장음표시 사용
501쪽
sinit esse communia, veritates nos edocet duas, quibus maxime indigemus, quaeque in vita morali sundamentales sunt; videlicet bona haec caduca, quae a Deo adeo nihili aestimantur, ut vel inimicos suos frui illis sinat, magni pendenda non esse, sed despicienda potius prae virtute tum etiam vitam superesse alteram, in qua felicitate, quae sinis noster est, potiri dabitur. Cum enim Deus unicuique pro meritis retribuere debeat, neque hoc in praesenti faciat, in posterum certe laciet.
difficultatom 516ὶ responsio. Mali bonis ainuunt, boni calamitatibus opprimuntur, disι.: hoc Semper accidit, neg.; quandoque, subd.: et hoc eSt se undum justae ac sapientis providentiae ordinem, cons.; non est ejusmodi, nUO.
Dissicultates. 523. Obj. I. Non est in Deo providentia. Etenim :1' Multa sunt in mundo plane inutilia; 2' Ιmo plurima mala ac noxia. 3' Boni provisoris est, ut mala avertat ab iis quos gubernat; Deus autem hoc non facit. 4' Magna hominum pars felicitatem non assequitur, quae tamen est hominis finis. 5' Multi insuper laborant desectu mediorum quae ad vitam
524. Res p. Nego anι. Ad 1 Nego. Licet enim quarumdam rerum fines proximos non cognoscamuS, certum tamen est a priori, rubus Omnibus finem suum esse propositum s515, 1'). Certum estitum et ipsis oculis manifestum, nihil esse, quod potentiam, sapientiam bonitatemque Creatoris in se non manifestet; id quod ultimus rerum omnium est finis. Ad P Dιιι. : n ala in se, nego; mala relative, Seu noxia, subd.: respectu ordiniS universalis, nego; respectu hominis, Disiti Coos u
502쪽
non hahstant. ιr. Ad 4 Disι m .r in hac vita. tr. : in altera. subd.: ex propria culpa, eone. ; ex mediorum desectu, nego. Dist. min.: Felicitas est hominis finis in hac vita, nego: inaltpra. subd.: est finis conditionale intentus, cono.; abSolute,
Ad 5m Dist. r et hic ipse defectus argum Antum sest providentiae in humanam soci ptatem 314. 4' din, et est medium ipsis tributum ad finem ultimum 515,1' 4'ὶ, eone .; Secus,
525. O . II. D stus est infinite magnus. Non ergo eum decet. ut ad res vilissimas gubernandas sesst demittat: quemadmodum e regis majestate non est, ut de vermibus hortorum
Re SP. cono. ant. ἰ nego conseq. 3 2, 2' . Nego insuper paritatem. Rex enim, cum vires habeat ad humanum modulum limitatas. singulis rebus, etiam minimis, providere per se non potest, nec ad eum pertinet, ut omnibus provideat. Quod si vellet minimis providere, gravioribus negotiis in lendere, uti debet, non posset. Deus autem hoc ipso quod infinite magnus est, si minimis providet, non idcirco majora deserit. Ad eum vero pertinet, ut de omnibus curam gerat, quia omnium crpalon est 512. 1' . 526. Obj. III. Experientia ostendit, sua cuique negotia succedere, pro uti magis vel minus, industria. viribus, imo et fraudibus utitur, non autem pro meritis et jure uniuscujusque. Ergo. Res p. Dist. ant. r Hoc semper accidit ut dicitur. nego: plerumque, subd. : justo ac Sapienti con Silio, cons.; Secus nego. Hoc non semper accidit. Deus enim, a quo rerum pendent . eventus, aliquando lacit. ut per media prorsus in sum olentia negotia dissicillima felicem exitum sortiantur. Saepst item impiorum magnas vires irritas reddit, eorumqu0 astutias et fraudes eludit, atque adeo ad contrarium exitum perducit.
503쪽
uuod si non sena per ita disponit, ratio est quia non tenetur in hac vita rationes cuique Subducere. Vide dicta superius blI, Seq. . Caeterum sapienter disposuit Supremus Provisor, ut humanae industriae communiter responderet eventus; scilicet ne otio ac desidia homines torpescerent, Sed ratione ac viribus accρplis uterentur. Nec tamen semper eventus industriae respondent; quia Deus aliter ordinat, in bonum certe nostrum, si sapimus.
