장음표시 사용
391쪽
rotunditas. numero distinctum est a subjecto. cujus affectio est sigura quadrata. Ergo A et B sunt duo subj cta.
Subj, ciuili ero modorum eSt substantia. Etenim ex definitione supra posita, modus eSt a flectio substantiae, et est id quod est in alio. Hoc autem aliud est Suri sectum modi, ut patet. Ergo subjectum modi est Substantia quam mouus a ficit.
Ergo A et B sunt duae substantiae. Da sero Cerditius, nimius sano nimiumque nobilis ludasti sophistae impugnator si . 18. e Qui silue videt quantum dilatari possit argumentum
allatum. Ex. gr. Subjectum quod movρtur, est numero distinctum a subjecto quod quiescit; subjectum insensitivum a sensitivo, irrationale a rationali, etc. Ulterius. Cerae frustulum Α dividi potest in duo, quae figuras suscipiant oppositas; erunt igitur duae substantiae ; ita una pars in alias partes dividi potest sine hin θ. Ex quo constabit. Dustulum Α substantiam esse compositam ex multis substantiis. Idemque dicendum de omnibus e Orporibus. 19. 2' Absurdum est cogitationem et extensionem unius
ejusdemque Substantiae attributa eSSe.
Nam cogitandi actus est essentialiter indivisibilis, quod et intimo sensu constat, et ad evidentiam demonstratur in psychologia i P. 88. 9= . Ergo et substantia quae tale attributum habet, indivisibilis sit Oportet. Secus, clivisa substantia, indivisibile quoque attributum in partes scindi oporteret. Praeterea attributum omne non est aliquid a subjecto in quo est, distinctum, sed modus tantum essendi ejusdem subjecti; nempe sublHctum ipsum, quatenus Sic est. Ergo Si cogi tutio est indivisibilis, nequit esse talis, nisi quia est in subjecto quod est indivisibile. At si hoc subjectum ponatur simul natura sua extensum, est hoc ipso divisibile. Extensio enim certe divisibilis est. Divisa ergo extensione, ejus quoque Subjectum dividatur ne
392쪽
LIBRR SEcd Dds, cAΡΠT Il. 383Igitur quum Spinosa dicit, unam eamdemque substantiam et cogitationis et extensionis esse subiectum, eam dicit indivisibilem simul et divisi hilem esse. 120. E' Ahsurdum quam maxime est, substantiam hanc mundi esse substantiam infinitam. Primo quia cogitans est, nempe cogitans quemadmodum homo cogitat. Cogitat enim homo novas ideas conti non teressingendo, componendo et dividendo, opinando, ratiocinando, laborando, Saepe errans, quam plurima ignorans. Haec autem cogitandi ratio in Ente infinito prorsus repugnat. Secundo quia eaetensa est. Extensum enim nequit esse in
Tertio quia et secundum cogitationem et secundum extensionem perpetuo mutatur. Infinitum autem immutabile est.
Vide superius dicta l105 - 10oj, eaque huc applica; nam huc iaciunt omnia.
Spinosae argumentatio refellitur. 21. Spinosae argumentatio, plena quidem dolis, sed dolis minime acutis, indigna foret quae serio resularetur, nisi illud afferret commodi, quod paululum expensa docet, et quam crassa suerit hominis ignorantia, et quam ignobili artificio
utantur recentiores pantheistae, qui eum adhuc laudibus extollers non verentur. ΤOta ipsius argumentatio huic substantiae dε finitioni inniti uar. Per substantiam intelligo, ita ipse, id quod in se est et per se eoncipitur, h. e. id cujus conceptus non indigeι conceptu alterius rei, a quo formari debeat. 22. Argumentatio vero ipsa huc redit: ' Unica existit, paque necessaria substantia. Nam ad n turam substantiae pertinet existere. 2Q Prob. Una substantia non potest produci ab alia. Eruitoque causa sui; sive ad ejus naturam pertinet eaeistere. 3' Prob. ant. duobus modis.
