장음표시 사용
411쪽
402- Non in deterius : si enim hoc possibile esset. Dρus principium aliquod ac veluti germμn desecius in semetipso haheret. Hoc autem in Ente summe persecto supponi nequit: nam ingens Uesectus est, vel ipsam desectus originem in se habere: sola imo deficiendi possibilitas magna imperfectio
Non in aequivalens : fieri enim nequit, ut aliqua inveniatur persectio, quam habere possit, et non Semper habuerit, nec essentialiter habeat Ens summe persectum. lam vero si Deus, amissa persectione aliqua quam possidet, aequivalentem illi recipere posset, semper aliqua persectione careret, quam posset habere. Proinde ens ipso perfectius cogitare Semperliceret, ens nempe utraque immobiliter persectione gaudens quemadmodum eo qui pecuniam mercibus commutat, ditior soret qui et pecuniam simul et merces possideret. 52. Ex his colliges :1'Non esse in Deo potentiam ullam ab actu distinctam: multo minus plures potentias. Nam tranSitus a potentia adactum est mutatio.
2' Nullam quoquH in ipso actuum successionem accidere. Successio enim mutatione continetur; actuum insuper sup- cessio supponit polentiam ab actu distinctam. Quum enim agens in quo haec SuceSSsio eSt, unum actum ponit et alterum non ponit quem Ponere potest, prosecto hujus respectu inpotentia eSt. 5st Nullius realis et intrinsecae relationis funda montum Deo in tempore et contingenter accedere posse 0. 212, 2'ὶ.4s PossΘ tamen mutari relationes ejus extrinsecas. Haec
enim mutatio non Dei est, sed alterius 0. 20o, 587).
De metaphysica Dei simplicitate. 153. Pnopostrio III. Deus est metaphysice simpleae, et actus
Meia physiose simplicitatis nolio desumatur ex dictis in Oniologia io. 558ὶ de metaph sica compositione. Quum autem
412쪽
LIBER TERTI Us, rapur I. 403 simplicitatem hujusmodi Deo tribuimus, non hoc sane dicimus. quod plura in Deo, et cum aliquo fundamento, ut mox videbimus, distinguere ratione nequeamus; sed hoc tantummodo, quod non sit in divina natura, quemadmodum est in rebus caeteris, ratio intrinseca, qua distinguatur in ipsa aliis quid ut determinabile, et aliquid ut determinans. Huc enim redit omnis metaphysica compositio, prouti in citato loco
154. Quod autem non sit in Deo compositio talis. in praecedentibus jam demonstratum est. Compositio enim haec vel est ex genere et disseremia, vel ex suppostis et naιura, vel
Iam prima excluditur ex eo quod Deus nec est, nec esse potest in ullo genere, ut in praecedenti libro docuimus 79 . Altera quoque excluditur ex iis quae paulo ante dicta sunt de Dei unitate i 58, 5' . Deus enim non est subjectum habens naturam aliquam pluribus communicabilem, sed est
sua propria natura. Tertia domum excluditur ex ipsa notion 8 entis a se, cujus Tertia demum excluditur ex ipsa notione enli S a Se, cujus
essentia in possibilitatis statu concipi nequit, sed cum ejus existentia plane identificatur i18, 2 j. Ex his palet prima propositionis pars. 55. Pars altera nec multis explicari eget, nec longius
probari. ut quae ex demonstratis sponte fluit. Actus purissimus est actus essendi nulli mixtus potentialitati. Deus autΘ m. cum sit actu infinitus, immutabilis, et physice ac metaphysice simplex, habet profecto totum essendi actum quem habere potest natura perfectissima; habet ergo actum purissimum. Ipse vero OSt suum esse et suus actus. Deus ergo est accus puriSSimus. 56. Sed magnam hic humana mens offendit dissicultatem: quomodo actus iste purissimus tam diversa agere possit, et intelligere, et velle, et amare, et Odisse, iamque varios esse. ctus in rerum natura distinctis temporibus operari, quin i men actus operanti. mutetur.
