장음표시 사용
211쪽
religionis naturali a revelata vel stipematurali vana est. 2', quia ratio pariter nil ili prehendit respectu hominis, eo quod cultus extet ni signa huminibus exhibentur, tum homine internos animi actusnnia introspiciant, Deus autem scrutator cordium est. Addunt alii 3', Deum spiritum esse, eosque tantum sui cultores adprobare , qui eum in spiritu et veritate adorant; praesertim quod videatur ab urduin aequare Deum hominibus, qui extrinseeis signis honoriq alliciuntur. Re pond. ad 1 . Neg. Antec. cujns prima probatio siquid valeret, etiam cullus nostri interni necessitatem elevaret tu nil tamen , ut vidimus salsum est ; et eadem prorsus ratii, nostrae a Deo dependentiae, ae ordinis divinae sapientiae valet quoque pro cultu externo. Verum quidem est, quod speciscam hujus cultus externi per eertos quosdam ritus determinationem humana ratio per se non manifestat, est lite hoc sub praesenti divina providentia cy'oad suostantiam objectum divinae revelationis; at inde non sequitiir, quod homo solo etiam lumine rationis nequeat generalem ejusdem euilus necessitatem delegere , et aliquos ejusdein aetiis , rationi consenianens, ei dignitali divinae Positioe non oppositos, exercere. Atilite pro hac hypothesi seu consideratione solius rationis nati iratis, distinctio cultus
naturalis a revelato et supernaturali vana nim est, sicut P0Sire
ma enii tendit probatio, licet forte in praesenti divina providentia cullus naturalis sine revelaio nunquam extitit is . Ad 2'' ei posteriorem partem 3' difficulta ii p ilcherrii ne jam in antecessum respondet S. Thomas s2 inquion : ,, I xereentur, , etiam ab hominibus quaedam sensibilia opera , non quibus is Deum excitent, sed quibus se ip os provocent in divina: si-
eiit prostrationes, genuflexiones, vocales clamores et cantus:
iὶ Conleiidiint nonnulli saetificia brutorum an tu alium libhmina . aliae lue rerum creaturam oblationes. quae etiam ab ethnicis fiebant. origi-ιiein traxisse a divina revelatione primis parentibus a Deo facta et per sile- cessivam traditionem ad omnes nationes derivata. quamvis deincep, ei hui- ei pluribus diversisque superstitionibus eam deturparun . Cum vero in hujus modi sacrificiis. destructio quarumdam rerum. quas Deus ita usus et Cum- modum imminum condidit . reserebatur sul alia uises lauduin dominum Dei in res omnes. illumque esse auctorem vitae et inor iis . patet hujusmodi sacrificia . praesciuilendo ab omni ritu Et nisectu superstitioso. nulla letius suisse indigia a Deo ejusque Persectionibus contraria. sicut quidam Pro
testantii im moralistae aut uiliant.
212쪽
, , quae non sunt quasi Deus his indigeat, qui omnia nooissis et cujus voliintas est immutabilis ; et asseelum mentis et ei iam, , motum eorporis non propter se aeceptat ἱ sed propter nos sa- is ei mus, ut per haec sensibilia opera intentio nostra dirigatur, , in Deum, et assectio accendatur Quia vero Deus, , non solum est nostri esse causa et principium, sed totum n ,, strum esse in potestate ipsius est : et lolum quod in nobis estis ipsi debemus: ae per hoe quod vere Dominus noster est, id B quod in honorem Dei exhibemus , servitium dicitur. Est au- tem Deus dominus non per accidens, stetit omnis homo, sedis per naturam; ideo aliter debetur servitium Deo, et aliter ii , , mini cui per aeeidens subdimur . . . Unde servilium quod is debetur Deo, specialiter apud graecos latria voeatur Ex his etiam patet, Meundam dissicultatem in falsa sun dari suppositione, quasi adsequata ratio cullus externi, loret sola manifestatio interni. Ex prima parte 3' dissicultatis fluit dumtaxat, eultum ex te
num si eum interno n0n conjungatur non fore Deo aeceptum , cum Deus praeeipue intueatur sinceros mentis asseelus; minime vero illum exeludendum esse; et enim et Deus lieet spiritus aeque est dominus spiritualium ae eorporalium et cultus externus P test ae debet in spiritu et veritate exhiberi.
