장음표시 사용
461쪽
bonitatis ad hoc toneri. Nam vel mρlius est, bona illa obtineri per physica mala, vel melius est obtineri sine illis. uuaestionem hanc non dirimam; nec ea sortasse dirimi facile posset: at susucit nunc illam proposuisse. Nam si primum melius est, quis dicat, Deum ratione suae bonitatis. id quod est melius velle non posse Τ Si vero alterum est melius aestimandum, neque hoc dici potest, Deum ratione bonitatis, ad id quod est melius teneri. Primo quidem, quia pρr hoc libertas ei nulla Asset.
Secundo vero. quia consequeretur, DPum nihil velle posso. Qui enim tenetur ad melius, quia melius est, is semper ad melius tenetur; ac propterea consistere non potest, ni Si in
optimo: nihilque aliud velle potest, nisi quod prorsus sit
optimum. At in rebus fit nitis optimum impossibile est: nulla enim est res finita, qua aliqua alia melior excogitari nequeat.
Patet ergo. Deum ratione suae bonitatis non teneri ad hoc. ut honum velit sine ullo phybico malo. Potest igitur malum physicum. ut medium ad sitiem bonum. intendere. 2o0. P Ropost Tio V. Nequiι Deus mulum morale intendeo, nec ut sinem nee υι medium: potesι tamen illud permitι. re. Praenotandum est, voluntarium dici intentivum, quum voluntas aliquid appρtit, vel ut finem vel ut m dium ad finem. Dici vero permissi sum, quum voluntas aliquid non impedit, quod impedire quidem posset, impedire tamen non teneatur. Ad hoc igitur ut aliquid vere permitti dicatur, ac tantummodo permitti, tria haec rθquiruntur :1' ut permittenti displiceat, aut saltem ut sit illi indisserens. non vero intentum ullo modo ;2' ut ex iis quae quis intendit, non sequatur necessario; aut saltem ut non cognoscatur Secuturum ;5' si ex iis quae quis intendit, hoc sequitur per accidens, et ita secuturum cognoscitur, ut non teneatur aliunde id ipsum impedire.
251. Probatur 1' propositionis pars. Si Deus vel ut finsem vel ut medium, morale malum inienderet, approbaret illud atque esset saltem mediate vera ejus
462쪽
LIBER TERTI Us, rapvT v. 453 causa. Haec autem duo cum essentiali Dei rectitudine et sanctitate absolute pugnant. Ergo. Probatur 2' pars. Qui morale malum tantummodo parmittit. hoc quidem non impedit. sed nullo modo approbat aut in tondit, imo reprobat ac damnat, nullatenus insupor ipsum impedire tenetur. Jam si Deus hoc pacto atque his conditionibus, morale malum non impediat. nihil est in hoc absonum, nihil Deo
indignum. Potest igitur Deus malum morale permittere. 232. Imo de pt. Decpt enim supremum rerum gubernatorem, ut humanas quidem voluntarus ad bonum laciendum malumque vitandum instruat, excitet, suisque juvet auxiliis;
postea vero eas, quemadmodum res Caetρras suis agi motibus
sinat, etiamsi ad malum quandoque deflectant. Et hoc et ' ut sit omnibus manifestum, auxilia quidem collata sufficientia suisse, bona vero Opera non esse coacta ἰ 2' ut homo sit sui sollicitus, intentusque semper ne sibi desit, neve media a Deo collata negligat : quod si Deus nullum unquam pHrmitteret peccatum, homo jam, omnibus illi commissis, sollicitudinem omnem deponeret. ac praemium virtuti prom: Ssum, quasi sibi debitum, tranquille exspectaret.
ARTICULUS IV. Quomodo mala, quin in mundo sunt, eum die ina bonitate componantur.
