장음표시 사용
131쪽
malum, praeclarκ secum agi putaret, si in pristinae vitae naisorias redire sibi daretur. Hoc enim multo melius, quam totius esse irreparabilis amissio. Quis jam extis timet, cum timoro hoc felicitatem persectam posse consisterer 245. 4' concludat omnia argumentum a communi hominum suffragio deductum. Quemadmodum enim Tullius assi
mat, a uti Deos esse natura opinamur, sic permanerρ animasa arbitramur con Sensu nationum Omnium it . s Hue spectant sep lcrorum monumenta, rituS sunebres, expiationes et sacrisicia pro mortuis. apotheoses, mortuorum consultationes,
a Itaque hujusmodi. Τestimonia scripto tradita, sive ab historicis, sive a philosophis, sive a poetis, innumera plane sunt: imo perenne consensus hujus testimonium est ipsa humana societas. Etenim sine suturae vitae persuasione nulli bi hominum convictus ad aliquod tempus permanere potui Sset.
Blieuuatea. 244. 0 . I. Anima non potest funeri superesse. Etenim :1' Forma non potest existere extra subjectum. Anima autem est corporis forma. 2' Per moriem cessat animae finis, qui est corporis insormatio. 5' Propteroa animae helluarum in morte anni hilantur. 4' uis accedit quod anima sine corpore esset ens incompletum. 245. Res p. Neg. ant. Ad Dist. maj. : Forma quae git accidens. aut quae ratione solum a subjecto distinguatur, cono ; forma quae Mi Substantia, et a subrecho realiter di,tincta, nego. Et contradisi.
Ad 2m Di t.: Insormatio corporis ost finis animae proximus et inauae luatus, cons.; ultimuS et totaitS, nego.
132쪽
LIBER 4ECUN Dus, cxpur v. 123 Pinis enim animae humanae ultimus et adsequatus est inlicitas. et Dei gloria r informatio vero corporis est finis secundarius seu Medium ad finem ultimum assequendum. Ad 5 ant. ; nego conseq. et paritarem. Animas Mutorum, ut alio in loco diximus 84. I' , nullum alium finem habent, quam ut corpus informent. Idcirco nulla est paritas. Caeterae quoque rationes quae suadent brutorum animas in ni hilum abire, in anima humana non habsent locum; quin imo contraria omnia de ipsa dicenda sunt. Recole quae hucusque disputavimus. AAd 4 Dist. : Esset ens in completum in ordine ad compositum humanum, cone ἰ iiu ratione substantiae, nego. 246. Obj. II. Saltem animi immortalitas non potest philosophice demonstrari. 'Quod enim dependet a libpra croatoris voluntate nequitratione sola cognosci. Atqui animi immortalitas a libera creatoris voluntate dependet. 2' Deus non tenetur mercedem ullam virtuti rependere; omnia enim sua homo illi debet. 5' Loque magis quod virtus sibi ipsi praemium sit. 4 Nulla vero proportio est inter brevem hanc hujus vitae militiam et stilicitatem aeternam. 217. Res p. Nego anι. Ad 1 Dist. r si haec voluntas nullo
modo sit rationi mani labia cons.; secuS, nego. Uud E autου mliae in re Dei voluntas sit nobis manifesta, argumenta allata demonstrant. Dist. insuper min.: Quatenus Deus liber fuit ad hominem creandum, conc .: pOS ita hominis creatione, nego. Patet ex
Ad 2m Dist.: non tenetur propter solum hominis meritum, eone .; propter Sua attributa, nego. Ad δ' Dist. r Talo praemium quod sit sum ciens attonio hominis desiderio, divinisque attributis . nego; tale prauatium quod sum ciens non eSt, cono. 254, 2b9j. Ad 4 Dist.: Nulla est si Oportio haec, Spectato tempore quo Virtus exercetur, tr.; Spectata natura ac sine subjecti a quo exercetur, nego. Virtutis namque exercitium homini propo-
133쪽
-cΗ0L0GIA.nitur tanquam mρdium. ad assequendam eam, quam natura desiderat, se licitatem. Felicitatem autem desiderat persectam; nec persecta selicitas esse potest nisi aeterna sit. 248 Insi. Si sutura superesset vita homineS mortem non timerent. Res p. Dist.: mortem non timerent, quatenus est violenta Separatio a corpore, nego; quatenus es transitus ab hac vita ad suturam, subd.: si rebus sensibilibus non adhaererent, et certi esse ut de sorte quae eos manet in futura Vita, cons.; Se
