장음표시 사용
231쪽
elores post S. I homam ill ex triplici rei ilione , scilieet ait seipsum , societatem et Deum. Qui itaque sibimet ipsis vitam eripiunt , agunt contra naturalem inclinationem, quam nedum ii minibus , sed etiam brutis natura tribuit ad sui conservationem, quae inelinatio in homine eum non sit merus sensitivus instinetus , sed etiam rationalis , rationisque directioni subjectus, ev denter sub lege naturali eomprehenditur, ut vel ipse horror naturalis a lati crimine , ei eon eientiae stimuli , dum aliquid eo irarium hule inclinationi saetaeus, sussicienter manifestant. Accedit quod per talem ac lum amor ordinatus sui ipsius gravissime la datur ; etenim eum esse actu sil sundamentum omnis felici lalis et bonorum , quae naturaliter appetimus in hac vita , jam ex
ordine rationis naturalis ante haec omnia tenemur nostram exi- Slentiam amare, eique nuncium remittendo, omnem simul nati ratem selieitalis appetitum, media lite ad eam comparandam respuimus , ideoque naturalem ordinem pervertimus; nam evidentissimum est praesentem vitam in eaque mansionem donec auctor naturae Deus voluerit, esse medium Persectae selieitalis asseque dae. Adde insuper, ordinatum sui amorem esse normam amoris
debili aliis hominibus, eoque magis quemque hunc amorem laedere et Ordinem rationis pervertere, quo proximiores sibi osse dii ; at nemo est proximior homini se ipso : necantes itaque s mei ipsos ordinem naturalem , et amorem sibi debilum graviter iolant, crudelesque in semetipςos eoi Stiluuntur. Verum non minus debilum quoque justitiae ordinem erga Societatem ac Deum pervertunt, etenim homo non aecipit vitam tantum pro semetipso, sed in bonum humanae societatis eujus membrum ab ipsa sui nativitate naturaliter tonsii luitur, eademque lex naturalis quae societati imponit obligationem singulorum Suorum membrorum conservationi ac bono providendi et invigilandi , inqMinii singulis membris onus cuneurrendi ad lionum commune illiam diu el quantum in ipsis est. Ab hoc autem debito , utique absoluto non vero pαcto quodam conditis to status enim socialis non esi ex paelo nulla infelicitas eundi
232쪽
linnis humanae vitae eximere potest quem litam , saltem enim exemplo patientiae et sorti uidinis, constanter adversa perserendo, aliis Potest prodesse; eum e contra se ipsum necando pernici sissime societati noceat, vel uli alliciendo alios ut propter in
to lias et infirmitates vitam abjiciant, defletantque ab ossietis s ei talis etiam essentialibus; sui itaque interfectores jus societatis inlantes in eam iniuriosi si lini fi . Tandem mortem thimot inserentes debilum justitiae ordinem non servant erga Deum , in eii in lite impii ae rebelles constituit nitir, Deus nain lite per dicta inen rationis sufficienter uni- cui lite manifestavit ordinatum sui amorem, qui majus bonum , quale est vita prae ens retale ad jacturam quorumcumque honorum temporalium , quae frequenter versis in contrarium rebus bii manis IM3ssunt recuperari, velat postponere minori, praese
lim eum illius irreparabili jactura ; qua in re praeterea majus malum assumitur ad minori mali vilationem, quod est quoque evidenter contrarium rationi. Hanc igitur Dei legem interfectoressui impie contemnunt; et insuper supremum Dei dominium in hominu in vilam sibi arrogantes de re aliena pro hibito disponunt, nedum contra manifesti simum rectae rationis judietum , sed etiam divinam scripturam, quae l2ὶ in persona Dei inquiens: ego Occidiam ; et ego visere faciam ; dominium hoc lanispiam singularem divinitalis praerogativam exhilli t. His si addas , quod cum mortem Νibimet consei centes sint veluti igna, i milites , qui injussu principis et ante tempus stationem sibi assignatam de, runt , nequeant id praestare etiam ob motivum suturae felicitatis cilius assequendae , quam ratiunabiliter sperare nee possunt nec delu ut, Italia his validam rationem , hoe quoque effugium Pra cludendi : praesertim quod etsi quis eertus esset de praeparata sibi sutura felicitate , inde dumtaxat sequeretur , quod m0rtem ultro venientem non deberet limere , minime vero qui it ilam , quae est inedium ulteriuris meriti augendi, posset sibimet injussu
233쪽
Dei eripere iij. Unde ad rem Tullius 2ὶ ait: Pii; omnii, iis rim
is linendus est animus in custodia eorpori , nec injussu ejus, a, , quo ille nobis datus est ex homimim vita Inigrandum, ne muri nus hominum a Mignatum a Deo defugisse videamur.
