장음표시 사용
81쪽
salalismi, et plerosque alie lores hae tantum ratione eidem promovendo adstipitiari; ast quia doctrina haee etiam quoad scientificum valorem, ut sapienter ob ervat cl. Forichon sit, omni solido principio anatomico aut psychologico destituitur, statimque
ac anatomicam terminologiam deserit in manifestam sensationis cum idea, merae sensibili talis cum rationali tale et moralitate confusionem incidit, aut ad eonjecturales a Gali eius lite discipulis
mutuatas observationes recurrit; hinc eidem etiam sie aeceptae si . quis valediceret, nullum inde ut videtur, naturalium scientiarum incremento detrimentum asserret. Animadvertendum est deinde, sensum moralem prout inm-
muniter sumitur, non esse aliud quam instinctum quemdam nostrae rationali latis, sive huiusmodi naturalem animi nostri comparationem , qua sit ut experiamur in nobis propensionem, sive stimulum quemdam ad bomini morale approbandum, et repr bandum mainna, primo sne etiam in vili tacile quodammodo obieel mur , aliud vero horreamus. Dissert porro &ic acceptus et a sensu naturae communi, qui dicit instinctum sive impulsum ad quasedam veritates agnossendas vel judieia serenda, et a sensu pulchri, admirationis, ete ; qui pro obieelo non liabent morat talem actionum , sed vel ordinem quemdam sive symmetricam et proportionalem partium et persectionum dispositionem atque consonantiam vel singularem utriusque excellentiam consuetas naturae leges quodammodo excedentem. 53. His praejaelis, eum jam superius probaverimus mora litatem actuum humanorum ab ipsa nostra rationalitate, ad quam ei liberum arbitrium pertinet, et quae mutuas rerum inter se .
atque cum nostra natura et cum aliqua actionum regula delegit, dimanare, alque velut in ea silam esse, evidens est idem prorsus
dicendum esse de sensu seu instinctu morali , sive hic proindeliberata et ab omni ratioeinatione independenti , sive pro deliberata nostrae rationalitatis inclinatione ad approbandas ali liras
actiones tamquam moraliter bonas, aliasque reprobandas ut malassumatur : unde tamquam insanum commentum reiiciendus videtur iste sextus quidam sensus repera corporeus et organicus quinque aliis sensibus analogus, quo sei licet moralitatis notionem acquireremus. Id vero etiam inde insertur Deile quod et moralitas ulpote iii
82쪽
relatione reclitullinis aut deformitalis consistens quod est ali lii id dumtaxat mere intelligibile nullum organum eorporeum utcumque tenuissimis fibris contextum asseere queat, ei reeli ludo huju
instinctus seu sensus moralis ac iudicii ei rea moralitatem, nee non quaedam oblectatio de hono ei horror a malo morali minime se luantur rationem directam majoris persectionis nostrae sensibilitatis corporeae, quin potius De Iuenter e diametro eidem adversentur : dum interim aliorum sensuum corporeorum Obleelamenta et
pro majori persectione sensibilitatis augentur ,et apprime ad invicem conspirant Ii . Quod autem in pueris ac rudibus, licet notionibus univem salibus abstractis destituantur, sensus hic seu instinctus moralis manifestetur, quod pie magna sit circa illum inter omnes homines uniformitas , id minime ostendit illum ab organo quodam corporeo pendere , sed supponit dumtaxat illius evolutionem anteve
tere explicitum ac persectum rati0nis usum , nec Istulare necessario claras et distinctas cognitiones intellectuales ut manis fletur manifes lari lite plerumque in nobis etiam Sine nobis. Praeterealiaee omnia certe longe melius explicantur Isuppositis semper quibusdam etsi dumtaxat confusis ideis rectitudinis, deformitatis, et normae eujusdam per identi talem rationalis instinctus, quam per hoc
figmentum sexti cujusdam sensus corporei; cum et talis morα-lis sensus sive instinctus nostrae rationali talis sit dumtaxat medium proportionatii in rei cognoscendae, et sensus iste corporeus
