장음표시 사용
441쪽
cognitus. est sibi ratio res cognoscendi, etiam secundum esse quod in seipsis habent. 207. Nola ' Non perinde esse res cognosci secundum esse quod habenι in se issis, ac cognosci in seipsis. Deus enim res cognoscit etiam secundum esse quod in seipsis habent: non tamen hoc cognoscit in ipsis, ita ut ipsa sint Deo cognoscendi ratio, sed in seipso, ut ex modo dictis liquet. Nota 2' uuanuvis objectum nullum extra Deum sit ratio qua Deus ad cognoscendum ipsum determinetur, potest tamen objectum hujusmodi esse conditio, requisita ad hoc, ut divina cognitio ad ipsum terminetur, prout infra dicetur. Nota δ' intelligi ex dictis quomodo divina essρntia dicatur a Deo cognosci, ut objectum materiale simul et formale, caetera autem ut objectum pure materiale. Hac nempe loquendi ratione hoc unum significatur : divinam essentiam esse id, per quod, Seu ratione cujus cogniti, caetera a Deo cogno
208. Nunc de modo et ordine. quod res a Deo distinctae cognitioni ejus exhibentur.
Deum primo in essentia sua, quia essentiam suam persectis si me comprehendit, essenιias Omnes possibiles intelligere; et quoniam has quoque essentias comprehensive intelligit, omitia possibilia individua in iis distincte cognoscere; quia demum individua haec omnia eadem perfectione cognoscit, in his ipsis individuis omnes eorum possibiles actus, modificationes, relationes habere perspectas. Assgatio IV. Futura necessaria, ante creationis decretum, nota Deo sunt secundum esse quod habent in suis possibilibuseausis, eι in ipsius Dei poιenιia. Post decretum vero, scientia visionis, eι causas et effectus contineιur Deus, secundum esse quod in seipsis habent. Haec quoque nullam praeterunt, post dicta hucusque, clinicultatem il96 . 209. AssERTio V. Fuιura ιibera non possunt a Deo praenosci, secundum quod in auis eausis praeeaeisιunt. Etenim actus omnis liberae voluntatis non habet in ipsa voluntate esse certum et determinatum, sed indisserentiam ad
442쪽
existendum vel non existendum. Voluntatis enim virtus, quamvis omnia requisita ast volendum praesto illi sint, ipsaque sit ad operandum proxime disposita, non idcirco determinatur ad volendum, sed potest et velle et non velle, atque adeo contrarium velle. Igitur quamvis ab eo qui voluntatis adjuncta, propensiones, habitus intime novit, possit de sutura ejus electione cum majori vel minori probabilitate conjectura fieri; nullo tamen modo electio haec, certa atque in. sallibili scientia. ex sola caussa consideratione teneri potest. Dei autem scientia certa et insallibilis sit oportet. Non igitur hoc pacto sutura libera Deus praenoscit. 210. AssRRTio VI. Me igiιur ante creationis deeretum perseientiam mediam, ιanquam futura condiιionata, eognoseit 199, 5'. 4q; 198. δ' : posι decretum autem intuetur scientia visionis, secundum esse quod habent in seipsis 198, 4'; videlicet ut actu eliciuntur a voluntate. 2 l. Ass Enrio VII. Fulura eonditionesa eognosti infalli. biliter non possunt, sive in voluntate eonsideraιa ut potentia,ssie eae neoeu aliquo objectivo et necrarario consecutionis eonditionem inter et conditionatum.
Prima pars ex modo dictis l209ὶ immediato fuit. Voluntas enim, ut potentia est, sub quibusvis adjunctis indifferens
manet ad Opposita. Pars altera non est minus manifesta. Si enim inter aliqua adjuncta, sive interna Sive externa. et voluntatis actum necessarius aliquis nexuS intercederet, nulla esset amplius ad eligondum liberta S.