233. Psto postrio VI. Mala quae in mundo sunt, eum disina
I. Aon pugnaι mutum metaphysicum. Liquet ex dictis 245 .
ΙΙ. Aou ni ala phtibaca. Nam, ut malorum hujusmodi existentiam explices, necesSe profecto non est ut supponas, ab auctore reruti atques gubernatore.mala haec per sρ ut finem intendi; sussicit enim si uicas, ea intenti tanquam media ad fines boui3s assequendos, et ais mundi Ordin Pin conservandum;
id quod clivitiae bonitati non opponitur I 248 . Quod autem ita plane sentiendum sit, in primis a priori manifestum est i246j. Tum etiam ex eo, quod physica mala
463쪽
a causis proveniunt bonis, bonosquo producentibus effectus. et ad universi ordinem conspirantibus. Postremo mala omnia physica maxima hona revera asserunt, sive in physico ordine
sive in morali: quod et inductione probari non difficulter potest, uti jam indicavimus i248ὶ, Et ubi agemus de alvina
providonii a d ρmonstrabitue. 254. III. Non malum morale.
Nam, quanquam Deus non possit illud intendera. sius ut medium, sive ut finem, potest tamen permittere i2o0, 25 l . Aiqui mala haec Deus simpliciter permittit. Etenim 1' ea nullsi modo intendit, imo positive detestatur ac damnat; suamque hanc reprobationem manifestat multipliciter :aὶ lege naturali, quam hominum cordibus inscripsit; qua
malum libsolute vetat, virtutem imperat; quae virtutem nobis amabilem et honorabilem facit, vitium exosum ac turpe; bi conscientiae uniuscujusque stimulis ac morsibus amarissimis. qui peccatum consequuntur ἔ pace et gaudio animi. quae honestas actiones comitantur; H praemiis et poenis. quibus tum in hac vita, tum in sutura legem naturalem communivit; di singularibus justitiae suae ac manifestis indiciis, quum et scelestos homines et populos praevaricantes non raro horribiliter simul ao mirabiliter in exemplum plectit. 255. 2' Malum non sequitur necessario ex iis. quae Dei voluntas in teudit. Intendit enim hoc unum, utens intelligens ac liberum conueret, et ad persectam felicitatem destinatum, quam tamen bene agendo et honestatis legem saticte Servando, sibi promereri deberet, mediis utens a Deo sufficientissima acceptis. Ex his autem Omnibus peccatum necessario non sequitur. Quod si necessario consequeretur, jam peccatum
256. δ' Deus non tenetur aliundρ mala haec impedire. a Non eae justitia. Nam creaturae nihil debet, nisi quod ipse promiserit; et hoc sibi debet, nou illi. bὶ Non ea saneιitate. Nam peccatum quod permittit, prorsus ab ipso reprobatur.
464쪽
L BER TERTIUS, cAPUT V. 435ein Non eae omnipotenιia. Etenim non tenetur Deus lacero quaecunque poteSt.
d) Νon eae benignitate. Speus ex benignitato sua ad hoo teneretur Deus, ut vel nullum ens intelligens ac liberum crearet, vel hoc ita conderet ac regeret, ut. quanquam posset nunquam tamen a rectitudine dest ρcteret. Sed primum divinae honitatis communicationem maximam impossibilem saceret: alterum supponit, Deum ex bonitate sua teneri ad melius,
adeoque ad optimum p id quod absurdum est 249j. Ergo.eὶ Non eae sapiemia. Sapientia enim postulat, ut nihil Deus velit, aut permittat, quod ad finem operibus suis praestitutum ordinari non possit. Atqui mala moralia ad finem quem Deus intendit, ordinari possunt, et reipsa ordinantur. Hic anim finis est extrinseca ejus gloria. lam vero Dμus malum morale permittens, patientiam suam et longanimitatem mirabiliter prodit; praeclaros virtutum fructus ab hominibus elicit; et unum aut alterum insallibiliter assequitur. ut vel in parcendo patris misericordiam atque clementiam, vel in puniendo supremi iudicis justitiam manifestet. Patet ergo, mala moralia a Deo 3olummodo permitti, eaque permitti sapienter. 25 . Ex his omnibus colliges. quid respondendum sit quaerenti : cur Deus mala, praesertim moralia, permillat, cum illa impedire posset. Responsio haec est: mala haec Omnia cum divina honitate aut cum caeteris ejus attributis non pi'gnant. Est igitur liber Deus ad hoc, ut malis physicis tanquam me diis utatur; utque mala moralia permittat, aut secus. Proinpterea si illis utitur, aut haec permittit, hoc sane facit in eum finem, qui infinita sapientia ac bonitaιe dignus sit, et cum creationis fine congruat. 258. uuoad mala tamen moralia notandum sedulo: ' Aliud esse finem, propter quem Deus vult mala hujusmodi permittere, aliud bonum quod ex malo permisso elicitur i236, e . Bonum hoc nequit esse finis permissionis, quasi vero ex hujus boni desiderio Deus peccatum non imis pediat : hoc enim pacto peccatum esset a Deo intentum ut medium: est igitur solum conditio ιine qua non permissionia
465쪽
peccati, ut sapienter Lessius animadvertit si , quae permissionem ipsam possibilem facit. 2' Ilaec proinde bona. quae Deus mirabiliter facit do malis,
non vult ipse voluntate antecedente, quaeque unice a Deo dΘ- pendeat, sed solum vesuntate consequente, quae ex nobis occasionem accipit.
