장음표시 사용
231쪽
Nam 1' hoc admisso, humani intellectus notio destruitur. Dicendum enim foret, intolligendi facultatem complPri, ut ita dicam, per aliquid ab homine diversum, h. e. per ipΝum Deum; ita ut quemadmodum sentiendi fatuitas est in organo ex conjunctione cum anima; ita facultas intelligendi in anima prodeat ex conjunctione cum Deo. 2' Quum dicuni DAum cognitum esse id in quo omnia cognoscuntur. hoc dicunt vel de cognitione Dei ut est Ens simpliciter et Ens infinitum, vel de cognitione exemplarium id earum quae sunt in mente divina. Si primum dicatur, jam salsum esset nos rationes rerum aeternas in Deo intueri. Nam infinitum in se cognitum nullius rei finitae ideam nobis suppeditare possρt. Rerum enim aeternae rationes in divina perfectione non sunt formaliter, sed tantummodo ut in fundamento,. eminenti quodam modo 0. 85 . Proinde etiam hac infiniti cognitione posita, non ideirco rerum finitarum ideas proprias in eo reperiremus. sed ad summum ex ejus consideratione aliquas earumdem ideas analogicas effrirmare POSSemus. Si dicatur alterum, in primis gratuita prorsus est assertio isthaec. Deinde ex ea sequeretur, nos intimas rerum essentias plene cognoscerμοῦ id quod est Omnino salsum. Demum cum ideas Dei archetypae sint id quod divinus intellectus vitali actu intelligit. quatenus suam essentiam ut imitabilom cognoscit 0. 85. 2' . plane inexplicabile est, quomodo hae ideae intuitionis nostrae objectum esse queant. ν Ηinc aliud argumentum. Nam exemplares, quae in Deo sunt. reriun rationes videri nequeunt, nisi ipsa divina essentia prius videatur. Rationes enim hujusmodi nihil aliud in Deo sunt. quam divina essentia, pro uti per res ae se disii notas imitabilis est. Prius autem aliquid cognoscitur, ut est in se. quam ut est per comparationem ad aliquid aliud. Atqui divina essentia. ut est in ss, Ontologis consentientibus, nec videtur a nobis, nec videri potest. Ergo.
419. Probatur 2 pars. oniologismi theoria periculosa est.
232쪽
Id ostendunt consectaria non pauca, quae ex ea doctrina deduci non adeo dissiculter possunt; quae quidem plurimi ex
ontologis sincere rejiciunt, et ex animo aversantur; at non idcirco haec cum doctrina quam ipsi defendunt, logicam aliquam connexionem habere cessant. Itaque. φ Doctrina catholica est: Deum in se cognitum esse beatitudinis objectum : hinc ab homine mortali nullatenus immediate videri, sed solummodo cognitione abstractiva et deducta ex rebus creatis cognosci posse. Quae sententia non modo apud Ei clesiae patres et in catholicis scholis communis est, sed etiam in sacris litteris non dubia habet fundamenta sit. Haec autem doctrina, si vera Sunt Ontologorum Placita, nonne esset deserenda, aut saltem limitanda multipliciter, et explicationibus, certe non obviis, interpretandar P Quemadmodum ontologi contendunt, intellectum res finitas non cognoscere, nisi quatenus summum Ens cognoscit, ita quoque ratum habent, voluntatem nullum finitum bonum appetere, nisi quatenus summum Bonum appetit. Ast ex hoc nonne illud consequi videtur : omnes voluntatis motus honestos esse Τ RHcta si quidem et honesta est dilectio, qua aliquid propter Deum et in Deo diligimus. Hoc autem si semel admittatur, homo amplius peccare non potest, quia nulla actio inhonesta est amplius possibilis. 5' Oniologorum doctrina laciles ad rationalismum aditus
parat. Est enim rationalismus negatio Supernaturalium veritatum, earum nempe veritatum, quas humana mens naturalibus viribus assequi nequit, quaeque solum fidei divinae sunt objectum. Iam ex principio visionis divinae immediatae duplex conclusio inferri potest. Altera est: cum humana mens
Deum videat, nec mysteria quae revelata esse dicuntur, in eo uidere possit, mystiria hujusmodi nec a Deo revelata εunt, nee millenda. Altera : bullae sunι veritates absolute M per se supra rviionem : quae enim mens humana prorieritis seeulis minus Geuua in Deo non vidit, videbit in posterum per humantiatis progressus alιius euecia. ii Sap. XIII; D. I. 18; Rom. I, is, stra; I cor. XIII, n ei alibi.