212. Hinc colliges, in propositionibus conditionalibus quibus conditio nata futura enuntiantur, v. gr. Sι Petrus obvium habebit inimicum, ullionem sumet de illo, inter conditionem et conditionatum non haberi nexum physicum causalitatis et dependentiae, sed nexum historicum successionis aut coexistentiae: esto quod adjuncta in conditione expressa, Occasionis quoque aut causae moralis rationum habeant. Sed quaeres, quomodo hic nexus sum ciat ad propositionis conditionalis veritatem, cum haec propositio ex eo veritatem habeat, quod conditione posita conditionatum poni necesse sit
443쪽
s L. 471 . Rospondeo : positionem hanc et necsessitatem eSs Inieam. Nempe conditionis positionem amrmationem esse, et hanc necessitatem esse necessitatem amrmandi. Ad hoe autem ut amrmato uno, alterum amrmari necesse Sit, non requiritur, ut etiam ex parte objectorum, existenti, unius cum existentia alterius necessario connectatur, sed satis est connexio externa quaecunque, sive absolute sive in aliqua suppositione futura, quae vere inter unum et alterum ha
213. AssERTIO VIII. Dicendum est igitur futura eonditionata
a Deo eognosci, secundum esse ipsorum proprium quod haberent, si eerta illa adjuneta ponerentur. Etenim, ut ex dictis patet, quodcunque excogitetur m dium, si hoc libertatem sartam tectam Servat, idonPum non est ad actus istos determinate tu fallibiliterque repraesentan
Quomodo autem hi possint in seipsis divino conspectui exhiberi id aliquo modo intelligi potest, primo ex infinita vidi vini intellectus; qui certe quidquid verum est penetrare potost, et insallibiliter judicare, quid in quolibet enuntiabili
veri sit aut salsi. Insuper, quemadmodum divina essentia. quia entium liberorum essentiam omnem divino intellectui cognoscendam perIecte exhibet, exhibet quoque illi cognoscenda individua omnia, quae essentias illas participare pOS- sunt; ita, quia individua haec ipsa divino int6llectui perse clarepraesentantur, eorum quoque voluntas repraesentetur illi necesse est, non modo ut potentia ad plura indisserens, sed etiam ut agens sub quibusvis adjunctis, ea prorsus ratione qua sub adiunctis iisdem revera ageret. 214. Postremo nihil repugnare, quod objectum nunquam actu futurum, sit nihilominus divino conspectui actu praesens, intelligere dabitur exinde, quod divina aeternitas omnium temporum possibilium series suo ambitu comprehendit, et actu talis est. ac si iis omnibus coexisteret. Quemadmodum igitur divina potentia ita est actu, ac si omnia possibilia produceret, et divina substantia ita est actu, ac si omnibus possibilibus ad existentiam traductis, iis praesens
444쪽
LIBER TERTius, cApur iii. 433 inesset 70. ἰ ita quoquo divinus intellectus ita est actu. ut quaecutique in variis possibilium succρssionum ordinibus sutura essent, tanquam sibi praesentia complectatur. 215. Ex hueusque diciis de Dei scientia consequitur.
Deum ipsam esse ueriιatem, primumque ac summam verita
Est 1' veritas secundum quod veritas do inlρllectu dicitur. Nam in intellectu rius omnia cognoscente ut sunt, eSi puri S-sima veritas : ipsa autem ejus cognitio persectionem suam proprie non habet, sed ipsa est Omnis sua persectio, i 108, ad 1 R . Ergo cognitio divina, non tam vera, quam veritas est. Sed Deus est suus intellectus ad sua cognitio il59, 2' . Ergo est veritas. Est P vertias secundum quod res verae dicuntur. Res enim sunt absolute ac per se verae, quatenus earum essentia propriam sui rationem, quae in mente divina est, imitaturi0. 1l83. Dei autem essentia, potius quam vera, veritas est; itemque Deus est sua essentia. Ergo Deus Est veritas. Est δ' summa ac prima veritas. Nam omnis veritas est conformitas intellectus et rei. Conformitas vero est similitudo : summa autem similitudo est unitas non modo logicas0. 2l6j. sed realis : nulli enim rei aliquid est magis simila quam sibi ipsi. Sed divina essentia et divinus inieliticius
realiter unum Sunt. Ergo Deus est summa veritas. Prima quoque veritas : quia intellectus divinus monsura est omnis veritatis, sive rerum sive intellectus, cum et rerum