H Si una substantia posset produci ab alia, ejus cognitio
393쪽
penderet a cognitione alterius: Nam effectus dependet a cognitione causae. et eamdem involvit. Sed id cujus cognitio pendet a cognitione alterius, non est substantia : patet ex substantiae definitione. Ergo. bin uuae res nihil commune inter Se habent, earum una alis
Sed duae substantiae, diversa attributa habentes, nihil inter se commune habent. Ergo. 4' Non possunt autem dari duae aut plures substantiae ejusdem attributi. Nam distinguerentur solum ex affectionibus: in se ergo consideratae non distinguerentur, nec essent plures. Hic est processus, haec argumenta, quibus impius isto dirimere se putat quaestionem, omnium quae agitari a mortalibus possint, gravissimam, quaestionem videlicet de divinitatis existentia ac natural 125. Tota haec indigosta machinatio corruet, si in saltatissima illa substantiae definitione miseras aequivocationes, in ea studiose congsestas, distinctione aliqua retexas. Substantia est id quod in se est. Nempe quod per se est, et non in alio, cono. quod a se est. et non ab alio 0. 152ὶ, subd. r substantia infinita, conc.; Substantia in genere, nego.
Tamen Spinosa quum dicit in se, intelligit a se: sic arbitrariam statuit desinitionem, et jam ab ipso exordio disputationis, gratis asserit quod probare intendit.
Substantia est id, cujus coneeptus non indiget conceptu aι- terius rei, a quo formari debeat: i. e. quatenus absolute consideratur, trans. quatenus consideratur relative, subd.: non indiget conceptu alterius rei, tanquam subjecti cui inhaereat, eonc.; non indiget conceptu alterius rei, nempe nunquam includit conceptum alterius rei, tanquam causae a qua dependeat, nego.
124. Substantia omnis dupliciter considorari potes I 'insct et secundum notas ejus absolutas; 2' relative ad aliud. Si consideretur in se, certe non est ens per comparationem ad
aliud, quemadmodum accidens est ens per habitudinem ad substantiam 0. 18j. Utrum vero substantia concipiatur quo-
394쪽
LIBER SEcUNDUS, cAPUT Il. . 383que absolute prorsus, et sine ulla comparatione ad accidens, non est hoc loco quaerendum: patet autem ex alibi dictis 0. 15ιὶ, hoc ipsum adversario negari posse. Sed esto : substantia absolute considerata absolute quoque concipiatur. 25. Sed potest insuper, ut dixi, substantia considerari relative; quod si ita consideretur, profecto, ut relativa omnia, correlativi alterius conceptum oblique includet. Relationes vero quas substantia habere potest, non sunt certe relationes inhaesionis in alio, tanquam in subjecto, et idcirco substantia nunquam potest ita relative concipi, ut subjecti cui ipsa inhaereat conceptum includat. Sed potest habere, et si finita sit, necessario habet relationem effectus ad causam; ac propterea nil vetat, quominus subStantia, considerata ut effectus, causae conceptum includat; quam certe non includit quum absolute consideratur.
Si Spinosa putabat, substantiam produci non posse, et
consequenter nunquam posse spectari ut effectum, hoc erat
ipsi probandum. Ipse autem neque hoc probat, nec probaro tentat; imo sallaciis utitur ac technis, ut probandi onus declinet; satis so quaestioni fecisse putans, si hoc primum occulto in definitione arbitraria assumeret, et deinde idipsum aperte ex eadem definitione deduceret. 126. Nunc ad argumenta. Ad 13 Nego. Ad prob. naturam substantiae infinitae
pertinet existere, cone.ἰ ad miluram Substantiae in genere,
nego. Nulli enim substantiae finitae est essentialis existentia. Ad 2M Nego. Animadverte absurdam synonymiam : erueausa sui; siue usi ejus naturam pertinet mistere I 18, 1'.