5' Quaenam vero sit causa finalis permissionis peccati, id pnimvero non est a nobis temere investigandum, praesertim in particularibus. Huc enim vere facit illud : Quis cognovit sensum Domini, aut quis eonsiliarius ejus fuit 2ὶ 3 Est certo aliquis permissionis finis, quia Deus sapiens est: et est finis iste bonus, quia Deus bonus est. Hoc sufficit. Caeterum et nos fines hujusmodi aliquos generatim assignaro POSSus S, ut vidimus in praecedente articulo labi. ARTICULUS V. Blieultaιes. 239. 0pp. I. 1' Nulla potest assignari ratio, cur Deus essentialiter bonus, tam multa mala esse sinat. 2' Sunt imo multa mala, quae ad nullum bonum finem dirigi possunt; v. gr. dolores brutorum et insantium. 5' Sed etiamsi possent omnia ad bonum finem ordinari, certa tamen sententia est: non eSSe facienda mala, ut eveniant bona. 260. Res p. ad 1 Transeat. Quid indo concludas ' An rationem hujusmodi nullam esse posse Τ Νobis scirρ sat est, malorum omnium, sive physica illa sint sive moralia, existentiam cum divina bonitate non repugnare 257; 258. δ' . Ad 2m Nego. Nam cprie diriguntur ad hi um universi: quod a priori certum est 2o3; 256, e . Nominatim vero animantium dolores ad bonum individuale physicum ordinantur : dolor enim monet animantem, et de Organorum lae-Sione, et de naturae necessitatibus, vehententerque Stimulat
466쪽
ad remedia adhibenda, ad cibum, potum, quietem quaerendam, ad clivendos excessus, et ad opem aliorem implorandam; tum etiam vigilem facit et cautum ad praevertenda pericula, eaque praecavenda quae nocumentum afferre pos
Ad 3 Cone. assertum, si intelligatur de malo morali; nempse malum morale intendi nequit antecedenti voluntate, ut medium ad finem quemcunque; qui enim sic ageret, illud approbaret: id quod nunquam licet. Αst ex hoc non consequitur, non esse unquam facienda bona, ex quibus mala moralia per accidens contingunt: nec mala moralia non esso permittenda, quando quis ea permittere potest, malis permissis utendo ad bonum, voluntate consequente. Si vero sermo sit de malo physico, dist. assertum: non sunt facienda haec mala ut eveniant bona, si mala haec pariant honum verum entis, vel bonum nobilius, nego; secus tr. Quis negaverit, V. gr. posse membrum unum amputari, ut vita servetur; aut esse laciendam vitae jacturam, ut aeterna solicitas non amittatur; aut poena plectendos sontes, ut justitiae ordo restituatur Τ26 l. 0pp. II. 1' Deus poterat quencumque finem, quem sibi proposuisset, assequi quin ullis ad hoc malis physicis
uteretur. Ergo si bonus est, non debuit per tot ac tanta malaad fines suos pervenire. 2' Certe si omne moum impediret, esset multo magis bonus. Si ergo non impedit, non est infinite bonus. 5ρ Non intelligitur, cur ens summe bonum Suas creaturas aequaliter non amet; sed alias aliis impersectiores constituat, quasi personarum acceptor. 262. Res p. ad 1 Tr. anι. et nego cons. α eonseq. Recole
superius exposita 248, seq. 255ὶ.