et intellectuum sit causa i19R. AnricULUs vi. Di uultates. 216. Ad solvendas dissiculiates quae contra liberarum actionum praescientiam opponuntur, duo haec semper praeoculis habenua sunt :.1' aeternitatem Dei nulla sucostssio nodishingui, sed omnibus temporum disserentiis indivisam simul
445쪽
coexistere si I : P scientiam Omnem suum objoclum Supponere, non cauSare: atque hinc Objectum quod cognoscitur, natura prius esse cognitione quae illud attingit. Ex quibus sequitur, ut supra notatum est i198, 4'ὶ, Dei praescientiam praesenti visioni recte comparari. Hinc, quemadmodum cognitio liberi actus, quam homo quivis acquirit eo tρmpore quo alter opρratur, liberam Ope rantis electionem nec tollit nec impedii, sed supponit faciam ita quoque divina cognitio. Num quae praesentia cernis, aliquam eis necessitatem tuus addit intuitus 3 Ita praeclare Boetius . Et s. Augustinus : a Sicut tu memoria tua non cogis v sacta esse, quae praeterierunt, sic Deus praescientia Sua non B cogit sacienda, quae futura sunt 2 . . Non itaque humana voluntas hoc quod agit, in tempore agit, quia Deus in aeternitate praevidit ita acturam, sed ideo Deus hoc praevidit, quia humana voluntas hoc agit. 217. 0pp. I. uuod Deus praevidit, nec0ssario suturum eSt. Sed quod necessario suturum est. liberum non eSt.
Res p. Disι. m . necessitate consequente seu suppositi O-nis, cons.; necessitate antecedente et abboluta, nego. Et eontradisi. min.
Est porro necessitas anteeedens illa, vi cujus res fit; eaque
tunc locum habet, quum rei causa est ad unum determinata. NeceSSitas vero consequens illa est, quam sacit res, nimirum quae Sequitur ex rei Suppositione: posita enim re, non potest non esse posita L. 40o). Necessitas porro antecedens consistere eum libertate non potest: at consequens nullo modo eam tollit; nam si voluntas libere se ad aliquid determinans, non potest eodem tempore se ad Oppositum determinare, non idcirco libertate caruit ad utrumlibet eligendum. dam Dei praevisio nullam aliam insert necessitatem, quam consequentem; eamdem videlicet quam infert actualis voluntatis electio; ideo enim Deus actionem liberam videt, quia ita sa determinat volunta . ut modo uiximus. 2l3. Opp. II. Tamen stauie Dei praevisione, homo non
ili De Cona Lib. V. Pr as. 6.i2ὶ De lib. ara. Lib. Ill. e. IV.
446쪽
UBER TERTIUS, cAPBT III. 437 potρst se aliter determinare; secus Dei praescientia fallibilis
Res p. Disι. ant.: potentia consequente, cone. ἰ antecedent'
Dist. rαι. add. eodem modor si homo posset aliter so dete minare potentia consequente, cone. : secus, nego. Supposita Dei praevisione, hoc ipso supponis, hominρm ita se determinare et non aliter. Si autem homo aliter se dete minassot. alit Ur Deus praevidisset. 219. 00 p. III. Scientia Dei omnes actus libstros praecedit. Ergo hi ac ius ab ipsa dependent necessitate antecedente.
Ressp. Dist. ant.: temporΘ. conc. ἰ natura, subd. : Secundum Suam enti talem, cons.; Secundum suam terminationem ad illos, nego i 16 l .
Deus vidit quid tu sacturus essρs, quam tu relatus ad seri ρm temporum, eras adhuc suturus, aeternitati vero praesens. Cur autem vidit ' Quia tu revera te ad agendum detesrminabas. Scientia igitur Dei hanc del9rminationsem Supponit, non quidem tempore, sed natura praeeuntem; praeeuntem, dico, non ipsi actui divino, qui est unum cum Dei essentia, s dierminationi ejusdem actus, quae contingens est et ab eventu contingente pendere poleSt. Finge novum planetam creari intra radiorum solarium Sphaeram. Certe radiatio solis radiique illuminantes existentiam planetae et tempore et natura antecederont: ipsa tamen illuminatio, seu terminatio radiorum illuminantium ad planetam, existentia planetae laret natura pOSterior. Applica. Haec porro quae de visionis scientia dicta sunt, scientiae conditi natorum facile applicabis: nam et ipsa objecto suo natura posterior est, modo praedicto. Supponit enim hypotheticam voluntatis electionem i215ὶ.220. 0pp. IV. Ex dictis consequeretur,1 in Dei scientiam dependere a creaturae voluntate: P eamque contingentem eSSe. Resp. ad 1 Dist.: tanquam a principio determinanis ad cognoscendum, nego: tanquam a termino seu conditione necessaria terminationis, cono.