233쪽
Iam utraque conclusio rationalismi scopum assequitur
4' Demum Ontologismus ad pantheismum quoque viam
Primo quia, ut supra dixi 418. 3' , ponit ipsam intelli- gendi facultatem ex animas cum Deo conjunctione intimas exsurgere. i Deinde quia, si res non sunt in seipsis intelligibiles, sed solum in Deo, nonne inferre licebit, res non habere Esse proprium, sed ad esse divinum pertinerer Intelligibilitas
enim cum realitate convertitur. ,
Quid vero, si cum plurimis ontologis dicamus, ipsam entis ideam nihil aliud esse, quam Deum cognitum ut Ensi Hoc enim posito, concludi poterit: quum dicimus v. gr. hominem
esse ens, non esse hoc ita intρlligendum : homo est aliquodens. sed ita : homo est ipsum Ens contractum, ae certo quodammodo determinatum. 420. Non est opus, ut pluribus exponam quae seu male branchiano, seu globertiatio Ontologismo peculiaria sunt. Ε supra posito malebranchianae doctrinae compendio quisque videt, auctorem hunc Ont Ologismo Occasionalismum conjungere, quatenus ipsas sensationes a divinarum id earum actione repetit ἰ ex quo sequitur, Sensuum organa esse prorsus inutilia ; eumdem confundere simul intellectum, sensum, et imaginationem, cum nullum aliud discrimen inter hasce lacultates assignet, quam majorem minoremve perceptionis claritatem, ac distinctionem; statuere demum, internas nostras assectiones solo sensu, non autem cognitione per lumen, a nobis cognosci; qua re negat intellectum in interna facta reflectere posse. uuae quidem omnia salsa atque
421. D si Globertio autem haec innuere sum ciet: 1' iuxta hunc auctorem, reflexio Infinitum circumscribit ac limitat. Ergo Infinitum intuitu primo videmus, reflexione videre non possumus. Hoc jam incredibile est. Sed praetQrea hinc sequitur, Infiniti id eam reflexam prorsus haberi non nosse Ab illo itaque cos nitionum ordine, cujus conscientiam
234쪽
habemus. quo utimur, quo philosophamur, Infiniti idea
plane abeSt. 2' Ad restoxionem vocabula necessaria esse dicit: his enim idea quae reflexionis objectum est, circumscribitur ac desinitur. At vocabulum cireumscribere ideam in mentis nostrae usum non potest, nisi mens vocabuli significationem antea didicerit. Jam quum vocabuli significationem addiscimus, vel idipsum cognoscimus quod per ideae circumscriptionem cognoscendum est, vel non. Si primum dicat, idea jam est circumscripta, antequam per vocabulum circumscribatur; si dicat alterum, profecto vocabulum ad ideam circumscribendam erit inutile. δ' Actum creativum a nobis videri non modo salsum est, sed ei iam ridiculum. Creationis namque actus considerari potest, vel ut est in Deo, vel secundum externam enicaciam, quam habet ad modum actionis transeuntis IC. 2 i5. δ' . Atqui primo modo videri nequit, nisi ipsa Dei essentia videatur: actus enim creandi, ut in Deo est, eum divina essentia est plane identicus. Divinam autem essentiam a nobis non videri, adversarius fatetur. Altero vero modo accepia crea io videri quidem fortasse poterat ante plura annorum millia quum res e nihilo emerserunt; id quod unico momento factum est iC. 265, 2': at postea videri amplius non potuit, nec Poterit unquam. Sed Eolum per ideas
lactitias cogitari. Dices, videre nos rerum conservationem, quae est quasi quaedam continuata creatio. Sed neque hanc videmus. at solum ejus effectus videmus, scilicet res quae
4' Contra omnem veritatem est, et communi sensui intolerabilis assertio illa: primum Scientiae principium hoc essis: ens ea istentias crevi. Haec enim propositio, si ita intelligatur: Di us e nihilo mundum eduaeit, eSi quidem vera, at non est principium per so evidens . multoque mitius principium omnium evidentissimum, cujusmodi siι oportet principium primum.
