장음표시 사용
121쪽
dum demersa, omnis ejus cognitio de rebus a so distinctis
cum sensatione incipiat necesSe est. Igitur sensatio est Occasio, seu etiam conditio, quae in praesenti statu vim excitat intellectivam, objectum ipsi primo proponens. Non est autem conditio necessaria ad cogitandum deinceps, etiam in praesenti statu: ad hoc enim sum ciunt phantasmata quae imaginatio re producit: multoque minus est conditio ex se et absolute necessaria ad intelligentiae exercitium. uuamo. brem inferri nequit, animam a corpore Solutam non posse quidquam cogitare, quia sensationibus caret; quemadmodum ex eo quod homo domi manens, coelum nequit aspicere, nisi senestram aperiat, inferri nequit, eumdem non posse deinde cogitare de coelo ssenestris clausis; multoque minus, si domo
egrediatur videre coelum nou posSe, quia fenestras non haout quas aperiat. Quomodo voro mρns a corpore so parata obj secta cognoscere poterit non est explicare necessarium susticit illud: Deum, qui modo per sen Sationes Objecta menti Osfert, posse immediate, et per species a Seipo communicatas, mentem ad cognoscendum determinare. Conser quae sublimissima illa Aquinatis mens hac de re vere mirabiliter disputat j. 221. Quoad 2 partem, dist. in . Nulla idea sine phantasmate, ex connexione intrinseca et ahsoluta, nego; ex connexione extrinseca et pro praesenti statu. eonc. Est videlicet ex unitione animi cum corpore, non excogita ιiυutS natura. ARTICULUS II.
Utrum anima ab aliqua vi creata destrui possit. 222. Pno postrio II. Anima humana a nulla vi creata potest eaeistentia vitaque privari. Non potest privari eristentia. Etenim duobus modis, ut inon tologia dictum est s0, 342j, substantia perire potest, vel corruptione vel anni hi latione. Corrumpi autem nequi ι bub
122쪽
stantia, nisi partibus constet: corruptio enim est compositi dissolutio. Anima igitur humana, ut quae simplex substantia est ac partibus non conflans, incorruptibilis est. Hinc non aliter amittere existentiam potest, quam per anni hilationem.
Ast anni hi lationis causa solus Deus esse potest: ipse
enim solus res creat et conservat. Solus ergo Deus, non aliqua creata vis, animam humanam exi Stentia privare potest.22o. Sed lac esse vim creatam, quae aliquid in nihilum redigere valeat. Certe cum omnis vis creata sit a Deo dependens, ejusque providentiae ac potentiae subjecta, si Deus absolute vult animam humanam post hominis mortem ex istote nulla vis, etiamsi posset, eam perimere valebit. Deus enim eui nihil resistit, hoc impediet. Jam mox demonstrabimus. Dei voluntatem absolutam esSe, ut anima hominis post mortem existat ac vivat.' Ergo. Eodem pacto concludere lidhuc poteris, etiamsi anima corporea esset et corruptibilis, si tamen Deus vellet eam esse sempiternam. causas quaScunque ipsi destruendae dissol. vendaeque impares sore.
224. Non potest privari vita. Nulla enim creata vis cogitandi facultat cm ac volendi ab anima humana divellere potest : facultates enim hujusmodi cum ab ipsa ejus essentia necessario di manent, nec organis indigeant corporeis, avelli ab ipsa nequeunt, nisi ipsa destruatur. Nulla item creata vis objectum Omne his lacultatibus prae .ripere valet, aut inter ipsas et Objectum impedimenta ponere. Nam objecta hujusmodi, Saltem praecipua, vel sunt animae
ipsi interna s217, 5'. 4'j, vel sunt mero intelligibilia 217, 1', 2'ὶ, ac divini luminis immediata participatione animae manifestari possunt 217, 5': 2l9j.
Ac praeterea si Deus emcaciter vult animam vivere, nulla vis hanc vitam impediet, etiam Si per Se POSSet. 225. Obj. I. Anima potest existentiam amittere. Nam :1' Omne quod Oritur, perire pol 'St.