Ad 2 ' Dist. ant.: i. e. quoad externam manifestationem bonitatis suae, quae potest eSSe major vel minor, et certe finita esse debet. ιr.; quoad intrinsecam bonitatem, nego 245,2 ; 249 . Eodem modo disι. cons.
Ad 5 A go. Personarum acceptor ille est, qui uni praealtero tribuit, quod utrique aeque debet. Nihil autem De
467쪽
creaturis debet, quae per se nihil sunt. Ex mera igitur liborali late donat illis quaecunque donat; huic plus, alteri minus, pro libera et sapienti sua electione. 265 0pp. III. Deus voluit peccati incitamenta; quae sunt animi humani cupiditates: 2' voluit peccati causam; quae est arbitrii libertas. Ergo
voluit pρccatum. 264 Re,p. ad 1 Dist. r cupiditates sunt incitamenia peccati, quae semper ac necessario ad peccatum pertrahant, et nullo modo virtuti famulentur, nego; incitamenta, quae nec semper nec necessario ad peccatum Dertrahunt, quaeque virtuti maxime famulantur, conc.
Humanae cupiditates physice quidem bonae sunt, ut quae
tendunt ad bona quae generatim animanti conveniunt; mora-ιuer vero sunt indifferentes in se, fiuntque solummodo bonae vel malae, quatenus ad Objectum honestum aut vetitum a libera voluntate convertuntur. Quod vero rationem praeveniant, et ad propria objecta inclinent, sive honesta illa sint sive vetita, hoc per se malum non eSt, Sed si purus naturae ordo spectetur, e St solummodo naturae defeetus; ex quo id solum deduci potest, naturam humanam persectissimam non esse. Inci lamenta demum quibus illae ad peccatum urgent, non necessario ad peccatum pertrahunt, ei Semper superari possunt cum Dei auxilio; ex divina autem ordinatione eo spectant, ut virilis virtutis exercundae, ac nobilissimorum certaminum Occasionem nobis praebeant. Ad um Disι.: causa peccati est libertas ἰ nempe voluntas abutens libertate, eone. ; voluntas, ut Pollens libertate, nego. Libertas est utique eonditis sine qua non s0 . 262 , tum ad pravas, tum ad honeStas actiones; sed non est ex se aut istarum aut illarum causa; quippe quae nec cum istis nec cum illis necessario connectitur. Voluntas ipsa est, quae se boni ac mali moralis causam facit: boni quidem, quum dominio quod in suos actus habet, recte utitur, legique aeternae quae ejus regula est, se consorinat, mali vero, quum hoc do. minio abutitur, et a lege aeterna deficit.
Per se igitur libertas est moraliter indisserens; nec possi-
468쪽
MBER TERTIUs, rapΠr v. 459hilitas abusus malam illam facit: secus enim res omnes malae essent, quia omnibus abuti homo potest. Ph7sice autem bona est; quia persectio magna est. Ergo Deus libertatem volendo honum voluit, et hoc amore boni; permittendo nihilominus malum, quod per accidens ex ea consequitur. 26o0pp. I . Qui essi et um praevidet, et causam ponit,pffectum velle censμtur. Sod Deus hominis peccatum praevidit, et tamen existentiam homini donat. Ergo. Sic pater qui filio ensem porrigeret, quo ipsum se interkcturum praevidi Sset, complex ejus necis censeretur. 266. Res p. Ad Bisι. m . : Si essectus ex causa neces- Sario Sequatur. conc. ,' Si Sequatur per accidens, suM.: si is
qui effectum hunc praevidet. teneatur ipsum impedire, eo .psi non teneatur, nego i2o0 . et juxta haec conιradrat. min. Nego autΡm paritatem in simili quod sullaicitur. Etenim 1' Pater naturali ossicio, quod divina lex illi imponit, quaecunque filii mala impedire potest. impedire tenetur. Deus autem non lenetur impedire mala omnia quae potest, uti de
2' Pater est provisor particularis; cura enim illi demandata ost de filio. non de bono universali. Debet igitur avertere a filio mala omnia quae potest. Deus autem provisor est universalis; adeoque potest mala quaedam permittere, quia potest illa ad universale bonum ordinare. 3' Deus mala permittendo, adhuc finem suum assequi.
tur 252; 256, e): non ita homo. cujus in hac vita sinis est, ut osticia sua quantum potest expleat. 26J Inst. I. Deus, cum sancti Ssimus Sit, peccatum Omnino impsis ire deberet. Nam :1' Sanctitas infinita odio infinito peccatum prosequatur
2' Nullum est bonum, quod peccati malum compensare
268. Bos p. Nego ant. Ad Disι.: Odio iniserne infinito, mne.; externe infinito, nego. Nam ut caetera attributa divina, ita quoque Dei sanctitas infinite manifestari nequit.