Horroris quo mortem aversamur, duplex causa est: alia physica, alia moralis. Physica est ex lege unitionis animae cum corpore, ex qua fit, ut anima compositi conservationem amet, illiusque dissolutionem, quantum potest, arceri aut disserri cupiat. Hunc autem horrorem non excludit persuasio de vita futura, quemadmodum medicinae horrorem non excludit persuasio de ejus utilitate ad valetudinem recuperandam. Causa moralis duplex est, amor nempe honorum sensibilium, quibus omnibus morte privamur, et anxietas de Sorta quae in sutura vita nobis continget. Et haec quidem anxietas causa praecipua est, qua horror mortis excitatur. Ex quo fit, ut horrore isto improbi homines vehementer perturbentur, cum e contrario qui iuuoxii sunt, laeto vultu mortem opperiantur.
249. Od. III. Argumentum quod ex selicitatis desiderio
deducitur, nullum pondus habet. Nam multa sunt naturalia desideria quae non implentur, ut desiderium scientiae, divitiarum, honorum, Vliae Elc. Resp. Rego ant. : Ad rationem additam, disι. : desideria haec naturalia sunt, quatenus felicitatis clesiderio subordinantur tanquam media ad finem, cone. ; secus, nego. Naturaliter ac necessario felicitatem desideramus; et ex hoe desiderio fit, ut quidquid ad felicitatem nostram conserre posse putemuS, hoc appetamus. Quidquid igitur in particulari desideramus, tanquam medium ad selicitatem desideramus. Desideria vero haec particularia, quanquam aliquid appetant
134쪽
LIBER SELUNDUS, cAPΠT v. 125 ut medium ad finem naturalem conducρns, non semper tamen naturalia sunt, i. e. juxta naturam. Si enim quandoque bonum aliquod sit vere medium ad felicitatem necessarium, ejus desiderium erit juxta naturam; secus non erit. Iam bona, de quibus sermo est in dissicultate, neque felicitatem constituunt, nequH sunt media ad selici latem necessaria; quia tam illorum possesraio, quam illorum defectus, medium ad se licitatem suturam esse potest. Quare saepe ratio nos urget, ut quaedam ex his bonis despiciamus, atque adeo abjiciamus. 250. Inst. Si argum sentum hoc admittatur, unum aut alterum ex his duobus admitti quoque dρbet: videlicet upi ipsas impiorum animas suturas felices, vel saltem eas non suturas
quia desiderium naturale non potest esse inane. sed impii quoque homines felicitatem naturaliter desiderant. Ergo hoc desiderium non potest in illis esse inane; proinde ipsi quoque se licitatem assequentur. 2 ' quia destinatio ad immortalitatem consequitur destinationem ad felicitatem. Sed impii ad laticliatem non destinantur. Ergo nρque destinantur ad immortalitatem. 251. Res p. Nego ant. Ad Dist. maj. : desiderium naturale non potest esse inane, ita ut natura non destinetur ad id quod desiderat, cone. : ita ut individua non assρquantur id ad quod destinantur, subd.: si ad hoc destinentur absolute, cone.; si ad hoc destin ρntur conditionate, nego. Cone. min. Dist. 1 eons. juxta distinctionem majoris, et
Felicitatis desiderium in ano foret. si naturae humanae finis felicitas persecta non esset, vel si se licitatem hujusmodi homo assequi nullκ tenus posset. Atqui destinantur omnes ex prima Dei intentione ad selicitatem persectam, omnesque illam assequi possunt. Ergo desiderium felicitatis in nullo inans
est. Sed quanquam omnes ad hunc finem destinentur, eumque assequi possint, non tamen omnes illum assequuntur. Non enim absolute ad ejusmodi finem destinantur, sed conditionate, sollicet dependeuier ab uniuscujusque meritis.