413쪽
0ii aestio haec, quantum humanae datur infirmitati, resolvi pot0st considerata persectione infinita, quae inest actui divino, ejusdemque actus intrinseca entitate, a respectu quem ipse ad terminum habet, distincta. Entitas hujus actus una est, simplicissima, absoluta. non relativa ad aliud: ejus vero terminatio potest nihilominus et multiplex in infinitum esse, et diversa. Quod, ut dixi, ab infinita divini actus persectione consequitur. Necessitas enim plurium actuum ab essentia distinctorum ad plura agenda, ex eo procedit in essent iis finitis, quod essentia finita, cum non habeat actu totam eam persectionem quam habere potest, indiget novis aecidentali bus, de torminationibus et actibus, quibus suppleatur quod actualitati essentiae deest : cumque unusquisque ex hisce actibus sit finitae virtutis, non potest essentia finita unico actu omnia attingere Objecta, sed necesse habet diversis actibus diversa attingere Objocta, imo ad objecta singula pluribus quandoque actibus redire P. 260j. Divina autem essentia, quae est actus infinitae virtutis, novis hisce determinationibus non indiget, sed id quod est in se manens, ad infinita obj secta, ac diversissimis modis, terminari potest. Sic ex. gr. actus divinus, pro uti terminatur ad res in isti ligibiles, est purissima intellectio, ideas complectens infini-las; pro uti terminatur ad res creabiles est libρrrima electio: pro uti terminatur ad res creandas, est vis infinita tribuens iis quae non sunt existentiam. Esse acta externa hujus actus in justo est amor benevolus, in impio est odium punions vel misericordia parcens. Unde quum homo ab impio fit justus, intrinseca divini actus entitas non mutatur, sed tantum externa illius efficacia. Et ita dic de reliquis.157. Hoc ut melius intelligas, considera solem. Sol unicumactum exerit, si ita loqui sas est: radius videlicet quaqua-
versus emittit. Sed hic actus in sole unicus, pro terminorum quos attingit, multitudinκ, diverSitate, Successione. multiplex sit ac mirifice varius. Sic eodem actu sol et colores rebus inducit diversos, et calorem ciet, alia Obdurat alia emollit; alia ex Siccat, vapores elevat vento Sque commovet, et dum vitam
omnem fovet atque conservat, in multis illam exstinguit. Ipse
414쪽
LIBER TERTIds, cxpur 1. 403 non movotur. sed omnia circa ipsum moventur, et virtutis ejus iermini successive fiunt. Disparitalibus manifestis non consideratis. simili quodammodo purissimus actus divinus, absolutus in se et unicus, habet interminis denominatione metem caciam multiplicem termini sunt diversi, termini mutantur, quia eis cacia extrinseca illius actus mutatur, sed ipse agen, nec multiplices exercet actus, nec mulationem ullam patitur ; unus hic ejus actus est, esse quod est; hic unus actus ad omnia susticit. 338. Hinc intelliges, relationes omnes Deum inter et res creatas esse intrinsecas quidem ex parte rerum creatarum, quia illae vere a Deo dependent, vere producuntur et mutantur: ex parte autem Dei esse relationes omnino extrinsecas
quia nihil novi aut accidentalis per illas ponitur in divina essentia i152, 5' , quod relationis sundamentum esse possit;
nec ipsa divina essenii a potest ullo modo, in eo quod est, ad aliud ordinari, cum sit super omnia, et a nullo dependeat, et nullius egeat. Ergo nihil in Deo ad res creatas relativum est. Hinc est quod relationes Deum inter et creaturas mutari possunt, quin Deus mutetur iij.