Ad 5 quoad 1m prob. Si una substantia posset produci ab alia, ejus cognitio penderet a cognitione alterius, et
cognitio ejus absoluta, nempe quatenus est aliqua substantia, penderet a cognitione alterius, nego; cognitio ejus relativa, nempe quatenus est effectus, penueret a cognitione alterius,rubd. : alterius quod ipsi esset subjectum inhaesionis, nego; alterius quod sit ipsius causa, eone. Ad rat .add. Dist.: essectus involvit cognitionem suae causae,
395쪽
386 THEOLOGIA. si consideretur secundum rationem essectus, eo .; Secus,
Contradisi. min. Id cujus cognitio pendot a cognitione alterius, non est substantia, si nempe includat cognitionem alterius, quod sit ipsi subjectum inhaesionis, eono.; si includat cognitionem alterius. quod sit ejus CauSa, nego. Quoad 2 prob. Dist. maj. : Quae res nihil commune inter
se habent, earum una alterius causa eSSe non potest: i. e. quae nullam habent inter se relationem, cono. causalitas enim est aliqua relatio); quae communem naturam non habent, nego. Contradisi. min. et nego eonsequentiam.
Ad 4 quo sundamentum praecedentis argumenti contine. tur, dist.: Non possunt dari plures subplantiae eiusdem altri. buli, identitate numeIica, eone. identitate Specifica vel generica, nego. Ad rat . add. D. ant. Dist. eons .: Non essent plures secundum rationem universale in eis conSiderantem, cons.; realiter, nego L. 545 . 22. Tota igitur sapientia judaei veteratoris reducitur ad
artem confundendi per vulgares aequivocationes, res disparatissimas, ut Sunt: esSe per Se, et esse a se; conceptus rei abis solutus eι relaιieus: hnbitudo accidentis ad subjectum, eι relatio effectus ad causam: relatio identitutis et relatio cui salitatis aedependentice: identitas numerica, et identitas specifica; plurulitas realis et plυrulitas conceptuum. Longum ESSet ea tera persequi, quae ad rem non faciunt. Ex quibus tandem d0duces, laudare Spinosam, atque illa errorum portenta commemo. rare sine indignatione neminem posse, nisi qui pantheismum scientiae communique Sensui praeponat, ac de suorum lectorum oscitantia mire confidat. Hoc uno indicio recentiores
pantheismi fautores satis se produnt, qui sint quidque sen
396쪽
ARTICULUS VI.' Confutatur pantheismus idealis. 28. Non 8st nobis animus varias ideatis pantheismi sormas singillatim refθllere. quae longanimis res laret, nec ullo modo ΠPcessaria est. Primo quidpin, quia communibus omnis panthoismi erroribus eae nihil aliud addunt. quam nova absurda, nec vere ab iis aliter disserunt, quam aegri somnia a caeteris somniis, et ebrii blasphemiae a caeteris blasphemiis: tum etiam quia hae vere transcendentales absurditates vel gratis asseruntur, vel erroneis solum notionibus et apertis sophismatibus innituntur, ac propterea fundamenta earum
omnia jam in logica ac gonerali metaphysica subruta sunt. Atque haec prosecto Optima talium aberrationum resutatio est; non enim illae oriri poterant aut sectatores invenire, nisi elementarium disciplinarum ignoratio et contem pius viam illis aditumque parassem. Quare si quis sensu communi sunscienter instructus, et in iis addiscendis disciplinis medio. criter sit versatus, turgidas illas transcsen dentalium nulli lates risu ac miseratione excipiet, ac facile demonstrabit, tot sere in iis errores esse quot asseritones, totque paralogismos quot ratiocinia.
Nihilominus. ut palam sit, in quantam insaniam impietas
ultimo devenerit. absurditates quae ideatis pantheismi, generatim tantum considerati, propriae sunt, breviter exponere iuverit. Idealis pantheismus huc redit: esso aliquid absolutum, impersonale, in determinatum, de quo nihil amrmari, nihil negari possit: absolutum hoc necessitate quadam inexplitabili deierminare semetipsum ac limitare; quumque sui objectum essicitur, naturam esse; quum in se redit, spiritum. Hoc pacto subjectum et Objectum, esse et cognoscere non distinguuntur; entia vero omnia, ipsaque cognitio, nihil
reale sunt, sed apparentiae merae.
