장음표시 사용
371쪽
n esse differentia iij. n Vide dicta de entis conceptu 0. 15.
2' Ratio per gonus signifieata indifferens est ad plures
disserentias, quibus ad species diversas determinatur; nullam enim dissereni iam hujusmodi essentialiter habet. Ratio ergo generis in suo conceptu indisserentiam ad existendum includit; non enim potest existere sine aliqua differentia. Pr0pterea quidquid sub genere aliquo continetur, est in suo conceptu indifferens ad existendum. Iam divina essentia non est indisserens ad existendum, imo essentialiter eSt, ipsaque est Suum esse. Ergo. 80. Concludes 1' Deum esse Supra omne gonus. 2' uuid Deus sit, proprie definiri non pOSSe. 5' Propterea Deum esse incomprehensibilem. 4' Quaecunque nomina Deo Simul et creaturis tribuuntur,
81. Objici possot 1' Doum in genere substantiae comprehendi, quatenus substantiae nomine intelligimus ens quod per se esι 0. 151j. Ad hoc respondendum cum eodem s. Thoma : e Substan-n tiae nomen non significat hoc solum, quod est Per SeeSSe, v quia hoc quod est eSSe, non potest per se esse genus; Sed a significat essentiam eui competiι sie esse, i. e. Per Se eSSe; η quod tamen non est ipsa ejus essentia. Et sic patet, quod χ Deus non est in genere Substantiae s2 . n' 82. Objicies 2' res creatas, etiam in essentialibus, Deo similes esse; propterea habere aliquid quoa ipsis et Deo logice commune est. uuatenus ergo Deus et res creatae similes Sunt, communi genere comprehen Sas videri . .
Res p. juxta pulcherrimam S. Thomae theoriam η, similitudinem variam esse pro varietate moui, Secundum quem aliqua forma pluribus communis est. Uuaedam igitur eamdem sormam habent, et Secundum eam clem rationem, ut V. G.
372쪽
LIBER SMΠNDΠs, rapuT I. 363dub homines vel duo rectangula : quaedam vero eamdem Ormam habent, sed non secundum eamdem rationem, ut V. gr. homo verus et homo pictus. Certum est autem, Omnem effectus persectionem aliquomodo in causa praecontineri O. 265ὶ; ac propterea Omnem essectum aliquo modo suae causae similem esse. Sed non omnes essectus suis causis ita sunt similes, ut et in eadem forma et secundum eamdem rationem conveniant, ut patet in iis ρssocii bus quorum persectionem eminenter aut virtualiter 0. 265ὶ causa praecontinet. Hi tamen possunt cum suis
causis convenire in eadem forma, secundum eamdem rationem generis. At cum Deus sub nullo rerum finitarum genere contineatur, res ab eo conditae divinam persectionem in se referre non pOSSunt, neque Secundum Speciei neque secundum generis rationem eamdem, Sed tantummodo Secundum
analogiam unius ad alterum i L. 66j. c Et hoc modo, ita con-n clussit S. Doctor, illa quae Sunt a Deo, assimilantur ei, in v quantum sunt enlia, ut primo et universali principio to-x tius esse fl). n M. De qua Deum inter et creaturas similitudine animadverte adhuc, quod idem Aquinas subtiliter notat in eadem quaestione : et quod licet aliquo modo COD cedatur, quod crea, tura sit similis beo, nullo tamen modo concedendum eSt, B quod Deus Sit Similis creaturae 2). Id quod alio in loco uberius explanat his verbis : et Convenientius dicitur Deos creatura similis, quam e converso. Simile enim alicui dis citur, quod ejus possidet qualitatem vel formam. uuia igi, tur id quod in Deo perfecte est, in rebus aliis per quam- dam delicientem participationem invenitur, illud secundum, quod similitudo attenditur, Dei quidem Simpliciter est, v non autem creaturae; et sic creatura habet quod Dei est,n unde et Deo recte similis dicitur. Non autem Sic potest, dici, Deum habere quod creaturae est: unde nec conve- v nienter, dicitur, Deum creaturae EImilem eSSe, Sicut nec
373쪽
n hominem dicimus sum imagini sore similem, cui tamen a sua imago recte similis enuntiatur 33. s
84. consideranda nunc est penitius DAi essentia, ac videndum cujusmodi sit ens a se, ens cujus essentia est esse. Non enim potest hoc esse ita intelligi, ut existentiam solummodo comprehendat; existentia namque notio abstracta est ac maxime in determinata; nihilque potest existere, quod solam existentiam habeat. Statuamus igitur oportet, quaenam sit illa rMalitas et persectio, quae ita est actu, ut independenter ab omni causa sit, ac plane nequeat non esse. 85. PRopostrio II. Deus esι ens actu infinitum. Ens actu infinitum est ens absolute persectum s0. 362 ; nimirum ens quod persectiones Omnes, sine ullo desectu, sine ulla impersectionis admixtione, essentialiter continet