135. Pulandorfius et omnes passim ejusdem pedissequi, qui
se ius naturae a seliolastico pulvere repurgatum tradere inani plausu proclamant, illud non tam repurgatum quam foedissime mutilatum eruditis obtrudere non dubitarent, dum nobilissimam illius ae suistantialem et primariam partem , nempe ossicia hominum erga Deum a iurisprudentia naturali excludunt, vel eam fui secundario , se ilicet metalliati seu selieitati humanae societatis, et quidem temporariae inordinatis inie subordinant. At quantiam errent vel in ipsa suppositione dumtaxat temporariae felicitatis humanae societatis mauisestissimum est , elenim ut ratio evidentissima ostendit, et pluribus probat S. Th
213쪽
mas it , finis adaequatus civilis foeteialis non est qliai lilii lselicitas sed timana; siquidem sola sit meientia vitae in assilientia temporalium bonorum , seeuritale ei tranquillitate fila, et in se spectata, est finis communis etiam brutis, qui absque o dinatione ad selieitatem internam , verum ae solidam Malila tem nequaquam constituit; hominum namque sinis non est iampliciter vivere , sed vivere secundum virtutem, ideoque neque com gregantur homines propter solum vivere, sed ob bene et reelevivere. Bona itaque vita seeundum rationem et virtutem, est finis humanae congregationis ; sed quia vita seeundum virtutem ad ulteriorem snem , etiam in hypothesi solius flatus mere naturalis l2 , Miliret ad unionem eum Deo in altera vita assequendam ordi natur, et homines per staliam eongregationis naturam non mutant oportet eumdem esse finem multitudinis humanae, qui est hominis : non est igitur temporaria dumtaxat felicitas finis humanaes ietatis. Ilis instar sundamenti suppositis Maluitur
Iure naturae et quidem immediaso humana societ tenetur ad internum et externum cultum Deo exhibendum. 136. Ae primo quidem, eum sicut nuper monuimus, humat a societas propter eonditionem naturae rationalis , ad assequendam allerius vitae persectam felicitatem, tamquam ad finem caeteris omnibus praehabendum ordinetur, et eum exhibitio eultus interni atque externi sit medium per se ac simpliciter requisitum ad hune finem; assertio nostra evidens e t. Deinde, humana societas instar unius corporis et personae moralis considerata , Peculiaria sibi pie propria indesinenler a Deo reeipit beneficia, et D quenter nova postulare debet, propter naturales relationes quas habet ad Deum tamquam ejus status institutorem, supremum bernatorem et provisorem ; unde per se ac immediate dimanat debilum propriam dependentiam , gratique vel supplicis animi sen-ci ne regim principum libr. r. Vide quoque quae oslet,diinus superius
214쪽
iis, nedum internis sed et externis atque in eommuni ae libus manifestandi. Praeterea, societas humana sub eodem respectu considerata , immediate ex iure naturae tenetur quantum in se est, commune inter eives animorum vinculum procurare, quale pro secto est cullus divinitatis extrinsecis praesertim signis manifesta
ius λ quod propter nexum indissoluhilem honi eo inmunis eum bonoeiijus si e particulari, ap i si me et emeatissime discordantes multitudinis voluntates in unum colligit. insuper licet cultus Dei etiam externus quoad exercitium , non exigat hominum foetela iem praesertim ei vilem, et licet non Fi: propter civila ein , est lamen ei vilas propter beatitudinem re- era humanam , quae etiam in praesenti hila sine professione at c litis cultus subsistere nequii. Nonne , ut vidimus in superioribus il , fundamentum obligationis omnium legum, et subjecti
ni, poli 'itae pote lati, in supremo humani generis legislatore et societatum moderatore Deo est agnoscendumst Nunne, persuasio et timor Numinis a neeessitate eullus inseparabilia , sunt pariter fundamentum mutuae fiduciae civium et fidelita lix subditorum a probitate praesertim actionum internarum. ut plurimum dependen
iis p Si eui igitur immediate et principaliter ex jure naturae,
non autem securidiario dumtaxat et impertinenter, tenetur so cietas curare ut documentum suae intrinsecae simulatis sinta a I
