장음표시 사용
91쪽
eepta inquirendum nobi fi est, primo ejus sundamentum , existentia, et sane lio ; deinde diversae eiusdem proprietates et cognitionis principia.
DE FUNDA ENTO , EX ATENTIA , ET RANCTIONE LEGIA NATURALIA
58. Fundamentum, seu melius Ans atque origo divina legis naturalis, quod in primis exponere aggredimur, non solum quaestionem de ejus exis lentia faciliori m reddet, verum etiam aditum praecludet ad ulteriores quaestiones ei rea essentiam legis
naturalis et obligationem , seu necessitatem moralem exequem
di praecepta ejusdem ; palamque suciet, nos prorsus recedere ab eorum philosophorum agendi ratione, qui putant se posse talem de legibus moralibus doetrinam ex rationis praescripto iradere, quae ipsi allieislicae societati l si haec daretur moderandae par foret. In qua sane ageudi ratione possent redargui , vel ab ipsis ethnicis philosophis, quorum nobiliores ut Plato, Tullius, ele. legis naturalis originem a sapientia deorum derivant. Sic Τullius il ait; Leae nihil aliud est, nisi recta et a mi in deorum tracta ratio , et alibi passi in 2 simili modo loquitur.
Praetermittenda tamen non videntur saltem haee alia eius praeclarissima verba 3j.,, Hanc video sapientissimorum si isse senten- , , tiam, legem neque hominum ingeniis excogita am nec scillimis aliquod esse populorum , sed aeternum quiddam , quod uniis versum mundum regeret, imperandi prohibendi pie sapientia. Ita principem legem illam , et ultimam mentem esse dicebant, D Omnia ratione aut cogentis , aut velantis D. i : ex qua illa si lex, quam dii humano generi dederunt, reele est laudata ... Erat enim ratio prosecta a rerum natura , et ad recte facien- ,, dum impellens, et a delicto avocans, illiae non tum denique is incipit lex esse, quum scripta est, sed tum , quum orta eSi. Orta aulem simul est eum mente divina. Dii amobrem lex verais atque princeps, apta ad jubendum et ad velandum ratio est , , recla Summi J0vis, , .
92쪽
Quia porro sundamentum legis naturalis mox reponemus in ratione divinae sapientiae prout ad ordinationem et gubernationem creaturae rationalis refertur, advertendum est 1', nos hie liui ii de regula Objectiva human0rum actuum ; certum namque est conscientiam, de qua superius egimus, ipsaque universalia intolloeliis nostri praeli ei dictamina , esse regulam quae magis miniisve proxime moralitatem actionum determinal ; ideo pie quaestio in eo verratur an natura rationalis in se , aut in suis die taminibus praeli eis spectata , possit quoque pro Objectiva et ultima regula moralitatis statui i2 , quin reserenda sit ad rationem divinae sapientiae. 2', legem naturalem in subj elo spectatam, sumi vel pro ipsa tali nostrae rationalitatis consurmalione Reu ejusdem conformalionis polentia habendi unive salia dictamina praclica dirigentia aetus volim talis , i quo sensu invenitur constanter et veluti habitualiter, etiam in rationis usu
destitulisi, vel pro ip is praeticis universalibus die laminibus ; in
utroque vero casu reserendam esse ad divinam sapientiam seu Deum, non solum tamquam ad catisam efffcientem rationalis naturae, de quo nemo dubitat; sed etiam tamquam ad causam ordinantem, id est lani tuam ad legislatorem, naturalem scilicet ordinem moralitatis praeeipientem, ejusque violationem v tantem, quod in controversiam vocatur.
59. Baiionem divinae sapientiae moventis rasio Iem creaturam ad debitum sinem, praecipientemque h0nesta, turpia ve- i NI 56.