327. Oiq. IV. Si Deus omnibus in particulari providet,
impium est indubtria propria uti, vel hominum auxilia quae
nses p. Nego. Deus enim in hoc ipso providentiam suam ostendit, quod mentem tibi dedit, et vireS, et naturalia media, que is ad tuam utilitatem utereris. Proinde qui omnia sibi exspectare vellet a Deo, is a divina providetitia constitulum ordinem perverteret. 328 Binae istae dissicultates in extrema Opposita deflectunt. Prima enim ab humana industria repetit Omnia, et providentiam divinam obliviscendo, nimiam in nobis sollicitudinem excitat. Altera vero nihil industriae tribuit, ac mala intelligendo providentiam, Omnem de rebus nostris sollicitudinem a nobis aufert. Sed clatur medium, et in eo virtus. Nempe, ut temperatam solligitudinem in rebus nostris adhi- bHamus, mediisque acceptis, pro uti Deus vult, utamur; rerum vero exitum divinae providentiae in denter committamus. Felix qui vel hunc ex habita hucusque divinae naturae divino. rumque Operum Consideratione , fructum capiet ι
504쪽
Boiiciti niur vitae destitii toties traditae a Statili 0-Richal-el Rich 'raiidio. Quid significet motus in desiit itione schola,ticorum. Ad vitam requiritur. ut principium motus sit viventi internum. Actionum vitalium terminus eSi ipsum vivens. Aelio ues vitales sunt immanentes et vice versa-Sul eclum pertii ii int. Vita in aelu primo eL in actu seei indo ad quam perlineat tradita desinitio. Ilaec prohatur 1' ex modo quo ab hominibus animalium vita cognoscitii r-2' ex inela plioricis vitae acceptioni litis. Errani qui vel singulis rebuα vel mundo universo vitam tribuunt 2 har. ll. De vitin gradibus. Psop. II m perseetior vita rat. quo perseetior esι modus ae movendi. majorque unitas atque identitas moventis eι moti . Tria ex quibus major minorve persectio qu ad modum se movendi dependet: Anis, determinatio ad
agendum, ea ecutio. Psalliae sol immodo mulus p xsecutionem. hahent: animalia habent insuper ex se determinationem ad agendum : ens intelligeus etiam si item sibi praestituit. Hinc tres vitae gradu S : vita vegetativa, sensitiva, intellectiva. Iidem gradus deducuntur ex consideratione id ei iti talis iniermovens et motum. Vita Dei ex utroque capite est persectissima. ne pugnat ei S creatii ni esse ipsum actum Vitalem . 4Αm. Ill. De ui ια principio Quid sit vitae principium- ejus existentia nugari u equit. Aristotelis opinio de vitae principio desiuitio
vegetalia regi quibusdam lusibus sibi propriis- viribus insu-
505쪽
iatum et illint . . . . . . . . le
ART. ll. Defunctionibus vegetalium. Fnnetiones vegetationi A. et
si ii u liolies rι priiiluetioliis. Mi in iis hin clioniim vegetalionis. Mitritis hinc limi lini re priuili clionis. Functiones vos:ei: livae
si iiiii in botium iiii lividui. re prodia et i vae in honum speciei-
uiritim lue tui teli inuin i i nus ne ossarius fuit. 0ui sit ordo inter iitrii in lite PROP. l. Non immerito tres vegetalis vitae νο- tentiae seu vires ab caristotelicis assignabantur. scilicet nil trili-V .n l*n Pnt: li Va, gru Praliva; neque a octrina hore recentiorumpiae itis realiter adversatur. Recentiores in lati trili ne au-vnio illati iiii in in ciuiliuit - sed prior sine altora concilii potest in
licet liaec illum supponat. Expli alior vitae vegetativae desiit itio. An τ lII. De principio ritet in regetatibus. De quo prii et pio Ails rnio.