397쪽
Nam 1' si omnis idealismus absurdus est. multo magis idealismus, qui hujus systematis basis est; per ipsum enim non modo mundi exterioris realitas perimitur, sed ipsum quoque subjectum cogitans inter phaenomena lallacesque illusiones rejicitur: est enim . . ego tantummodo unum m O. mentum, una positio evolutionis ideatis absoluti; vere nihil ac somnium somniorum, ut ait Fichte. 2' Praetersia in iis ealismo pantheistico, quis est qui vanis hisce speciebus phaenomenorum illuditur 3 Ipsum prosecto absolutum et infinitum: ipsum est quod, cum in intellectu humano conscientiam sui habere dicatur, non intelligit se ut est, Sed plane aliter, quodque ideales sui ipsius positiones atque transformationes, quibus exterior mundus continetur, esse res a se discretas arbitratur. uua re quid potest esse magis absonum aut incredibit si 'δ' Nec idealismus modo, sed horribilis quoquo nihil ismus
his in doctrinis continetur. Destructis namque exterioribus objectis, ipsoque destructo subjecto, quid nobis reliqui sa-ciunt' Absolutum, inquiunt. Quid porro est tandem aliquando absolutum istud Τ inquiunt. Quid porro est tandem aliquando absolutum istud ΤΚsse abstractissimum et omnino in determinatum; cogitatio pura sine cogitante; et cogitatio quae nihil cogitat. uua in re, qudebo, phantasma hoc clitaria nihilor At absolutum hocco evolvit sese, et fit omnia. Sed quomodor In ordine ideati, et quod supra modum absonum est, negationis ope i97 . Et re Sane vera, absoluto huic transcendentalium, per quascunque evolutiones, nihil quod reale sit, accedere potest; hic enim vere valet illud : eae nihiloninit. Ergo absolutum hujusmodi, post quascunque evolutiones, re idem est quod ab initio fuit, verum nihil. 130. Caeterum non gravantur panthe istae recentiores hoc quod dicimus, diserte fateri; imo neget hoc inter sunda. mentalia sui systematis firmamenta audacter collocat. Du
398쪽
et nihilum idem sunt. Eae auero aIterum fieri, Me denique absoIutum est. duo principio in aperium protracto, fatetur tandem pantheisiarum impudentissimus, ni radictionem hujus Systematis essentiam esse. nec posse illud consistere, nisi primum rationis humanae principium, et cum ea humana ipsa ratio convellatur. Qui id jam amplius requiras ad ejusmodi systematis confiditationem 315 . Pugnat secundo eum elementaribus intellectus humum notionibus. Η 'gel, in quo apex est panthpismi transcendentalis, nullam ex his notionibus intactam reliquit; sed eas desormavit, detorsit, salsas reddidit omnes. Nec vero, intactis illis, potuisset unquam horrendum hoc atque insor me monstrum in lucem protrahere. Sed ne ad indigestam illam et miserandum in modum sophisticam hegellanae logicae sarraginem manum admoveamus, sufficiet enumerare breviter fundamentales ideas, quibus sSstema quod impugnamus. Opponitur.
Opponitur 1' id eis individui et personae 0. 105, 1663, ac
2 Ideae distineιionis, quae si omnia idem sunt, nulla est in re. imo esse in rρ nullo pacto potest. Sic absurda evadunt omnia judicia negativa. 3' uino idua multιιudinis: idem quoque universalitatis, relationis, et ordinis, quae multitudinem supponunt, sine
4' idem essρntiarum prorsus vanae sunt, si nequeunt esse plura entia quae sint inter se diversa. 5' Nulla est substantia in hoc systemate: nam phaenomena profecto substantiae non Sunt: Neque ipsum absolutum substantia est; absolutum Θnim nullam habet determinationem. duod si nullum eat subjectum, patet nullum quoque esse
6' Nulla quoque est possibilitas proprie dicta, nullaque eontingentia. Nam praeter abSolutum illud ac necessarium ens-nihiι, nulla res potest existere. ipsae ejus Phae-
399쪽