149. Ex dieiis lacile potes colligere 1', perperam Cocceium I l naturalem sui ei dii deformitatem in dubio reliqui se , quasi nempe
auctoritas contrarium opinantium posset evidentes rationes elevare parum itaque interest, etiam i opinantes contrarium scirent numero pares. 2', nullam fingi posse necessitatem , aut malum morale
perpetrandi, aut sibimet ipsi mortem inserendi; nam malum irio rate ab actibus voluntatis eliei iis et liberis totaliter dependet, v luntas autem ad actus elicitos a nulla causa extrinseca, nec ab ipsa daemonis instigatione eogi potest; dura igitur ista necessitas alterutrum faciendi dari nequii relate ad nosmetipsos ; ipsa pienos ira mala moralia jam perpetrata , cordis sincera contriti ne , non vero alterius criminis et quidem gravissimi, quale est sulcidium , admissiti ne deleri debent , veniaque de ipsis a Deo postulari. Praeter disse illi ales in fundamento expositas , Sic etiam S lent in primis arguere, sitieidium non esse contrari uni juri naturae ex parte hominis : quia est indicium sortitudinis alii ini: 2', quia sicut homo licito polost se in servitutem dare , ita et vita privare: 3', quia humo non amat suum esse nisi ut sil se-lix , ei pleriamque tot malis opprimitur , ut mors Sit unicum contra haec mala remedium ; vitaque proinde verum hominis malum dum in statu misere xivendi reline l. Respond. Neg. antec. Ad 1 prob. Neg. Pariter assertum. Fortitudinis virtus in perserendis eonstanter adversis praeci lille Plu tet, non autem in praeserendis maioribus malis ea quae nidii minora videntur , quod animi abjectionem potius arguit ; unde et
Aristoteles id inquit: si Ille itaque proprie vir sortis dicitur ,
234쪽
is qui circa praeclaram mortem impavidus fuerit . . . Fortes prae se ierea in iis viriliter se gerunt, in quibus vires spretantur, aut , , praeclarum rei mori , ,: nilui autem horum, ut per se patet, in sui ipsius nece invenitur. Ad T Negat. paritas. Et ratio est; etenim usus vitae pro
priae et civilis libertas subiacent potestati humani arbitrii, ille que lietio potest homo de his disponere, praesertim ad Gnsem vationem praestantioris boni iij ; at soli divinae potestati eom-
petii ius in vitam nostram, ideoque sola divina voluntas sussi eienter cognita potest esse rationabile molivum mortis antieipanis dae. Ilinc partim prosceres urgendo, eum qui se interseit, id Leere volendo, et Oolenti non fit injuria , quamvis enim ordinatum sui amorem laedendo , sibimet iniuriosus minime esset, quod lamen egi salsum , adhuc gravissimam divini juris laesi nem haud dubie non declinaret . Praeterea axioma illud debet distingui, scilicet, volenti non seri injuriam, quando vult sive
Superius in nota ad loeta n. Io6. nec non in altera adiecta n. 328. Ostenditii is seivitutem sumplana dumtaxat pro statu in quo quis destitui- tir eivili libertate et Diietibias proprii laboris ac industriae non esse qui dem a iure naturae r quisitani . at neque eidem iuri positive oppositam. Qiin in re hoc quoqtie ni iii advertendiim est . seueuis proprii laboris et industriae mae mm civilem liberialem . esse bona quaedam extrinseca et spectantia dumtaxat ad felicitatem vitae praesentis . ideoque quamvis quo
uanimodo pertineant ad humanam personam . eam tamen revera non con
sili inint i unde potest quis. quin desinat esse liuinana Persona. jus in hujusmodi hona, intuitu saltum alicitius boni majoris . pula incolumitalis