23 Ex genita nostrae naturae rationalis in se. sive quatenus est iis consortisa in ut qui lat Rctus eidem conveniant. alii vero repugnent. Et iudicia sive pratica rationis die tamina letem eonvenientiam vel repugnantiam quatumdain actionum indicantia. utpote quid realiter eum ipso altim , ratio tinti identilicatum . Per sα non nisi subiectivam regulain constituunt. transeunt autem eliau in Objectivam ac veluti ulliniain. dum a nota nullis auctori ruis spectantur tamquam veritates quaedam et a nobis independentes et Per semel ipsas ordinem naturalem moralem constillienies. quin ad aliquid aliud cpiaeier ipsam rerum naturam velut orditiis luit lame uiuiti
93쪽
lantem, aeternam legem Des appellant Doelores, sise tandem lioe ejus jussum seu imperium ac intimatio a solo intellecui, sive a sola voluntate, sive politis ab iitrii pist , quamvis diversa ra
tione, sit derivandum ill . Unde ei S. Atigii linus 2 ait: L
gem aeternam esse dioinam ratiouem cel voluntatem, O dinem naturassem conseroare julentem, Perturbari Ueta
tem. Finelli l3ὶ merito arguit Thomasitim, quod l4 legem a
lernam Dei dixerit esse sigmentum scholarum ; etenim si ipsam species in mente Dei, in lar dictamini R praeticae rationis e. g. in principe communitatem gubernante existentis, vera malio legis ip i competet; haud seeus quam illo die lamini praelieo humani legislatoris quod non in mera speculatione eonsistit, sed ad gubernationem subire lae sibi communi latis ordinatur. Hoc autem non ita intelligas oportet, quasi ipse Deus ejusque voluntas huic legi subjiceretur , quidquid enim in Deo est essentialiter rectum est, B0n egens regida et mensura; sed quatenus ipsa ab aeterno et immutabiliter in mente Dei existens, respeetum semper dixit ad bonum et ordinem creaturarum suo tempore ereandarum, atque in actu primo vim obligandi, utpote ab acceptatione creaturarum independens, habuit, lieet non nisi in tempore creaturis fuerit imposita et manifestata; siquidem ab hae quoque manifestali ne , instar humanarum logum in sua firmitate non constitui-iur sol. Dissert pomi leae aeterna sic spectata , et ab idea Dei simpliciter , quae est tantum exemplar rerum creandarum
Q Utrum ab actibus iiivini intellectus an potius voluntatis ratio legis sit derivanda inuiuiin olim in scholis dispitiatuin stati Qui a solo ivtellectu eam repetebant sic ratiocinabanturi illius esse imperare quod spectat ad constitutionein legis eujus est ordinare sive ordinem deiernii-tiare, in linare autem, ut Per se patet. pertinet ad rationum sive intellectum. Α sola veto divina voluntate id repetentes . dicebant i in casu sive quamst iove praesenti . imperare idem est ac creaturam ad subiretionem ordinislatulo movere sive applicare . quod ui pote relationem dieens ad operalionem ad extra perlinel ad voluntatem. verum quia divina volutilas nequit supponi qiro a seratur ad moveodas vel applicandas creaturas is a ranter seienter i hinc ratio legis atque imperii videtur potius derivanda ab utroque. scilicet a voluntate quidem . sed lamen praesuPPosito simul actu intellectus ordinom repraesentaniis ei statuetilis. α Contra Faustum lib. 22. P. 2 7. 5 De princip. jur. nasum et gent. lib. I. caP. . 4 a Iur. HMin. lib. t. cap. 1. 5a Diei solet legem non habere sirini lateni et vorani legis inlionem
94쪽
non vero ordinis earii mdem et a proridentia , quae insuper in ejusdem ordinis ex eulione, mediorumque ad fines etiam particulares accommodatione sita est iij. Verum quia haec omnia propositum nostrum transcendunt, assertum nostrum sic eum limii aliune enunciantus.
Aeterna ratio disinae sapientiae proue est directrix tuum rationalis creaturae, tamquam fons et funda mentum legis naturalis , necessario spectanda est. 60. Statula propositio evincitur tam ex parte divinae, quam humanae naturae. Et primo quidem, rationem divinae sapientiae, quae sit dimetrix moralium actuum rationalis creaturae , in men
te divina haberi, nequit negari , quin ipsa divina providen ita
istud supponens negetur; Deus enim non tantum est rerum omnium creator, sed etiam provisor, et gubernator: neque ignoranter,dieendus est ordinem quoque moralem instituisse, eumque administrare, aut in utroque ab aliquo alio, quam a semetipso , tamquam ab exemplari suae scientiae causa pendere.