2' Quod est contingens, ex se in nihilum tendit. Anima
123쪽
Res p. ad 1 Bist.: quod oritur per compositionem ex pluribus, cono.; quod per solam creatis Dem, /ubd.: perire potest corruptione. nego; anni bilatione, cono. Ad 2 Dis. maj.: quatenus indiget causa conservante, ut creante indiguit, cono.; SecuS, nego. Conc. min. et eodem modo Dist. cons. 226. Obj. ΙΙ. Anima ' habsit morbos suos puta ignorantiam, dementiam et vehementissimarum libres cupiditatum. Morbi vero sunt corruptionis initium. 2' Quamvis perimi non possit per partium dissolutionem, potest tamen per successivam remissionem in gradu suae realitatis evanescere, et in nihilum abire. 5' Εoque magis quod, experientia docente, potest anima suas interdum lacultates amittere, ex. gr. memoriam, Vim motricem, ipsam conscientiam, ac tandem vim informandi corpus. 227. Resp. ad 4 Noto in primis, morbos qui animae esse dicuntur, si ignorantiam excipias, non animae eSSe proprie, sed compositi ex anima et corpore. Sed hoc O mi SSO, resp. generatim, dist. m . : Anima habet morbos suos, dissimiles omnino a morbis corporis, tr.; ejusdem naturae cum illis,
Dist. min. . Morbi sunt corruptionis initium: morbi nempe corpori S, eonc.; morbi compositi, subd.: sunt corruptionis initium quoad corpus, cone. ; quod ipsam animam, nego. Morbi corporis tendunt ad ipsum dissolvendum: hinc sunt corruptionis initium. Sed morbi animae proprii non possunt, ut patet. ipsam corrumpere, aut anni hilare s222 . Ii tamen morbi qui sunt proprii compositi, ut v. gr. cupiditates Seu passiones assectivae, possunt pro seclo, ut experientia Ostendit, graves ipsi corpori laesiones inferre, ex quibus compositi dissolutio consequatur; animae autem substantiam laedere ne- qu 'unt. 228. Ad 2φ Nego. Etenim animae substantia, cum sit prorsus simplex, nec intendi poteSt nec remitii. Potentiae item ejus quae ab essentia dimanant, nec crescere poSSunt nec
minui in seipsis, ut in Ontologia declaratum est i0. 200j.
124쪽
LIRER SEcUNDUS, cipo v. 115Major itaque vel minor intensio reperitur solum in actibus potentiarum, propter conditiones quas potentia ad agρndum requirit, ut ibidem notavimus, et in habitibus qui peracius generantur. Falsum itaque, animam constars gradibus, ex quorum successiva remi Ssione evanescere possit. Ad Dist. r Anima amittit ipsas lacultates sibi proprias, nego; earum ex Ρrcitium. subd.: per se, nego: ex defectu instrumenti quo utitur, quod est corpus, tr. illH.
Utrum anima a corpore Separata reipsa rivet. 229. PnoposiTio III. Anima humama post separationem a
Notetur 1' in hac propositione id solum nos statuers: animam, saltem aliquo tempore post separationem a corpore, victuram: seu melius, a duratione hujus futurae vitas nos in praesenti praescindere. 2' Cum anima non aliter perimi possit, quam a Deo per anni hi lationem l 222ὶ, liquet, id quod proposuimus demunis stratum iri, si probaverimus, Deum non esse animam in nihilum redacturum. 2δ0. Probatur propositio. . In tot mutationibus ac vicissitudinibus corporeae naturae nulla materias particula a Deo in nihilum redigitur. Nam in primis omnia destructionis phaenomena explicari possunt per solani compositorum divisionem et anat Isim. Praeterea Deus nunquam actionem suam immediatam adhibet in naturae cursu dirigendo, nisi ubi ea necessaria sit ad mundi ordinem conservandum. Sed ad mundi ordinem conservandum nunquam profecto necessaria est vel unius atomi anni hi latio.
Si igitur Dous nec unam materiae atomum in nihilum abire sinit, quanto minus nobilissimam animi substantiam 3 in humani corporis dissolutione ejus primitiva elementa non per-
125쪽
eunt. quia naturaliter destrui non possunt: cur igitur animus Perρ all25 l. 2' Si tamen Dous aliquid anni hilaro dicatur, certo unusquisque lalebitur, eum ad id non adduci, nisi aliquod motivum, quod infinita sapientia dignum sit, hoc postulet; ut quum brutorum animas an nihil at I 84. 7' .
