장음표시 사용
151쪽
M. Quoniam quae de ossetis a naturali lege manantibus sereni dieenda, magnam relationem habent cum naturali et civili humani generis statu , respeelianique aliquem dicunt cum ipsa politi ea potestate et principiis juris publiei, de his omnibus breviter prius disserere constituimiis , ut suppositionum , quantum potest fieri, numerus deerescat.
96. Cum status hominum in genere sit certa quaedam et consitans conditio seu ratio uisenuli, status eorum naturialis noli aliud , ut patet, significare potest, quam conditionem il-Iam vivendi, quae ex congenitis humanae naturae constituli vis
simpliciter dimanat, estque ab ipsa natura a Olute intenta. Status hic sumitur proprie s non enim loquimur de statu nati rati quatenus distinguitur a supernalii rati cognito ex fide per o positionem ad statum cicilem , qui quamvis et ipse a necessi tale quadam humanae naturae prositat, vel saltem eidem apprime convenial, addit tamen statui naturali eonditionem seu modum vivendi dependentem a liberis hominum institutionibus et si altilis. Stalum hominum naturalem aliter apprehendendo plerique philosophi graviter errarunt vel in ipsa ejus definitione; nos e rores eorum refellendo et veram due irinam vindieando , definitionis quoque datae rediitudinem ostendemus, nisi sorte vel ex eo jam stillicienter innotescit, quod si quis statui naturali ea tribuere vellet, quae a eongenii is naturae proprie talibus per se non di- manant , aut etiam eisdem adversantur ; vel ea subtrahere , quae necessario sunt cum illis connexa, hoc ipso statum quemdam sietum vel accidentalem, non aulem homini naturalem exhiberet.
152쪽
97. Quod olim ethnicorum poeiae vel philosophi somnia-riint de statu naturali generis humani , quasi nempe in sui primordiis homines vagam et serinam, ae ad invieem hostilem vitam longo tempore traduxissent, fisi lite per Sylvas et agros Va- , garenti ir, ad pascua exirent, atque arcendae adris inclementiae causa antra et speluncas peterent , tantumque haberent quantum vi per caedem ac vulnera eripere, aut retinere potuissent, sicut
ex uoratio, Lucretio, Platone, et Tullio colligimus, id nostri aevi nonnulli philosophi non solum pro hypothesi assumpserunt, sed tamquam thesim tradere non dubitarunt. Sie Rousseau lit quamvis, ui sei te animadvertit Finetii se ,
stalum hominum Originarium et primitisum, scilicet VDestrem ac soluarium exponeas, declaret se hypothesim et conjecturas proponere , dum ait: , , Si ego hominem considero , D prout e manu naturae prodire debuit , non aliud video is quam animal, quod cibum eapit sub quercu , polum ad pH,, mum aquae rivum , quietem nocturnam sub ipsa arbore quae ,, vietum ipsi suppedita vilis attamen ea postmodum subdit, quae palam saetunt sibi persuasum esse, veram se historiam narrare inquii siquidem; ,, O homo cujuscum lite regionis sis, et qiiu- leseum lite sint opinationes tuae, audi: en historiam tuam qiia- lem me legisse puto non in libris tuorum similium, qui men- ,, daces sunt, sed in natura , quae numquam mentitur is et rudi Sum D tempora, de quibus verba sacere aggredior valde re- ,, mota sunt: quantum mutatus ab eo es, qui olim eras, . Si militer insanit Hobbesius dum i3 passim asserit, vel , Oth tice: , , Ut redeamus iterum in statum naturalem, consideremusis que homines tamquam si essent iamiam subito e terra fingo,, riam more t dicere poterat ranarum exorti et adulii, , vel amsolute : is status paturae status belli est: ac hostis est quisquis
153쪽
,, evi lue tui ne ille paret, ne lite imperat ... status ei vitaliun inter se naturalis, id est hostilis est, , . Huius truculentae sententiae praeforma torem liactus est i Iobbesius Clinitim quemdam Cretensem apud Platonem ill , Melatorem vero saltem ex parte
Christianum Thomasitim, qui eontendit l2ὶ statum hominis naturalem plus partieipare de statu belli , quam de statu pacis.