lloe posito, sie ex parte divinae naturae in primis arguimus : physici rerum hujus mundi ordinis completa perseelio aesi ilas persecte intelligi et explicari nequit, ii i in ad Deum ut ejus auctorem reseratur l2ὶ: ergo idem dicendum est de pers clione praesertim completa ordinis moralis , quae per moralita-ant edenter ad decretum voluntatis illam subdilis imponendi. ejusdemque decreti manifestationem ad extra . quia scilicet quaindiu tantum lex in mento legislatoris manet. aliter apprehendi mularique potest. Ast hoe ut per se patet . in divino legislatore locum habere nequit. qui aeternum mentis suae consilium . antequam etiam ad extra manifestet . nunquammulat vel potest mulare. Porro ut ab his aliisque similibus quaestiunculis Proeseindamus. in propositione mox euunctanda non legem aeternam 1 ei. sed rationem dioinae avientiae prout est et c. pro iuudamento le- sis naturalis . statuimus . eo vel maxime quod aeterria lex Dei simplietierae universaliter necepta, est soletque Spectari tamquam laudatrietitum etiam physicarum hujus mundi legum. ia Vide si vacat quae dicimus de conceptu diuiuae providentiae. vol. . Theolog. natur. cap. I. artic. έ. v Quomodo ordo physicus rerum huius mundi complete et adequα--Ia spectatus , non visi ad summam divitiam intelligentiam et sapientiain.
95쪽
tein actuum et legem naturalem eons lilii iti ir : cum aeque in lilroque casti posset concipi aliquid psti sectionis in creatura, quae in Dei nullatenus praeconlineretur , quini summae divinae pers et ioni derogat. Praeterea si persecta ratio niora litatis et legis naturalis a ratione divinae sapientiae complementum non repeteret ordo moralis , tilpole in ipsa et sola natura rationalium crea- iurarum susscientem suae perseelionis rationem habens, inseri ris suret eunditionis ordine physi eo ; minorque esset necessitas nexus eum Deo in ereaturis rationalibus , quam irrationalibus; quod utrumque minime eum ratione tonsentit vel potius eidem manifeste adversatur. Insuper in ipsis rebus ariefactis , et in gi bernatione ei vili ae pol illea , bene ordinalis, maj0r ratio pere Delionis in inferioribus subordinalis, magis a superiore Vel Su-Premo ordinante ei gubernante dimanat, magi,que ad ipsum relationem dicit: ergo idem dicendum est de persectione ordinis morali A relate ad Deum.
61. Ex parte deinde rationalis humanae naturae id ipsum probatur, elenim relatio haee legis naturalis ad rationem divinae sapientiae praecipientis aut velantis exeluderetur, si Ve nece Saria non esset, quia natura rationalis, vel quatenus est sundamentum honestatis , aut turpitudinis quarumdam actionum, vel quatenus dictat praelica principia, quae voluntatis actum ani cedunt et dirigunt, vim ae rationem legis naturalis completam per se ipsam haberet ; neutrum vero diei potest. Non i , et Θnim natura rationalis speelata ut tali essentia cui quaedam aetiones congruunt aliae adversantur, non praecipit, non ostendit honestatem aut maliliam , non dirigit, non illuminal Voluntatem , qui sunt esseetus proprii legis; absurdum lite videtur, ut obvia probant exempla, quod sundamentum honestalis aut malitiae quorumdam aetionum habeat rationem completam legis ilὶ: ei licet interdum rationalis natura dieatur quoque esge mensura vel regula actionum, tamen et haec patet latius qtiam lex. Non 2 ,
qtiam manifeste supponit revoeari possit et debeat facile eolligἰtur ex dictis in eadem naturali theologia. Cap. a. art. a. n. 4 et in m a; nec
Indigentia seu egestas laominis cui quis stipem erogat . infirm las debilis quem quis sublevat. Mius concupiscentiae aut Passionis quo quis abripi se deliberale siniti noti constituunt certe legem moralem . quamvis duo Prima sunt fundamentum moralis bonitalis et lionestalis . aliud vero sua lamentum moralis malitiae et tutionestatis.