plane singularis rectaeque rationi manifeste repugnans, tam pro conditione totius eorporis quam aliorum sensuum , nedum in diversis sed etiam in eodem homine mulationibus intrinsecis atque extriniscis deberet esse frequenter obnoxius l2 . 54. Idem sere esto judicium de memoralis pluribus corpi reis moralitatis organis, quae in calvae humanae proluberantiis, et depressionibus phrenologi et adsertores systematis Gali se de-
εὶ Vide doeirinuin hanc pluribus osset tam , et doctissime ab oppositionibus vindicatam a Ioata. Franc. Finelii De Princi iis jur. natur. cegens. tu fine tom. I. cηPilo Praetermisso et inserendo Post . cap. Io. lib. I t. lom. 2 2. v Sedem hujus corporei sensus ejus praeformator statuit intersum et auditum . eo quod Sensus moiali latis ab actione visa vel audita .oleat excitari. At missis aliis rationibus nonne caeteri quoque Sensus sive sensationes Possunt esse occasio excitatis sensum moralitatis Nonne surdi et caeci homines sensum moralitatis adhuc manifestant t
83쪽
DE RENAU ET ORGA . MORALITATIS
lexissi alilli malit. I)orro ad inentem stomim ires hujusmodi principaliores senstis seu Organa , aut melius tres eorum generales si
dines, in cerebro ii iidem sinita inenlii in hallent et per diversas calvae conformaliones indicati, iribus generalibus animae saeui talibus respondent, seu magnam earum divisionem in Distinctus, affectisues, et intelligentiam constituunt si , ac deinde in lolidem particulares sen uς seu organa in calvae conformalione simi I iter indicata ilisi, eritim uir, i piot sunt particulata's animae s cultates i 2 . At in primis praeterquam quod experimentales illο-rum prubaliones plerumque a vero aberrent l3ὶ, si hujusmodi Sensus seu organa Properisionesque ab eis dimanantes ipsas anici Coryptiaeus plii enologoruin Bromsais paler ). cotura de Phre-nose e pa: . 2 - 4. qualuor liuiusmodi classes sive inlines adstruit. scilicet i Instincta sitis liticis proprement dits . hesoliis oti periclianis tu' Senti nenis, S culles inleuectuelles: 4' Mouet emenis quomodo tamen istud possit constituero poculiatem ordinem viderit ipse γ. Conseropus superius laudatum et . Forichon li Vl . i. cimi'. i. g u. et in hac quoque Partilione et numeratione organorum cultores su siemalis Gali et generat ilia omnes phrenologi non consentiunt. iiiiiiique udhue scietati sic uni hac de re constitutulit habemus sicut Observat cl. Debrevne Pens Jes cPuu cro cane catholique cic. ni l. P ire nologie dicens: G a ctrine Phrenologi luc n 'existe Ptis commu science. Ora n existe Pou notis jusqtιu Pressent qu a titre de deception et de mrs scation, com- me Ie mesmerisma oti te magnetismo animate. Ia me ga anthro Og sie . et homoeo 'athie. - GMons. die la Revuo medicale eahier dejDin 1858. P. - . que clOcteiars cranisscves ne sont nv lement Paccord fur le nombre des organes: of Ptin en desotiore trente ιια-rre. Pati re en compte sfixantc-dix. nu troisieme Plias ae cent. et totis a succusenι ι ca Mois tin jugement Dux . un crurie et v. tin encvhale defee tierax. 52 Aniinadvertendum est iii primis Systema hoc probari non posserationibus a priori , quae potius uidem adversantur. Ei enim si organa praeselliui inocultum nilectionum et Passionum in cerebro residerent. et per line amenta calvae imprcssa et iisdem respondentia manifestarentur. lebetent illi . qui talibus ullectionibus vehemetitor indulgent agitanturque experiri quemdam dolorem ut molestiam iii Posteriori Capitis parte. non secus ac illi qui profundius et diutius aliquid medii atitur. in anteriori capitis parto dolore stantienter alliciuntur. Praeterea si verum esset quod docet istud si-slema Gall. Orgarium numeralionis et in theseos silum esse in externo oculi nngulo . quare mathematici Post longius saltem et laboriosius studium in eodem capitis loco molestiam non experiuntur I Nonne testibus Bicliui Virey aliisque pliysiologis qui Phreno logomini somniis aut conj cluris ii on delectantiir. Orgauum uisectuinibus Et passionibus mentis it servicias . in partibus ad internam vitam speclarilibus . sive in systemate Dei Veis , quυd v aut ganglonnarium . dubet residete