5' Demum, ne alia plurima consecter, etsi hic auctor vocibus quas adhibet, lucum sacere studeat, et creationis
235쪽
nominatim vocabulum liberaliter usurpet, nihilominus germanicum pantheismum olet ac stillat undequaque, ut jam a pluribus ostensum est l . Revera haec una pantheismi hypothesis hujus auctoris doctrinam explicat, ejusque contradictiones conciliat.
penduntur ontologismi fundamenta. 422. Nunc videamus, quibus landamentis ontologismi moles innitatur. Praecipua solum atraremus, et quae aliquam argumenti speciem prae se serunt. Plura enim ex iis quae Malebranchius praesertim disputat, sunt prorsus inepta. Dicunt ontologi I. Ens infinitum, immensum, universale percipi nequit per id eam ab ipso distinctam. Nam ' quaelibet idea ab ipsa diversa est aliquid particulare et finitum. quod Infinitum repraesentare non potest. Ergo infinitum percipitur, quia menti immediato affulget. infinitum cognosci nequit ex finitorum entium consido.
3' Idem entis in genere, boni, pulchri nullum aliud objectum habere possunt, nisi Infinitum. 423. Res p. Nego. ant. ejusque suppositum. Quum enim Malebranchius et Ontologi aiunt. Ens infinitum percipi non posso per id eam ab ipso distinctam, supponunt, ideam esse id quod ab eorum adversariis, ac nominatim a scholasticis percipi dici iur: id quod patet ex dictis salsum esse. Idea enim est id quod mens in se exprimit. quum rem percipit. Nolo insuper, pessime illud asseri: Ena infinitum essου ena
Ad 1 in Dist. ant. r Id ea quaelibet est aliquid particulare, eone .; est aliquid finitum, subd. et ut est mentis modificatio, eone. ; si objecti ve con ideretur id quod exprimit, iterum subd.r est aliquid finitum, Spectatis notis positivis, eone. ;
236쪽
UBER TERTIUS, pdI vii. 227 specialis simul negationibus quae iis conjungi possunt, nego. Recole superius dicta de Dei cognitione 394 . Ad 2 respondebis, eadem adhibita distinctione inter notas
Ad 5m Nego. V. dicta in oniologia s0. 566 . Mirum sana
est in hac sequi vocatione Ontologos tanta moliri. 424. Dicunt II. Entia finita cognosci nequeunt, nisi prius Deus cognoscatur. Etenim :1' Ens finitum non potest cognosci, ut ens sic et non aliter determinatum, nisi prius cognoscatur Ens. ut ens. Sedens, ut ens, est Εns simpliciter, seu Infinitum. Ergo. 2' Varios entitatis gradus cognoscere non possumus, nisi per comparationem cum summa persectione, a qua res caeterae plus minusve deficiunt. Sed comparatio cum summa persectione fieri nequit, nisi haec cognoscatur.5 Ens contingens ac dependens cogitari nequit, nisi Ens quoque absolutum, a quo contingens dependet, cogitetur. 425. Res p. Nego quod asseritur. Au 1 R Div. m .: Ens finitum cognosci nequit ut tale ens, nisi prius cognoscatur ens ut ens : nempe nisi prius cognoscatur sub ratione indeterminata entis, eone. ; nisi prius cognoscatur aliud ens ut ens, nego. Cum enS finitum sit ens, potest ex se cognosci ut ens, quin necesse sit ut cum alio comparetur. Rationem autem entis esse primam, quam in rebus apprehendimus, supra demonstratum est l579j. Nego. autem min. AEquivocationem in ea manifestam
agnosces ex dictis in ontologia i0. 567 . Ad 2 Nego. maj. Hanc quoque disti cultatem in ontologia praeoccupavimus 0. 559j. Αd 5 η Dist.: Ens contingens cogitari nequit, nisi Ens
quoque abSolutum cogitetur. nempe Si ens contingens cogitetur secundum quod realitatem quamdam habet, nego; si cogitetur ut contingens, subd.: nequit ut tale cogitari, nisi cogitetur aliquid aliud, a quo esse acceperit eone. ; nisi cogiatetur ipsum ens absolutum, nego. uuanquam enim verum sit, adaequatam contingentis causam reperiri non posse, nisi ad Ens necessarium deveniamus, est tamen salsum ipsam
237쪽
contingentiam non cognosci. nisi simul Ens necessarium cognoscatur. Ad contingentiam enim cognoscendam illud cognoscere sum cit: ens modo esse, modo non esse. Cognitavero contingentia entis, per applicationem principii causalitatis c0gnoscitur ejus dependentia ab aliqua causa. Ac demum ulterius ratiocinando, deprehendimus, primam rerum
causam non posse esSe cnntingentem.
