Institutiones philosophiae auctore Josepho Aloisio Dmowski e Societate IJesu

발행: 1840년

분량: 298페이지

출처: archive.org

분류: 철학

41쪽

nt mercedem bonorum operum: debebat igitur anima in praesenii vita tamquam in via virtutibus operam impendere, seque per seere ; ad quod mirifice consert unis eum corpore. Nam assecti nes molestae, aliaque incommoda et ipsa antini subjectio ac dopendentia a eorpore, innumeras virtutis, quae rebus in arduis praesertim elucraeit, exercendae occisiones praebent. Est itaque in uillitatem ipsius animae ejus unio eum eo ore: et auctor na inrae habuit rationem eam eorpori sociandi. Adsunt autem et aliae hujus unionis rationes: ut admirabile hoc eompositum humanum seu natura ex dupliei toto genere diversa substantia malescens, ordinis physici ornamentum, haberetur in mundo. 2'. ut generis humani propagatio fieret naturali modo . 3'. ut inferiores animi saeuitates complemento accepto frustraneae non

forent iij.

22. De aetibus humanis per quos ad finem nostrum opportunis adhibitis adiumentis dirigimur generice disserenies, monemus in primis humanos actus illos esse et diei, qui 3unt proprii hominis, in quantum est homo. Iam vero, ut loquitur S. ni mas i2 : Disseri homo ab irrationalibus erraturis in hoo quod

is est suorum actuum dominus. Unde illae solae aeuones vo- ,, cantur propriae hum nae, quarum homo est dominus. Est , , autem homo dominus suorum actuum per rationem et v ,, luntatem . . . . Illae ergo actiones propriae L minae diis cuntur, quae ex voluntate deliberata procedunt: si quae , , autem aliae actiones homini eonveniant, possunt diei quidem ,, hominis actiones , sed non proprie humanae, cum non sintis hominis, in quantum est homo M. At quia actus humani spe clari possunt, vel quatenus fiunt seu eliciuntur a poluntate deliberata, et in ipsa sistunt ac eonsummantur, et Vocantur actus eliciti, vel quatenus ex imperio rationis et voluntatis ab aliis animae facultatibus dimanant vel etiam ad extra prodelmi, et dicuntur imperavit: philosophia moralis illos praecipue eon

Quouimodo saevitates animae inferiores frustraneae fuissent si an ina D qa in corpori jungeretur . vide si lubet Puchologino c. a. n. 57. in fine et in nota ibidem post in. δὲ Summae ιheolog. i. a. pari. qu est. I. artic. I. in corpor

42쪽

siderandos assumit. Quidquid enim formalis morali talis aetibus imperatis eompetit , id totum ab acubus elicitis dimanat. De his porro generatim tria possunt inquiri, eorum se Iicet natura, imputabilitas et moralitas, advertendo interim perspicui talis gratia, quod cum ad constituendos actus humanos,

ut patet, voluntas et ratio simul eoncurrant, cumque ratio et voluntas se se invieem movere vel determinare dicantur , hoc non

perinde esse intelligendum , quasi hae duae saeuitates essent duo principia operationum distineta et diversa: sunt namque idem unus animus intrinsece aetivus, qui utraque Simul, vel alterutra tan, tum facultate in proseeutione objectorum utitur ; ipsumque hoom ere vel determinare indieat dumtaxat ordinem quo aelus unius saeuitalis debet necessario praecedere vel eomitare ae tum alterius : secus subjici vel imperare invicem aliquid absurditatis eontineret. Atque haee dicta de dependentia aetuum unius saeublatis ab actibus alterius, liberos nos reddunt a quaestionibus circa agendi modum et imperium mutuum voluntatis et intelle- eius , quod imperium non esset certe dicendum absolutum seu

GFoticum sed politicum tantum, eui scilicti reluctari licet ili.

ARTICULUS I.