84쪽
mi facilliales eonstituere dicantur, sicut revera quidam phren0logi impie ae stulte assemare non dubitant, doctrina haec pili impii lissimumque saperet materialismum, jam diu a doctis metaphysicis si inditiis subversum l . Praeterea, missis nunc organis intelleelivis aliisque, si moralia haec organa et propensiones se sibiles inde dimanantes, ita eum moralibus animae saeuitatibus
Deinde adsertores sysleniat Is Gali etiam in eorum rationibiri α ρο- steriori . sive in diviti lione circa indolem et peculiares hominum pro- Pensiones ex saeta observatione et investigatione dictorum in ganoruin . passim deei iuntur . et si quid veritati consonum quandoque Conjecerint. id accidit circa liomines Melestos carceribiis delentos. quorum nes nila Melera cum gravi quadam corporis inordinatione conjuncta vel ipso suo Putore et squalore per sese manifestant: aut saltem . utpote cuidam h miliun conditioni magis communia. probabiliter de quovis similis conditionis linmine coni ieienda. In caeteris nutem eos passim a vern recedere in comperto liniamus. et ut praeteream organum theosophiae . quod Guli et eum ipso alii ita calva liominum assignarunt, etiam in Capite ari-elum et pecorum inventilin esse . nec non organum stupiditatis quod
solue delectum ab ipsis suisse in subieeta phrenologicis observationibus calva acerrimi iugenii viri et praeclarissimi matheiliaiiei Laplaeei haec Pauca ex laudato nuper cl. Desireyne art. phrenologie pag. 258 ὶ subji
3 Praeter diela superius et Psychol. cap. t. artic. I in notιs de letidentia plirenologiao ad ii alerialismum sive de inani sesio Pluriinorii in Phrenologorutii male fialismo. juvat iraec pauca ad me litem ipsius Gall
85쪽
eonspirent, eam Inque evolutionem augeant, ut insallibilem aenecessarium nexum habeant cum vitae ac morum institutione ,
tune aelum esset de libertate arbitrii validissime a metaphysicis et nobis superius il probata, quin et in eommuni generis humani sensu landata 2 . 55.Qtiod si hujusmodi organa propensionesque ab eis dimanantes incitando dumtaxat animam ad actus ipsis resimndentes, liberii marbitrium et rationis imperium integrum relinquere supponantur, tune ex ipsis , et si darentur et possent assignari in ea tua , nihil posset in primis certo eonjici de morum praeterila aut sutura institutione; haec namque pendebit , sicut revera pendet, a reelo dumtaxat vel non reelo liberialis usu. Deinde tota e rum effieaeta optime poterit explieari per diversos gradus con temperationis nostrae sensibilitatis , juxta cuneupisei bilem et irascibilein ejus agendi modum, qui certe in diversas animi operationes et asseetiones mullum inguunt l3 , moralitatem lamen earum,
t Huius capitis artic. a. n. 55. et Psychologiae cap. 5. articulos et T.
86쪽
quae unice ab ordine rationis et relatione ad regulam seu normam morum dependet, minime delerminant. Accedit, quod sensibilitas, ii: eumque vehemens vel remissa non nisi a bono physico et sen ibili excitatur, et ad illud animum inclinat, malum enim est instra privalio seu deseelus illius quod esse debet,ai; unde absonum est saltem existere organa moralia corporea e. g.
ambitionis, avaritiae, turpitudinis ele. quorum insuper exi filei ita, si sub formali eorum conceptii considerentur, videtur divinae bonitali ae sapientiae manifeste derogare. Aliud nam i pie est, quod quis habeat a natura propensi0nem e. g. ad ardua quaedam et magnanima patranda, ad res divitiasque augendas, sideliter servandas vel custodiendas, ele. aliud vero, quod ab ipsa naturali constitutione seu quodam organo corpori'o im ' llature. g. ad indebitam praeeminentiam quaerendam, ad inordinatum divitiarum amorem, vel eujusviis alterius sensitivi appetitus inordinatam salissaelionem, etc. In hoc postremo casu auctor ipse naturae Deus esset eausa talis inordinationis formaliter specialae.