Piui p. ll 1 rincipium vitae vestetalium non est forma substantialis ejusmodi. quar corpori organico tribuat. non modo ut silvivens sed etiam ut sil actu. el ut si ι etirpus organicum. lhDe se iit lilia nilii ur priticipio goneruli peripateti eurum, circa stit, Alantialem P01 Iiorum ori stilii lionem, Iliud jani ostensum Pst lalsum. Tum experientia lii in ratio sualle iit se tomenta in organica actu manere iii vegetalibus. Prop ill Nihil esι in vestetalibus. quo sua-dfri possiι. esse in iis . propter eorpus org inicum. princi 'ium oliquod aetivitatis simpleae. seu subsι inliam a materialibus elementis distinetam. Id non postulant logos vegetali lim propriae-lire plantarunt unita Ν- nec earum identilas in o init ibi is suisa' inithiis nec vireS ad vitalos filii et iones ex Prestiadas necesSariae. PRup .lV , tres quindam peculiares in veste tuli ius agnoseendae sunt. quin in materici in oryan ea non vissent. II in Iamen vires non aliud esse videntur. quam vario resultantes virium mechanicarum et chimicarum . pro illi ha' sub oryanismi conditionibus operantur. Prubal ur ex I xibus v g inlluni Propriis-ex lunctionii in organicarum analyΝi- faeli S. ViruS v ιιales. - ires quoque materiae brillae ad Inaleriant organicam perlinent, licet nunsolae Vires vitule A iii vegetalibus poΝSunt concipi ut resultanies ex viribu A materitu brutae. posita coli uitio ite organismi. Alias reipsu non cKSe Vires lia,ce villites, Suadetur argumento
exclusionis, et ea h ge. qii a supernua exigere pro hii, mur. Forti tale in planiis vitae principium. in quo ni olii Sit planiae
506쪽
m echonici. orynnisti. animales. Erronea qitoriam dana opinio de vi vi nil olidi planiarum. Ν cernitur filiast tio metaphysica alliiologica . Sonsalio non est mi'ra impressio organica : nec omnifi minus Aoia sitivam perceptionem Stippoliti. PROP. l.
Ρωκ- gen tondi saevitate non gaudenι. Nam 1' nullum indi- Cium est in plantis hujus sustulia iis-2' eadem ipsis esset inutilis et noxia 5' supponit prauerea animam simplicem et invisibilem. quam in plantis ponere necesse non est. Quid di- stridum de gonpliylis et spongiariis. Pnop u Bruta animalia sentiendi faeultate proprie dicta esse praediι i. ambigendummon αι. AuctoreΝ qui contra frutiunt. Prob. pro p. 1φi ruta ha-hetit organa simillima iis . quibus humo instructus est ad Sen. Sationes exeipiendas-2' Facultatem sentiendi in brutis demonstrant variae eorum voces, et motus in diversis adjunctis-5' Eadem necessaria erat brutis ut sitiem suum naturalem Convenienter assequi possent-4' Suffragium Sen Sus con uiu-nis. Bruta non modo sensilivae perceptionis, Sed etiam Sensitivi apst litus facultatem habent. Coinracilli vas est proprietas animalis ab essentia dimanatis 27 AET II. De e pleris brutorum facultatibus. Agn0scendae sunt in bruti, aliae lacultates praeter facultatum sentienili et contracillita. lem. Veturum hac de re opinio. Diiop. lil. Animalis vita inter . Dum Sensum in primis, tum, si perseeιa siι, eus quoque sucuι latea requirit. quas veteres phaulaSiam, aestim alivam, me ui0ralivam oppellabunt. Nam l ' bruta non modo percipiunt varias quali lalus seu siles, sed eliam earum discrimen, et su0sactus sentiunt-2φ sensibilium abSeulium Specie moventur-5' percipiunt quasdam intentio ues, quas Sen Sus externus nou percipit. Naturales brutorum instinctu S tu harum in teu.ti unum perceptione initium habetit instinctus experientiam praecedit - 4 lutuntio Des quas aestitualiva percepit, bruta con-
Servant. Hae omnes iacultates ab intelligendi vi maxime di furunt 55 Aar. III rarum anima brutorum siι intelligens. Erroneae hac in re
philosophori ini sententiae Duo genera Operationum in brutis. PR0p. IV. Bruta animantia intelleclu eι ratione curenι. Nam 'siiiii iii capacia elli irritalidi illeaS uiti verSalus, ac prolude judicati liut rati0ciliati di 2' riuuam in Se Si iustitie actus reflexio neria adhibunt; Dee Suas upurationes perlicere norunt-5' nihil percipiunt, quod sensibile nun sit : nec nisi sensibilibus
bonis assiciuntur et in uventur-4' liberiale carent arbitrii 56 illlar brutorum operationes intelligentium aut rati0ciuium requirunt operationes titulorum, qua Vel ab exSpectatione casu uin simili uin, vel ex h.ibilia aequisito procedere videlitur, explicatitur per plia litarii natu ui a SSUciat iuncin . . 57Aar. IV. De vitae animulis principio. Quid Sit principium vitae ani-ntuli S. t tui p. V. Anima biutor uin es ι 3 implea eι indivisibilis. 0Piuisite. 'eteruui. Piobatur Prop. ex uatura Seubilivarum
507쪽
Darsa miliu uti erat pule disses in pergit nil veri. uuid de antiu- aiis ei polypis. Auima brutoriim uim educitur ex poti nua materiae, litumndi clinque materia eone senilur-eSt Substantia non Dotest oriri. nisi per creationem- est dependenS a corpore calis ad omnes suas operati ne&-D an at lent ex se quoad ipsum esse quo sotisu dici queat SubsistenS-ουOluιa a corpore et viis vere et eSSe debi uiι . . . . . . .