390 THEOLOGIA. nomenales evolutiones secundum serreath necessitatis legem fiunt. 7' Infiniti notio chimerica est. Solum enim existit indeterminatum et indefinitum, nempe absolutum, quod sine fine se explicat. Hoc autem vocari nequit infinitum actu sine contradietione i0. 549, VIlI . 8' In omni cognitione subjeetum ab obseeis distinguimus :nam etiam quum in nostros actus re nectimus, reni ciendi actus ab actu in quem rest-ctimus, in adaequate distinctus est. Hae porro distincto funditus tollitur ac fit inanis, per idealem panthei Smum. 9' Denique notiones veri et falsi. erroris et reetitudinis, boni et muli, virtutis et ouit, meriti ac demeriti, juris et ossicii, ac caeterae cum his connexae, absurda figmenta sunt, sine ullo sundamento, sine ulla significatione. Quid jam dicendum de ejusmodi systematibus, quae nati. vum humani intellectus patrimonium adeo misere populantur. et quasi morti serum quoddam venenum totam rationis nostrae compagem dissolvunt' Ea sane ulterius resutari non egent. 32. Tertio : Pantheis mi ideatis dogmata sunt in omnibus arbitraria 1' Arbitraria principia, quibus ipsa innituntur. Haec autem
sunt : aὶ Veram seientiam esse scientiam absoluti immediutam :eam nempe. quae Phaenomena ιranscendens atque contemnens. ipsum esse rerum, uι in se sunι, attingiι. Nemo porro est, qui hanc plane novam ac nullatenus clemonstratam scientiae
definitionem admittat Quod si haec laret scientias definitio. prosecto lateremur omnes, scientiam impossibilem esse. Nihil enim prorsus hoc pacto cognoscere possumus 0. 46, 154 . M Deipiendum sine ullis suppositionibus aut datis emptis ricis'. ideas omnes primitivas, et aatomata prorsus Seponenda; omnia a priori uerum construenda. uuam haec sint arbitraria nemo non videt: quam salsa et absurda, in logica fuse docuimus i L. 424. 425. seq.: 4bI, 509. seq.; 516 .eὶ in immediaιa siι absoιuti eos nisio. subjectum et objectum. principium eosnoscendi vi prιncipium eMendi, cognoscere α
400쪽
LIBER SEcUNDUS, rapsT II. 391 esse, unum idemque sint 'Oportet. Ut hoc concedatur, in primis recipienda est superior scientiae desinitio, atque scientiae ita desinitae possibilitas. Sed praetera falsum est, absolutam
rerum Omnium scientiam identilatem cum rebus supponere. Prima enim causa profecto absolutam rerum omnium scientiam possidet, non quia est cum illis identica, sed quia eas intelligit, sive in id eis ipsarum archetypis. quas in infinita sua sapientia continet. sive ut in causa. in infinitae suae potentiae amplitudine, quam adaequate comprehendit; de quibus alio in loco. 155. 2' Arbitrariae insuper sunt praecipuae ac lundameniales eorum assertiones. Nullam enim earum explicant, nullam probant cum eas maxime explicari ac probari oportereto Quomodo v. gr. cognosci potest absolutum in sor Nemo
enim est qui absolutum hujusmodi intueri se, aut aliquando
esse intuitum existimet. Praeterea si subjectum et objectum lego et non-egοὶ unum idemque sunt, cur nihilominus apparent ut distincta, ac di- .stincta Psse putantur 3Αdhuc : quid est esse' quid negatio ac nihilum' quid motus seu sim' quid identitas et unitas 3 Hae aliaeque similes
notiones, quae Semper a panthe istis Supponuntur, nullatenus ab iis explicantur, neque explicari possunt. Tamen ut has maximes explicarent, exspectandum erat ab eis, qui absoluti scientiam possident. Demum, ne infinita alia consecter, cur aut qua necessitate adactum, absolutum se evolvit, Se limitat, se ponit, ac multiplicat, ac scindit in diversa entia finita ac phaenomenalia ΤCur hoc absolutum, quod in me cogitat, firmiter judicat his phaenomenis realitatem respondere; seque ab iis plane distinguit Habetne absolutum in meo tantum conscientiam phaenomenicam, an vero etiam in aliis mihi similibus J Quomodo vero sit, ut quod unum in se est, diversas habeat sui conscientias, quae nullo pacto inter se invicem communicant ΤHaec aliaque permulta, quibus totum SyStem a continetur, ipsi praesidenter asserunt, ac nullatenus probant; quasi vero