96쪽
nam die lamen rationis seli iudieium aetum vnliinlatis anteeedens et dirigens, in iis actionil iis quorum bonitas vel malitia moralis pendent tantum a praecepto vel prohibitione , legem certe non constituit, sed dumtaxat indicat ergo ei in omnibus aliis i eum eadem prorsus sit ratio idem praestat, indicat scilicet tantum intrinsecam et obieetivam bonitatem , aut malitiam. Adde praeterea , quod indieare aliquod bonum esse laetendum vel malum vitandum possit seri etiam ab inferiori nullam vim obligandi . habente, lex autem jussum , aut imperium superioris necessario postulat; quodque distinctio inter legem indieantem et praecipientem vana sit, eonfundens nempe legem eum consilio. Confirmatur id ip um ulterius. Natura rationalis ulmi Ilienuper die to modo speciala non est superior se ipsa, nemo enim
in se ipsum dicitur iurisdictionem habere ; et lieet ratio sit quodammodo superior caeteris animi facultatibus , n0n est tamen superior libero voluntatis arbitrio landalo in ipsa ratione tamquam in principio movente et dirigente; nequit proinde Per se pers elam moralem obligationem inducere, voluntatemque quodammodo ligare; cum praesertim non sit aestimatione aliquid majus omni bono nostro; nec virtutis indesectibilis ac supremae, quae nesciat unquam salii, totique speei ei naturae rationalis universaliter quodammodo praesit. Neeessitas itaque moralis a sola rationis co Uenientia petita , saltem in easibus dissicilioribus , ubi quis i quireret quid sit ista ratio imperans, persectam obligationem non
induceret, et per consequens rationalis natura per se completam obiectivam regidam eonstituere nequit. Insuper, vel quaecumque dissurinitas et coli sumi ias ad rationalem naturam ei dicta milia ru-lionis constitueret completam et objectivam moralitatis normam seu legem , et tune inhonestum etiam erit indui e. g. veste et ocreis, quam par est, majoribus ; vel illa lanium dissormitas et eunti milas, quae cum Dero et ultimo hominis fine neeessariam relationem habet, et lunc non ratio per se ipsam morali talis regulam eonstituit, sed pullus eam in ordine divinae sapientiae, talem relationem acti unum ad finem necessario exigente, earumque coiis armilalem praecipiente et dissorini talem velante, constitutam Ostendit. 62. Tandem si convenientia ad naturam rationalem et dictantina rationis eo quod voluntatis actum dirigunt et antecedunt per se eonstituerent proprie die iam naturalem legem , Deus quoi pie proprie die lae legi subjiceretur , et lex naturalis non esset Pr
97쪽
prie leae dia ina. I'rimunt quidem quia etiam Deus consormiter
ad suam naturam operatur, et acti in ejus voluntatis prioritate rationis antecedit judicium mentis, indicans e. g. mentiri esse malum , servare promissum esse omnino reclum et naturae ae sapientiae ejus conveniens ac neeessarium ; quod in hac hypothesiali sitie conceptu superioris ad naturam verae legis stillieit; et aliunde voluntas divina diei potest , quod revera seratur , licet necessario propter essentialem sui rectitudinem , in id quod al,
inli4leelii manifestatur ut necessario praestandum et ni tale eidem prop0nitur , instar mensurae suarum operationum. Alterum vero,
quia in hac sententia conditio illa , per quam humani actus il
sumerent in orati taleis a lege, non penderet a sapientia vel v
lvulate divina jubente , sed esset in ipsa humana ratione; ergo ei lex ipsa , licet penderet in existentia a Deo , non penderet tamen a Deo tamquam a legislatore immediato, haud secus Inam leges humanae non pendent; quod tamen ad rationem lagis proprie dioinae pertinere nemo negabit. Natura itaque rationalis vel dielamina rationis per se tantum objectivam regulam, seu naturalem legem moralitatis non constituunt, sed potius quatenus sunt finita quaedam divinae rationis participalio, legem