O. 329 . Hoc intelligimus quum dicimus, Deum esse actu
infinitum. Probatur Deus est ens a se. Sed ens a se nullam potest habere limitationem seu imperfectionem. Non enim vi essenitas suae limitibus circumscribitur, nec ab alio limitari potuit,
Non est limitatum vi essentiae suae. Etenim essentia entis asa est actu esse si 8, 2'ὶ . Nulla aulem pura persectio cum hac essentia pugnat; omnis enim pura persectio est aliquod esse. Nullus quoque desectus ab hac essentia necessario dimanat; nam desectus inest rei secundum quod aliqualiter non est; in conceptu vero ipsius esse non continetur, ut aliqualiter non sii: non enim idcirco aliquid est limitatum quia est, sed quia est hoc aut illud. v. gr. lapis, Planta. homo. Non potuit insuper ab alio limitari, quia ab alio non pendet, nec esse participalum habet. Non a seipso, quia sui ip
374쪽
LiBEn sEcUNDUS, cAPUT I. 86. Ens a se non habet essρ participatum, sed est ipsum eSse per se subsistens. Ergo concludit s. Thomas, e oporteto quod totam persectionem essendi in se contineat si). BEtenim desectus omnis secundum datam quamcunque realitatem, inveniri solummodo potest in iis, quae realitatem illam participatam habent: ut v. gr. desectus sapientiae inveniri potest in iis, qui sapientiam habent participatam et acquisitam, si nempe non Secundum persectam sapientiae rationem illam participent. Si vero certa aliqua realitas inveniretur per se subsistens, nihil profecto de persecta ejusdem realitatis ratione illi deesse posset; ut v. gr. si inveniretur ipsa Sapientia per se subsistens, nihil posset ab ea abesse, quod ad persectam sapientiae rationem pertineat. Si igitur Deus est ipsum esse per se subsistens, nulla re carere potest, quae ad persectionem essendi pertineat: secus aliqualiter esset non ens. α Omnes autem persectiones. in- quit s. Thomas, pertinent ad persectionem essendi. S cun - , dum hoc enim aliqua persecta sunt; quod aliquo mi idos esse habent. Unde sequitur quod nullius rei persectio Deo, desit 2 . 387. 5' Deus est primum ens in genero causae s 6 . Ergo omnium possibilium persectissimum est. Ergo omnium quae
esse possunt, perfectiones continet. Probatur prima consequentia. Si enim possibile laret aliudens Deo persectius, hoc ens vel jam existit, vel est pure possibile. Jam ea quae existunt, a primo ente dependent; non sunt ergo illo persectiora; quae pure possibilia sunt, contingentia sunt; sunt ergo imperfectiora ente necesSario. Probatur secunda consequentia. Εns quod omnium possibilium persectiones continet, perfectius est eo, quod aliquam hujusmodi persectionem non contineat. Ergo ens quod omnium possibilium persectissimum est, perlactiones omnes possibiles contineat oportet. 88. Atque haec satis esse possunt firmandae veritati. Ad
375쪽
errores autem cavondos, qui quidem hac in re gravissimi sunt, haec sedulo animadverti debent. Deus omnes quidem perfectiones continet. sed modo divprso. Persectiones enim simplices 0. 351 continet formaliter 265ὶ : mixtas autem eminenter, et uirtualiter sibi d. . Ratio est, quod persectiones simplices nullam continent imperfectionem, nec ulteriorem realitatem excludunt: mixtae vero sunt cum imperfectione conjunctae, ut quae majorem aliquam persectionem natura sua excludunt. Illae igitur in Ente p&rsectissimo possunt esse secundem propriam rati nem ἰ istae vero solummodo, qui nullam contineat impe sectionem, nec ulteriorum realitatem excludat. 2' Ipsae persectionHs simplices, quae sormaliter in Deo sunt, non sunt lamon in illo secundum eam ipsam rationρm, quam in rebus creatis habent. sed multo eminentius. Nam in rebus creatis mullae persectiones hujusmodi sunt accidentia. ut est sapientia, justitia, sanctitas : omnes vero sunt limitatae et participatae. In Deo autem nihil esse potest, quod accidμntale sit, aut imperfectum, aut participatum. Sunt ergo illas persectiones in Deo secundum sui rationem absolutam, et abstractam a modo quo sunt in creaturis. 