Si huc, 4' assignent adversarii motivum, cur Deus animam an nihil a re velle censendus sit. Nesas enim exceptionem generalis l0gis inducere, quin ejus asseratur ratio. 2' Probari potest, nihil es Se quod a Doο hoc exigat. Non enim hoc postulat animae natura, non ejus Sseparatio a corpore, non mundi bonum, vel physicum, vel morale. An ex eo erit antime pereundum, quod ad nullum finem utilis sutura sit sejus existentiar Atqui potest anima separata assequi finem illum ullimum, cujus gratia condita est, finΡm nempe totius mundi, qui est Conditoris gloria ἰ eoque modo assequi, qui ipsi anima proprius est, videlicet per summi boni cognitionem et amorem. 3' Ea quae subjicientur ostendent: Deum non modo nullum habere motivum ut animam conservares desinat, sed imo debere si hi, debere suis attributis, ut illius existentiam post fatum perennem v 'lit. 252 3' Deus infinite bonus non potuit rationalom animam crear Θ, ut mi S 'ra semper esset, sed solum ut ipsi hen ε sac-ret, felicemque eam redderet; praesertim cum vehementissimum felicitatis dρsiderium ipsi ins fruerit. Hoc enim desiderium necessaria naturae nostra ac principalis tendentia est: necessaria vero ac principalis naturi tendentia est ad finem. Per hoc ergo desiderium nobis inditum manifestat Deus, se ad felicitatem hominem creRSSe. Atqui si altera post praesentem vita non superest, in qua beatitatem nancisci contingat, lateri necesse est nos ad miseriam aerumnasque natos esse. Nam in hac vita innumera mala et corpus et spiritum discruciant; ita ut omnis homo aliqua ex parte Sit miser, maxima vero hominum pars sit omnino miserrima. Ergo.
255. 4' Deus infinite sapiens et rectus et bonus non potuit
126쪽
LIBER SECΓXDUs, s phet v. 11 hominem in priori conditione collocaro, quam sit brutorum conditio. Atqui sic plane egisset Deus, si vitam aliquam hac,
quam vivimus, meliorem nobis non praeparavit. Bruta enim ain bona solum sensibilia appetunt, nec multis egent; quae vero- ipsis necessaria sunt, facile assequuntur, omnia abunde suppeditante natura; iisque plene satiantur. Homo vero non sensibilia solum bona, sed bona insupermulto praestantiora appetit, divitias, honorem, Scientiam, Virtutem, securitatem et quietem animi; brevi eam desiderat felicitatem quam ratio cognoscit, selicitatem nempe omni ex parte persectam. Sed felicitatem hanc, ut supra dixi, nemo prorsus assequitur; quantumcunque enim minutis hisce praesentis vllae bonis a Dundemus, satiari his non possumus, sunt enim omnia animo hoc nostro ac desiderio minora. Quin bona haec eadem vix pauci obtinent, idque labore Summo Inemo sere omnia simul; plurisque vero ex virium ac mediorum caeterorum defectu, haec assequi physice impossibile est. Unde pars hominum maxima sunt aegri, pauPeres, rudeS,
contempti, laboribus distenti, pleni curis, tristitia atque doloribus,
δὶ Ex alia parte bruta conditionem Oa quae ipsis conligit,
meliorem non percipiunt: de praeteritis malis non dolent, de suturis non sunt sollieita, mortem non praesentiunt. Quo fit ut sino ulla sollicitudine, sine ambitione, sine invidia, sine timore, vitam vivant tranquillam ac liberam.
Ast homo perpetuo comparat bonum ad quod aspirat, cum serum is quibus fremitur; expendit quae alii possideant, quibus ipse careat; quid ipse jure mereatur, quid habeat. Ad haec praeteritas cum tristitia recolit injurias, impendentium calamitatum timore agitatur, non suis modo, sed aliorum quoque miseriis angitur, consanὁuineorum, amicorum, reipublicae; mortem denique, quis I Omnium sinis sit, in Stantem sibi est appropinquantem recogitat. Quare timoribus ac desideriis conflictatus, invidia ac maerore tabes Ens, anguia
stiis et doloribus plenus, mala innumera patitur, quae irrationalium pecu sum genus ignorat. Ergo.