426. Inst. Si entis solummodo ideam habes, haec est idea obscura, quae Deum et mundum complectitur. Si clara fiat mundi idea, clara quoque fiet idea Dei: nam cognosci creatura nequit, nec eSse ejus proprium, nisi cum Deo conse
Resp. Idoa entis Deum et mundum complectitur tanquam bina corr lativa nego; tanquam duo disparata, et tantummodo analogiee sub uno conceptu comprehensa, eone Hinc nego quae subduntur; ac, negationis ratio patet ex modo
427. Dieunt III. Universalia non possunt cognosci, nisi Dei ideae videantur. Νηm :uuae sunt extra Deum sunt singularia, et cadum. Ergo in iis universale, quod immutabile et aeternum est, cognosci nequit.
2' uui videt ideam universalem, videt id quod plura participant. Atqui id quod entia participant est in Deo.
5' uui videt universalo aliquod objectum, rem creatam non videt: ergo videt Objectum increatum, nempe Deum. 428. Res p. Nego ant. Ad Dist. ant.: Secundum existentiam, eone. ἰ secundum essentiam abstractam a conditionibus existentiae, nego. Dist. eons .: Universale cognosci nequit in singularibus, si essρntia non abstrahatur a conditionibus existentiae, eone. ;Secus, nego. Vide superius dicta i5873. Ad 2m Noto in primis, non esse accurate dictum, ideas universales videri; quia, ut pluries jam dieium est, ideae non sunt id quod percipimus, saltem Perceptione directa, quanis quam post perceptionem directam Objectum perceptionis
238쪽
LIBER TERTIUS, ckpGT III. 229Besp. deinde, si haec quae dicuntur nec e pantheistarum isententia, nec secundum fautores universalium a partρ rei intelligantur, concedi posse impuno omnia, quin aliquid pro se ontologi lucrentur. Equidem sunt in divina mento pideas archetypae, ad quarum similitudinem res factae sunt; iast hinc non sequitur. mentem nostram ex rebus juxta ideas Dei archetypas productis, ideas universales abstrahere non
Ad δ' Dist.: Qui vidρt universale, rem creatam non videt; i. e. Videt rem idealem, quae nec existit, ut videtur, ne creari potest, eone. ; videt aliquid reale et increatum, subd. r usi videat ideas aeternas Dsti, eone. ; si percipiat univerSale, quod est in rebus, vel si in universalem ideam acquisitam re nexione redeat, nego. Universale enim in rebus, quod sundamentale dicunt L. 559ὶ, reale est, lizel in rebus universalitatis formam non habeat: quatenus autem reale CSt, cre tum est. Itemque idea universalis quae in mente existit, et aliquid reale est, et aliquid creatum, scilicet spiritus creati modificatio, activitate ejusdem producta; objectum autem quod ab ipsa repraesentatur, universale formale , prouti ab ipsa repraesentatur, reale non est, nec creari potest, Sed SO-lum mente abbtrahi.429. Dicunt IV. Deus rerum omnium ideas in se continet, et est intime nobis conjunctus. Si ergo suas ideas manifestare velit, spiritus ei conjunctus opera Dei per eas intelliget. Jam- vero quod Deus id velit, plura demonstrant. Nam ' Deus non facit peν plura et implexa media, quod fieri potest mediis paucioribus ac simplicioribus. Nihil autem simplicius. quam quod Deus nobis coujunctus, suas ideas nobis manifestet. solum in hac hypothesi palam fit omnimoda creati spiri ius a Deo dependentia. iuxta eam enim animus nihil intelligit, nisi quia Deus vult illud manifestare. Quo u adamussim respundet doctrinae Pauli. Irin sumus suscienιes eos iιare aliquid a nobis tanquam ex nobis, seu Suμιenιιa nωιra eae Deo est l . iii II cor. III, οι
239쪽
5' Ideae in animam nostram agunt, magnaque emeaeia agunt, nosque seu misoros, seu felices emciunt. Solus autem Deus pot6st in animam immediate agere. 4' Deus omnia lacit propter se. Quemadmodum ergo voluntatem hominis fecit ejusmodi, quae nihil amare possit, nisi quatenus Deum naturaliter et necessario amat, sic talem
debuit intelligentiam essicere, quae nihil intelligat, nisi quatenus Deum intelligit. 450. Res p. Deus est intimo nobis conjunctus; disι. r ut
causa creatrix et conservatrix, eone. ; ut objectum determinans intellectum ad sui visionem, nego. Haec duo conjunctionis genera valde disserunt, et unum sine altero esse potest.