135쪽
2b2. Ad P Dist. m .: Dostinatio ad immortali latom conis sequitur destinationem ad felici latem, nempe desii nationem ad capacitatem felicitatis, cono.; ad ejusdem assecutionem,
Contradist. min. r Impii ad selicitatem non destinantur: i. e. non destinantur ad hoc ut sint capaces felicitatis, nego; ad assequendum felicitatem, subd. . abSolute, cono. οῦ condi ii O- nate. Nego. Immortalitas rρquirebatur in primis, ut humana natura persectae se licitatis capax esset, ut ex dictis liquet 240). Deus autem, quanquam non abSolute sed conditio nate voluerit, homines singulos felicitatem consequi; tamon absolute voluit humanam naturam perfectae felicitatis assequendae capacem esse; quia in perfecta hac sol citatρ hominis sinem collocavit inde pendenter ab uniuscujusque meritis et a felicitatis consecutione. Ergo absolute quoque voluit, Omnem animam humanam immortalem esse. Hinc immortalitas animi una est ex proprietatibus naturae humanae essentialibus. Quemadmodum igitur ex eo quod homo aliquis finem suum assecuturus non erat, homo esse non desiit, nec cessavit finis iste esse ejus finis, nec ipse capacitatem ejus assequendi amj sit; ita quoque non suit immortalitate privatus.
De poenae futurae oeternitate. 233. Ex his sponto emergit gravissima illa quaesito :utrum quemadmodum bonorum felicitatem ratio humana demonstrat suturam aeternam, ita poenas quoque impiorum aeternas lare demonstrare possit. Etenim cum impiorum quoque animae sint natura immortales stol), certum est, eas non esse in nihilum unquam redigendas. Unum ergo Superest aut alterum; videlicet aut quod aeternis addicantur poenis, aut quod post aliquod poenae tempus, Deus earum miseriae finem imponat. Respondendum ad haec : de poenarum duratione divinam
136쪽
UBER SECUXPLS, CAPIT v. 12 in primis revelationem consul ρndam esse; qu madmodum ipsa est quae de earumdρm pinnarum natura nos pilocere debet: nihilominus ration om ipsam humanam sibi relictam, si hac de re decernere quidpiam tentet, poenarum aeternitatρm validissime suadere.
254. Nam 1' ratio docet, peccatum omne, quo ordo a Deo constitutus subvertitur, gravem Dei injuriam esse. Injuriae autem magnitudo crescit in ratione directa digni latis ac juris, quo persona Oisensa piaecellit. Qui autem Deo rebollat, majestatem offendit infinitam, et jus laedit infinite magnum. Peccatum igitur malitiam habel objective infinitam. Sed pro- p artio justitiae postulat, ut poena cum culpa aequalitatem aliquam habeat. Culpa ergo infinite injusta poena infinita
reparari debet. Cum autem poena nulla infinita esse possit intensi latρ, Superest ut duratione Saltem infinita esse debeat. 2 Qui graviter peccat se constituit, quantum ad Se pertinet, in inordinatione perpetua; quatenus perversionem in se suscipit natura sua irreparabilem. Nam 1'ὶ semper verum erit, hominem injuriam Deo intulisse, ab eoquo soavertisse, ut ad rem aliquum creatam, tanquam ad finem ultimum, se converteret; 2' humo per se Iion potest unquam pro infinita hac injuria Deo condigne Salis sacere :nee 5' Deus tenetur injuriam hanc ossesnsori suo condonare.
Ita peccatum natura sua malum est irreparabile et aeternum: poenam ergo irreparabilem aeternamque meretur.