Naturalis status hominum neque est Vli extris, solitarius , belluinoque similis, sicut vellet nolissean; neque hostilis, seu bellum omnium in Omnes, sicut placuit IIo esto. M. Ae primo quidem eommentum Rousseau nullo negotio refellitur; etenim 1'. Staius iste conditionem hominum aequateonditioni brutorum, quin etiam eidem inferiorem statuit, sive laculla lum superiorum aliquem expeditum usum hominibus eone edat , sive tanto tempore prorsus impeditum supponat; non e gnoseere namque suae eonditionis dignitatem , brutorum est; e gnoscere et lamen brutorum vivere more , est aliquid ipsis brutis delerius . Gimni enitim hoe salsis innititur suppositionibus I vel dum tribuit hisee hominibus libertatis usum, qui nullus est ab que expedita ratione, vel dum a eaeca quadam natura homines in mundum projici, eorum superiores facultates ab aeeidentalibus dumtaxat eausis evolvi adstruit: quorum primum redolet ethni-
eorum sabulam de qua disserunt Horatius i3 , Lucretius i4 : ete.
a Fundam. juris naitiari libr. Io. cap. 3. 5 Libr. i. satyr. 3... Cum prorepserunt primIs animalia terris .. 3lulum et turpe pecus. si arulem atque cubilia propter Unguibus et pugnis . dein sustibus atque ita porro
Pugnabant armis. quae Post sobrieaverat usus tDonec verba, quibus voces. sensusque notarent , Notninaque invenere . dehine absistere bello . ,. Oppida coeperunt munire. et condere leges i etc.
Glandiferas inter eurabant corpora quercus. - Nenioin atque cavos montes sylvasque colebant.
Qua in re animadvertendum est pliilosophos et poetas ethnicos hui is- modi fabulas de priniol diis liominum tradeuies . diis accepta reserinant .
154쪽
eslqtie rationali homine indignum; alterum vero etiam naturalieaeierarem rerum Ili eonstitutioni est contrarium. 3'. Status hujusmodi est oppositus naturalibus exigentiis humanae naturae eum hare, ipso adversario latente et experientia teste, ea pax est ulterioris perfectibilitatis tam quoad vitam animalem quam rati nalem. Porro homines quantum ad hoc ab inlima eum aliis sui similibus communicalione , ut vel ipsa loquendi facultas et plurima exempla seu laeta si issicienter indieant i2 , dependent, seque ipsos in mille diversis adjunctis ab imminentibus et lati statui neeessario adnexis periculis atque certo interitu , in puerili pra
sertim aetate , servare absque aliorum cunsortio et expedito ra-lionis usu , non possunt. 4'. Propter omnes praecedentes rati
nes , status hie sylvestris et soli larius est indignus quoque sapientia ac bonitate rerum omnium eonditoris Dei , eo vel maxime quod in tali flatu, ipsa propagatis humani generis vel nulla esse posset, vel tantum accidentalis et fortuita , ex desectu permanentis consortii inter virum et mulierem ; quodque homo instinctu brutorem destitulus, ab ipsis deberet discere quosdam actus ad
conservationem vitae necessarios, alque aut nunquam, aut casu qu dam dumtaxat, sicut evolutionem suariim superiorum laculla lumita et essentialem sui Mem , eognoscendi et amandi Deum ,
99. In commendationem vero suae doctrinae oggerit in primmi; Bousseati in litiens, statum hunc dici haud posse miserum, alioquin reprehendenda suret natura quae bominem in eo eon
quod tandem ab hae serina vivendi conditione homines extraxerint: dum interim nostrorum temporum impii ad easdem sabulas recurrunt. ut exinde humanae rationis. quae lautam valuit vitae morumque mulationem em-cere. dumtaxat praestantiam suinmis laudibus exornent. t Si plantarum e. g el aninialium irrationalium naturum investigemus. evidenter eonflabit . evolutionein proprietatum ipsis naturalium ob accideti- talibus causis mittitue pendere. sed sponte ne Per se est Orescere i sic ur- res germina et fruetus generant et ad in aliaritalein conflanter peril eunt i sie equi et boves duris labotibus subeu dis idonei passim reperiuntur ἔν D n imo si haec non Meldant. id potius accidentalibus ea is si vo impedimentis tribuere solemus. et Vide liuiust nodi exempla seu facta in Metaphysica l. r. Ps choως ea P. 3. urite. u. prop. I. n. Q. respond. Q 5. in nota ex quibus eolligitur . pueros extra societalem alio uin i ininuni usu rationis et loquela praeditorum sive consulto enutritos sive casu quodam derelictos nedum loquela . verum etiam sallem expetitia supellorum mentis suculla-lum evolutione destitutos fuisse.