23. Ad naturam actuum humanorum quatenus a ratione simul ei voluntate dimanant, sive tandem ei rea sinem ut volitis,

i Uitum intellectus voluntati an vero haec illi imperet. parum interest determinare. cum hoc et a diversa vocis i ero acceptione dependeat . et sub diverso respectu consideratum sorte ulruntque Possit dici verum. Voluntas porro hoe imperium exerit in intellectum. quotiescumque ita rebus non immediate evidentibus . simmediate enim evidentia intellectum necessitant distamen, ut vjunt. Sive praevium iudieium aut repraesentationem. mutamus in aliud diversum vel etiam oppositum, propter diversam vel oppositam voluntatis Propensionem sive assectionem ad aliquod objectum: quae immutatio dictantinis sive lucia voluntatis contra intelle elum. si fia quando dietatnen est reetum voluntas inordinate operatur. idque saeit per nefasi quod si diei amen intellectus esset erroneum aut rationabiliter dubium, tunc voluntas ordinalissime ageret illud respuendo . circa hoe novam motivorum inquisitionem imperando. Atque ita eontra iu- elleetum luelari voluntas non solum potest sed et debet, haud secus quam in temerariis iudieiis tenetur eohibere intelleelum ne propter apparentes dumtaxat sive insufficientes ac inanes rationes apprehendat convenieutiam vel non convenientiam idearum ubi revera non datur. in opinabilibus vero valet eumdem in eliciare ut acquiescat rationibus quae merentur attentionem viri prudentis.

43쪽

intentio, et fruitio , sive circa media ut assensus, electio, et usus, versentur, perlinei praewrtim id unde voluntarii et liberi dicuntur. Spontaneum a voluntario et hoc a libero disti guere ex metaphysica sit notum supponimus. Nos hie de natura voluntarii, praescindendo non lamen exeludendo ab ipso rati nem liberi , sleut communiter fieri solet, loquemur; idque ipsa rei natura perinillil : nam voluntarium , seu illud quod procedit , a principio intrinseco lsci litet voluntate ciente et dete minante cum cognitione fnis , sumplum etiam ca saliter et pro voluntario perfecto , id est di natione actus a polum talis Propeusione cum Plena rationis a ertentia, non i volvit dominium seu incisserentiam polentiae ad aetus positi nem vel omissionem , quod libertatem constituit, et de quo sus-

si ei et diligenter inspicere quae sustus dicuntur in Psychologia s2 .

Porro voluntarium sic desinitum , ut rei natura et communis hujus vocis significatio postulat, manifeste disseri a meres out eo , et a Primis motibus appetitus naturalis, qui actus nim supponunt reflexionem et suis saltem distinetam cognitionem,

quamvis a prineipio intrinseco proficiscantur. Disseri similiter ab actibus puerorum ante usum rationis et brutorum, qui nisi improprio et latiori sensu voluntarii a quibusdam dicuntur; unde etiam patet ratio diseri minis quod in voluntarii desinitione solet reperiri Ia . Palent etiam sequentes voluntarii divisiones; 1'. v luntarii perfecti, et imperfecti seu improprie dieii , nisi v

luntarium imperfectum suma dumtaxat relate ad quamdam minus absolutam voluntatis inclinationem , vel ad pauciores quosdam resexionis et attentionis gradus . 2' Causaliter seu acti- Te, et objectioe, id est pro ipsa re seu Objecto volito aeeepti . 3'. Eliciti, ei imperati. Tandem eonsiderandum est per- allente voluntarium in se seu directum et tu ca usa seu indi-

εὶ Ps hologiae cap. 5. arile. 6. n. 86 el 9t. a Ibi lein. Artic. s. n. 9 o. et seq. artic. 7. Per totum. 5 Qui volontarium a trivi e spontaneo non distinguunt. hi ad eius naturam et delinitioneni nihil aliud requirunt. nisi ut aliqua actio procedatae Prineψω intrinseco: unde eotis ueras esset. Dedum actus nil eraliut 1. dra tisienti uin ele. sed ellain brutoruin voluntarios es3e. Qui vero voluntarii myro eodem ne liberann habent isti ad ejus destillionein postulant. ut Procedat ab indisserentia sive dominio volunt alia in suos ne tis: quo sensu sive confusione similiter supposita. leti dentia v ,luntatis in homilii in pom CP. et amor beatoruiti erga D um. non essent ii ec Possent ilici actus voliin lai ii, quamvis cum plena sitiis cognitione ei Pollii italis Propelisioite ex elati tui.