5' Repuguat divinae sapientiae et bonitati, excitasse
127쪽
in humana natura inclinationes contrarias quas conciliare impossibile sit. Atqui sunt in humana natura inclinationes contrariae quae, si altera vita non datur, nunquam conciliabuntur.
Est enim in homine hinc quidem, ut diximus, naturale salicitatis desiderium: inde vero a inclinatio ad virtutem, et naturalis lex quam Deus servari vult: bj inclinatio ad soci
tatem, et naturalis necessitas qua homo asti ius itur, in societate di g ndi. Prima contradictio mani fosta est: quia virtutis via aspera est, et magnis plena laboribus; vitiorum vero Semita prOclivis, et sensibus jucunda. Si igitur tota felicitas nostra
praesentium bonorum fruitionis coiri ineretur, jam virtus quasi quoddam naturae malum esset, et inimica virtutis se licitas. Adeoque ex desiderio felicitatis virtutem sugere, et ex virtutis amore se licitati valedicere oporteret. Tamen nOS miseriet selicitatem necessario concupi,cιmus. et necesSario virtuti Samore rapimur. Ex una partes felicitatem quam possumus majorem, et quomodocunque possumus inquirimus; ex altera lex naturalis urget nos, ac severo exigit imperio, ut bona
omnia caduca ipsamque vitam, si opus fuerit. virtuti immolemus. uuod si quis exsequi renuat, illius animus miserandum in moclum torquetur, et remorsibus laceratur. Quomodo conciliantur haec, nisi felicitas, quam in fugaci hae vita prae virtute despicere oportet, alibi cumulatius invenienda sit, tanquam ipsius virtutis praemium' Secunda contradictio non est manifesta minus. Ex eo enim quod homo in societate degit, necesse est, ut privatum honum publico postponat, incommoda multa et pericula subeat. nec infrequenter vitam ipsam prosundat. 235. 6' Postremo Deus, qui sanctissimus est et iustissimus, non potest erga Virtutem et vitium indisserenter so habere: ita ut eodem in pretio tam honos quam malos habere videatur Sed si altera vita non datur, in qua praemia ac poenas pro meritis retribuat, tali modo se gereret Deus. Nam in praesentis vitae curriculo eum rerum au ministratidarum ordinem tenet, ut hujus vitae bonis indisserenier, ut
128쪽
plurimum, fruantur boni et mali: adversis item casibus in .disserenter utrique obnoxii sint. Ergo.
Utrum anima sit futura immortalis. 236. Pnopostrio IV. Anima humana post separasionem a eorpore perpi tuo eaeistet ae vivet. 1' Redit primum argumentum allatum in superior propositione. Quomodo probabitur. Deum velle tandem animam hane nostram extinguerer uuaenam ejus rei ratio excogitari potest Τ Anne aliquando anima ad finem suum inepta fiet e.nne aliquando rerum ordinem ejus existentia perturbabit' 257. Imo αὶ Cum Deus pro sua sapientia omnia regat, pro uti seri rerum singularum natura, plane dicendum est,
quod quemadmodum dissolvi sinit corruptibilia composita, ita incorruptibilem spiritum perenni existentia donabit.bὶ Praesertim cum spiritus iste non aliquo solummodo tempore post discessum a corpore, sed perpetuo in sine suo
Est praeterea sem par capax parata sibi felicitate ulterius fruendi. uuis cogitare poterit hanc in Deo voluntatem, ut
humanas animas de medio tollere decreverit, postquam aliquo tempore felicitatem, in quam tam vehementer inhiant, summis vix labiis degustaverint' di Ex his omnibus sic arguere possumus. Ex materia, molitione ac natura operum, temporis duratio cui haec ab artifico destinata sunt, dignoscitur. Sic dicimus, AEgyptios ad aeternitatem aedificasse pyramides, quum earum soliditatem aspicimus. Iamvstro Deus animam humanam creavit simplicem, incorruptibilem, quae corpore non eget ut sit ac vivat, quae a nulla vi finita existentia vitaque privari potest; eamdemque capacem fecit, ut nobilissimo sine summaque felicitate perpetuo frueretur.