ipsam seu rationem vel ordinationem divinae sapientiae et voluntatis essentialiter reclam , indefectibilem , universalem et supremam instar praeconis manifestant, inlimant, et promulgant. Hine colligitur l', essentiam legis naturalis non posse constitui in sola relatione ad nostram naturam rationalem , quasi aliud non esset quam humanae rationis dictata , sive regia laa naturn hominum petita , repta dirigere eorum actiones Iperseelam Obligationem, sive veram m0ralem necessitatem servandi hane legem polissimum dimanare ab ordinatione et jussu necessario divinae sapientiae et voluntatis: 3' demum confirmatur recti ludo desinitionis laudatae superius li , palamque sit bonitatem muralem actuum humanae voluntatis magis pendere a divitia lege, quam a nostra ratione; quod postremum more suo pulcherrime declarat S. Thomas i 2 . ,, In omnibus causis ordiis natis, esseclus pliis dependet a causa prima, quam a causa ,, Seeunda , quia causa seeunda non agit nisi in virtute primaeis causae. Quod autem ratio humana sit regula voluntatis huma-
98쪽
,, nae, ex qila Hiis bonitas mensuraturi habet ex lege aeterna , , , quae est ratio dixina. Unde in Psamo 4. dieitur, miti di- , , cunt : quis Ostendit nobis bona 8 Signatum est super
, , nos lumen Vultus tui Domine. Quasi diceret: lumon ra- , , tionis, quod in nullis est, in tantum potest nobis ostendereri bona, et nostram voluntatem regulare, in quantum est lumen ,, vultus tui, id est a vultu tuo derivatum. Unde manifesti imest, quod multo magis dependet bonitas voluntatis humanae a ,, lege aeterna , quam a ratione humana: et ubi deficit humana ratio, oportet ad rationem aeternam recurrere,, l .
ιγ Plerique Germaniae philosophi . praeselli in qui intili iam sunt stili- sequuti . in iuvestigando iure atque lege naturali. t elationem humanae ratio..
nis ad ordinem et rationem divinae sapientiae non considerantes. si non penitus subversum. li,nta cum certe et esticacissimo inolivo nique potissimo eonstitutivo de stiluium ius naturae tradunt. Ex eorum numero videtur prorsu esse II.
Ahrens qui Cours de Droit naturet Ota de philosophie Au Moit. etc. Bruxelles. an. i 858. 859. I 84o . quaestio item hanc de landamento iuris et legis naturalis nullatenus attingit . vel eam cum quaestione deprimo iuris naturalis cognitionis Princi 'io eonfundit . uti sorte colligerosas est ex iis quae habentur pag. 7. et seqq. pag. 6a. et seqq. Insuper auelor isto tutis notionem ex 2ola hominis natura pag. 48. et seqq. deducens. ne meminit quidem multiplicis et diversae significationis atque necepitoliis juris cle arsit, quam indicavimus superius initio huius u. pari. in nota I. n. 57. adjecta . videturqtie sumere jus pro sola exigentia quam quis habet ut ei ab aliis aliquid praestetur i unde multiplex Oritur confusio. nee iacile patere potest quid sit ius. pro morali saeuitate sive potestate aliquid faciendi. imperandi. obleuiperandi . etc. acceptum. Qui raeliam hujusmodi conceptus iuris c qui tamen unice veram legis ideam suppeditare queunt ab ipso excluduntur , cum et ejus derivatio a voee ita heolamqimn minus philosophica respuitur. 45. in nota i Dans Ia
99쪽
63. Opponunt. 1. Ralio, vel ejus die lana ina Praclica quasdam actiones praeeipiunt ac prohibent. insuper voluntas illis di
ci amini biis opposita inhoneste, consorinis honeste censetur op rari ; ergo per se rationem legis euntinent et c.
mur et itertim. La Di Re est ainst que Ia mise en aeuon drole non sit alitui quam ex Pressio vel opplicatio juris . patet . quid
sit sentiendum de ipso naturalis legis conceptu. Praeterea H. Alii en considerans hominem tamquam finem sui ipsius. jurisque et legis naturalis sundamentum in sola humana rationalitate et personalitate reponens pag. 85. III. t Cha qtie homme est but potir soι-m e .... La Personnalite ratisnnellct est potir P homme Ia raison desa capaci Tt de Erotis . ne verbum quidem uicit de gravissima quaestione . unde tiam juris naturalis di manni obligatio. Hanc vero ab obligationenio inlitalis . et moralitatem a iure cle droit . Mniti et Thomasii vestigia premens. consulto prorsus ne sedulo pluribusque in locis pag. .