50 Vita haec quam in terra vivimus, via quaedam est et palaestra, ideo nobis attributa, ut finem, qui selicitas est, per ordinis custodiam assequi possimus : vita vero sutura terminus est, in quo praemia vel poenae pro meritis cuique retribuendae sunt. Morte igitur merendi tempus omnino intercidii ur, ac tempus incipit retributionis. Si quis ergo postquam peccavit, in ordinem se restituere renuit, opportunitatos obtinendae veniae contempsit, et culpa quam admisit illigatus decedit, in culpa irr0 parabiliter maneat Oportet. AEquum est igitur ut irreparabiliter a fine excidat. 40 Deus et infinite misericors est et infinite justus. In hac
autem vita quae probationis et meriti Stadium est, misericor-
137쪽
diam suam erga sontes latissime dominari voluit. Iustitiae propemodum oblitus; quo iit - iis et creqtionis beneficia
non subtrahat, et ad sutura promerenda bona tempus concedat, veniam cuique Osserens, effusissimaque clementia omnia delicta paenitentibus condonans. AEquum igitur est, ut in vita altera cui meritorum retributionem reservavit. ju iit iam suam in Omnibus exerceat, oblitus veluti misericordiae: ne eos qui misericordiae tempore abusi sunt, eosque qui illo recte sunt usi, sors eadem tandem excipiat.
5' Hunc vero providentiae ordinem hominis conditio inprimis postulabat. Etenim spectata hominis natura, cupiditatum veli qmentia, bonorum sensibilium illecebris, maxi- maque disticuliata virtutis, poena finem habitura non laret medium ex se sufficiens ad homines in officio semperet quibusvis in adjunctis continendos. Etenim quantumvis poenae tempus productum intelligatur, a si finis omnium, ut appositen s. Hieronymus, similis est, praeteritum omne pro nihilos est: quia non quaerimus quid aliquando suerimus, sed n quid semper futuri sumus iij. v Quod et laeto ipsi suo na-gitiosi quique homines ostendunt, qui ut licρntius vivant,
hoc maxime percupiunt ae non raro Suadere sibi conantur, poenas nempe futurae vitae sitiem habituras esse.
255. 0',j. I. Poenarum aeternitas pugnat cum Dei bonitate infinita. Nam saevitiem quamdam ac crudelitatem in ipso arguit, et inexplebilem vindictae sitim. Res p. Nego. Dei enim bonitas non est caeca quaedam et imbellis affectio, quae vel sapientiam excludat. vel justitiam impediat. An ideo quia D fus bonus est, Sa ac sua jura contemni impune sinet 3 nec offensori Suo qui infinitae ejus beneficentiae ingratissimum se exhibuit, qui ejus donis obstinato animo abusus est . qui promissa ab eo praemia nihili secit, poena S meritas infligere poterit 256. Ad rat . add. nego quod aggeritur. Etenim saevus 'ille est qui aliorum crucialibus delectatur, crudelis qui atrocitate animi poetiae modum ultra debitum exagserat. Deus autem
138쪽
non amore poenae, sed amore ordinis poenas infligit: per poenam enim et hominis peccatum, et obstinatio in peccato ad universi sinem ordinantur; nec Si aeterna poena peccantes punit, modum in puniendo excedit, sed potius eum modum tenet quem justitia praefinit. Denique justitia ejus quae tranquillissime judicat, nihil habet de illa commotione. quam ira etiam in homines justos inducit; multoque minus do furore illo ac perturbatione, quae humanam vindictam quandoque deturpant. 257. obj. II. Poenae aeternae cum justitia pugnant. Nam nulla est proportio inter momentaneum peccati actum et poe
Res p. IVigo ant. Ad rat. add. dist. r nulla proportio temporis, conc. . commen Surationis justae, nego 254 . 258. 0 . III. Si qui sunt perpetuo infelices suturi, in his salietiatis desiderium inutile est. imo mendacio simile. Res p. Nego 1 partem. Nam absque hoc desiderio, quod est essentiale naturae tutelligenti, homines illi non ebsent homines.