44쪽

rectum: illud habetur in iis ad illiae voluntas per se immediate terminatur; hoc alitem dum voluntas terminatur immediate ad

aliquid , in quo virtualiter vel moraliter eontinetur id quod dicitur voluntarium in causa seu in alio: sic aegritudo dieitur et est voluntaria in causa, id est in immediata appetitione ei bi illius , quem quis sumpsit cognitum ut sanitali eunt rarium. 24. Utrum vero detur voluntarium in directum, quod sit iuse volitum , seu in quod voluntas insuat; sed influxus iste eonsistat in mera omissione, vel earentia actus voluntatis , non quaerimus ; quia hoe respicit magis libertatem actus quam actum mere voluntarium , et potius diei debet non Doluntarium quam v luntarium indirectam , qualis foret mors proximi ex desectu alimenti, respeetu alicujus non habentis quo illi subveniat , nisi se ipsum in simile perieulum mortis conjietat. Et sane in ea suallato ille eui dieeretur mors ista proximi negatioe , et indir

cle voluntaria , aut supponitur se determinare ad volendum, nolendum , vel eohibendum se ab utroque aut cognoscet g omnia rei adjuncta remanet in mera potentia ad volendum , n0lendum , et se cohibendum. In primo casu , eum etiam eohibilio sui a volendo sit velle , haberetur quidem actu A positivus velut influens in lalem assectuin, sed quia ad nihil eorum tenetur istenim ad ali luid teneretur quaesito jam esset non de actu simpliciter voluntario, verum de liberoὶ , hujusmodi voluntalis actus

relate ad hunc esseelum idem sunt ac si non essent: in altero veroeam ex desectu omnis propensionis voluntatis respectu secuturae

mortis, haec debet et potius dici non poluntaria, quales sunt e. g. esseclus permissi vi relate ad Deum. Ut autem illud quod dieitur tantum in cavisa voluntarium sit relera late id est voluntati tamquam principio a quo pendeat tribui queat, tres requiruntur conditiones ; prima , ut cum illo

quod est immediate ae in se volitum aliqua ratione nec latur , et siuat ab ipso : secunda , ut talis utriusque connexio ac d

pendentia praevideatur , vel saltem potuerii facile praevideri ab

eo qui operatur, propter generalem rationem nihil esse volitum quin Praecognι tum : tertia, ut operans teneatur non velle tiniam ex quo sequitur aliud. Haec tamen tertia conditio licet sil semper necessaria ad actum voluntarium simulque liberum , et praesertim ad meritum vel demeritum iii putabilem ; non videtur aeque necessaria ad aclum mere voluntarium ; quando

enim ex illo quod immediate ae tu se est volitum , aliquid aliud

45쪽

sinia itur necessario , et oi praeei se ipsius allionis : jam tune generaliter verum ei it, qui culi causam ouit etiam essectum suffieienter cognitum. Quod si per iaccidens lantum et non ex vi ipsius ae liunis aliquid sequatur , licet insallibiliter secuturii in praevideatur , ut voluntarium in causa dici possit debei locum habere conditio tertia , ut stilicet vi obligationis cognitae ipseae tua liq inaclivi latis status non sit amplius agenti indisserens , et per eonsequens indireele saltem Ooluntarius, qualenus nempe liberum supponit voluntarium.

