed significata personarum intelligentia,& distini hio innascibilitatis natiuitati sensu ac manifestata factamentorii coelestium dispensatione, no solitarium deum do
cuit opinandum cum angelum dc filium dei deum dei angeli 3 filia adoraγbut.Et haec quide de Moysi libris responsa a nobis sint,vel potius Moyses
ipse responderit, quia eo haeretici autore usi, per unius dei confessione pu/tent persuaderi posse, ne deus esse dei filius proicetur,contra amoris sui testimonium impii. Quando ille unum deu confitens, no destiterit de dei fi lio docere quod deus est. Sed consequens est multiplices de eode prophe/ T ractae is te
tarum sententias proferre Tenes dictum:Audi Israel.Dominus deus tuus unus est.Ati utina recte teneres.Sed secundia sensum tuu dicti propheti/,.ci quς ro ratione. Ait enim in psalmis: Unxit te deus deus tuus.Discerne ad phophὸhia legentis intelligentia unctu ec ungente. Distingue te dc tuus ad que S deo unxit te dega quo fit sermo,demonstra.Superioribus enim dictis is cofessionis ordo subiectus est.Dixerat nam Φ:Sedes tua deus in secutu seculi, uirga directionis
tuae uirga regni tui, dilexisti iustitiam de odisti iniquitato : Nunc quom his - adiecis
65쪽
sy DE TRINITATE adiecit:Propterea unxit te deus deus tuus.Deus ergo regni aeterni ob meritum dilectae iustitiae ec perois iniquitatis, a deo suo unctus est. Nunquid intelligentiam nostram aliqua saltem nominia interualla colandant Nam discretio tantum personae in te de tuus posita est,in nullo tamen naturae di/stincta confessione.Tuus enim relatum est ad autorem,te uero ad eius qui ex autore est,significatione Est enim deus ex deo,propheta eodem ordine confitente: Unxit te deus deus tuus. Non est autem ante innascibilem
deum deus ullus, se dicente:Estote mihi testes,& ego testis dicit dominus deus,dc puer meus quem elegi,ut stiatis 5c credatis N intelligatis,quoniam ego sum, S ante me non est alius deus,dc post me non erit. Eius igitur qui Ad'persona sine natiuitate est, demonstrata est ' dignitas, de eius qui ex innascibili est,
honor coseruatus est,unxit te deus deus tuus. Id enim quod ait tuus,ad naue eo dem tiuitatem resertur, caeterum non perimit naturam. Et idcirco deus eius est,
is est,qμia quia ex natus in deum est. Non tamen per id quod pater deus est, node filius deus est. Unxit enim te deus deus tuus,de nata uidelicet de auto/ris sui ec ex eo geniti innificatione,uno eodemi, dicto utrunq; illum in naturae eiusdem dc dignitatis nuncupatione constituit. Verum ne forte ex eo arripi impiae assertionis possit Occasio,quod dictu est: Quoniam ego sum, de ante me non est deus alius, re post me non erit,tanquam per id non ει filius deus sit, quia post dominum,ante quem deus nullus fit,nullus quoque postea deus futurus si totius ob id di isti ratio tractanda est.Deus ipse sera monis sui testis est, sed puer eius electus una cum eo testis est, deum ante se non esiis, net post se futurum. Suffciens quidem sibi ipse testis est, sed testimonio de se suo testimonium pueri,quem elegit,admiscuit. Vnum et go duorum testimonium est,nullum ante se deum esse, ex eo enim omnia sunt, net post se deum saturum, non utiq; ex se non fuisse. Erat enim iam puer in testimonio patris haec loquens Puer in tribu ex qua gigni habebat electus Idipsum ita in Evangeliis demonstrat Ecce puer meus quem elegi: dilectus meus,in quo complacuit animae meae.Non est ergo ante me alius deus,& post me non erit. Aeternae uidelicet de indemutabilis uirtutis infinitatem in eo quod antea dc postea deus praeter se fit nullus,ostendens