De distinetione rationis inter divinas perfectiones 159. PsoposiTio IV. Quamvis hine ita se habeant, potest
tamen atque adeo debet humana ratio divinus perfecιiones eι operationes inter se diει insuere, utSιincιιυne quum utcunι rationis ratiocinatue i0. 252 . Potest inquam: quia licet ens et physice et metaphysice
simplex ac purus actus nullum tali uistinctioni fundamentum sibi intrinsecum exhibeat, tamen et ipSum in se pluribus actibus aequivalet, ac praeterea relationes multiplices et diversae quas res creatae au ipsum habent, vires item et facultates per quas illi diversi moue sunt Similes, fundamentum
415쪽
quoddam extrinsecum praebsent diversis conceptibus quibus illud nobis, quantum pOSsumus repraesentemus l0. 2δ5. 5' . 60. Imo et debet. Etenim necessarium omnino nobis eSt, ut tali modo de Deo cogitemus. In primis enim intelloetus nostri limitatio tunc quoque hoc postulat, quum res finitas comprehendere satagimus O. 224J. Multo magis ergo, quum agitur de Ente infinito. Praeterea, cum de Dei essentia cognitionem intuitivam non habeamus, ad illam utcunques cognoscendam assurgere solum possumus a creatis per clio nibus. quae sunt Dei ess clus. Cum igitur pervctiones hujusmodi et essectus sint plures et diversi, necρssario fit,
ut Dei notio pluribus diversisque conceptibus conflari in
Nρque in hoc est ulla salsitas. Non enim amrmamus plures esse in Deo actus aut persectiones; sed solummodo perplures conceptus in completos quid sit ille iniselligimus: probe tenentes, Deum, licet in se supereminenter contineat id omne quod his respondet conceptibus, non tamen eodem modo se habere ac concipitur, sed unam omnino ac simplicissimam essentiam esse. Quemadmodum igitur res finitae similitudinem aliquam cum Deo habent, licet earum persectiones distinctae sint ac diversae, ita intellectus nosterideam divinae Essentiae essicit ab objρcto non difformem, quanquam distinctis diversisque conceptibus quos a creatis persectionibus desumit, illam sibi rρ praesentet. 61. Quam sit haec distinctio nρcHssaria, deprehendere ulterius poteris ex innumeris absurdi latibus, quae, illa neglecta. Consequerentur. Sane actus quo Deus omnia intelligit possibilia, idem in se omnino est, atque actus quo pauca quaedam ex possibilibus creat; actus quo amat virtutem, idem est ac ille quo iniquitatem odio habet. Quis lamen erat dicentem, Dμum creare omnia possibilia, et pauca quaedam ex possibilibus intelligere; vel odio habere virtutem, amaro iniquitatμm3 Plane igitur distinctio id earum et vocum tenenda est. uuia videlicet voces hujusmodi et conceptus iis respondentes, per SΘ acius quosdam, ut in rebus creatis
Sunt, exprimunt. In rebus autem creatis hi actus distineti
416쪽
LIBER TERTIUS, CApur a. 40T sunt et diversi. Ergo voces, quibus illos exprimimus, non possunt altera pro altera promiscue usurpari. quanquam in re cui ex primonil se has voces aptamus, illi omnes actus nec
diversitatem habeant nec multiplicitatem si).
Billieulivio. 62. Dissicultates quae sive contra Dei immutabilitatem
sive contra ejus absolutam simplici latsem se offerre possunt, ex praejactis principiis, quantum sat est, dissipantur. Obj. I. 1' Deus cum omnia cognoscat ut sunt, modo cognoscit res esse suturas, modo praesentes, modo praeteritas. Ergo mutatur in cognitionibus suis. 2' Mutat voluntatem, quum v. gr. placatur aut Preces mortalium exaudit. 3' Mutat operationem: nam de non creante fit creans. etc. Resp. ad Dist.: Unico actu eoquρ aeterno cognoscit Omnia, cone. ς Pluribus actibus successivis, nego. Nimirum Deus in tota sua aeternitate cognoscit v. gr. Petri mortem suturam, pro eo tempore, quo sutura est; ac praesentem, vel praeteritam, pro tempore, quo praesens esse debet, vel praeterita. Ratio suturi ac praeteriti non in Dei scientia reperitur, sed
In Objectis ejus, respectu rerum aliarum quae in temporum serie sibi succedunt. Deus autem totam hanc Seriem cognoscit et eventuum ordinem perspectum habet, cognitione una atque aeterna, qua complectitur Omnia.