25. Sicut spontaneo ololentum, seu id quod si G --

trinseco nullam Oim conferente passo, quin etiam contra Θjus naturalem tendentiam; ita poliantiaris opponitur coactum et in Iuntarium ill , seu illud quod alterutri e duobus ac ius voluntarii constituli vig adversatur; nam necessitas per se tantum eum libero ton istere nequit. Porro primo constitutivo voluntarii, Milieet inelina tinni seu propensioni voluntatis ad actum, praeci

pue adversatur extrinseca Nis et metus, advertentiae vero rati

nis ad finem, objectum et circumstantias actionis, seu alleri actus v luntarii eonsillulivo , opponitur ignorantia et concupiscentia. Et in primis advertendo, quod cum duae primae praesertim causae involuntarii non aliter in illud in quani nisi movendo aut physice aut moraliter volim latein ad aelum, qui vel simplicia ter vel secundum quid ejus tendentiae seu inelinationi adversatur ; quodque ut actus sit in voluntarius non si illiciat voluntalem respectu ejus se negatioe habere, sed re tu iratur ut fiat ipsa positive quodam modo l2ὶ reni lenie: jam veluti per se patet, υ luntatem quoad actus elicitos, a nulla Ni extrinseca CO-gi ρυSse.

t I.atius patet in voluntarium quam eoaetum . hoe eritin ex ipso aut conceptu deberet tantum constitui si activa facultas per vim quamdam alligeretur ad aliquom actum sive tandem hoc fieret simul contra naturniein illis tendetili ilia sive non. unde dissert a Miolento ponendum: illud vero habebitur utidccumque landem proveniat quod aliquid sat contra po

sitivum volnii latis renisum. Hinc sicut omno violentum est conclum . sed nota vice-versa a ita omne quidem coactum est involuntarium. sed non omne involittilat tum est eoactum.

v Modus iste duplex est. scilieet explicite vel implicite . hoc se cundum haberetur si voluntas supponatur ita comparata esse, ut riun quRm prose sileretur tale aliquod objectum cognitis adjunetis et conditio-uibus quibus alii, sicut accidi l. vii iti serius videbimus. in casu cuiusdam is ii auliae.

46쪽

Hoe ila lite pro retinetalione propositionis supponimus , et sic probamus. Actus elicitus utpote ex sui natura ab intrinseco dimanans si secundum voluntatis inclinationem; si fieret coactus foret contra ejusdem inclinationem ; idem igitur simul esset et non esset. Deinde vis quaelibet coaelionem inserens, vel saceret voluntatem intrinseee nulle aut velle dum simpliciter non est ad aliquid determinata; et tune non sieret actus coactus et involuntarius, sed flatus mere nega livi in positivum mulatio, id est transiliis potentiae in aelum, qui aelus hoc ipso quod non esset aliud quam voluntas volen g, foret iam voluntarius ; vel voluntatem ad aliquid aetu et positive determinatam ad ejus oppositum esseaeiter inlleeleret, idque aut sublata prorsus prin-ri determinali nne, aut in eodem statu relicta oppositam superin ducendo: si primum ex his duobus supponatur, iam idem recurrit quod uaudo ad primum disjiineri imis membrum diximus si alterimi, tunc talis determinatio utpote vitalis et adhuc elicitus voluntatis aetus , quamvis distine lus et diversus a primo , fieret iuxta praefentein voluntatis inclinationem eam lite constitueret, ideoque foret quid simpliciter voluntarium, licet sorte , rati0ne nempe praecedentis adhue actu permanentis vel habitua-

Iis ad Oppositum delerminationis , posset diei securicium quid

tantum in voluntarium.