prime manifestum fiat, ita etiam ut manifestus e ullus divinitalis habeatur. Quod denique suadetur more communi politicorum principatuum repetentium maximam firmitatem fidelitatis subditorum, et praeeipue militum et magistratuum , a fri juramenti Seuimocationis dioini testimonii, quam ab ipsis postulant, et evidentissima ratione ostendente, eives illos qui propter perver si talem morum passim et sine timore debilum Deo cultum sit traherent , vix ae ne vix quidem sollicitos suturos de mutuis obligationibus adimplendis, nemine laedendo, et publico bono qua tendo. Licet autem et tales deela rationes, quando lite sallere pos sint , id sit per accidens, iurique naturae non derogat.137. Opponunt 1'. Finis eultus divini est beatitudo aeterna, non autem felicitas humanae societatis. 2'. Proprius et in mediatus hii manae societatis finis est ejusdem felicitas et quidem temporalis, cum propter hane homines congregentur. 3'. Τra quillitas ei stabilitas humanae foete latis necessario et per Se
215쪽
non Iaeditur omisis divinitatis cultu litandi iii dein multae ia-vitates seu Respublicae sunt optime eonstitutae in ordine ait pra- priam selieitatem temporariam , et iamen legibus , ut vocavi, allieis utuntur, ac ne vix quidem accidentialem curam aliciijus
divini eultus habent. Respond. ad 1 . Parem refert finem divini enlius per sospeetali esse beatitudinem aeternam assequendam per debiti Deo obsequii exhibitionem , dummodo a sine adaequato humanae societatis, non exeludatur ejusdem beatitudinis asseculio ; tunc enim, uti vidimus, se pii tur statim immediatum delutum vi juris valu-rae, eultus divini in societate et a societate fovendi. Hine suit responsio ad 2 , scilicet talem finem humanae meielatis esse in aequatum tantum, et propter hunc quidem homines congregari, sed tamquam propter in aequalωra , et non ad exclusionem alterius nobilioris humanaeque naturae magis proprii et simpliciter necessarii. Ad M. Neg. antec. quod probatio ex facto desumpla non evincit, nisi simul ostendatur hujusmodi tavitates vel Respublicas
coaluisse aut eoaleseere e civibus vel saltem majori eorum parte, omnem divini latis euilum respuente ; parum namque interest quod societas politi eis suis legibus nullum determinatum cullum ρωμtioe foveat, vel relate ad omnem , indisserentem se esse in al, si raelo seu specula De profiteatur sti, dum interim eives Pria clice aliquo cultu Devin venerantes, saltem substantiali molivo, vitae ex praescripto rationis sicut oportet instituendae, non destituuntur; neque de hoc revera in praesens est quaestio, sed ii mim, ei vibus passim vel pro majori parte omnem evitum Numinis specula live et praelice respuentibus, et societate humana nullum prorsus in commune fovente, adhuc saltem tempnraria ejusdem societatis selieitas subsisteret, quod salsum esse nostrae
iὶ Posilive nullum eulium fovere dicuntur illae civiles societates quae in Imibus earum ab omni revectu ad religionem praescindunt. nullius tamen exerellium impediunt quod solei appellat i liberta ui coscisnea, aut e linis
omnes cultus negative protegunt, qualentas instar cujuslibet ei vilis insit- ulionis . delicta contra eorum exerciliuin . templa et res admissa legibiis et poenis eo hibent. vesul actus publicam tranquillitatem pertiniantes otiad pro secio disseri ab omnimoda religionis. seu culius divini latis exclusiotie
quam senari duititaxat cujusdam civilis societatis rhsoamatores itiuum eluviatiles . in manifestum itileail uua tu itidem coniecerunt. nec uisi citis,itate
ab aliis substituta notione eritis aere essere in peditum ulcumque suil
iae Oiune vinculum societatis penitus dissolveretur.
216쪽
probationes susseienter ostendunt. Tandem inereduli optimam eonstitutionem objectarum nerumpublicariim etiam in ordine ad temporalem felicitatem, plus aequo videntur extollere, neque unius earum tranquillam et salis longam durationem assignare valent;
et aliunde semper verum remanet, societatem quae essenitalemae proprium hominum finem, pro termino suae institutionis non sibi proponit aut negligit, esse monstrum quoddam morale , velethni eis ipsis nationibus incognitum, et obseurissimo sareuli n siri luimini ad inveniendum relictum.