vitae servandae . vel heroicae v rlulis exercendae. niteri e ero. Hane distinetion m qualitatum perscin lium in eas quae reseruntur ad bona extrinia Seca et sinem secundarium . et eas quae sunt proprie intrinsecae et finem hominis essentialem respicientes. non supponens vel confundens H. Ahrens in opere toties memorato . nimis extendit hujusmodi qualitatum dignitatem
ia it a tine Maleur absolve . . . Cha cun est mastre de Sa Personne . et aticvn na droit fur la personne de ses semblabies, sive pag. 3 icomme la personnati E de rhomme et les qualites οἱ elle reniferme ne soni Pas des acquisitιons de sa volontg . mais ara' il les lieni de Pore xvr e , qui en exige te respeet et rinoiola illig. P homme ne Petit . Par atician contrat . s' engager a abdiquer ses quati eis en δε--τeur dια antre individia . oti de la societae Numquid filius e g. amil- et Uniorem ahsolutum suae per sonae ex eo quod paler jus habeat in ipsum tNumquid millum erit discrimen. sicui auctor vellet. inter jura realia et pro rie dicta perisona lini Numquid ius natiuae violare censendus esset . qui proiit cillimi tale e. g. patri e . aut spuit uilis et aeternae vitae Loininis alierius . se ipsum m o supia dicto in servitulum traderet
235쪽
di ponii de iis de quibus rationabiliter disponere poleςl; non autem in easu opposito, praewrlim si disponat de illis quae ejus
dominio non subjacent, qualis est in casu vita propria. Ad 3'' Neg. utraque sequel. Iloe ipso quod non amamus nostrum esse nisi ut simus seliere, seipiitur nos debere amare in primis nostraim esse, quod et est fundamentum praesentis silici- talis et medium naturale suturae; eum nequeat dari majur inse- Iieitas, quam utrique felicitati nuncium remittere. Porro sal umest, physicis malis quibus frequenter opprimimur i quid enim sen-liendum est de malis moralibus superius indieavimus nullii iii
aliud praeter moriem remedium superesse; nam si a sapientissimo divinae providentiae ordine more impiorum non praese indamus , necessario salendum est, mala haec aut ad nos corripiendos , aut ad praebendam nobis alii que oecasionem patiendi a benignissimo Deo ordinari, ideoque validi simum confra ea remedium est animi firmitas atque eonstantia metata eum fiducia in Deum; praesertim cum nunquam nobis certo scire datum sit, propter perpetuas humanarum reriim vicissitudines, quantum hu-ausmodi mala sint duratura. Vila itaque praesens ulcumque mi- Sera , nunquam est verum hominis malum , sed uid is alii liue plurimum potest prodesse , praecipue si vehementes cupidi ale ,
quae mala haec plerum lue augent, aut etiam sunt Ferae eorum causae, sedulo compescamus.150. Opponunt deinde. Ex parte Dei sui eidium iuri naturae non adversatur λ n0n enim divinae providentiae ordo vlulatur , si materiae modi sealio immuletur, nee mente a corPDre Su-lula ordo universi orbis detrimentum patitur, aut anima liliniis sublimis erit , eorpore aliam induente formam. Praeterea , vitam nobis Deus coneessit tamquam beneseium , beneficio autem lasest nuncium remittere illudque abjicere, praesertim si fuerit mo-
llespond. Negando Anlec. cuius prima probatio, est mera rerum distinclarum confusio ; siquidem nullus ordo divinae providentiae absolute intentus violatur , sive per mulationem mullificationum materiae , sive per separationem animae a corpore , violatur tamen in hoc secundo casu, ordo morali; bPothetice a Deo in lentus, dum ante tempus ab ipso definiton , is pio priae vitae insertur ; qui ordo moralis eum ordine phr ico mundi, et mulatio modificationum materiae arbitrio nostro Fubjeciae, eum