Ad 2m Aego. Unica enim et immutabili voluntate diversa voluit, pro diversis objecti conditionibus. Aliud est voluntalem mutare, aliud rerum aliquarum velle mutationem. In homine quidem frequenter unum cum altero Sociatur. At in Deo mutatio nulla voluntatis esse potest; haec enim mutatio vel aliquam priorem ignorantiam, vel aliquam novam volentis dispositionem necessario supponit. Idcirco Deus opera mutat, consilia non mutat.
417쪽
Ad 3- Dist. Mutat ossicaciam extrinsecam sui actus, eone. ἰipsum actum, nego. Quum divini actus virtus infinita, ad objectum relata, de non creante fit creans, novam cluntaxat acquirit denominationem extrinsecam; nihil novi in seipsam
65. Inst. 1' Impossibile videtur, unum eumdemque actum esse actum simul amoris et Odii, veniae et vindictae etc. 2' Si relationes Dei ad res creatas sunt relationes extrinsecae, sequeretur, Deum non eSSe realiter creatorem, dominum etc. Res p. ad Impossibile est hoc, si hi actus spectentur in sua terminatione, eone.; si in sua entitate, subd.: prouit hi actus a nobis concipiuntur, emc.; pro uti rei pSa sunt, iterum subd.: ut sunt in ente finito, eonc.; in Ente infinito, nego. Recole superius dicta s156. 160 . Ad 2 Nego. Licet enim relationes Dei ad res creatas sint extrinsecae et rationis tantum, nihilominus Deus, non secundum rationem tantum, sed realiter est dominus ac creator. Nam, ut ait s. Τhomas, e cum ea ratione reseratur Deus adu creaturam, qua creatura refertur ad ipsum, cum relation subjectionis realiter sit in creatura, sequitur quod Deus,n non secundum rationem tantum, sed realiter sit dominus. x Eo enim modo dicitur dominus, quo creatura ei subjectas est iij. x Brevi Deus realiter est creator, quia habet reales creaturas; realiterque est dominus, quia reales servos habet; quanquam haec Omnia nihil in Deo ponant, quod realiter sit relativum. Eodem plane modo ac scibile realiter est objectum scientiae, quanquam relatio Scibilis Sit rationis tantum.
successivae : non enim potest v. gr. velle aliquid, nisi illud prius intellexerit. Ergo. Res p. Dist. ant.: quia nos actum purissimum concipere non possumus, nisi ad modum plurium actuum, conc.; ex natura rei, nego. Ad rat. add. arat . : quod Spectat ad ipsam actus
418쪽
LIBER TERTIUS, rapiar l. 409entitatem, nego: quod spectat ad ejusdem terminaliones, tr. Cum nulla in Deo sit actuum pluralitas, non datur in ipso prius et posterius. Sed cum nos plures in Deo actus distinguamus, juxta id quod in creatis rebus fieri videmus. necesse est, ut hosce actus cum ordine quodam, atque adeo cum quadam inter se naturae prioritate ac dependentia, concipiamus. Hic igitur ordo et haec naturae prioritas ac dependentia non pertinent ad Dei activitatem, ut est in se; sed solum secundum quod a nobis concipitur ad creatas activitatis similitudinem. Proinde dici nequit, v. gr. Deum cognoscere in signo naturae priori, et velle in signo naturae posteriorii0. 257ὶ: sad solum in signo priori rationis cognoscere, et in signo posteriori rationis velle; videlicet, quia nos actum divinum ad modum plurium actuum, et cum hoc ordinaconcipimus. caeterum hoc non impedit, quominus terminationes actus divini dicamus unam altera priorem natura, imo etiam tempore; quemadmodum dicendum est de effectibus, qui ab ipso procedunt. l63. 0 . III. In divina incarnatione Deus Verbum factus est homo, cum prius non esset homo. Ergo intrinsece mutatus est.
