장음표시 사용
321쪽
exsequendum tendunt. In Objecto autem quod est assequendum vel exsequendum, ut est in apprehensione, appetitus nihil agit. sed ipse potius ab illo agitur ac movetur. Igitur primo: quum volumus corpus movere, hic a ius terminatur non in motus physici realitate, sed in motu ut est apprehensus, qui appetitum movet. Igitur secundo : moius physicus non producitur per appetitus actum. 5' Rursus : quando me movere volo, non motus passivus, sed motus activus hujusmodi actus objectum est. Νon enim volo duntaxat ut manus mea moveatur, Sed hoc volo, ut ego ipse manum meam moveam. Si autem velle me movere. idem esset ac me movere, actus hic Volendi ad motum passivum semper ac necessario tenderet; ad activum autem tendera non P0Sset. 4' Ad haec : velle est actus pleno liber, quem nihil impedire valet. At quod re ipsa me moveam. hoc sane potest a pluribus causis, tum externis tum internis impediri. uui enim v. gr. parat Sticus factus est, si quando de suo infortunio non cogitat, vult se movere, et emicaciter vult; cum tamen nec se
547. Asspitrio II. Subjectum in quo residet facultas motriae,
sunt musculi animati. Certe vis animae propria motricis facultatis radix est aeprincipium; at non minus verum est, materialem hujus vis sedem et in Strumentum esse muSculos. Horum namque contractio ossa vel organa quibus ii adhaerent, dimovet, atque hoc pacto membrum movetur. Non tamen musculi sunt imis mediatum vis animae instrumentum, sed nervi quos centria fugos seu motores, qui in sJstemate cerebro-spinali originem habent, et musculis inseruntur eosque pervadunt. Ab his enim nervis tota est musculorum contractilitas. Actualis autem contractio est ab anima, mes di ante fluido nerveo; quo vibrante in nervis, musculi contrahuntur. idcirco ad hoc ut musculi ex voluntatis imperio contrahantur necessaria est Lervorum communicatio cum cerebro, ex quo fluidum ner-veum in nervos decurrit. Interrupia nihilominus nervorum
cum cerebro communicatione, contrahi adhuc musculi pos-
322쪽
HBER TERTIIS, cApur xi. 313 sunt irritamentis artificialibus, quae aliquem fluidi imponderabilis cursum in nervis determinent. 548. Quod attinet ad dependentiam lacultatis motricis ab
appetitu seu sensitivo seu rationali, dicendum 1' non omnium musculorum facultatem motricem appetitui esse subjectam. Sunt enim musculi, quorum contractio appetitus motum naturaliter consequitur; hujusmodi sunt musculi membrorum; qui sunt rubentes omnes, exceptis musculis iridis.
Sunt etiam musculi qui appetitui subduntur, sed contrahuntur etiam absquo determinatione ab eo accρpta: hi sunt musculi apparatus respiratorii. Sunt denique musculi omnino exempti ab appetitus determinatione; videlicet musculi vitae vegetatis; quorum fibrae sunt omnes pallentes, cordis fibris exceptis. Dicendum 2' appetitum sensitivum ex se sufficere ad motricem vim determinandam ad aetum. Hoc enim patet in brutis animantibus, et in pluribus motibus hominis in deliberatis, v. gr. in iis motibus qui determinantur ex avorsione et suga appetitus ab aliquo molesto sensu, aut ex subita iracundia.
Appetitus autem sonsitivus vim motricem non delerminat imperio proprie dicto. Est enim imperandi incapax; eo quod
imperium, cum sit Ordinatio unius ad alterum, rationem supponit. Determinat itaque appetitus motricem vim, quatenus actum appetitus vis motricis determinatio naturaliter consequitur, propter con Sensionem et harmoniam, quae inter unius ejusdemque animae sacultates viget.