Dist. partem. Esset in illis hoc dosiderium mendacio simile, si argueret destinationem absolutam ad sρ licitatem, eono.; si arguit destinationem eonditio natam, et casea citatem lantummodo absolutam, nego. Vide nuper dicta i250-2ot.
139쪽
' DE ANIMAE POTENTIlS IN GENERE. ARTICULUS I.
' Quoestiones varis. 259. Sρquitur ut de animae humanae lacullatibus diςputemus. Ac primo expediemus breviter quaedam, quae de iis generatim inspectis quaerenda occurrunt. 260. De potentia universim jam diximus in ontologia D. 149, seq. . Nunc de animae potentiis quaeritur 1' an sint
Respondeo, potentiarum distinctionem ab actuum diversitate cognosci; actuum vero diversitatem ab objectis dὰsumilo. 8 l . . Id autem quod actuum diversi latρm atque adeo pluralitatem necessariam facit , est ag0ntis limitatio. Si enim agentis virtus talis est, ut diversa quidem objecta possit attingere, non tamen simul ea Omnia complecti possit; necessario consequitur, ut quando in unum objectum intenditur non intendatur ad alterum, ad quod tamen intendi potest. Propterea virtus hujusmodi modo est actus respρctu certi cujuspiam objecti, modo est duntaxat agendi potentia: et quemadmodum ex objectorum diversitate diversae sunt actuum species, ita etiam sinita virtus in diversas potentias, quasi in partes quasdam, dispescitur. Iam activa animae humanae virtus. prouti experientia docet. ejusmodi est ut distinctis ac diversis actibus ad diversa obj cla intendatur: alius enim v. gr. est actus audiendi, alius intelligendi, aut ambulandi. Ergo activa animae humanae visetus in plures potentias dividitur.
140쪽
261. Hoc ipsum s. Thomas pulcherrimo exponit sequentibus verbis: a Quae sunt in rebus insima, non POSSunt Cona sequi persectam bonitatem: sed aliquam impersectam con-n Sequuntur paucis motibus. Superiora vero his, adipiscunturn perfectam bonitatem motibus multis ... His autem Superiora v Sunt, quae adipiscuntur persectam bonitatem motibus pau-v cis. Summa vero persectio invenitur in his, quae absque x motu persectam possident bonitatem ... Dicendum eStergo.n quod res quae sunt infra hominem, quaedam particularias bona consequuntur. Et ideo quasdam paucas et determis natas operationes habent, et virtutes. Η Omo autem potestv consequi universalem et persectam bonitatem; quia potestis adipisci beatitudinem. Est tamen in ultimo gradu, secunx dum naturam eorum quibus competit beatitudo. Et ideon multis et diversis operationibus et virtutibus indiget animas humana Angelis vero minor diversitas potentiarum com-x petit. In Deo vero non est aliqua potentia vel actio, praeter B ejus essentiam. si Est et alia ratio quare anima humana abundat divorsin tale potentiarum: videlicet quia est in conssinio spirituas lium et corporalium creaturarum. Et ideo concurrunt in B ipsa virtutes utrarumque creaturarum it . 3262. Ex dictis intelliges 1' quid sint apud veteres totum potentiale, seu potestativum, et partes potenιiales, seu partes virtutis. Videlicet totum potestativum est virtus finita: partes autem virtutis sunt diversae vires Seu potentiae, in quas illa dividitur. 2' Intelligos quoque totum potestativum ad totum integrata commode revocari. De toto integrali diximus in logica L. 107, 108. . 5' Vix porro necesse est ut moneam, totum potentiale, de quo modo diximus, longe differre a toto potentiali, seu universali, de quo in logica sermo suit sL. 106, 110 . 263. Quaeritur 2' an potentiae quae sunt in homine, sint omnes in anima humana tanquam in subjecto.