pue/Ah tum ro ' tame suo ut in testimonio Bo,ita Z in nomine collocato.Et hoc ipsum promptu est ex persona ipsius discere.Ait enim ad Oseae propheten Noasa Mossiciam apponam adhuc ut miserear domui Israel, sed enim aduersans aduersa/bor illis, filiorum aut Iuda miserebor, Zc salvos faciam illos in domino decit ipsorum. Ergo absolute pater deum filium nuncupat, in quo dc elegit nos ante tempora secularia. Bloru idcirco ait, quia deus innascibilis a nullo est, novi, filio in haereditatem a deo patre donamur. Legimus nam cp: Posce a me ec dabo gentes tibi in haereditatem tuam. Deo enim ex quo omnia sunt deus nullus est, qui sine initio aeternus est. Filio aute deus pater est,eπ
66쪽
eo enim deus natus est. Nobis aute Sc deus pater est , 8c filius deus est, pa/tre de filio confitente qu5d deus noster iit: filio de patre docente quod de us nobis sit.Deo tame filio a patre,id est,ipso innascibili uirtutis suae nomisne nuncupato.Et haec quidem ad Ose: .Per Esaiam autem quam absoluta dei patris de domino nostro Iesu Christo professio est Ait nam*: Quoniam sic dicit dominus deus sanetus Israel,qui fecit quae uentura sunt. Inter
rogate me de fit is uestris de filiabus, re de operibus manuum mearum mandate mihi. Ego enim feci terram & hominem super eam,ego omnibus sideribus praecepi lucere, ego suscitaui regem cia iusticia,'omnes uiae eius hic aedificabit ciuitate meam, id captiuitatem plebis meae conuertet. Non cum praemio,nel cum muneribus,dicit dominus fabaoth. Labora/uit Aegyptus S mercarus Aethyopum dc Sabain, uiri excelsi ad te transsibunt,dc tui erunt serui S pos te sequentur alligati uinculis, S adorabui te, dc in te deprecabuntur,quoniam in te est deus,& no est deus praeter te.Tu QN mi, enim es deus,dc nesciebamus Deus Israel saluator erubescent re pudebunt omnes qui aduersantur ei,& ibunt cu colasione. Est ne adhuc aliquis teme Vritati locus aut ulla relicta est ignorationis occasio, nisi id tantu reliquu sit, ut impietas professa se prodat Deus, ex quo omnia sunt, qui omnia man
dando fecit, isti opera sibi assismens,n5 uti s efficienda nisi dixisset ut fierent,restatur regem per se excitatu iustum,le aedificantem sibi domino ciuitatem,& plebis captiuitatem auertentem,n5 cum praemio,neis cum muneribus, alia enim omnes saluamur. Deinde ita loquitur, cu post laborem
Aegyptii,id est,seculi captiuitatem, ec mercatus Aethyopum N Sabain,uiri excelsi ad eum transibunt. Et qui tandem existimandus labor Aegypti, di mercatus Aethyopum N Sabain Recordemur orientis Magos adorant S dominia, oc munerantes, dc laborem ueniendi usis in Bethleem Iudae, tanti itineris metiamur. In principio enim labore totius Aegypti, seculi la/bor demonstratus est. Magis namq; diuinae uirtutis operationes false reruspecie metientibus potissimus impiae religionis honor a seculo scilicet om ni deserebatur. Iisdem Magis ex mercatu Aethyopum Sc Sabain. auri, de thuris,lc myrrhae munera deferentibus: quod quide id ipsum oc alius pro/pheta praemonuit,dicens:In conspectu eius procident Aethyopes,lc inimici eius simum lingent .Reges Tarsis munera offerent,reges Arabum N Sa subiis bain munera adducent,6 dabitur ei de auro Arabi In Magis ita de muneribus labor Aegypti,de mercatus Aethyopu dc Sabain,ostenditur' seculi 3c mundi error Magis adorantibus, dc electa gentiu munera adorato ab his domino oblata Excelsi aute uiri,qui ad eum transituri sunt, atque eum uincti sequentur,qui tandem isti sunt,no in obscuro est. Respice ad Euan, selia.Petrus dominum siuum sequuturuS praecingitur. Intuere apostolos.