internum dumtaxat conscientiae isclum revocans . pro eius constituli vo Puritatem molim exellisionein qtie etiam moratis coactionis ponit. LAOm-
moralitus tui ius palent. cum actiones sint morales ollain illae . quae ue satilur clica bonitin dumtaxat svPererogatorium . sive quod est lautum de consilio . nullumque debitum ex iure aut conscientia involvunt. et quamvis moralitas ad internum couscietiliae Delum Proxime pei lineal et ad illud reseratur, ejus tamen essentiale confli uiti vulti in hoc . et in exclus ione emoluinenti sive puritale motivi, atque eoactionis sive necessitatis la contra te eliam moralis. initi inie est silum. Et sal e uel toties humanae quae necessarium habent nexum . et talionem medii ad assecutio- iem nostrae persectae felicitatis. qu. in tali pie uinximum est nostrum emia tu nenti iiii . licet intuitu illius excruti uir et fiant. Don desiuiatii esse mO-
ales. lusui er, quis dabit aclioues e. g ob spcin placiti ii vel inclum
100쪽
R. ad 1 . Praeeeptum line, et prohibitio rationis i si qua
essenti forent tantum impropria , nisi supponantur manifestare sive exhibere rationem divinae sapientiae et voluntatis ordinantis
poenne elicitas . praesellim quando metus excludit voluntatis affectum ad oppositum Aive malum. non esse revera morales aut liberast Num jus aut lex naturalis e. g. amandi et honorandi Deum , parentes et proximos. ad internum etiam conscientiae factum non pertineat' Aul possit spectari velut habens lautum ιια carac Ere totii exterieur t Falsum quoque est. moralita- leni esse dumtaxat simplicem qualitatem c qualitέ simple r ut enim s perius vidimus Part. I. eao. u. artic. 5. n. 4 . . illius adaequatus et completus conceptus nequit iraberi sine relatione eonformitatis aut difformi-ialis aetionis liberae ad aliquam normam sive regulam i et insuper inoralitas alicujus actus idem est. ne illius bonitas vel malitia moralis . bonitas vero vel malitia. sive honum et malum . est ex sui natura relatioum ad rationem entis vel uon-entis . sive potius debitae persectionis vel ejusdem desectus.
Tandem . quid sit illa obligatio inoralitatis distineia ab obligatione
iuris . et excludens omnem necessitatem moralem contriante morale tNimi possit dari vera obligatio . quae non sit moralis necessitast Quid sit illud ius lo deo ii. et quidem in genere . quod tantuni relationem dieii ad alios. quodque omni actionum moralitate exclusa . adhuc esset stipeislos niundi inque ab interitu salvaret Atqui tale est ius. illiusque eon
qualite de ra mort enlre Ptiuisura Personnes . . . M E it syng. 58 dou Are execuId bon ges meti gyd. . . . ne uolt Are Miss/ a Parbitra de Personne. La moralitet des actions invaria rati ite entiarem l . Ia iustica deorrit encors Are exdeut . et P ser erate enco. re te monde sociat de sa ruine. Hat justitia ne Pereat mundus. Anet. Ahiens existimat, quini ius nniuriae e. g. Colendi Deum . servandi vi iam propriam . perliciendi rationalitatem . et . in homine etsi soli lario locum non trabeat i Aut quod ius e. g. servandae sidclitatis . omni ae ι tonitin moralitate exclusa . adhuc mundum ab interitu liberaret An eadem est ratio iuris et legum moralium. ae physicarum quae bon ςrd mal gres exo- liotii mandantur . et ab nihil rio personarum non pende uti l loc si ad- initialiu' . aut negandum erit ossicium e. g. colendi Deum . obtemperandi superioribus ete. ad ius naturae pertinere. aut ad quosdam saltem horum Miuum ponendos . auctor iste Mn gro . mal grd adigendus. Hae justitiane Pereat mundus. Aique ne linc in re infiniti sImus . paucae liuilismodi et generales in sustema juris naturae H. Alirens animadversiones sussicient, eo vel maxime quod et quasdam alias peculiares illius doctrinae erroneas dei vel toties sive principia. in nolis ad quaestioncs iti ferius agitandas indicabimus . et ni inini e propositum in mente nostra habuimus. bisce brevissimis dieiis systema hujusmodi lauditus subruere. nillil Ilio . quod sorte in eo boni e