26. Bine si quis opponeret, Deum saltem polentissima si a virtute posse aelus volim talis elicitos efficere coaelos; scilicet vel infundendo voluntati ipsa nihil agente talem aelum; vel sa-ciendo ut aliquid nolens, durante etiam hac nolitione velit, ut

nempe amet e. g. l'etriim , quem odio actu prosequitur; respondebis negando antecedens, quod probati ines non evincunt: et aliunde tertissimum est Deum non posse efficere quod ex ipsa rei natura repugnat, ut esset actus ab intrinseca voluntalis ac livitate dimanans, simulque ei a vi extrinseca impressus. Demus prae terea eone plum actus polentiae intrinsede activae ab extrinseco infusi absolute non repugnare, tamen quia actus talis voluntati insusus eam constitueret volentem, dici quidem posset et revera esset eidem neeessarius, minime autem in voluntarius ei coactus. Ad id quod seeundo loco asseritur, praeler posteriorem rationem landa menti, 'ex qua sequitur assectionem dictam amoris, mulare in casu voluntatis inclinationem, eam lite necessitare, n0n autem eidem simpliciter et absolute in voluntariam esse, nega

ri Ilio pie potest supposita d iratio seu permanentia oppositae ac

47쪽

eontrariae nolitionis. Etenim, eum absoluto volitionis actu nequii simul consistere ejusdem actus absoluta nolitio, non quidem ratione intrinsecae ac immedia lae, sed objectivae et modalis, eontradictionis iij. Certum nam lite est polentiae ad intra agentis in actu elicito qualenus est talis, ipsum aelum esse O jectum et termintim operationis adaequatum, cum ipsa potentia seu saeuitate realiter identiscatum, ipsamque ad talem existendi modum determinantem, posito itaque uno tali aetii, tollitur objectum alterius ae lus oppo, iti, et ita repugnat potentiam seu facultatem ad talem oppositum actum terminari, priori non remoto, sicut repugnat ipsum e. g. absolutum Oelle qualenus trie, posse unquam simul evadere absolutum nolle.

Potest id ipsum eonfirmari partiale desumpta ab intelleelu, qui posita apprehensione unius propositionis contrariae ut verae, nequit simul etiam actu distincto a primo, sicut hane iudieare salsam, ita et ejus oppositam veram, non quod desit in animo virtus ad duo vel plura judicia, etiam de rebus oppositis simulta nee ponenda , sed quia datis ei cognitis molivis pro veritate

propositionis e. g. Omnis europaeus est albus , sient desunt motiva et objeelum pro apprehendenda salsi ale ejusdem, ita hoc ipso delient necessario deesse moliva et objectum pro simul lanea propositionis contrariae, scilicet, nullus europaeus est albus, veritate. Unde parum proficeres dicendo ulterius, intellectum a probando salsum pro vero, voluntalem peccando , ponere actus naturali inclinationi in verum ac bonum contrarios; siquidem et intellectus per se non approbat salsum pro vero nisi aliqua specie veri illudatur, et voluntas non vult peccatum nisi sub aliqua ratione boni; actus igitur isti sunt secundum generalem harum saeuitatum inclinationem in verum ac boiitim , ideoque nec i

lenii, nec coacti.

27. Non est autem idem judietum serendum de imperatis nostrae voluntatis ac libus , hi enim cum ab imperio dumtaxat

i Inti In se ea ac immeci ala contradiclio ndesset. si nelus e. g. velle. non velle. et nolle utpote in suo concepiti os i ostii. ratiotae liuius oppositioriis niti lito se excluderent ab animo. quod eerte non subsistit, cum tales actus sint simi licissimae animi modificationes . earumque oppositio nunquam endit in illem de eodem ne sub eodem respectu; oppositio itaque quam Eruimus se tenet ex parie talis Mius utpote eiicili considerati lamquam intritiseeutri objectum suimet ipsius. et ex Pal le modi agendi oeexistendi qtielii tu tali oti eratione subjectuin aseus buu animus acquirit,