Dicendum δ' facultatem motricem in homine determinari saepe ad actum vi habitus, ut Pperientia compertissimum
Dicendum 4'. si voluntas renuat, nec appetitum sensitivum, nec habitum quemlibet sufficere ad lacultatem motricem determinandam. Nam ii quoque motus qui ex appetitu vel habitu procedunt, si fiant advertente ratione, liberi sunt et imputabiles. Non essent autem ejusmodi, si a voluntate renuente impediri non possent. Id ipsum deduces ex necessaria facultatum subordinatione. Voluntas enim caeteris sa
323쪽
cultatibus prinei patur. Etsi igitur ipsa non interveniente.
facultas motrix ab appetitu aut vi habitus determinata, agerct possit, si tamen voluntas renuat, tam unum principium quam alterum ab actuali determinatione imprimenda impediatur Oportet. Dicendum 5' lacullatem motricem a voluntate determinari, saltem ut plurimum, mediante motu appetitus Sensitivi: posse lamen a sola voluntate absque hoc medio determinari. Primum sic ostendi posse videtur : Bonum quod voluntas appetit, vel est ex se aliquo modo conveniens appetitui, vel nullo modo est illi conveniens, vel est illi contrarium. Si primum conlingat, appetitus voluntati consociabitur, saltem ex voluntatis imperio. Si alterum, appetitus hoc saltem bonum ut sibi conveniens reperiet, quod voluntatis tendentia quiescat. Si tertium praeter hoc quod modo diximus, cum magnus cebeat esSe voluntatis conatus, ut aliquid quoci appetii ut contrarium sit, appetat, vix fieri potest ut ex hac inclinationis vΘhementia, aliquis motus etiam in appetitum non redundet i506, 2'j. Sic quum ad executionem ventum erit, lacultas motrix ab appetitu immediate movebitur. Pars altera assertionis ipsa experientia probari posse videtur. Neque ulla apparet ratio, cur voluntas, ut vim motricem ad actum inducat, Sensitivo appetitu indigeat. Imo vero ad principatum illum voluntatis quo lacultatibus sibi subjρctis libere utitur, hoc pertinere c0nsendum pSt, ut etiam sensitivo appetitu renuente, sacultati motrici imperare posSit. Quum autem voluntas lacultatis motricis aut alterius cuiuscunque facultatis actum libere imperat, se habot ad motium causae moralis, non vero ut causa physica s0. 264. 7' . Videlicet, quum anima motum vult, suum actum volendi Sentiens, juxta hunc vim exerit ad motum producendum. Idemque dicendum de caeteris quae ex voluntatis imperio fiunt.
324쪽
3. De summa causa omnium quae sunt ae sunt. Oxomplari, emctrice, finali: de omnis veritalis ac ri et fluis in is essentiali norma, ordinisque omnis ac pulchritudinis per ectissimo archetypo. de Deo nimirum Optimo. maximo. in quo omnis sapientiae centrum est quantum insantia seret nostra, intraque naturalis cognitionis limites. ipso juvante, disserendum nobis in praesenti est. Argumenti hujus praestantia. gravitas, suavitas, ac maxima utilitar lFronis philosophi alacritatem, quam quod maxime, excitare debρt. Primo dμ Dei existρntia: tum cie Ρjus essentia, attribulis,
externis operationibus, ex ordine usumus.
325쪽
DE DEMONSTRATIONE Exi STENTIAE DEI. ARTICULUS I.