138. Pleri lite deisiae seu theistae, quos etiam naturalistas et ineredulos vocant toti sunt in commendanda nimis religione seu cultu Dei naturali, viribusque humanae rationis ultra praefinitum eidem limitem summopere extollendis ; eorum numeru S atque ait dacia post Geneventis sophistae commenta in dies crevit, naturali quadam humanae mentis elatione , atque passionibus, sub sidium serentibus. Hos itaque in praesenti quaestione aggredimur, sed lae ad alienam messem seu provinciam videamur divertere, indireele dumtaxat cum ipsis pugnabimus, ex insuffetentia sei licet nostrae rationis ad perseetam eognitionem eulius Deo debili, tu serendo debitum seu obligationem naturalem, orto Saltem circa hane rem dubio, inquirendi utrum Deus manifestaverit, necne aliquod medium seu viam ipsum colendi, distinctam a medio et via rationis naturalis; unde integras relinquemus generales quaestiones eirca insussieientiam legis et religionis naturalis, indeque manantem necessitatem divinae revelationis, circa eiusdem possis bili talem et existentiam , etiam de veritatibus summaturalibus, etc. Porro ut quaestio nostra si e limitata melius intelligatur, adve limus 1 rationis humanae insuffcientiam , de qua Sermo, esse moralem non autem physicam, scilicet, quae arguit magnam dis-scultatem , seu impossibilitatem atque in olentiam moriadem, aliori sensu aeeepiam , non vero defeetum virium physicarum,
Seu Physicam ac onani luodam impotentiam. eamdein impo- leni iam nos colligere ex consideratione conditionis humauae rationis respectu habito potius ad totum humanum genus moruliter
217쪽
spectatum , quam ad unum alteriam ve hominem. 3', nos non inquirere unde nam haee impotentia humanae rationis provenial , an se ilicet ex intrinseca et nativa ejusdem imbecillitate, an vero exaeeidentali quadam ejusdem corruptione ; qiiod ex sola ratione sorte haud determinari valet, nee est necessarium ; cum aeque in alterutra h1pothesi detur sufficietis molivum rationabiliter dubitandi seu suspicandi, utrum Deus voluerit nec ne extrinseca atque extraordinaria ratione hule imbecillitati subsidium ferre , quod quidem dubium in doelioribus velut sponte sua, in aliis vero saltem in quibusdam adjune iis deberet locum habere sola rati nalitate officium eultus rui delerminante.
Sola humana ratione cuilium Deo debitum determina te,
facile potest et debet agnosci debitum inquirendi
utrum Deus positipe manifestaperit nec ne aliquem ms m se colendi at humana ratione distinctum.139. Eadem ratione qua singuli homines ex debilo ordine naturalis rationis tenentur Deo euilum praebere, tenentur quoque eumdem accomodale ad divinam naturam et propriae felicitatis asseculionem , ut per se patet, praestare; si igitur solo rationis
naturalis dueiu , ad id praestandum minime sussiciant, istamque insuffcientiam eadem praelucente ratione delegant ; jam vi tendentiae ae ordinationis neeessariae in proprium ultimum finem , lenentur inquirere num revera benignissimus Deus aliquem suieullum posuise determinaverit; cum evidentissima ratio suadeat, Deum et sineere velle hominum selieitalem, et qui ereaturis dedit saeuitalem proprium animi sensum aliis manifestandi, non pos*e carere innumeris mediis voluntatem suam hominibus absque erroris periculo i signis pellieet indubiis eam comprobando pa- telaetendi; praesertim si addas, communem sere gentium con en- sum in admittendo aliquo revelato Dei cultu , sponte sua molivum rationabile hujus inquisitionis instituendae sore suppeditaturum. Assumptum quoad utramque partem evidenter probatur: et in primis non est penitus praetermittendum generale argumentum depromptum ex insussieientia humanae rationis ad eomplexum mo-
218쪽
rali lim legum detegendum ilὶ; nam et hae ratione illi imi sinis,
propter quem sunt custodiendae , ad cultum Dei indirecte periinent, et non solum ab ethnicis p ipillis , lurpissimis erroribus admixtae ei enormiter mutilatae erant, verum ab ipsis eorum sapientibus , doctoritas et legislatoribus , ut Merale, Platone , Aristotele , Tullio, ele. approbantibus mendacium , periurium , insaniicidium , sornieationem, ebrietatem, superstitionem , ele. ut nihil dieam de Epicleii, Stoicorum et aliorum philosophorum o
scoenitalibi is a iliaibiis maxime natura abhorret . Haec auteni
probatio , licet eae facto desumpta moralem nihilominus insum cientiam rationis salis evincit u ; eum talis complexio cognitionum , ut validissime demonstrat S. Thomas 3 , solius rationis duce nonnisi paucis hominibus, nonnisi cum magno labore studii, et post magnam te oris longitudinem, nec non euna admixtione falsitatis et dubitatione poterat obvenire.