5' Palet hinc. cur nomina quae persectiones absque desectu absoluto significant. Deo attribuantur, ut quod sit ens. bonus, intelligens, liber, Sapiens, justus etc. ἰ quae vero significant persectionem aliquam, ut propria eSt rerum creatarum, v. gr. corpus, animal, homo et c. do Deo dici non possint. 4' Hinc quoqua et illud colliges, quod paulo ante statutum est f82 . ea nomina, quae tam Deo quam creaturis tribuuntur, non uni voca esse sed analogica 1 .5φ In tolliges, quo sensu Dous dicatur ipsum esse, totum esse, plenitudo essendi. virio licet non quia Deus sit omnia quae sunt, aut esse formale omnium, id quod pessimus est pantheismi error, sed quia omnem purae perfectionis realitatem, qua eSSendi actus nobilitari potest, natura sua ipse complectitur.
376쪽
De pantheismi diversis formis. 89. Consideravimus jam quaenam sit essentia divina, et
cujusmodi sit: superest ut consideremus, quodnam sit subjectum, ut ita dicam, ps sentiae hujus, seu quodnam sit Objectum, quod dici possit Ens a se summeque persectum. In quo duo errores omnium pρssimi ac funestissimi erunt nobis consutandi; alter eorum qui Deum cum hac rerum universitate confundunt; alter eorum qui divinam naturam universalem aliquam esse naturam putant, ac pluribus diis communem. Contra primos ostendondum orit, personalem, ut aiunt, Deum, et a rerum universitate distinctum, esse admittρndum; Contra secundos, Deum unicum esse et immultiplicabilem. 90. Primus error dicitur pantheismus παν Θιul; qui non aliud revera est, quam larvatus athei sinus; perinde enim est si nullum esse Deum affirmes, ac si statuas nihil aliud vocari dehqre Deum, nisi rerum omnium quae sunt congeriem. Id circo qui hoc erroris monstrum sectantur, inter κtheos merito recensentur: nisi quod athei indirecti nuncupari solent. Caeterum antiquissima est haec humanae mentis aberratio, eaque varias in variis aetatibus induit formas ; sed aetate praesertim nostra quidquid ab normis pravique habet, impudentius aperuit, ac veluti insaniae culmen attigisse visa est. 91. Diversae panislsismi formae ad hasce tres revocantur; vidε licet ad emunalionem transeuntem mundi e divina substantia ; ad evolutionem immanentem realem ejusdem divinae substantiae; ad euolutionem idealem absoluιi. Prima forma, sub qua panthei Smus apparuit, est emanatis transiens. Obliterata enim notione creationis ex nihilo. pronum erat in eum errorem labi mortaleS, ut rerum omnium
377쪽
semina, ac materiam ex qua res factae sunt, in divina substantia praeexstitisse opinarentur. Invenimus errorem hune
apud Indos, in theologia brali manica, quam vetustissimi ejus gentis libri continent; nec non in geogoniis AEgyptiorum et Persarum: primi item Graecorum mFStagogae ac vates hanc ipsam doctrinam tradidisse videntur; quin sub aerae quoque christianae initium gnostici eam profitebantur. Apud hos
omnes emanationis theoria mythorum plus minusve ridiculorum velamine conlegebatur, quo factum est, ut brevi aditum polytheismo aperiret. Hanc scientificis formulis expresserunt Pythagoras ejusque schola, et media aetato Scotus Erigona ac dordanus Bruno. 92. Evolutionem immanentem realem sed divorsi modo docuerunt neoplatonici, realistae heterodoxi L. 52 lj, ac praesertim Baruch Spinosa. Generatim hic error in eo situs est, ut esse unum ponat, illudque infinitum et aeternum, quo mundi visibilis, eorumque quae in ipso Sunt, vera ac realis essentia contineatur Icaetera quaecunque entia dicimus, non aliud esse, quam varias ejus sive formas, Sive individuationes, sive manifestationes. Spinosa saeculo XVII hanc theoriam perfecit, seu potius crassiorem effecit ac materialisticam, atque atheismum In ea latentem, et ab iis qui praecesserant pantheistis, saltem ab omnibus sorte non agnitum, palam eduxit, substituens notionibus unitatis Supremae, identitatis, esse absoluti, notionem magis desinitam substantiae; ac docens unicam esse Substantiam, cujus duo Sunt attribula, cogitatio et extensio; quidquid vero existit substantiae hujus,
secundum unum aut alterum modum, affectiones esse.