Seruus Christi Paulus in uinculis gloriatur. ec uideamus an uinctus Chri
67쪽
sti Iesu ea quae deus de filio suo deo fuerat loquutus,impleucrit:Precabunt tur,inquit, quoniam in te est deus. Dictum itaq; ab Apostolo recognosce,& recognitu intellige: Deus in Christo erat mundum reconcilians sibi. De hinc sequitur : Et no est deus praeter te. Quibus continuo idem Apostolus ait: Unus est enim dominus noster Iesus Christus,per quem omnia. Et nullus prςter eum uidetur alius esse,qui unus est.Tertio quoq; ait:Tu es deus,
dc nesciebamus.Sed ex persecutore factus doctor ecclesiae dixit: Quorum patres,ex quibus Christus,qui est super omnia deus. Hi igitur uincti haec praedicariat excelsi uidelicet,k in duodecim thronis iudicaturi tribus Israel, de dominu tum doctrins ec passionis suae martyrio secuturi.Deus ergo iadeo est,ec in quo est deus,deus est. Et quomodo no est deus praeter te, cuin eodem deus fit Vsurpas 5 hsretice,ad confessionem solitam dei patris, no est deus praeter me. Quomodo ex praedicatione dei patris dicentis,non est deas praeter te,dictum interpretaberis,si per id quod dictum est,no est deus praeter m affirmare contendis,ne dei filius deus sit Et cui ergo deus dixerit,n5 est deus praeter te Subricere enim hic tibi personam solitat 3 nolicebit.Dominus enim dixit regi, quem excitauit ex persona uiroru eXcel/sorum adorantium di deprecantiu,quoniam in te est deus. Solitarium res
ista no recipit. In te enim praesentem, ueluti ad quem sit sermo, significat. Quod autem sequiturun te est deus,n5 solum eum qui praesens est,sed eti/am eum qui maneat in praesenti demonstrat,habitantem ab eo in quo ha/bitat,discernens persons tantum distinctione,no genetis.Deus enim in eo est,ic in quo est deus, deus est. Non enim deus in diueris alis alienae a senaturae habitaculo est, sed in suo ait ex se genito manet deus in deo, quia
deus ex deo est.Tu es enim deus,dc nesciebamus,deus Israel saluator. Ne/gantem te deu in deo sequens sermo confutat. Ait enim: Erubescent de pu/debit omnes qui aduersantur ei, dc ibunt cum confusione. Decretu hoc in impietatem tuam,dei est.Aduersaris enim Christo,de quo te professio paternae uocis obiurgat. Deus est enim, quem esse tu deum negas. Denegas
uero sub specie honoris dei,dicentis: No est alius deus praeter me.Sed confundere dc erubesce, no eget delato a te honore innastibilis deus, glotiam hanc a te Alitudinis suae no postulat, no desiderat hanc opinionis tuae in telligentiam, ut ob hoc quod dixerit, non est deus praeter me, eum quem ex se genuit deum abneges. Ac ne sibi hoc ad diuinitate filii destruendam peculiare desenes unigeniti sui gloriam honore perfectae diuinitatis impleuit,dicens:Et no est deus praeter te. Quid exaequata discriminas quid comproprium parata discernis Proprium dei filio est, ne praeter eum deus sit. Proprium deiflin deo patri est,ne absq; eo deus quisquam fit. Verbis dei de deo utere. ConPrqp μ precare regem,quoniam in te est deus,& no est deuSpraeter te deus,d nesciebamus,deus Mael saluator.Caret columelia ho/noris
68쪽
nors ossicium, neq; offensionem habet consessionis exemplum, maxime cum aduersatio eius plena confusionis sit dc pudoris.Immorare dei uerbis, eonfitere dei vocibus, ec suge sationiS denunciatione. Deu enim dei filiuabneoando, no tam deum tanquam solitario gloriae honore ueneraberis, ouan patre filii inhonoratione contemnis. Honoris fidem inuastibili deo confitere, quod ptiaeter eum deuS nullus sit. Unigenito deo praedica, quod absis eo deus no fit. Audi enim praeter Moysen & Esaiam, tum tertio id ipsum quoi dc Hieremiam docentem,cum dicit: Hic deus noster est, dg non deputabitur alter ad eum. Qui inuenit omne uiam disciplinae,ae dedit eam laeob puero suo, de Israel di isto suo.Post I c super terram uisus est,& in, memoDfer homines conuersatus est. Dixerat enim iam superias : Et homo est, de quis cognoscet eum Habes ergo deu in terra uisum, dc inter homines conuersatum,& requiro quomodo intelligendum existimes,deum nemo uidit