ii uenere quantitatis. Quid veniat uouime SubStantiae Spiri
508쪽
Diversae paries compositi ilicon,pleta vi eogilandi praeilii de ita conspirare imer se possunt. lil uria exinde cogitatis nascstur. Omnis cogitatio potest explicari per mutum partium Subtilissimarum. Anima vel eSt ipsum corpuS vel suli Stantia eorporea, nam recipi iur in corpora et per totii in eorpus diffunditu quod non eSt extensum, nequit assici a corporibus nec corpora percipere. Anima subest iisdem vicissitudinibus ac corpus. Nam creseit et senescit crescente et Senescente corpure- si organicae sun criones perturbentur. perturbantur quoque operationes intelligeuitae- facultatum mentalium e voltilio pen-- dei a conditionibus corporis . et a causis externis quae in mrpus aguul. Solutiones subjiciuntur 5sCAPUT II. DE ANIMAE RUEANAE MITATE. Am. I. Utrum sit eadem anima sensitiva eι rationalis. Erroneae opiniones adversus animae humanae uni late in . Diiup. t Eudem est in homine anima sensiliou ac rationalis. Probatur 'exuntiate tuti mi sensus 2 ex multiplici nexu inter facultates sensitivi ordinis ei intellectivi-5'ex illa ipsa in te, lina pugna, quae adest inter clipillitie in eι munietu. Luudautur dilli cultalos ex hac pugna deduciae 60 Aar. li Utrum anima humana sit vegetet livae vitre principium. PROP. II. Anima rationalis eι gensitiva vegetali vae quoque vitae in homine principium est. Vita vegetali, in homi ue Di igitium habet ab anima in quibusdam cerio ; quia su iactioneS E. g. Dii tralivae a vitae sensilivae uetilius exordium habeni- probabili iur in omnibus; quia l' sui clii nes vitae vegetativae stulit Ope itervoruni in quibus viget purpultius animae ivllii xu8-2 impossibile videtur animam, nihil Suis viribus agi re quum corpus agit suis- explicatur quum udo id fieri posΝii bis idem suadent
relationeS multiplices. Errant qui vul vidigineti liva in quamdam animam a Suti Siliva diversam, vel principium vitale ab anima diversum ei a viribus ni aleriae distinctum hul iiiiii inesse do-eeui. Idem dici delici de brutis . lloitio est unum vivens, quamvis ejus vita multiplex Sil Haec miliaS honi iiii nun deesset, clSi anima non cSSeι immediatum privulpiu tu oviuium orga Dicarum iiiii et iuritim
Aat. lli S alitii opinio refellitur. Pnop. Ill. Falsum plane est ani
509쪽
siim lactilem. Ex eo quoil vita Drua .ica in homin ah ωj iis anima poniloa l. non μου lii illi r. eiicilia in plantis admittendam esse animum. Eilthrynli Veg flai aute animalionem-orgatii arvi lar si in ei iones perseverat ii vitam noli Ille voluntate- in homiliis eadavere quandoque S ieer 'SS lini sapilli et ungues. Exhi ς lamon non sequitur, Vitam Vegelalivam aujmalium ab
anima nou Pelidere . . . . . . . . 69
CAPUT III. DE GITI NE ANIHR ET CORPORI s. ARτ I. De animor scde Phili Sophorum D piniones ei rea animal seisdem pyn p. l. Anima est in litto corpore ipsi eoniuncto Prob. 4ρ ex facultate sentiolidi Colliit ludi Ur ar 'um Ilium ρx eommuni sensit. Prae luditur Essugi iam Confirmatur iterum ex pluribus dillieultatibus. quas contraria SP ut talia oort. Prob. 2' ex homiliis concyplu et linitatu OR argumento ad hominem. Anima non est in corp0re eos lactu quatit italis . seu coniae ius ure vis- est lota in toto Corpore, et ista in Singulis Dius partibus. Sola anima poteSt Vere in corpore esse Est lola in parialibus corporis totalitate Essentiae . non totali late virtutis. Non omnes omnino Substantias animaleS anima informat . . 2Ait r. II. Disticultates. Si nervi qui in Sen Suum organis expanduntur, cum cerebro non commill icent, ceSSat Stuli in omnisson satio. ii quibus me Dibium diis luod e St amputa iam saei iecoriqueruntur. Se in dry rilit D mcmbro dolorem experiri. Si anima est iu lol0 Corpore. Vel exlei deretur ruin corpore vel rei, licaretur in corp0re ere Seente eor pure ere,ceret. imminuto immiti uere iur quum di VerSae corporis parieS molibus oppositis movere litur, tula quoque a lima muV retur molibus Oppo. sitis. Si lota unima e SSet tu ulla cur pυri S parte, nihil inu A esso