Utrum Deum esse debeat ae possu d monstrari. 2. De Oxi flentia Dpi disceptantibus hoc primo quaerendum occurrit, an ea demon Strari indigeat. Quam quaestionem lacile solvemus cum S. Thoma. Statueti teS, PropoSitionem hanc: Deus est, esSe notam per Se secundum se, non vero quoad nM; ac propterea quoad nos demon, iratione in
Ut in logica dictum est, eae propositiones dicuntur por se notae, in quibus praedicatum ad ipsam subj secti essentiam pertinet. Hoc sussicit ut propositio sit nota per se secundum Se, quantum nempe ex parte terminorum requiritur. Sed ut sit etiam nota per se quoad nos, necesse est in Super, ut cognoscamus subjecti essentiam, est quid sit quod per praedicatum significatur. Si enim haec cognoscimus. propositis terminis, statim intelligemus, ejusmodi subjecto praedicatum illud non posse non convenire. Secus autem, si ea non cognoscimus. Hoc pacto prima principia sunt omnibus nota per se, quia omnes cognoscunt quid Sit subjectum illorum, quid sit praedicatum: quaedam vero aliae propositiones. licet
secundum se sint per se notae, non tamen Omnibus per se notae sunt ex Opposita ratione, utv. gr. haec: animus est sim .pleae; quae nulli mortalium per se nota est, sed deluoustrari debet ex effectibus. 1ὶ Sum.ιh. p. I,q. H, arti LDiuitigod by Gorale
326쪽
Iam propositio illa: Deus est. proelii dubio est nota per se, quantum in ipsa est: nam Deus essentialiter est: proindeque qui cognosceret quid Deus sit, is statim intelligeret Deum non posqu non esse. Cum vero nobis datum non sit, Dei essentiam intueri, non cognoscimus quid Deus sit: solum post cognitam ejus existentiam, componere argumen tando possumus ideam, quae per elementa quaedam analogi ea Dcum ro praesentet. igitur Deum esse, non est nobis notum per So: ae propterea Dei existentia demonstrations indigere dicenda est. In hac re profecto adversarii quibuscum con- coriandum nobis est, abunde consentiunt. 5. ciuiserum nihil communius apud omnium petatum sapientes, quam Dei existentiam demonstratione cognosci fir-niarique oportere: quod quidem et disertis sententiis docent, et facto ipso, quum quaesitis unde quaque argumentis suadere nituntur Deum esse. Eodem etiam humani generis sententia conspirat: interrogati enim homines, undo sciant Deum csse, non Sane respondent, id esse notum per se. Sed vel ratione aliqua vel saltem auctoritate in eam cognitionem se ad ductos esse latentur. Neque aliam viam ad Deum cognoscendum Scripturae memorant f in. Ita ut et apud theologos, et apud philosophos, et apud gonus humanum univμrsum sit vere propositio nota per se: Dei eatorermum non Per ει esse nobis notam, set argumentatione. Non de supre qui in adversam sentontiam concossorint. rati Dei existentiam aut id sta innata. aut intuiti an ' quadam ipsius Dei cogit osci l Psych. 408. 442j. Ni ibis in praesenti monuisse sufficiat, rem tanti momenti opinionum varietatibus committendam non esse. Vsti itaquε hi nobis hoc saltem concsedunt, etiam dμmonstratione Di i ex istontiam coutra adversarios fidimiter statui posse, et nos in praesenti adversarios non habent: vel si hoc quoque negant, argumenti S praeSto erimus, quibus demonstrationes afferri solitas impugnant. 4. Altera quaestio est, utrum Dei existentia demonstrari queat. Ni gant quicunquΘ o Pinantur, humanam mentem non
327쪽
posse ad Doum cognoscendum assurgere, nisi per reveIationem ac fidem; quique putant non Der conceptus, sed per instinctum quemdam animi ac sensum Deum apprehendi; ac demum quicunque cum Rantio rationi theoreticae vim omnem adimunt transcendendi experientiae limites, rerum quo