Res p A ego eonseq. Deus enim in incarnations potest considerari dupliciter: 1' ut est causa efficiens unitionis utriusque naturae; 2' ut est persona humanam naturam RSSumens. Si 1' modo consideretur Deus. incarnatio est actio externa totius Trinitatis, et explicatur ut supra 162 ad 5 . Si consideretur 2' modo, Deus Verbum nullo modo mutationem subiit intrinsecam, quum sui applicatione personalitatem Suam a Ssumptae naturae communicare coepit: non enim ipse ad humanam naturam accessit, sed humana natura est ad ipsum attracta, ei intra divinae personalitatis ambitum, ut ita dicam, recepta. Quae ex libertate Dei contra ejus immutabilitatem opponuntur, suo loco expendemus.
419쪽
DE IMMENSITATE ET AETERNITATE DEI. ARTICULUS I.
De omnipraesenιia diuinoe substantiae. 66. Quum Deum immensum dicimus, haec duo intelligimus. 1' Deum non contineri determinato loco circumscriptum, sed in Omni loco esse; 2' quantumvis locorum spatia producta intelligantur, in his omnibus Deum necessario soror ejusque praesentialitatem omni loco possibili majorem, et prorsus infinitam esse. Sed ut haec rite intelligantur, quaedam animadvertenda sunt.167.1' Triplici modo ens certo in loco esse potest: αὶ per potentiam, quatenus eo in loco aliquid ejus potentiae subjectum est, ipSi usque nutu regitur. Ita rex est in toto
bl per proesentiam, quatenus quae in eo sunt loco, sunt illi
cognoscibilia secundum esse quod habent in seipsis. Ita homo est in aula, quum omnia quae in ea Sunt, Contuetur. .eὶ per essentiam, quatenus Substantia ipsa sua locum Oh tinet. Ita corpus est in ea Spatii parte, quam replet; ita animus est in corpore.
Nunc agimus de in existentia Dei in loco per essentiam. 2. Substantiae existentia in loco duplici modo se habere potest: aὶ circumseriptise, seu per contactum quantitatis dimensivae; quum nempe, ut alibi dictum est 0. 549 . diversis loci partibus diversae partes integrales substantiae respondent. Hoc modo non potest esse in loco, nisi ens quod extensionem formalem habeat; quae est propria corporum. bὶ per eontactum virιusis, i. e. aliquid immediate agendo in rebus quae locum occupant. Substantiae quae hoc pacto sunt
420쪽
Ad haec : substantia quae sic est in loco. dicitur ibi esse desinitive, si actio ejus certos illos limitos excedere nequeat, uti anima humana est in corpore lC. 349J. Iam substantia divina non potest esse in Ioco circumscriptive, sed solum per contactum virtutis, i. e. quia immediatH agit in rebus locatis, ut mox explici bimus. Non tamen definitive ex istore potest in loco, quia virtus ejus nullis limitibus definitur. δ' Ex his vides, quomodo sit intelligendum, quod primo continetur in divinae immensi talis notione s 6 3. 1'. Hinc etiam via sternitur ad id ipsum demonstrandum. 368. PR0post Tio I. Diuina substanlia in Omnibus rebus est, et in omni Deo. Probatur invicte cum f. Thoma sic: π 0portet om np agensn conjungi ei, in quod immediate agit, Et sua virtute illud γ coni ingere siὶ π έ0. 268j. Deus autem producit immediate in rebus omnibus ipsum esse, non solum quando primo esse inei piunt, sed etiam quandiu in esse conservantur, ut infra probabitur. Concludit s. doctor : a Quandiu igitur res habet esse,n tandiu oportet quod Deus adsit ei, secundum modum quon esse habet. Esse autem est illud, quod est magis intium ma cuilibet, et quod profundius inest, cum sit formale respectun omnium, quae in re sunt, ut ex dictis patet sq. 7 art. . , B Unde oportet, quod Deus sit in omnibus rebus, et in-n time s23. νQuae in propositione sequenti asserentur, hanc quoque ulterius evincent.
169. COROLLA nix. Deus est in omni loco. Etenim, ut s. Thomas uicit: dMesee omnibus Iocatis, quae replenι omnia loea S . 2 Ex rationis paritate probatur, Deum non esse solum