unquam,nisi unigenitus filius,qui est in sinu patris, eum Hieremias deum praedicet, qui & uisus in terris est, de inter homines conuersetus est Pater certe non nisi filio uisibilis est. Quis ergo iste est qui uisus est, de conuersa tus est inter homines Deus certe noster est,ic uisibilis in homine, de c5tre/istabilis deus.Et prophetam loquentem intellige: No deputabitur alter ad eum.Si quaeris quomodo,audi quae sequuntur, ne per ici non 8c patri pro/prium esse existimes, quod dictum est: Audi Isirael. Dominus deus tuus
unus est. Haec enim sibi cohaerent:Non deputabitur alter ad eum,qui inue tabitus alternit omne uiam scientiae,5c dedit eam Iacob puero suo de Issaei dilecto suo: ad eam Post hoc stupet terram uisus est,re inter homines conuersatus est. Unus est enim mediator dei dc hominum,deus 8c homo: dc in legislatione,& in cor, poris assumptione mediator. Alius igitur ad eum non deputabitur. Vnus est enim hic in deam ex deo natus, per quem creata sunt omnia in coelo Nin terra,per quem tempora dc secula facta sunt. Totum enim quicquid est ex eius operatione subsistit.Hic ergo unus est disponens ad Abraham,to quens ad Moysen testans ad Israel,manens in prophetis, per uirginem na virginem tus ex spiritu sancto,aduersantes nobis inimicasin uirtutes ligno passionis assigens mortem in inserno perimens,spei nostrae fidem resurrectione confirmans, corruptionem carnis humanae gloria corporis sui perimens. Ad hunc ergo no deputabitur alius.Soli enim iis c unigenito deo propria sunt, dc unus ic in hanc peculiarem uirtutum suaru beatitudinem natus ex deo est: non alter ad eum deus deputatur. Non enim ex alia substantia sed ex deo deus est. Nihil in eo ital nouum, nihil extraneum, nihil recenS est Cu enim audit Israel, quod tibi deus unus fit, de filio dei deo no alter deus deputetur,ut deus si absolute pater deus,dc filius deus una sent,non unio
do Personae, sed substantiae unitate, quia filio dei deo deputari ad alterum d um non sinit propheta dicens,qubd deus udus est.
69쪽
E IS c OPI, DE TRINITATE LIBER Q V I N T V S
Espondentes impiis & vaesanis lis reticorum institutionibus superioribus libris, non ignoramus in cam nos contradicendi necessitatem deductos fuisse ut non minus periculi audientibus responsio nostra quam silen
tium comoueret. Cum enim unum deum prophanae
assertio infidelitatis ingcreret, rursum unum deu religiose negare fides sana non posset, tractari de eo non sine ancipitis periculi conscientia potuit, quod non minus impie confirma/retur quam negaretur. uidem humani sensus opinione ineptum,& rationis alienum esse hoc forte existimabitur, ut quod irreligiosum est negare, id ipsum irreligiosum sit confiteri, cum pietas confitendi, impietatem confldemnet negandi: nec ratione conueniat, ut utiliter affirmetur, quod utili/ter destruatur. Sed ad diuinae sapientiae intelligentiam humanus sensus imprudens, dg secundu coelestem prudentiam stultus, iuxta infirmitates suas sentit,& iuxta imbecillitatem natu suae sapit stultus sibi suturus ut deo sapiat,scilicet ut sensus sivi inopiam intelligens, de dei sapientiam consectans, non secundum humanam sapientiam prudens sit, sed secundum quod ad deu proscit,sepiat, in dei sapientiam ex recognita mundi stultitia transit rus. Cuius stultae sapientiae sensium haeretica subtilitas ad fallendi occasio/nem coaptans, unum deum professa est autoritate legis Euangeliorum. usa, qua dictum est:Audi Israel: Dominus deus tuus unus est. Non igno
.rans quantum in eo fit uel responsionis periculum,uel s1lent', dc cx utrolopportunitatem impietatis expedians,ut si sanctitate di sti infideliter usur pati, conniventis taciturnitas confirmaret, per id quod deus unus est,filius tamen dei deus non esset, deo tantum sicut est, uno manente. At uero si