beat adhibendi plura, eone. ; secus nego. Si Deus suas ideas nobis manifestaret, suam quoque nobis manifestaret essentiam : ac proinde nos beatos emceret. Hoc autem Deus in praesenti vita non vult, imo nec pro futura vita velle tenebatur. sed ex dono prorsus gratuito ad hunc supernaturalem
Ad 2 A ego Gelasinam. Etiamsi dicamus animam suas ideas sormare, adhuc verum est, eum nihil intelligere, nisi quia Duus vult illud intellectui manifestare. Id enim omno quod intelligimus, manifestatur nobis a Deo, hinc quidem per creaturas, inde vero per activitatem qua intellectum nostrum donavit. Ex loco autem Apostoli quem citat, oppositam potius conclusionem in serre debebat Malebranchius. Assi mat enim Apostolus, esse in nobi S u cientiam ad cogitandum; hanc autem ex Deo esse. Quanquam in eo loco non donaturali cogitatione Paulus loquatur, sed de salutari cogit ii One. quae est ex supernatu ali principio. Ad 5 η Rsesp. Id eas in animam agere non Physice. sed intentionaliter, ut aiunt, ac metaphorice. Agunt enim, quatenus voluntas appetit vel refugii quae intellectus apprehendit. o. 50i , 5'. Caeterum mirum non esset, si una facultas in alteram riusdem animae lacultatem ageret. Etenim anima po.
test agere in seipsam; ac propterea salsum est, solum Deum in illam agere posse.
240쪽
LIBER TERTIUS, CAPυT vii. 231 Ad P Bist. ant. : Deus omnia facit propter se; nempe ad suam bonitatem manifestandam, idque variis modis, eone. Iomnia iacit per se, nullam rebus a se conditis tribuens activitatem, nego.
Nego item eonsequeris. ejusque suppositum, quod nempe voluntas hominis nihil amare possit, nisi quatenus naturaliter ac necessario Deum amat. Quae propositio non modo salsa est, sed penitus absurda, ut supra ostensum eat
Nam 1 ideas sunt entia spiritualia, ac proinde persectiora corporibus, quae Deus produxit. Quare qui putat sibi inesse
vim id eis producendis parem, videtur sibi adscribere virtutem emciendi entia perfectiora, quam quae Deus secit. 2' Auimus vim creandi non habet. Si autem ideas produceret, eas crearet: hae enim ex impressionibus materialibus formari nequeunt. 5- Animus ideas producere non posset, nisi prius rem producendam cognosceret. Sed coguoscere rem perinde est, ac ejus ideam habere. Ergo. 4δ2 Res p. RGO am. Ad 1 Disι. um .: ldeae sunt entia spiritualia. nempe modificationes eritis Spiritualis, eone. secus nego. Id ea Sunt persectiores corporibus, ratione Substantiae cui insunt, cono. per se ac simpliciter, nego. Substantia enim omni ni ovilicatione est simplici Lee periectior. Hinc negandum consequens. Ad 2- Nego animum creare ideas. iveae enim Don sunt realitates quae ex nihilo educi debeant, sed intellectus modi.ficationes. Neque Θx impressionibus materialibus formantur. sed ex activitate intelleczus rebultant, objecto Per seuSus prO- posito, ut supra explicatum eSt.
Ad 5 η Nego maj. intellectus enim producit ideas ad modum naturae; ad quam productionem non requiritur praevia rei producendae cos nitio, quemadmodum requiri iur in artis operationibus, atque utiam in remiuiacentia vel in ratio. einio.