469쪽
Ad 2 Dist. r Bospoctu creaturae, eone. ; in consiliis divinae Sapientiae . ne io 252; 258. 3'j. 269. Inst. Il. 1' Saltem ex amore et bonitate sua, tenetur pater omnia sacere quae potest, ut filium a malo retrahat. Multo magis Deus ex sua bonitate ad id ipsum teneri dicendus est.2' Pi se sertim cum crudelitatis quoddam gρnus videatur permittere malum, in cujus poenam peccantem attrociter punire intendit. 2 0. Resp. ad 1 Tr. ans. Revera enim pater, quanquam omnia filii mala quae impedire potest, impedire teneatur; non tamen omnia quae ad haec mala impedienda facere potest, sacera debet; sed solum ea, quae rei natura, et adjuncta, et prudentiae leges postulant, secundum id quod communiter contingit. Sed hoc omisso, nego paritatem. Nam etsi bonitas entis finiit et dependentis ab eo exigeret, ut taceret Omnia quae 9Otest; Dei tamen bonitas non potest id ipsum exigere, hoc ipso quod infinita est, et nihil cuipiam debet. Ad 2 Dist.: Crudele est in hunc finem permitti mala, ut puniantur peccantes, Gnc.; Permitti ad alios fines mula,
quamvis puniendi sint peccautes, nego i258, 2'.
Quid siι in Deo potentia. 27 . Potentiae nomine non potest hoc loco intelligi, ut manis stum est, possibilitas f0. 379 , aut potentia quaecunque passiva 0. 180 : sed scium modo immediatum principium
agendi in aliud. Quod sane in Deo non est ab actu distinctum, neque accidens essentiae adjectum, sed ipsa Dei essentia; ut ex dictis con Stat.
470쪽
LIBER TERTIUS, cipuT vs. 4618 272. Ad intρlligendam clarius divinae potentiae rationem, animadvertendum est 1' in agente intellectuali finito, haec tria principia ad Operationem concurrere: intellectum. voluntates m, potentiam. Intellectus enim causa est ut dirigens, voluntas ut imperans s Ps. 517ὶ, potentia ut eaesequens opus. Illa sunt mediata principia, haec principium immediatum. Idcirco nos in Deo haec tria distinguimus, quae tamen in eo
secundum rem unum sunt. Divina nempe essentia, et intellectus est, et voluntas, et vis omnium sessρctrix.
2' Actio divinae potentiae non est proprie transiens, sed immanens 0. 259 . Etenim actio Dei omnis ipsa est divina substantia. Nama omnis substantia, ita s. Thomas, est propter suam operax tionem. Si igitur oporatio Dei sit aliquid aliud, quam diu vina substantia, erit finis ejus aliquid aliud ab ipso: eis sic Deus non erit sua bonitas, cum bonum cujuslibet sit, sinis ejus si . v Igitur actio divina in ipso agente est et persectio ejus; videlicset actio immanens. δ' Hinc recte dicimus, Deum intelligendo et volendo res extra se producere, atque Omnia operari quae operatur in . Actiones enim immanentes hae ipsae sunt, cognitio atque appetitus. 4' Quoniam tamen per actionem divinam aliquid a Deo distinctum producitur, eadem divina actio transeunti aequivalet actioni, et secundum quamdam similitudinem, transiens vocari potest.
5st Ex his Omnibus colliges, divinam potentiam, quanquam vere ac proprie sit principium effectuum qui per ipsam producuntur . non esse tamen actionis divinae qua rps producuntur, principium ; cum divina actio sit ipsa divina substantia.
6 Intelligos item cur licet divina potentia tota sit in actu, non tamen faciat omnia quae sacere potest. Quia nempe divina potentia, licet tota sit actu, in disterens lamen est ad