447쪽
Lux dpterminata est ex se ad Omnia objecta sibi praesentia illuminanda, neque hanc virtutem ullo modo ab Ori secus accipit; quod autem hoc potius objectum, quam aliud illuminetur, hoc sane ab ipsa illuminatione non pρndet. Simili modo Essentia divina, ut supra explicavimus i20l, seq. , est ex se determinata ad cognoscendum quidquid verum est; unde omnia in seipso Deus cognoscit i205. seq. : quod autem hoc potius, quam illud sit verum, hoc utique, quantum ad humanas actiones pertinet, non a Dei scientia, sed ab hominis voluntate dependet. Ex hoc autem sequitur, divinam scientiam ab hominis voluntate ejuSque electione pendere, tanquam a conditione ponente terminum . quem ipsa attingat, dum attingit omnia. Sed hoc divini intellectus indepen. dentiae nihil prosecto detrahit. Res p. ad 2 Dist. r in se, nego; in termino, cono.' 22 l. 0pp. V. contra Scientiam conditio natorum : conditionata haec suιura neque in Seipsis infallibiliter cognosci
Etenim quod conditionale futurum est, nunquam habebit esse determinatum: hoc enim habere nequit, nisi a voluntatis electione; sed haec electio nunquam acta futura est, ut supponitur. Ergo sutura haec habent solummodo esse in derterminatum in causa: proinue cognosci nequeunt. Res p. Dist .ant.: Non possunt cognosci in seipsis; i. e. non possunt esse principium determinan S cognitionem pρr propriam sui speciYm, eone. s207; 205. 5'j; non possunt essotρrminus cognitionis insallibilis aliunde determinatae subd. rcognitionis temporaneae et finitae, eone. ; aeternae et in sinitae,
Ad prob. Dist. ant.: Nunquam habebit esse absolutum,
eonc. esse hypotheticum, nego. Ad argumentum. Dist. mm .: ab electione sive absoluta sive hypothetica. eonc.; ab electione Solum, abSOluta, nego. Et
448쪽
cujusmodi sit Dei voluntas. 222. Voluntas entis intelligentis propria. est tondentia
ejus in bonum, secundum quod intρllectu apprehenditur P. 505 . Esse autem in Deo voluntatem, non est cur demonstremuS, cum voluntas et pura persectio sit, et intelligentiam natura Sua consequatur. Est quoque in dubium, Dei voluntatem non potentiam esse, sed actum; neque actum essentiae superadditum, sed ipsam ejus essentiam fl55ὶ.225. Divinae voluntatis objectum princeps et necessarium est divina ipsa essentia, quae summum bonum est; Secundarium res finitae. Se autem vult Deus ut sinem, bonitate sua, ineffabili delectatione fruendo; caetera quae vult, propter Se vult, ut media ad finem, quatenus per illa divina bonitas manifestari potest. Uno tamen actu et se vult, et alia quaecunque vult. Quare dici nequit, Deum unum velle propter aliud, aut quia suu aliud: hoc enim significaretur, unum divinae
volun in his actum esse causam alterius. aut unum eumdemque
actum sui ipsius causam esse dici proinde solum debet, velle Deum, unum esse propιer aιiud. Nimirum nulla causa divinae voluntatis asSignari potest ex parte actus; sed tantummodo ex parte rerum quas vult, unum est alteri causa, ut Deus illud velit. 224. Facile quis in intelligit, nullas assectuum passiones
in Deo reperiri posse. Passiones enim hujusmodi sunt actus appetitus sensitivi, quatenus corpoream aliquam immutationem sibi adnexam habent i Ps. 506ὶ: cum igitur nulla immutatio talis in Deo esse possit, sequitur, omnem assectivam passionem, ratione sui generis, Deo repu8nare.