155쪽
xii luisset; nullam lite posse supponi infelicitatem in hi, in the illis,
cujus cor tranquillum est , et corpus sanum , homo onii Fest naturaliter honus , cum tra nquillitas ραssionum , et ignoratio Oitiorum eum a multis inordinatis operationibus remoseret; vividusque commiserationis M lrsus , in Eo Diaces legis , consuetudinis Oirtutumque Omnium obiret, atquc ab omni inferenda injuria sua iter ωOcαret, Generandiam que ac coelestem illius simplicitatem constitueret.
Bespond. primo, hae aliaeque eiusdem generis rationes dumtaxat hominibus ipsi Bousseau simi sibi is cupidita tem quiuor pedibus gradiendi ingerere poterunt. Deinde , qnis non videtna turane notius, quam ille qui talem fingit naturam reprelie dendus si i r Polesine major dari infelicitas, quam naturam rationalem rationis usu earere, aut major esse dementia , quam eordis tranquillitatem, immunitatem a passioniblis etc. a be utinna stupiditate dimanantes , inter doles praestantissima naturae rationalis reeensere, illiusque persectibili talem et saeuitatum superiorum evolutionem , tamquam fontem Omnium malorum habere P Sensus eommiserationis i si lamen revera haberetur, alita simpliei cujusdam sensibilis mali horrore distingueretur vicumque vividus, rationis usum non supponens , quid poterit addere homini supra eonditionem hini lorum 8 Aut quomodo arcoret ab in serenda injuria , qua in tali hiatu non cognosceretur 'Ai urget nousseau. In flatu naturali expoliandus est homo
omnibus saeuitalibus , quas non nisi multiplici prosectu sibi comparare potest; hoc posito , remanebit animal syl
vestre solis instruetum sensationibus , etc. Respond. Neg. Antec. generaliter sumptium. Renim, quare ex. gr. expedita lacultas eognoseendi et ratiocinandi diei de beat intificialis, et a naturali flatu excludi, Si reclam naturae eonformalionem naturaliter coim equitur 2 Num etiam physicarum vitium augmentum, membro Nimque corporis agilitas ae firmitas major, decursu temporis vllae aequisita, dicetur arti-
se talis p Natura igitur hominis erit assoluta seu mera Polen tia; quod ipsis adversarii principiis, reIate ad aninia litatem ad ver satur. Aliud namque est, quod in statu mere naturali non de beant supponi in homine eae eonditiones et persectiones quae fini
tes verae necessitatis sive exigentiae naturalis excedunt, sient
perius monuimus il ; aliud vero est contendere, excludendam es-
εὶ Initio hujus capitis, in definitione status tiaturalis.
156쪽
52 se a tali statu omnem naturalis piise tibi lila liq reduelionem allae tum , etiam quae seri solet ab arbitrarii; hominum inventionibus et flauilis independenter. Quod si exempla hominum fortuito in sylvis vel extra societatem enutritorum ostendunt, eos vel ipso rationis usu fuisse desii lutos, id adversarii doctrinam nedum firmat, sed potius evertit. Statim enim ali pie huiusmodi homines
ex congressu et inlima societate eum aliis signa arbitraria vel voees addis eunt, tilissime expeditum superiorum saeuitatum usum manifes lani ; quod evidentissime evincit hominem ex sui natura, ad vitam foetalem nota iero ad sylvestrem et solitariam ordinatum esse; eodem lite modo ipsi, ut vivat tamquam animal rationale, dei, ere esse congenitam et non acquisitam socialitatem, quam expeditum saltem ali luem rationalitatis usum.