236쪽
sol illione animae a corpore , non nisi per absurdum ad invieeta
Ad 2 ' probatiimem dicimii , vitam homini concessam quidem esse tamquam beneficium seu donum , qualenus non est ex debito, aut praecedente aliquo hominis merito , verum ejus d minium homini eoncessum non fuit, sed tantum usu ; unde habet simul rationem cujusdam di positi nobis ad custodiendum iraditi, de quo rationem ei qui tradidit reddere debemus. Denique si quis opponeret saeta quaedam e. g. Samsonis, Saulis , Raaiae etc. quasi nempe lii aliique quos sacrae litterae et historiae memorant, licsti spatale interfecerint semetipsos, tamen vel sunt saneti, vel laude digni; poteris ea omittere, eum addita ratione, quod sacra Scit plura nunquam possit docere, aut Ecelesia adprobare quae sunt contra rati0nem , quodque respon*io ad ea, pendeat ab explicatione locorum s. Seripturae: at si particulares rationes scire velles, adeas S. Thomam ill , aliosque
15 l. Debilum con strvationi compo iii nostri landalum in ordinato sui amore, aut ordine naturalis rationis , non solum inseri obligationem cohibendi nos ab iis ae lilius , qui nostram vitam praesertim in inanifestum interitum directe adducunt, verum etiam ex adverso ponendi eos actus qui sunt naturaliter neces a-rii, tamquam media continuationis ejusdem vitae. Hinc in primis debilum ineumbit moderati v iis cibi et polus , nec nun aliarum rerum , quae deseelum quotidianum phySicarum virium aut areent , aut supplent; deinde aegritudine aut infirmitate ingruente, tenemur adhibere Ordinaria , ei quae in nostra sunt potestale media , quamvis salis gravem mole liam adserentia : quod si remedia molestissima furent , puta membrorum amputationes , iisdem quidem licito uti possemus , at saltem sub gravi obligatione , nisi sorte in casu, quo vita et sanitas certo recuperari pose Set , aul pro communi bono nece rario servari deberet, minime teneremur; cum incerta vitae congervatio , non videtur tantum Onus posse imponere, et praeceptum ejusdem conservationis pro hae parte est .rmatiotim.
237쪽
At late de hoe usu medioriim nulla est controveri ia : vertimilliae aliae qliaestiones agitari soleiat i', an urgente extrema aut quasi extrema nece, si tale, licito quis valeat rebiis alienis
uti ad sui confiervationem; 2', an vitam suam possit qui licito defendere etiam cum Occisione iniusti aggressoris cerium nam que est, justis aggressoribus , quales sunt publieae justitiae ministri , positioe resistere , sine laesione ejusdem iustitiae nefas ese Se ; sicut e contra, res ipsas nostra licito defendi eontra injustos aggressores, nullum eis inserendo damnum saltem grave. 152. Antequam primae quaestioni satisfaciamus , innuenda est prius multiplex necessitratis aeceptio, et sensus istius axiomalis necessitas non habet legem , quo lex ipsa necessitatis dieitur exhiberi. Cum itaque necessarium illud sit, quod aliter feri nequit, ut per se patet necessitas ipsa non aliud erit, quam vis quaedam saut ejus desectus actionem pel ejus omis-3ionem physice aut moraliter ita inducens, ut aliter feri