449쪽
. Quaedam autem passiones, non solum quatenus passiones sunt, sed ei iam in sua parte formali non pOSsunt in Deo eSeso, sive ratione objecti a quo speciem Sortiuntur, Sive ratione modi quo in objectum tendunt.
Ratione igitur objecti abest a Deo tristitia, cujus objectum est malum inhaeretis; et timor, qui malum possibile respicit; pariterque invidia, quae species tristitiae est, et ira, quae tristitiam supponit. Ratione vero modi quo in obiectum tendunt, nec desiderium nec spes in eo esse possunt; quia ad bonum tendunt, non obtentum, sed obtinendum adhuc. 223. Haec eadem dicenda sunt de actibus voluntatis, Seu appetitus rati0nalis, qui cum passionibus appetitus sensitivi commune nomen habent. Videlicet actus omnes qui impersectionem aliquam implici iam sibi continent, non possunt divinae voluntati sormaliter convenire; et metaphorice solum
ipsi tribuuntur, vel propter similitudinem eJectuum, quem admodum, quia irati hominis proprium est punire, impas sibilem Dei voluntatem, qua foules punire vult, iram Dei dicimus ; vel propter similitudinem assectionis proesuppositae, quae proprie in Deo sit; quo pacto dicitur Deus tristari, quatenus aliqua fiunt, iis quae amat contraria I amor enim ejus cujus oppositum contingit, tristitiam in nobis praecedit, ab
eaque praesupponitur. 226. Actus autem voluntatis, qui secundum suam speciem nullam continent imperfectionem, proprie in Deo sunt, non metaphorice. Hujusmodi sunt 1' amor, quo Deus et bonum suum vult propensione infinita ac necessaria, et bonum omnium quaecunque sunt libera electione; 2' gaudium et δε-
laetatio, qua et in bono quod habet, et in bono quod Iacit,
ineffabiliter conquiescit. 22J. Notandum porro 1' Dei amorem non eodem modo se
habere erga res, ac se habet amor noster. c Quia enim, itan s. Thomas, voluntas DOStra non est Cau Sa bonitatis rerum, , sed ab ea movetur sicut ab Objecto , amor noster quo bo-i, num alicui volumus, non est causa bonitatis ipsius, sed en converso bonitas ejus, vel vera vel aestimata, provocat am0
450쪽
LIBER TERTIUS, CAPUT I v. 441v rem, quo ei volumus et bonum conservari quod habet, sit , addi quod non habet, et ad hoc operamur. Sed amor Dei sy est infundens et creans bonitatem in rebus iij. v 2' Hunc Dei amorem ad res finitas a libera, ut innuimus, lclectione procedere, qua de re accuratius est agendum.
De noluntatis disinoe libertate. 228. Voluntatis intellectivae attributum est, in actibus maxime clicitis, physica libertas. Quae libertas duplex est; videlicet a coactione, et a necessitate. Libertas Vero a necessitate, alia est, quam dicunt contradictionis, alia specificationis, alia
contrarielusis. Vide quae diximus in psychologia ΙΡ. 515,
229. Dei voluntatem ab omni coactione liberam esse, demonstari non deb-t, cum sit omnino manifestum : hoc loco sermo nobis est solum de liberi a te indisserentiae. Qua in re est in primis attendendum, qu0 modo et quibus in rebus, haec libertas Deo tribuatur. Igitur1' Deus non libere, sed necessario seipsum amat tanquam finem. Libere vult ea Solum, quae propter Seipsum vult, nempe res sinitas 225ὶ.2ρ Diui na voluntas circa res finitas libertato gaudet Gn-ιrudietionis, et specilleationis, non Vero libertate contrarie. tulis, quΗtunus haec ituli ilurentiam dicit ad bonum ac malum morale eligundum. Nulla enim in Ordinatio in divina voluntate eSSe PoteSt. δ' Nulla est in divina libertate implicita deliberatio, qua- tenus haec jussicii suspen Sionem, et voluntatis cunctatione in importat. Haec enim ueliberatio ex defectu cognitionis consequitur. ρω Cum in Deo nulla sit ignorantia, nulla mutatio, ab ele-