Iliue parum prodesset addere , absque loquelae sub idio h
mines non posye societatem inire, nullam lite losluelam esse naturalem , se i arbitrariis coalescere vocibus, quarum determinatio saltem ideas uni v rsales ad ratiocinationem necessario requisitas antecedere delael; homines itaque in statu mere naturali erant elingues sine listi rationis , et instar brutorum in sylvis errantes. Etenim respondetur: voces quidem determinatae non sunt hominibus naturales,
at saeullas loquendi ejiisdem sile aliquis usus prorsus naturalis diei debet; salendum namque est, hominum elinguium et rationis usu destitulorum congressus potui se dumtaxat fieri fortuito, hii-manae lite societatis speciem ni illa letius liabilii ros ; unde si vita socialis a subsidio loquelae, et essbi in alio loquelae ac expeditus usus rationis a se mutuo dependeant, dieendum est potius homines in suo originario statu omnia haec in aliquo persectionis gradu habuisse , quam meris facultatibus , nunquam sorte ad aetum reduce dis ac proinde frustraneis , praeditos , vagam ac sylvestrem duxisse vitam.
100. Veniamus nunc ad eo inmenium ΙIobbesii, in quo illud primo loco vehementer reprehendendum est, quod naturalem hominum eunditionem ipsis truculsentissimis seris , quae in individua propriae speciei minime saeviunt, statuat pejorem; quodque hoe ex naturali hominum constitutione deducere satagens, gra vissimam injuriam divinae bonitati ae sapientiae irroget. Deinde ut vera foret opinio Hobbesii oporteret huminem natura sua re se animal ferox , nocendi cupidum , propriae vitae Prodigum, ad quaevis pericula subeunda paratum ς cum tamen experiensa ostendit, plerosque hominum esse mites, indolis pa-
157쪽
ciscae, ab inserenitis injuriis alienos, propriae eonservationis amantes, maxii neqtie timidos, alque ab ipsa natura inermes, nudos ei imbecilles, alio mi inque sibi similium amica ope egentes, in hane lueem editos. Ι'raeterea, slatus violentus et rationi contrarius nequit esse homini naturalis, clualis profecto foret status perpetui lii lii nullam rationabilem eausam et finem habentis; eum homines , sicut ei cetera omnia entia praesertim animata, ut proba i S. Thomas ii , naturaliter appetant pacem tamquam sese .linis tranquillita tem , quam vel ipsi bellum gerentes inquirunt , seque ea privatos conqueruntur. Insuper bellum omnium in omnes adversatur mutuo amori et benevolentiae , ad quam h mines Nunt naturaliter comitarati, dum vel ipsi puerilli etiam ignoti sibi Oeeurrentes blande ad invicem accedunt, Iudorum suorum aliis participatione saeta obieelantur, graviterque serent ab ali rum consortio avelli , et celeri homines ratione utentes amant vel ignotis, sallem in gravi necessitate subvenire, ab errore ex. gr. viae revocare, a casu erigere, etc. idque landatur in naturali
speciei similitudine, ex qua, ut loquitur S. Thomas i2 : assectus
unius tendit in alterum , sicut uniam sibi, et viat ei binnum sicut et sibi; nam propter eam homo in altero homine videt sui imaginem , sui autem imagine quis est qui non det eietur illamque non diligat, et quidem pro majori si e verae Hve etiam sciae similitudinis ratione deleelap Hine et Tullius id in lilii: Natura proρensi sumus ad diligendos homines ; et Ecclesiastes ait s4 : Omne se ad diligit simile sibi, sic et Omnis homo Proximum sibi. Tandem salsis atque absurdis principiis sententia Hob sit nititur; nam ex eo quod tu statu naturali unusquisque hominum jus haberet aia sui conseruationem , quodque de mediis ad id necessariis quisque pro se ipso esset judex, cum aequalis Naturae sint omnes, inseri, quemque iudieaturam, ad sui con-
εὶ Summae Theolog. pari. a. a. quaest. 29. arlic. a. PMem . sicut eom de iit s. Augustinus. eotisistere in ordinis tranquillitate . saeile colliges a posteriori, si animadverias omnium pertur batio um causas E. g. in homine . tu te unice dimanare . quod non servetur quidam ordo in ali 'litaex ribus necessariis relationibus italuralibus. quas homo habet, scilicet . ad semetipsum. ad alios homines vel creaturas . et ad Deum. et ibidem pari. i. a. Quaest. 27. Wtie. 5. 5 De tegibus lib. t. cap. r6. similique utitur in eatndein rem in sumenio, cap. lo. et I . Idein quoque praestat. De .c. lib. I. cap. 16.