contradictio praesumptae impiae huius professionis existeret, ueritatem fi
dei Euangelicae non conseruaret deum unum non confessa responsio, cum
fidei nostrae prosessio secundum deum unum sit recidereti, in alterius haereseos impietatem, deum unum patrem de filium non professa consessio. Atq; ita sapientia mundi,quae stultitia apud deum est, specie blandae de pestiferae simplicitatis illuderet, cum hoc fidei siuae constitueret exordium, in
quo sibi impie aut assentiremur aut aduersiaremur. Et per hoc utrius 3 rei periculum,dei filium deum non esse obtincret, quia deus unus est, aut exν torqueret alterius haereseos necessitatem, si de patrem dcu, de filium deum
confitentes,unum deum prςdicare secundum Sabellη opinionem impiam existimaremur, ita hoc praedicationis suae modo, unus deus aut alium excluderet
70쪽
LIBER CLUNI vvs excluderet aut per aliam non esset,aut tantu in nominibus unus esset:quia dc unitas alium nesciret,ec alius non permitteret unionem,S duo unuS esse
non possiet.Sed nos sapientiam dei quae mundo stultitia est consequuti,dc per fidei dominicae salutarem de synceram confessionem, uipereae doeta/fraudulentiam proditari,hunc responsionis nostrae ordinem inchoaui mus, qui & aditum sibi demonstrandae ueritatis acquirerer,nec se periculo
impiae professionis insereret,temperato inter utruncs moderamine,n5 n .gantes deum unum, sed eo ipso aut ore deum S deu, per quem deus unus praedicatus est,praedicantes de deum unum,n5 per unionem docentes, ne que rursum ad diuersitatis numerum desecantes mel contra tantum in nominibus confitentes,sed deu dc deum reposita de dilata adhuc plenius unutatis quaest ione,monstrantes.Recte enim unum deum a Moyse praedicatu Euangelia testantur, de rursum fideliter in Euanges is deuru deum doceri, . Moyses deum unum praedicans autor est. At ita no autoritati contrariuest,sed ex autoritate responsum est,ne per id filium liceret deu negare,quia ad Israel deus unus est,cum confitendi dei filium deu idem autor esset, autor est dei unius praedicandi. Sequitur ital ordinem quaestionis etiam
ordor conexi sibi libelli. Nam quia haec sequens imp a blandimenti posita
sententia est,nouimus deum unum uerum: hinc quom secundi huius libri omnis sermo consistit,an filius dei deus uerus sit.Nam sine dubio in hunc se ordinem haeretici ingenii subtilitas coaptauit primum unum deu dicens. deinde unum uerum deum confitens, ut per id filium dei a natura dei de ueritate auerteret,cum ueritas in natura unius manens, naturalem unius non
excederet ueritatem.Igitur quia ambiguitati locus nullus est, quin Moyses
unum deum praedicans, intelligatur de dei filio significasse, quod deus fit,
per ipsas illas significationis suae autoritates recurramus,lc requiram S, an gessierauit quem deum significauerit,deum quot uerum intelligendu docuerit.Nulli d sit, nune autem dubium est, ueritatem ex natura & naturae uirtute esse, ut exempli causa dictum sit. Verum triticum est quod spica structum, de aristis ualla tum,ic folliculis excussum ec in far comminutum,ec in panem coactum,Sin cibum sumptum,reddiderit ex se dc naturam panis eg munus Itali quia naturae uirtus praestat ueritatem, uideamus an uerus deus fit, quem Moy/ises deum esse significat, de uno deo,ec eodem uero deo postea loquuturi, ne non interposita sponsione, de unius ueri dei in patre de filio subsistentis confirmatione, periculosa suspicio pendulae expectationis solicitudine de/fatiget Creatio igitin mundi, priusquam de dei cognitio suscepta est, filiu Addet deum esse significans,rogo in quo tandem uerum esse deum denegetet Non enim ambigitur,quin per filium omnia sint. Omnia nam i, secundu Apostolu,per ipsum,ec in ip .Si omnia per eum,& omnia ex nihilo,dc ni hil non per eum,quaero in quo ei ueritas dei desit, cui non defit dei nec naγs , tura