95. Pantheismus ideatis absurditatis culmen attingit, eo quod pantheismum cum idealismo consocians, infinitae et a solutae unitatis evolutionem non aliam admittit, quam phae nomenalem et idealem. Doctrinam hanc tradiderunt in india primum philosophi scholae vel anticae, auctore Vyasa: horum
sent utia erat: Bra lima Solum existere,ens aeternum, purum,
illimitatum: omne autem id quod Bra lima non est, omne quod limitatum ac multiplex nobi S apparet, non reale quidpiam, sed meram illusionem esse. Quocirca quum existima
378쪽
mus mundum, homines, nosque ipsos esse entia, et a Brahma distingui, vania speciebus realitatem tribuimus, ac in somnii Statu versamur; quum vero cognoscimus Bra lima solum esse, nihilque aliud praeter ipsum, tum enimvero e1 pergiscimur, Scientiaque potimur. 94. Eamdem sere doctrinam sectata est inter Graecos scholaete tensis, quae Xenophanem parentem habuit, ac Parmenidem et Zenonem propugnatores acerrimos. Hi lanquam principium in dubium statuebant, fieri prorsus non POSSe, ut quidpiam novi, sive substantia sive modificatio sit, producatur. Proinde quidquid est, aeternum esse et immutabile. Res finitas. ac propterea inter se dissimiles ac mutabiles, pura esse phaenomena; unicum tantum ens agnosci oportere, absolutum, infinitum ac semper idem. Hoc verum cogitationis objectum esse; cogitationem autem ejusque objectum esse unum idemque si . 95. Haec sere eadem invenies apud recentiores pantheistas germanos, qui revera hoc nobis tanquam magnum quemdam in rebus philosophicis progressum Oggesserunt, ut nos ad vedanticorum et eleatensium Somnia retro agerent.' Novae hujus aberrationis origo ex gantii doctrinis repetenda est. Is enim, quanquam et Objectum et subjesctum reciperet, cum tamen Omnes Objecti formas a subjecto derivaret, objectum ipsum inexcogitabile secerat L. 5l6, 3ρὶ, et
arbitrarie solum ac precario phaenomenorum realitatem recipere videbatur. Erat itaque ex pectandum, lare aliquem ex ejus discipulis, qui magis iri opus prosequeretur, atque objectum eliminaret, solo subjecto retento. Fuit hic Ame- deus Ficlite. Is statuit, subjectum et objectum, cognitionem
et existentiam unum Pro PSuS idemque eSSe. Unice eSse σὲ ego
absolutum et illimitatum, quod activitas infinita est. Hac
activitate necessaria imagines creantur, et ideae quibus exterior mundus continetur, quin tamen νο ego creans vel eas vel
se agnoscat ac sentiat. Sed quum in has ideas impingit r. ego, in se reflexione redit, ac duplicem a stirmationem ponit, pri
s liis omnibus, quae ad panthei mi historiam pertinent os. Opus ei. Maret: Maal aur is pantheiame dans ιea societes modernes. Ch.IVet auctores ab eo citatos.