nota possit, pel saltem non sine operantis aut alterios P riculo. Unde manifestum est necessitatem dividi in primis in ph- Sicam, clitae Simplex et absoluta erit, prout exigentia aut d Delus virium physicarum , aliter rem fieri non sinunt, eui si adjungatur etiam absoluta repugnantia de Opposito eril neceqsilas metaphysica ; moraiis vero lanium adorti prout altilii id aliter fieri nequit sine magna dissicilitate. Deinde moralis haec necessitus dicitur extrema, quando quis e. g. invenitur in proximo periculo vitae corporalis aut spiritualis a millendae ; cui a si initatur necessitas quasi extrema, quae adest in adjunctis extremam necessita levi immediate inducentibus. Neeessitas graυis aderit , dum v. g. pericula, aut desectus rerum necessariarum, alterii trius itae alioruinque bonorum conservationem reddunt admodum dissicilem et molestam, juxta diversam cujus lite flatus conditionem. Necessitas landem vocatur Communis, quae citra proximum periculum amittendi, et magnam dissicultatem servandi alterutrius e. g. Vitae statum, eum salis incommodum esset t. I'orro necessitas simplex et absoluta, tam metaphystea quam
physica , ill pole impediens libertatem ae lus, nulli legi subjicitur
ideo lite relate ad eam axioma illud necessitas non habet legem Seli per verum est, relate vero ad necessitatem m0ralem eget
magna limitatione, nam in lege mere positica humana, imo
quandoque ei dioinia, necessitas moralis non solum extrema sed
etiam grauis, reddit saepe ac li0nem liti lam , quae alias illi-
238쪽
e ita seret: non tamen semper, quia legem positivam hi vinam, imo et humanam eum vitae ipsius periculo lenemur eustodire, quando secus agendo, detrimentum fidei et religionis, honi publici, vel eontemptus legis et legislatoris sequeretur. In iure naturali, dum agitur de praeceptis, quorum materia nequidem improprie di eiam iij mutationem patitur e. g. eirca blasphemiam, sieut ab e
rum eustodia nudia necessitas moralis qtieinquam eximere potest , ita nee axioma illud loeum habere: in aliorum vero praeceptorum materia, necessitas moralis extrema aliquam mulationem eiscere,
seu potius obieelum ab ipsa lege subtrahere valet. Atque hoe est a quo pendet primae quaestionis solutio.
In extrema atit quasi extrema necessitate quis constitutus, licito potest uti rebus alienis domino suo super is a vi non aisolute necessa riis, eodem etiam imito. 153. Statuta propositio paueis evincitur. Ius conservandi seipsiam est GDOIutum, et antecedens divisionem naturalium b noriim , induelam a jure gentium propter commodum Grai mdem usum ; ergo ius non laedendi alium in suis bonis, utpote hyρ theticum , lilius integritatem non tollit, neque debitum se eo servandi adimit. Praeterea naturalis finis bonorum terrenorum est. ut sint medium conservationis humanae naturae, quique illis abundat , lenetur ex ratione naturalis ordinis et amoris saltem in extrema necessitate constitutis, superflua largiri; ideoque id non sa-eiens, talemque rerum usum impediens foret irrationabiliter invitus, resque illas tamquam non suas relineret; unde per talium rerum subiraetionem nullum ejusdem jus laeditur, seu usus talium rerum , sub jure velante laesionem alienorum bonorum non comprehenditur. Ne autem quis de suo iure necessitatis sibimet blandiendo, eum magno aliorum detrimento velli sola surreptione propriae conservationi providere; animadvertendum est, quod ut hoc sit lietium , debeat supponi et vera ratio extremate aut quasi extrinmae necessitatis, cui insuper paueis et deterioribus rebus aequum
ci Vide dicta superius spari. a. cap. u. artic. a. n. 89 .