iὶ No qnae hie diei niri pugnare videantur cum doctrina superius tradita Part. u. Cap. I. arti . l. no. 8 r. 82. 85. de perspicuilale legis naturalis . animadvertas oportet . ibi sermonem fuisse dumtaxat de generalioribus et M orsim considerniis legis naturalis principiis , hic vero loquimur de eorum complexu. Conser quoque responsa ad primam dissiculialem institus positae. 2 Quidam existimant argumentum ex faeto non exhibiti debiti Deo euiliis ab hominibus . per se non probare moralem humanae rationis insumetentiam sive impotentiam . ideoque nos illi saelo adnectimus rationes S. Thomae . ut constet saelum lion exhibiti cultus Deo debiti ex imbeeit litate ipsa naturalis rationis manasse. Si enim quis eontenderet eausam illius Deli potuisse esse vel etiam suisse tantum hominum negligentiam . sive quod non secerint quantum in ipsis erat . ut dehilum Deo cultum ope reetae rationis redderent: non videtur aliud posse responde 4 nisi assignando rationes illius moralis impotentiae t ergo argumentum istud ex facto non est ab his aliis rationiblis separandum. Unde consequens est . huiusmodi um mentum esse sorte dumtaxat insussiciens si ponatur velut probatio ab aliis probationibus prorsus distincta et diversa. Praeterea . eum factum istud
soleat probari per enumerationcm turpissimorum errorum et scelerum . ita
quae populi solius rationis lumine suffiilii prolapsi sunt . quaeque si
ob imbre illitate dumtaxat naturalis rationis dimanarent . sorte non S lum moralem sed etiam physicam eiusdem impotentiam. ad legis naturalis eiusque ossiciorum cognitionem arguerent. tiam aberrationes illae uti i- versaliora eliam legis praecepta magisque obvia naturalia ossicia interdum respiciebant . consequens fore videretur. ut solitis illius argumenti ex facto vim promovendo. nimis concederetur erroneae doctritiae Fe. De la Mennais contendentis msai sur I indifferente en mali/re de religione ic. 3 ex iisdem abea rationibus humanae rationis. inserro istius omni inodalia insulseἰentiam ad veritatis nss cillionem. 3ὶ Contra gent. libr. l. cIP. 4.
219쪽
Veniamus nune ad argumenta immediate eullum Dei rospieientia. Ad persectionem cultus Dei interni vel maxime spectat ut Deum teneamus supra omne id quod de ipso eogitari ab homine possibile sit, nam tunc tantum vere cognoscimus Deum; et ut ipsum tamquam primum nostrum principium et ullimum sinem, ad quem etiam actus interni reserendi sunt agno eamus: at maxima pars hominum, propter magnam dissicultatem avocandi mentem a sensibus, vilaeque praesentis multiplicem necessitatem, non nisi dissicillime tales eognitiones aequirere potest; ita ut si etiam nune humanum genus divina revelatione destilulum foret, videremus adhue saltem insanum vulgus suis Diis ethnicorum instar passiones et voluptates humanas tribuere, eosque patronos singulis vitiorum generibus deputare; atque dona quidem externa iis aecepta referre vel ab ipsis postulare, non autem interna; sicut
Colia apud Tullium ill fidenter de ethnicis pronuneiat: ,, Iudi-
,, cium hoc omnium mortalium est, fortunam a Deo petendam, , , a se ipso sumendam esse sapientiam is et parum antea jam dixerat: , , Virtutem autem nemo unquam acceptam Deo retulit . . .