Hinc evidenter colligitur quam salsa, aut saltem perieuli plena sit hujusmodi phrenologiae doctrina moralibus hominum actionibus applicata , quod lepide quoque expressit Bailly de Blois ili auctor studiis phrenologiae minime contrarius, in liliens:
is olim de praesian ita hominum, sive ex operibus, sive ex ce- , , leris ipsorum vitae aetionibus judicium ferri solebat: nunc au- ,, tem qua id ratione praestetur, si de insignis cujusdam ii is minis ingenio agatur. aliende. Obiit nep eerebriim ejus p nilo in trii lina: an vivit 8 demetire ejus calvam quaquaversuqM et exinde quadam mi merita nota moralem hominis valoremis millimetris tibi aut grammis est exhibitura. Et en qui Delumis fuerit, ut κοα γ GKEia, quae qiiamdiu a cl. viro Galli per- , , trae labatur lanio suil l si lamen hoc dici possit cum veritate, , relate ad mentem hujus auctoris, ut palei ex dictis in notis is proxime praecedentibus j humanae scientiae emolumenio jam is in ipsum edita vulgus , eos excesserit limites , quos inter, , dumtaxat veram psi est habere utilitatem. Atque ita etiam do- , , ctrina haec nos in absurdissimas induceret conse litutiones,
87쪽
is si modo ullus unquam potest diu serpere error iij quin tanis dem et innotescat et prostigetur, , 2 l.
56. Nun de quacumque norma seu lege tu genere, iste euiiii physicae quoque leges naturae comprehenderentur , nec de filia
etim pie lege morali seu norma humanorum actuum seruit item in litui inus, sed de norma seu lege naturali, quae a rationalinatura proxime dimanans , eique impressa , et per eam ni aliis flata , moralitatis humanurum actuum est apta directrix. Verum quidem est eliam conscientiam diei a doctorii vis moralibus normam naturalem hulnanuriun actuum ast quoniam haec non est
Lau Ialus in praecede itibiis notis cl. Debreyne videtur errorem luitie detexisse et validissime i rolligasse . eius que algit trieti la et rationes eo ni ius pondus vim lite ad persuadendum habent. quo majoii claritale et simplicitate exhibemur . et a viro proficiscuntur Dedum medicae scientiae professore, Verum et latra . ut patet . in pliysiologiae et Plirenologiae arcanis aliisque recentiorum inve lis pei itissi in o. Porto vir cl. aniltiad vel siones suas sic in primis concludit vel bis D. Ceri se Ex ose et examen erilique pag. I . nain tenant Si novs avions a ri Pondre re
2 Vide Ephemerides Pisanas loria. 4 5. et illas quibus titulus L echo du montis sa Mant, ad an . I 837 in Pallo Plircnologica.