48쪽

vult in talis atque extrinsece et denomina live rationem voluntarii habeant, essicienter sile ae in se ab aliis saetillatibus di manent , possunt esse revera in voluntarii et eoacti. Etenim pleramite sa- cultates voluntatis imperio naturaliter subjectae, vel per applicationem proprii earum obieeti, vel per immedia iam extilationem potentiae materialis, s ut aecidit in vitalibus corporis nostri m tibias possunt eieri ad aetus suos renitente etiam voluntale in oppositum; sie et in intellectu aliqua cogitatio, et in imaginatione altiluod phantasma litando lue perdurat, et corporis nostri membrum potest a vi extrinseca ad aliquid seriendum deterininari ete. Ili itaque aut similes actus eontra volun lalis actualem inclinati nem in nubis existentes vel circa nos producti sunt proprie involuntarii : magis lamen vel minus in voluntarii erimi dicendi, pro majori vel minori voluntatis Oppositione, a qua praecipue determinalionem ac rationem involuntarii derivant. Ne lite dicas, pleros lite horum actuum cieri a polentiis intrinsece ac vitaliter allivis, e. g. imaginatione, sensibilitate etc. iiiiiii igitur iuxta earum uaturalem inclinationem , ac proinde voluntarie. Deinde , si altitude quam ab imperio voluntatis di-

manant, non erunt amplius actus imperati. Enim vero ex eo quod aliqui horum actuum proveniani ab inirinseca saeuitatum ae livitate vel f rei indiuia earum particularem inclinationem producantur, non ei iiiii quidem violenti aut coacti relate ad has particulares polentias, sed relate ad inclinationem eommunis principii, quale in homine est voluntas, qua renitente fieri supponuntur, erunt prorsus in voluntarii. uitia porro per extriti, cam latium actuum deierminationem , vel qui jam suerunt a voluntate imperati, ipsa renitente nihilominus impediuntur, vel quos vellet hie et nunc imperare aut eompescere, irrilo conatu minime valet, patet eos ut tales, actu, aut Potentia ad naturale voluntatis im-Perium spectare, quatenus nempe producuntur in polentiis seu saeuitalibus imperio voluntatis naturaliter subjectis, et quatenus Su P ponuntur fieri contra actualem ae positivum voluntatis renisum. 28. Metus , seu animi trepidatio orta ab imminenti aliquo periculo damni, solet spectari tamquam moralis causa propensioni voluntatis in suos ae lus Opposita, quando nempe v luntas ex tali metu tamquam motioo , hane prae aliis delerminationem sequitur, dum e. g. mercator Orta tempe late ex

metu a millendae vitae projicit merces in mare ; illiud profecto dita seri ab aetione facta simpliciter cum metia , quae potius il len-

49쪽

si talem voluntarii commemiat, e . in lare qui licet metuat ne ea piatur et poena assiciatur nihilominus alienas res aufert. Melus etiam grapis , qui scilicet in Dirum qito lue constantem Cadere test, rationesu Noluntarii simpliciter perfecti minime tollit, quamvis illud quodam modo minuat, quatenus nempe et spectata generali animi dispositione voluntas talem delerminationem non Sequeretur, et praecipue quia hic atque nunc occasione melus eum quadam renitentia ac velut invita operatur; unde etiam hujusmodi actus a quibusdam voeantur ex voluntario , et inoOIunia rio mixti. Facile autem assertio haec nostra suadetur; nam in primis ad rationem voluntarii persecti sufficit ut ab intrinseco principio scilicet voluntate , procedat praelucente cognitione finis , at quae ex metu sunt i alia sunt: melus enim , de quo sermo , relinquit hominem sui eompotem animus de sacto, ut palet in allato superius exemplo , ex propensione suae voluntatis , perpensis bene adjunctis , se delerminat ad mercium jacturam, et vi hujus dolerminationis potentiam extrinsecam , ad ex itendam projecti nem actu applical: quod evidentissimum est signum absolutae et esseaeis voluntatis ; ergo talis actus ele. Deinde sicut observat