Niim quis quod bonus vir esset gratias diis egit unquam8 At ,, quod dives, quod honoratus quod ineolumis. ,,
140. Major autem est insusseientia humanae rationis relate ad delermina ionem euilus externi; eum enim et ratio per se
nihil determinatum hae in re praeeipial, et aliunde ne terreno quidem regi, habenti potestatem determinandi quibus externis actibus h norari velit, plaeere possint quilibet aetus pro liubilo exhibiti, ipsaque eonformitas hominum in his extrinsecis divini eulius signis sit potissimum vinculum foetalitatis; iam nisi velimus d negare vel Deo potestatem aliquid eirea hoe decernendi, vel homini saeuitatem nuper die la eognoseendi, dieendum est neminem si ex rationis dumtaxat suae libera eleel tune extrinsecum cullum delerminaret et exhiberet, posse aut potuisse esse eertum illum euilum Deo acceptum fore, non supposita inquisi ione et ceria cognitione quod Deus nihil ei rea hoe positie determinaverit. Adde insuper, quod pro majoribus beneficiis majus quid magisque Deo
placens eidem offerre teneremur, et iamen quodnam sit istud sola ratio non determinaret.
Dieunt quidem naturalisiae, in hypothesi solius status naturae , quivis cullus rectae rationi non oppositus surei Deo i
De natura Deorum libr. 5. cap. 56.
220쪽
gratus, conformitas vero ejusdem inter cives per leges ei viles posset delerminari: at non est hoc quod quaeritur, sed an homo sola eliam ratione duce non teneatur init uirere, uirum Deus aliquem modum se colendi manifestaverit; id enim praeterquam quod potuit, saltem eonveniens fuit ui saceret; secus sapientissimus gubernator, qui omnia vel minutissima aptissime ad sui gloriam ordinavit, hominem solum ei rea hune ejus essentialem finem, modumque ad illum iendendi, velut in proprio volubili, ae in politi earum legum insuper a recta ratione frequenter recedenti arbitrio reliquisset: ergo hoe cognito, et non laeta inquisitione num revera Deus aliquid manifestaverit, non posset esse quivis naturalistacerius, eullum suum etiam rationi non oppositum Deo placere.
14s. Tandem eum homines frequeuter vel eonira ipsum jus naturae graviter delinquant, nisi euilui quem Deo exhibent, fueriteonjunelum medium divinae jus liliae placandae eulpaeque expiandae, e ullus hie non sol et sufficiens ei proportionatus ad persectae felicitatis asseculionem. At humana ratio sine divina manifestatione nihil eerii de hoe medio pronuneial: nonne evidentissimum est, nullam esse proportionem inter quoscumque naturales hominis actus
in Dei honorem exhibitos, ei obieetive ius nilam gravitalem divinae etiam unitis osseti saep Nullum necessarium nexum inter illos , et e etiam veniae asseeutionem pDicent sane naturatulae, Deum summe misericordem et pium
inlerno animi poeni leniis dolore saeile posse placari, veniamque concedere, eum nec pater et dominus bonus, quin et hostis non prorsus inhumanus solent vere poenitentibus veniam denegare. V rum, quaenam potest esse paritas inter offensam hominum et Dei pNonne Deus summe misericors, est quoque iustissimus, nullaque necessitale adigitur misericordiam prae justitia manifestandi8 Esto etiam aliquid in mi ericordia Dei sperare naturalistas posse, at quomodo sine positia divinae voluntatis manifestatione seire poterunt, quod divina misericordia aeque se porrigat ad scelera vel maxime enormia, et saepius iterata 3 Quod nullo culparum numero limitem definivit' Quod praeter internos etiam quosdam exiernos actus poenitentiae non requirat' Quae omnia et eorum o posita, utpote a libera divina voluntate dependentia, sola ratione, ut per se patet, sciri nequeunt. Haec p0rro quamvis pauea si allente considerentur, abunde susset tint ad evincendam moralem insulseientiam humanae rationis circa determinationem cultus Deo debili, indeque manantem naturalem obligationem inquirendi, utrum Deus modum aliquem sui cultus manifestaverit, nec ne.