88쪽
aliud , quam practicum intellectus dici amen, quo in casu Particulari iudicamus, hoc esse Prosequendum quia b num oel Praecepsum ti lege; illud declinandum quia ν Ium oel a lege petitum dissert omnino a lege, est lite poἰliis legis vel princilii imi in universalium ad casum particularem applicatio. Didi conscientia sic delinila , haec pauca morali philosopho
scire sussiciet. 1', eam sic accepta in , praesertim si antecedem fer l coucomitanter ad actionis positionem specletur, disset rea conscientia seu sensu intimo logicorum , respicit nam i lue oporalii nem , n in vero speculationent veritatis. ν, eam praecipue
di, lingui in rectam, erroneam, certam, et dubium, juxta CDmmunem liartim vneum significationem , quae in Logiea lil explicatur, jam sussicienter perspectam. Contra conscientiam metam ei in vincilii liter erroneam i error enim vincit,ilis et solidum diiiiiiiiii antequam agamus deponenda sunt nunquam fas est op rari , immediata namque in ea su particulari volim talis regula estiale judicium praelicum seu eonscientia , ideoque talis mali reum se quis constituit, quale repraesentatur per conscientiam , cui eontradicit. Quia vero in moralibus frequenter certi ludo haberincipiit, possumus ei quandoque dei miis , adhibilis reflexis principiis, agere juxta solide probabilem sententiam, hinc patet, quid sit conscientia probabilis. 57. Legem naturalem, quae etiam ius l2ὶ natiirae dicitur ,
varie a me ioribus definitam invenies. Missis caeteris non rectis vel obseuris desinitionibus, communiores sunt istae, lex naturalis , est recta ratio, vel, lumen naturale rationis dictans quid sit faciendum, fugien moe, vel, regula a Natura hominis petita , apta dirigere actiones hominis, ut raratu
rtv aut . moriemtis duas esse praecipuas . Dequentiores. tringisque tritas Iuris accepi toties. Plitia . pro quavis lege. unde ortum habent dis ira et toties ita ter jus divinum et immanum . naturale et positivum . ecclesiasti Cum Di Civili'. etc. Aliora. Pro adiunctis. ut Focant. personae. Sive PVo faciat
ιate Oliquid faciendi. habondi. possidendi eic. unde dimanat iras glauit.
Ia rem . in re, emondi. vendendi. ele. Duae aliae autem iuris BUCepi toties. miricet pio arte vel scientia tegi m. unde jurivmadentia . ei Pt is αιυιια- et actιotiis, sive pio honesto et licito. sunt minus ubi tutae ut Duiuiu
89쪽
rae illius eonvenit, vel, participalio legis aeterna in rationali creatura. Diversitas haraim idesinitioni ini pendet ex diversa consideratione ipsius legis naturalis, et componi possunt, di ii ne tinne saeia inter legem considera lam in Hiis auctore, et in illis, si ii ibi is lex ipsa tribuitur. Nobis praeserenda videtur postr ma desinitio, utpote innuens dimana linitem legi naturalis in sui Helum ab ipso auctore eius; praesertim quod hie supponamus lani Iliam ab omnibus admissum, Iegem naturalem habere veramae proprie die iam rationem legis moralis; legi imitte moralem in
genere esse , Ordiniationem rationis ad bonum commune fa
clam a legitimo superiore, seu brevius, jussum pel Pra ceptum commune et iustum legitimi superioris. Porro Iox morali in genere dicitur Ordinatio vel iussio legitimi m-Perioris , et respicere bonum commune ; seeuq non di lingui rellir a consilio , indicat dum laxat convonientiam alien jiis
actionis , potest lite dari eliam ab aequali vel inferiori , nullam vim obligandi liabente ; nec a Praecepto simpliciter, quod respicit tantum aliquam particularem personam et cuin ipsa de
t llauit ine latet . alias quoque liabeti generales morali leg ilosi
nitiones t sic et S. Thonias strari. theol. priri. I. a. quaest. 9 rite .liaiic quo tuo tradit definitionem: quaedam regula est et menstira
actuum. secundiam quam inducitur obligatur aliquis ad regendum. Ne ab agendo retrahitur t et s.rolius De jure belli et Pacis lib. . Cap. r. 9 a regiala actuum moratium obligans ad id qtiod reettim est. verum
liae aliaeque sinities desini toties vel suinunt logein generalissime. qtin ivit14 nee a consilio Dee a praee ito distinguitur: vel discrepant dumtax t qiicia luertia. qualutius Earii n qu 'dam tomi ullus legis conditioncs i licito sup-Ponunt. quas aliae evire Me exhibendas esse censetit. Noti Pst demui 3 praeter inittenda singularis prorsus legἰs desiis ilio. quam trailit e l. nosmim Principii dena scienaa morale cap. I. ii . t. ilicens r La mge morale non E che una notione delia mente, conniti qtie pluribus eam suadere. Asi notio uietitis exi Per se quid subire ivnm.