insensibilium realitatem inserendi. Sed hos omnes jam satis in logica consutavimns L. 671, 669. 5163. Respondendum igitur, Dei existentiam non posse a priori demonstrari; nam neque Deus causam habet, neque ejus essentia nobis nota est i L. 296ὶ: posse tamen demonstrari a posteriori vidμ licet per ejus effectus, qui nobis sum ipso notiores; ut ex dicendis patebit. 5. Haec sere opponi solent.1' Prima veritas demonstrari non potest. Deus autem
prima veritas est.2' Dei existentia idem est ac pjus essentia. Sed Dei essentia non potest ratione cognosci. Ergo nec Dei existentia. 5' Dei existentia est nobis naturaliter nota. Ergo demonstratione non indiget. 6. Res p. ad 1 Dist. maj.: prima veritas in ordino cognitionis, eone. ; prima veritas in ordine rerum, nego. Ei eonia ιradist. min. Ad 2 Dist. maj.: secundum se, eone. ἰ conceptu nosim nego. Disι. min. : intultive et adaequale, cons.; deductive et . in au aequale, ac Saltem quid hoc Domen, Deus, sisnilicet,
u tum dicimus Deum esse, vox illa est abstractam et indois terminatam existentiae notionem exprimit L. 355ὶς non autem esse Dei, quo Deus ipse in Se Subsi Stil. quodque est ejus essentia. Licet igitur Dei ebsentiam ignoremus, possumus tamen ex effectibus hujus propositionis, Deus esι, veritatem cognoscere, dummodo cognoscamus quid Dei nomine veniat
Ait o Dist. ant.: quatenus mens humana et rerum naturam et Sem 'tipsam consideratis, Sponte instituit eas comparationes et ratiocinationes, quibus ad Dei cognitionem saltem impersectam ascendit, cono. ἰ alio Seubu, necto. Et nego cons.
328쪽
Etenim demonstratio existentini Dei, quod ad rei substantiam attinet. iis ipsis continetur ratiociniis, quibus mens bumana ad Deum cognoscendum sponte devenit.
De argumetuis hane in rem asserendis.' I. In aligendis argumentis quibus nobis utendum sit,
non est cur ambigamus. Videlicet ea tantummodo asseremus, quae cum validissima semper habita et communiter recepta
sint, tum etiam facilius et enucleari et intelligi possunt. Ne igitur quis arbitretur, omnia argumenta quibus in praesenti abstinemus, a nobis rejici, aut minus valida existimari; imo quaedam ex Iis, ac maxime quae ex possibilitatis realitate ac necessitate 0. 86,1'ὶ; ex Iegis moralis imperio ac
synderesis phaenomenis; ex humana historia universa erui possunt, et invicta prorsus et pulcherrima existimamus; sed neque temporis angustiae nos adeo spatiari permittunt, neque causae quam agimus quidquam derogabitur, si non omnia quae nobis praesto adsunt, praesidia in aciem deducamus, sed quaedam intra vallum veluti contineamus, ut eminus hostibus mini lentur.
8. Ut diximus 43. argumenta omnia quae ad Dei existentiam demonstandam anhrri stossunt, a posteriori Sunt et exenectibus. Unum tamen a nonnullis affertur, quod vocari solet quasi a priori, Vel partim a priori. partim a posteriori, et ut quidam dicunt, a sinu uaneo, quodque a S. Anselino primo
propositum squa mente aut quem in finem non disputo si , a s. Thoma ei a schola relectum, a cartesio deinde eiusque sectatoribus, atque ab iis maxime qui Dei visionem menti humanae largiti sunt, avide arreptum ac tenaciter desensum, hodiedum philosophorum sententias in varia distrahit. Quod argumentum nec praeterire fas est, quandoquidem disputationc philosophorum adeo sit celebrati , Iaec lamen diutius in illo immorari placet; PObtremo quiu de illius robore aentiamus aperiemus. φὶ In Protogio, c. II.