posset extra illam partem -eSSut praeterea iii Singuli, partibus cum omnibus Suis polentii S SuluiiuueS .... 77ART. lli. De unitionis modo M0dus unitionis animae cum eorpore
510쪽
sendi. seir nova quaedam natiira congii liillii r. Anima vires
Sua y Viril, us lira M i lim iis rusei Ny . lenialis nil mi coi. Alii maec im corpore et iij viictio est nulli ratis. Non omnis animi actus mollio corpore exercolur. Persona tali incina noc Pst anima nec
eorpus, Sed compositum ex uιroque. Uuio inter aut illain eteorpus non est hypostatica - . 80 ART. IV. Refelluntur falsa systemata. Panp. IV. Anima rationalis
non unitur eorpori u m lor mobili. Nam 1' immo est una natura Ex anima Et corp0re-2' anima. utpote iii quo eorpus Mittit. n quit esse diversa secumluui csSe a Sut j ei O A utiunte. Dici nequit animam quillo in sensitivam cor piari conjungi. non vero auinia in intellectivam. PROP. v. Systemata ea usurum Oeensi uitalium et .harni uitiae prae-i alii lilae ad animi eorporisque unitionem eoeyticandam inventa. ad sinem inepta sunι, eι in se salsa probantur Prioris syst malis expositio. Illem rojicitur. quia l' play istam ac Auli fila litialem corporis animae lue u uilio nona petillus aut rh-2 suppuriit nullam esse musarum secundaruul a clivitatem. ip i, que syiriti luis vim eo pura movet illi eum petere non pos e-S' Enn cicuti repu-snal. Alterii in sy,t illa exp0llitur. Ridici nil tim esse ostenditur. quia l' tolli L physicam uitionem ei naturae his in ance uni. tatuni-20 repit gilat culi Sciei itide 5' dust ruit omnem libertatem-4' urbitrari iiiii est . ut ille..tismo aperit viam 5' vires. qilas triuitii eorpori. ab iit dae fiuii l. PROP. Vt Systema quoque I laysi ei in fluxus. seu causalitatis, nec an inue eorporisque unitionem e lieat. nee a grasibus disti uua ιibus e, ι immune. Nam ' i illii liiiiii a me natur e viii latum 2 lion bene ei diceret eum sensu iii lim0-5' gratuitu et salso Statuit, eorpus iii alii main agore, et ita δα ere, ut Vim ejuS pei cepti valu et appulitivam au velum movcat . 85ART. V Si ne anima humana forma corporis . et quomodo .Paop. VII. Anima ratio ιι uis humuni corporis es ι lorma. N.im i ' maloriae ac sol inae liolioli es ab aristuleticis tr.idiice cur puri et an itineoni iii ex parie quadrant-2' proprietates compugili ex muturia ei surina humilii culi veniunt. Atilii a hominis est forma corpo- ris vera-per εe immediate-et essentialiter. Nun lamen idcirco
ipsit iii esse corporis, qua tale, ab anima dependet Non est admittetida in corpore forma corpore itzilis, nec formae partia Ies singularum paritum. Maleria quam anima iii formal, esteorpus orgalit cilii; . Nulla alia sorma est in homine praelerauimam ratiotialem. Atilina disti poteSt forma substantialis. Peripatetici errabant, Sulum analopiae nimis extensae vitio. Animam rati lintein formam DSSe hii multi corporis pluries Ecclesia delitiivit. Propriunt harum ut liuili uitiim objoclum. Quae sunt et ilia in hi S SuhSit iis voci hiis: Orma corporis. Uuaniam eae teliqueri lii Opi uandi libertatelli . . . 89 Alli. xl. De humanae personae identitate Luexit hac in re delira niuiita. Dii DP. , ii l. Humanae pergulioe identisas non est a ta in