non involvit igitur di inariationem legis a legislalcire i aeque de Praecepto et cmisilio dici potest . quiu ci de quavis alia re cuius coii-ceptum intellectitatem halimniis. Audit qiii leui ei. nuctor haec nita verba cole tiso Hella quale si Ia ginditio de Ia moralita de te ario inni umane; verum De hoe quidem ad reni stillicit. Nonne etiam inoralliati notio latius patet quam legis y cum liotrio moraliter Op retur . etsi id faciat quod est de consilio tantum vel de necessitate peculiaris praecepti. Notino nolio ope cuius de huia anariam actioniam moralitate iudicamus sumitur frequentor ex tei natura. ex line . ex adjunctiqelc. quae per se rationem legis celetissime non conlineut Mira vero prorsus est ab auctore facta deductio, e secondo la quale pero si ue De
90쪽
sinitionis, stilam superius laiula inii A caelerisqtie praeserimus , recti ludo melius adhue patebit ex dicendi , nunc tantumni tmemiis leg m n alii ratena spectatam lami piam in subjecto, de-bore esςe aliquid in ilum ac naturaliter innalii in eidem subjecto seu rationali naturae , secus subjectum legis seu animus ut ra
tionalis , id est ratio in concreto, ab ipsa lege , et lex naturalis a positiva lege divina non disserret; praesertim ii iod et haec
sit iplaedam partiei palio legis aeternae , verum non per impressionem faciam in rationali natura , sed ali pio signo vel manifesta liniae extrinseca. Digerimen utrius lite logis etiam ex obiectoeolligitur , quatenus lex naturalis praecipit, aut velat lanium ea, quae sunt intrinsece bona vel mala , positiva vero lex etiam ad alia quae per se si in t indifferentia porrigitur, licet interim ulra lite, immediate dimanel a Deo, non sicut humanae et ei viles
leges, quae dumtaxat mediate, qualenus cum recla ratione con-ginii mi, ad divinam legem reducuntur. De lege naturali sic ac-
operare nequit enim dici tantum desinition Is deelaratio . secus eati de miles rueret . quasi nempe quidquid ad moralitatem discernendam inservitiani hoc ipso moralem necessitatem seu debitum agendi importaret. En in- dein iti sufficientiam ostendunt . ut inspicienti facile palebit . tres Cotidii toties luite lesis definitioni adjectao. I. Che quella norione sta a IC LV UT nelia mente ui chi giudica. u. Che a soggesto che ha quella norionestasi Aoco suo delia sua altitusne a seroir ai regola ne otidieti moratii ... 5. Che Menga Aννιic AT dat sonetio alle arioni da glutascarsi. Proetur . nonne volim las diu Ina. vel cuiusvis legitimi superioris de .hilo modo et susticienter suluitiis manifestata vetam legis oblinet rati Ot1etra Nonne tela te mi eos qui Per se taliones iuvestigare nota valetit. Et PrResertim in quaestioniblis mere probabilibus. Doctorum iudicitini et nuctoritas pro regula inoro litatis sumi potest y Ei tamen quis unquam dicet e nudi bit. liaec et holimi similia aliud non esse quam nolionem montis Aut ad li ut talia sitit debere necessatio in mente recipi et ad iudicia circa aetioom applicari t Haec sane quae dicimus cl. auctori mitius sol ist prohata videbuntur . eo quod non satis congruant cum illius itigenioso sust male utiliis ingenitae ide e entis in generei veriam lios qui iam nlias vol. . Psy chologiae C P. S. art. I. Prop. t. n. 6O. in vota 5. incliCavii iiis quid sit de hoe systemate sentiendum . eo lanium animo has Hostras aratis inadversiones protulimus ut prudens lector eas prae oculis habeat a tite quam in sententio iii ci nos initii concedat . hique Potissime ideo . quia . quamvis plui imum es. aiicloi i giatulemur quod suum systema universalissimum reddere salagat . opteretnins nihilominus illud eo usque mirii me promoveri. ut eommunes Praesertim o aliuin doctorum sententiae cloetvitia ve nedum necessario immutandae sed Perillus quoque excludendae ceti. cii debeant.