158쪽
servationem necessaritim esse omnia possidere , et omnia saepreeontra omnes; unde in lali statu bellum omnium in omnes, dumi alter iure invadit, et alter iure resistit. Verum dato etiam antecedente , eonsequens non descendit; nam conservationi vitae humanae ejusqite naturalibus exigentiis admodum pauea sussciunt, nee reela ratio aliter iudieare potest; erroneum autem judietum nee potest in omnibus supponi, nee ullum jus omnibus ad omnia tribueret, tum praeterea tale jus se ipsum destruat atque ad in vicem elidat , nee a natura rationali vel ejus auetore manare queat. Diei quidem solet, in primigenis statu, et ante hominum consensum circa divisionem sive Meupalionem rerum, Omnia bona fuisse communia, sed istud intelligitur vel negatioe lantum , quatenus natura per se nillil in partieulari ei rea hujusmodi divisionem delerminal; vel positipe etiam , at quatenus ex omnibus dumtaxat distribit live acceptis , aliquid euique prolubilo in proprietatem e ere potuerit, quod proseelo jus Omnium
in omnia ad mentem Hobbesii non eunstituit. Antecedens insuper salsum est, nam jus se ipsum eonservandi etiam in statu naturae, nequii esse adeo illimitatum , ut nullum respectum habeat ad majus bonum , et rationales obligationes erga Deum, et caeteros saltem proximos parentes ; quorum pariter judicium ei rea media ad eonservationem filiorum neeessaria a naturali statu ne qti aquam excluditur.
mines aequalitasom , eum saeile sit in missimo cuique tratione majoris sagaei latis j robustiorem Occidere ; et mutuam νoMMatem Medendi, qua sit ut superbi et ingenii semeis, ob inanem gloriam et Jaisam virium aestimasionem, modesti res vero propter necessita tem se suasque res defendendi as. sidue ad mutuum eertamen seu bellum conci lentur. Respond. Neg. Omma. Snpposita Virium aequalitas, etiam per adjectum sagacitatis et industriae supplementum, non subsistit; eum certum sit, plerosque hominum vi naturalis eorum consor malionis, tum eo oris robore tum praestantia et sagacitate i genii passim destitui, sicut e eontra quosdam alios simul quoad utrumque eminentes esse. Similiter mutua haec laedendi ootantas rei figmentum imaginationis, et praeeonceptae ferocitatis
in hominum natura. Num enim ulcumque Superbus, etiam . Ose i De Cive Cap. .