329쪽
' 9. Argumpnium est hujusmodi. Est in moo in let Ioctu idea Eruis periectissimi, quo majus cogitari nequit. Ergo hoc Ens est etiam in re extra intellectum. Prob. consequentia. Si ens quo majus cogitari nequit, esset solum in intellectu et non in re, jam non esset ens quo majus cogitari nequit. Etenim majus est esse in re, quam in intellectu et in solo statu ideali. Cogitando ergo ens illud quo majus cogitari nequit, esse in re, coguo aliquid madus eodem, in solo intellectu existente. 10. Hujusmodi est argum sntum in sua forma primitiva, quanquam a diversis diversimode proponatur. Seu omnes in hoc conveniunt, quod ab idea Dei vel possibilitate Dei, realem ejusdem exi Stentiam deducant. dam, ut candide fatear quod sentio, non possum plane recedere ab iis, qui in hac argumentatione, si ea non intelligatur esse ad hominem, et ad confundendos atheos excogitata, ingeniosum sophisma vident, ei nihil aliud. Tola enim haec argumentatio continetur aequivocatione inter existentiam, quae sit ideale constitutivum, idea e complementum, ideatis actus entis persectissimi, et existentiam, quae sit constitutivum reale, complementum reale, actuS realiS ejusdem; ac propterea simul permiscet praestantiam intra ordinem idealem, qua una essentia alteri antecellit, cum praestantia quam ordo realis habet prae ideati, i. e. ens Supra nihilum.' 11. Dissolvi itaque posse argumentum videtur, si propositiones quibus probatur consequentia, ita distinguantur. 1 Si ens quo majus cogitari non potest, esset solum in intellectu et non in re, jam non esset ens quo majus cogitari non potest, dist. conditionem: si hoc ens explicite cogitaretur ut merum possibile, quin inter ejus constitutiva idealia collocaretur existentia, eonc. conditionalem; si hoc ens, licet in re non existens, cogitaretur lamen ac mente fingereiur ut existens, subd. conditionatum: non esset ens quo majus
cogitari potest intrii ordinem idealem cogitabilitatis, nego;
comparato ordine ideati cum reali, iterum subd. 'et haec praestantia est praestantia essentiae Super eSSentiam, nessor entis supra nihilum, cone.
330쪽
LIBER pRIMUS, rapo i. 321 24 Majus est essμ in iniqllectu et in ro, quam in soIo intel- Iectu. Contradisi. : Majus est, comparato ordine ideati cum ordinρ reali, et quidem praestantia quam habet sens supra nihilum, non vero essentia super essentiam. cons.ἰ majus est in Ordino ideati, subd.: si illud pus cogitetur explicite ut merum possibi b3, cone. ; Si idem, licet in re non existens, mente fit gatur ut exi Stens, nego. 2. 0 ii se omnia sic breviter comploxus est s. Thomas :κ Dato etiam quod quilibet intelligat, hoc nomine. Deus, is significari hoc quod dicitur, scilicet illud quo mηjus cogi-B tari non potest: non tamen propter hoc sequitur quod, intelligat, id quod significatur per nomen. esse in rerum a natura, sed in apprehensione intellectus tantum. Nμo po- , test argui quod sit in re, nisi daretur quod sit in re aliquid. v quo majus cogitari non protest: quod non esι datum an ponentibus Deum non esse s in . n' 35 Duo tamen, quae in hoc argumento vel supponuntur vel includuntur, profecto Sunt vera. est: ens infinitum non existsens actu esse quiddam contradictorium: esset enim depondens ab alio. adeoque non infinitum. Idcirco diximus: si quis concipiat ens infinitum explicite ut possibile et non ut existens, ab eo infinitum non concipi. Sed ex hoc in serri solummodo potest: si ens infinitum actu non existit, neque exstitit Semper, eSse prorbus impossibile; non autem potest inferri, ipsum existere extra intellectum. Nolae enim subjecti essentiales ipsi tribuendae sunt, secundum quod ponitur ipsum subjectum. Si ergo subjectum ponitur solum in ordine ideati, essentiat B quoquo existentiae praedicatum ipsi tribuendum est in ordine ideati. Baec autμm propositio: Ens inter cujus idealia constitutiva est
existentia. non eatιιu ezιra menιem; nullam contineι contrais dictionem.
P Si quis esson iam divinam intueretur, is imm Adiatointselligeret D stum non possis non essθοῦ quΘmadmodum in tuelitibus nobis essentiam trianguli, immediate evidens est,