Ergo non ad tempus determinatum, sed ad aeternitatem opus hoc destinavit. 258. 2' a Impossibile est, ita arguit s. Thomas, naturae 3, desiderium esse inane: natura enim nihil sacit laustra. Sed
129쪽
, quod libot ens intelligens naturaliter desid strat esse porpon tuum ... Illa enim quae non cognOScunt esse nisi ut nunc, n desiderant esse ut nunc. non autem Semper, quia eSSe SEI I-s piternum non apprehendunt ... Illa aulem quae ipsum essex perpetuum cognoscunt et apprehendunt, desiderant ipsum x naturali desiderio. Hoc autem convenit omnibus substantiis, intellectualibus. Omnes igitur substantiae intellectualesn naturali desiderio appetunt esse perpetuum. Ergo impos-x sibile est quod esse deficiant is . n239. 3' Non solum esse desideramus, sed felices esse volumus, et quidem ea selicitate quam ratio cognoscit, i. e. omnino persecta. Desiderium hoc felicitatis est maximum, imo unicum naturae desiderium, eique essentiale ac sum. mopere necessarium; hoc enim solo desiderio movetur homo ad agendum, humanaque conservatur Societas. Profecto desiderium hujusmodi nequit esse homini datum ad ludibrium atque tormentum. Sed si anima non est immortalis . hoc selicitatis dosi dorium revera ad ludibrium ac tormunium homini datum fuisset. Nam si anima non est immortalis, huic desiderio nunquam satis siet. 240. Etenim ad pstr sectam felicitatom tria requiruntur :1' absentia Omnis mali; 2' possessio omnis boni quod naturae conveniat; δ' securitas nunquam excidendi ab hoc statu. uuae postremo conditio potissima est. Nam aὶ selicitas naturae intelligentis potius spe et sociaritate suturi, quam boni praesentis possessione continetur. Ita inse-licitas timore potius futuri mali, quam tolerantia praesentis. Profecto si quis pauper sit et contemptus, Vel in carcere detineatur, Sciat lamen SQ proxime evehendum ad regnum, hunc profecto feliciorem exsistimamus eo qui regnum possideat, sciatque se brevi in summas miserias delapsurum. bὶ Felicitas in eo est, ut bonum quod quis possidet desiderio respondeat. Desiderium autem tantum patet, quantum boni convenientis cognitio. Si ergo bonum quodcunque possi-
130쪽
UBER SEcdNDus, cApdr v. 12 ldeamus, at majus bonum idemque nobis conveniens cogno- Scamus et non possideamus. felices esse non possumus. Jam vero nos felicitatem perpetuam cognoicimus ac desideramus, ejusque capaces nos essθ intelligimus. Quantumcunque igitur magna sit parata nobis selicitas, si perpetua Iton Sit, Perfecta non erit.
H Quare si tertia illa conditio desit, desunt et rati quae . Nam
non abest amplius omne malum, quia timor amittendi Summum bonum magnum est malum: nec possidetur omne bonum naturae conveniens, quia honum enti intelligenti maxime conveniens est esse perpetuum.
24 l. Dico igitur: si anima non est immortalis, felicitatis
desiderio nunquam satis fit ei. Etenim in hoc mortalis vitae curriculo huic desiderio certe non fit satis. Nemo enim mo talium in terra constitutus, beatitatem possidet tribus illis conditionibus persectam. Restat ut ei satisfiat in altero illo existentiae nostrae stadio, quo properamus. At quaecunque sit selicitas illic nobis parata, si anima immortalis non est, deest tertia illa conditio sino qua beata vita esse non poteSt.
Ergo si anima immortalis non est, neque in sutura illa vita felicitatis desiderium explebitur. Nunquam itaque explebi
242. Expende hic, quantus in futura illa vita animam oc- euparet pavor, si sciret, se licet bonis omnibus, affluentem, brevi tamen in nihilum redactum iri. Quemadmodum enim in praesenti vita omne gaudium amaritie conspergit mortis ingruentis prospectus, ita in sutura illa vita anni hi lationis exspectatio. Imo multo acerbior foret metus iste, quam in
Nam aὶ bonum amittendum esset multo majus, quam bona omnia vitae praesentis. Totum ergo illud ac tam grande bonum in amaritiem ac venenum animae verteretur; et quo magis aliquis felici late summa dignus esset, eo magis esset infelix.bὶ Malum ingruens osset totala exterminium, et an nihilatio. Si tam amarus est mortis aspectus, quid laret an nihil a-Monis certae exspectatior Prosecto anima tantum prospiciens