379쪽
mitivam utramque, quarum tamen altera ab altora depondet. Prima astirmatio ac prima cognitio haen est: ego sum ego. Altera : το non- ego non est ego. Prima asstirmatione amrmando se, se creat, Sed Se limitatum ac distinctum, quatenus amrmatione altera Se limitat, Opponendo Sibi νο noη-ego. Se autem hoc pacto limitat, quia resi Stentiam riu non- ego a Se
conficti experitur. Sed brevi activitate Sua, quae est ejus esse, hos limites transgreditur. dein novos ponit limites, eosque iterum superat, et ita porro Sine fine: atque hoc pactori ego sentit se infinitum esse. 96. Schselling loco riu ego absoluti suffecit esse absolutum, quod nec subjectum est nec Objectum, Sed quasi neutrum inter utrumque. In hoc eme absoluto, etiam juxta ipsum, esse et cognoscere Sunt unum idemque: cognitio autem primo est intuitio sine conscientia, quae Prorsus cum Objecto con-
sunditur. Scinditur autem absolutum in duplicem ordinem, cognitionis et existentiae, quum sit Separatio inter objoctum et cocitationem; haec separatio fit per conceptus, in quibus forma, quae generale quiddam est, cogitationi, particularia autem existentiae respondent. Sed haec separatio non est in ipso esse absoluto, quod est persecte unum; est tantummodo ejus varia manifestatio. Esse absolutum est infinitum: fit vero finitum in statu ideati, prout esse a cognitione distinguitur.
strare aggressus est; ita tamen ut ad eamdem conclusionem divorsa methodo perveniret. Non modo enim in ipso esso absoluto unitatem constituit, Sed etiam inter ejus manifestationes; contunden S, in omnibus relationibus sive inter obiajecta, sive inter subjectum et Objectum, totum id quod reale est ac positivum, relationem ipsam esse, quam ideam vocat, correlativos vero terminos realitatem non habere, nisi in ipsa relatione seu idea. Idea enim hegellana est ens, et est nihil: sed non ens quod jam vere aliquid sit, at quod fieri omnia potest, quemadmodum secundum considerationem logicam nobis est eris in genere; itemque idea hegellana est
nihil, at non nihil, quod simpliciter nihil sit, sed ex
380쪽
i LlbER SELUNDUS, cAPUT II. 371 quo fieri omnia possunt. Itaque si Idea consideretur conceptibus abstractis entis ot nihili, haec duo sibi videntur opposita, sed in ipsa liua ut a parte rei sunt unum idenique, principium sedlcct Omnium. Hinc hegellanae theoriae Iundamentale principium: identitus contrapositionis; et contrapositionem esse omnium essentiam. Quod enim fit, est et non est. itaque in ipso flori duo illa Opposita habentur, ens scilicet et nihil. Hinc ultima I egelii conclusio:
rerum universitatem esse ipsum fieri, nempe processum Idea a statu esse puri et abstracti sese necessario evolventis, per totidem momenta ac progressus, in ideas generales, Seu entia universalia, per negationes et negationes negationum; donec se totam comprehisndat ut negationem absolutam negationis Cutis. Hoc Ideas progressivo et indefinito motu logica, natura, spiritus constituitur, totaque humanitatis historia continetur. Id ea vero. seu processus absolutus, est Deus P propterea thorridum dictu li Deus est in feri. Formula haec est compendium hegeliani delirii. 98. Germanici pantheis mi virus quosdam quoque aliarum nationum philosophos infecit, eclecticos praesertim Galliae
et sectam saint simonianorum. Hi hegelianas maxime theorias sectantur, non tamen ex integro. Neglectis enim principiis, eorumque abstractis abstrusi Sque applicationibus, aut iis leviter et ambigue enuntiatis, historicas solum et religiosas ac politicas conclusiones receperunt; fatalem nempe in humanitatis evolutione necessitatem, ejusque indefinitum progressum, quo ad Suam deStinationem urgetur, nempe ad I leae absolutum complementum. Hinc illae a priori concilla: historiae, quae pantheismum undique redolent, et sociales theoriae, quibus divina omnia humanaque jura anathemate damnantur; ac vaga illa et protei formis vox progressus, quam multi in ore habent, quin tamen intelligant
quid illa significetur. 99. Ut brevitati consulamus primo quaedam afferemus, quibus pantheis mi generatim inspecti abs uiditas iit manifesta; deinde speciatim refellemus, primo pantheismum realem et muterialem, ad quem et emanationis transeunt ir