239쪽
est salisperi, et nulla adesse mes rem precibus alit aliter domino ennsentiente oblinendi : nisi sorte urgens indigentiae casus aut aliae rationabiles ei reumstantiae, a praemillenda postulatione excusarent. Hinc Deile colligitur, quinam sil verus sensus istius enuntiationis: In extrema necessitate Omnia sunt communia'. et quare jiu necessitatis non sit aliud, quam facultas natu- radi aequitate nixa, se eaeimendi ab aliqua lege , quae ad casum necessitatis non praesumitur a legislatore e tensa. Uiram autem qui in extrema necessitate a iiiiii id stirripit, ad meliorem fortunam veniens teneatur restituere; id pendet ab alia quaestione utrum extrema neces&ilas non solum usum rei eone at, sed etiam dominium transferat, et an ille qui su ripit, in actu surreptionis nee re nec spe dives fuerit. 354. Quod perlinei ad alteram quaestimem, circa defensi nem propriae vitae etiam eum injusti aggressoris oecisione, id quoque fas esse , non tamen necessario Praeceptum communior doctorum sententia lenet. Fas quidem esse uti mox ostendemus, non esse vero generaliter praeceptum , sicut vellent Zieglerus, Buddeus ele. quia litet foret inordinatum vitam propriam alterius vitae ratione sui postponere , tamen si id fieret ratione pers elae charilatis erga Deum , vel intuitu spiritualis boni invasoris, aut alterius eujusdam virtutis, prorsus liceret euhibere se a tali sui ipsius defensione; nisi sorte vila nostra esset valde neeegsaria communi bono, aut animae nostrae salus spiritualis periclitar tur , tunc enim tantum inelim rei debitum se defendendi etiam cum caede invasoris. Violenta hare sui ipsius defensio ut sit undequaque licita, per moderamen in lautae tutelae solet temperari, quod involvit quatuor conditiones : l . ut invasus non utatur majori violentia quam sit opus ad vitae propriae ingruens et cer um perseeulum propulsandum: 2', ut in ip o aggressionis actu, non ante , nec post vila adhuc vel jam in diserimine non existe le , talis violenta defensio suscipiatur, secus in utroque easu p lius vindicta privata quam necessitas defensionis locum haberet: 3' , ut nullum aliud adsit medium mortis ejusque periculi declinandi ; etenim hac in re , eliam fuga, utpote ex ossicio se conservandi arrepta minime dedecet virum ulcumque limi dilatis nolam declinantem ; sapientis namque est ni illa cogente necessitate a cipiti aleae pugnae iii lius remedium praehabere: quamquam sa lendum est, fugam plerumque non esse remedium Salis lutum,
240쪽
propter obversa terga inimico et periculum pernieiosi lapsus:
tit aggressus non intendat per se et absolute mortem aggressoris , sed propriae vilae defensionem ; illam enim intendere ratione sui forte esset quid semper inordinatum vel speciem xin- die lae eontineret. Distinctio haee duplicis in lentioni; et esseclus jusdem actus optime subsistit, ut observat S. Tliomas ii , estque modus solvendi dissiciil tales, quae ex auctoritale patrum Ecclesiae proponerentur ; ipsi enim ui plurimum damnant etsi injusti aggressoris necem, qualenus haec forte nequeat unquam ratione sui et absolute intendi , quod speciem quamdam privatae 3 in die lae prae se ferret; vel etiam loquuntur, ut ait Le sius l2 , de defensione non necessaria aut de periculo excessus, Odii, irae ei debitae moderationis. Similiter per illa sacrae Scri- plurae loca tu quibus videtur prohiberi defensio sui , nonnisi livor vindictae, ut nolani interpretes, excluditur.
Serpato moderamine incespalae tutelae licita est qua mois non PraecePta Pro sui defensioue injusti Citae
aggressoris Occisio. 155. Asserito facile suadetur. In supposito consiletu cum bonum naturalis vitae aggressi in diserimen vocetur, si non esset licita violenta sui defensio, teneretur aggressus plus alienae quam suae eonservationi conquiere; line vero ordinatae sui dilectioni adversatur. Similiter injustus aggressoris aetus, cum iniquitas nemini suffragari debeat, nequit jus certum propriae eonservationis aggresso adimere, quod tamen in hypothesi contraria accideret. Aequitas naturalis postulat, ut in ea su etiam aequalitatis iurium, jus innocentis inique ac dura necessitate in discrimen vocaliam per se praevaleat iuri alterius sponte sua atque per nefas se ipsum indiscrimen conjicientis; quod non fieret si injuste invasus a nece invasoris se cohibere teneretur 3 . Praeterea, societas humana et
i eo proxime indicato . orlle. 7. αὶ De justit et jure . libr. a. cap. 9. dub. 8.
Argumenta haec tumulant quoque inemoratum H. Ahrens. qui quamvis iustae sui defensionis conditiones spag. 333. et seq. exponat. Violentam tamen huiusmodi defensionem sui et necem aggressoris Velut immoralem et eque inhoneatam ac est ipsa aggressio habet. inquiens pag. 56. et aeq.