159쪽
turrente dubio de virium aequalitate, oh solam inanem gloriam vel salsam apprehensionem, vitam discrimini objiciet 8 Num qui
modestioris est animi , permittisque ceteris eadem Omnia quae sibi, Ob naturalem aequalitatem , lam suspieiosus erit,
ut eontinuo ad propulsandas injurias se paret 8 Quid quod, ipsa
ae lua lita; vel inaequalitas virium homines ad pacem polius quam ad bellum propensos emeeret : aequalitas , utpote spem vi et riae et praeeminentiae adimens , vel valde dubiam relinquens ;inaequalitus utpote sortiores de se suisque rebus securos , debiliores timidos reddens. Insuper supposita virium aequalitas, inepte prorsus insertur ex hisee praemissis: aequales sunt, qui aequalia confra se imicem possunt: ae qui possunt maxima , nimirum Occidere , aequalia contra se inoicem PO-Funt ἰ ergo , e te . quandoquidem et aequalitas virium, non solum ex objecto actionis, sis ex modo et Deilitate agendi eolligitur; et occidere aliquem, est quidem maximum nocumentum, at sorte , spretatis adjune lis , exiguum dumtaxat operum eorum, ad quae vires humanae valent se porrigere. Non sunt majoris ponderis, quae deinceps Hobbesius in in sidium sui eum menti eruit ex discordiarum inusis et tumia tu passionum. Etenim iti inter doelos dumtaxat Deum habere solet certamen ingeniorum, quod ultra verborum contentionem communiter non se extendit, odiumque ex dissensione aut non consensioue prosectum , sieul saei te in quibusdam interdum eonei latur, ita haud aegre deponitur. 2', voluptas quoque et animi alacritas in magnifica sui ipsius aestimatione , indeque di- manans oerbis aut gestu aliorum contemptus, eum non nia si in hominibus abjeeii et vilis animi eommuniter deprehendantur , vel saltem animum talem supponant , ad risum potius teteros pri dentiores pro voeant , ei commiserationis sensum ingerunt , quam libidinem ulciseendi et laedendi exeitant. 3', si- nlullanea pariter pilurium appetitio ejusdem rei, quam nee di-νidere , nee eadem in eommuni frui possent, in naturali si tu Iocum frequenter non haberet, eum et tot bona naturalia hujus mundi , naturalibus cujusque exigentiis abunde salis sacerent, et
in eo flatu magni habitatorum congressus non liaberentur. Tandem omnes istae perturbationum causae , ut per se palet, sunt particulares, et non a praescripto rationis sed a corruptione morum aliisque aceidentalibus eventis dimanantes unde nec universalem nee naturalem statum belli Omnium iu Omues indu-
160쪽
Meerent. Hine etiam contra laioniasitim colligiti ir, nullam esse rationem , cur hominuin status naturalis deberet saltem magis essε
bellicus , illia in Pacificus ; cum bellum non nisi per accidens dumtaxat in eo haberetur, vel deberet haberi. 102. Ad experientiam denique provoeat Hobbesius, ex qua, inquit, eonstat quemvis privatum , dum iter ingreditur, comistes quaerere , arma gestare , noetu fores claudere , etc. reges vero et summa pol late praeditos ad invicem semper suVectos esse, more gladiatorio stantes armis stipati, praesidiis ad r gnorum confnia collocatis etc. quae omnia conditionem belli, et hostilem cujusque erga alterum mimrum demonstrant. Bespond. Ηaee omnia non nisi homini prorsus ignaro di iaseullatem lacessere possunt : aliud namque est omnes loco h
situm haliere, quod indolis ae animi maligni seret ; aliud prudenti anticipalione damni perieulum , quantum in nobis est, eavere. Quid enim, nonne eertum est, aliquos ubique inter homines dari propter torrit plionem morum ad nocendum paratos, eortimque animos nemini perspectos esse Θ Similiter prinei pes eum ignorent quid aliorum principum in eoiae laleat, et quid in po-Νlerum si veri poterit, prudentissime ae justissime exploratoribus
utuntur, praesidia evilueant, ete . quin propterea animum hostilem contra omnes foveani. Insuper, istud Hobbesii argumentum nimis probat, sequeretur enim nedum flatum naturalem sed et cuilem esse bellum Omnium in omnes.
103. Articulo praecedente quid non est naturalis hominum status ostendentes, indeterminate pariter ae quasi negative illum definivimus , scilicet per oppositionem ad statum civilem, nunc veram illius eonstitutionem inquirendo, respuimus quoque hyp thesim , eiusque neeessitatem, sciam a Pulandorso ad statum naturalem explicandum, cum ait Ii : Fingendus nobis est homo undecumque in huncce mundum projectus, ac sibi soli plane relictus citra omne sufficitum humanum post natiuuarem