S. I homas iij, unumquodque simpliciter esse dicitur, seeundum quod est in actu, judicium nempe de re aliqua in partieulari sorendum esse juxta particularem ejus existendi modum ; jam vero

actus ex metu positus est revera volitus et quidem efficaciter a voluntate hic et nune tamquam medium ad declinandum aliud malum; ergo sicuti est talis actus hic et nunc , est proprie ac simpliciter voluntarius. 29. Dices. In ea quae ex metu volumus ita sertur voluntas, ut ea non vellet cessante metu; ea non deleetant, sed potius moerore animum assiciunt. Pacliones quaedam vel promissiones exilielti initae , irritae ac nullae censentur; et illuni , qui aliquid ex metu egit, licet istud fuerit turpe, dignum commiseratione ac venia judicamus. n. ad i , ista disposilio voluntatis est lantum inefficax et Secundum Ibpothelicani apprehensionem , quae non tollit efficaeem et ahsolutam tendentiam voluntatis in aetum de quo loquimur:

Oritur praeterea nou ex actione propter metum , quae potest haberi ratione sui absque tali eonditionata dispositione l2ὶ sed ex

ι Sunam. theolog. Par l. 3. u. quae l. 6. ait e. 6. Quamlo quis ilic et nunc se collibet propter metum ab aliqua oclioue Pouenda. et cosnoscit talum sui collibitioiaein suturam sibi si usti

50쪽

amore v. g. mercium quae Pereunt , quaeque possent honeste retineri ac servari remoto perieulo amissionis vitae : unde etiam lales actus non delectant mentem, sed moerore assiciunt, non autem quasi non essent voluntarii.

Ad r. Paetiones vel contraelus quidam laeti ex metu ab extrinseco et injuste incusso pro non lactis habentur, non quasilia initi ex sui natura involuntarii forent, sed vel propter legem positivam , quae ad bonum commune et fraudem deelinandam dirigitur : vel propter aequitatem naturalem , ne scilicet, latro e. g. promissionem vel pactionem pecuniae solvendae metu extorquens, ex injusta a cibi ne fructum percipiat; nemini enim iniquitas suffra

gari debet iij.

Ad illud quod additur diei mus: dignos commiseratione ac venia judicari eos qui metu praesertim ab extra ineusso aliquid

patrant, ratisne scilicet durae necessitatis quae eos ad alterutrum malum subeundum adegit , quodque in talibus adjunctis consiliuit incite quodammodo egerint, non autem coacte et imvoluntarie. Hae distinctione non laeta Pulandursus 2ὶ, aeque involuntariam censet actionem ex metu ae ex vi extrinsecus d terminante factam , illitiirque per summum nefas eomparatione inter illum qni violenter impii litis aliquem te tu ossenderet, et satellitem qui minis adaelus insonti vim necem inferrei. Quis enim non videt ingens diserimen aetionis illius hominis , cujus manus ipso prorsus repugnante ad aliquem seriendum arripitur, et ait rius qui territus minis ad insontem necandum se ipsum delermina ipilie tandem breviter juvat advertere nullum metum , etiam qui a periculo amittendae vitae, et vi tormeniorum oritur, posseneam vel etiam noxiam. si pro h) pol laesi non existentiae melus retineret voluntateiri opposiluui faciendi. is lationabilitei cupiens agere hane etiam conditionalatii voluti talis dispositioneni procul ainaudabit, quamvis ex inetulanlum. velut tu mediato moli Vo. Operetur.

iὶ id quod dicimus verum esse inde quoque eolligitur quod si in

lira quamvis ab ea rinseco juste lamen si ieiit incussus. e. g. si judex sub Poena et si gravissima cogat quempiam ad ineundam aliquam Paclio Deiri licet olierosam pro competisatione iiij ut ine vel damni alicui illati. talis actus et ex sui natui a et ex sententia omni mi Doctoiulia rationem volunturii quin et liberi minima amittit. Quod si metus dumtaxat ab intrinseco

Proficiscatur. si neu pe e. g. mercalor plurimas merces Couitiat, liniens noharum suturum pretium uiniis augeatur. ne inintinuin quidem duhiu ut esse Potest, illum Prorsus voluit laiie egisse, etsi valor ii eicium in sului uiri deciescat.

SEARCH

MENU NAVIGATION