장음표시 사용
81쪽
4 . Agendum nunc de unitione animae cum corpore: ae primo de extensione, ut ita dicam, unitionis hujus: an videlicet alicui parti corporis, an vero toti corpori anima conjungatur; secundo, de hujus unitionis modo. 42. Quod ad primum attinet, variae fuerunt omni tempore philosophorum opiniones. a Alii in corde, alii in cerebron dixerunt animi esse sedem et locum: n ita Τ ullius . Aristoteles toto corpore animam diffusam censuit. Mitto eos qui trium animarum sedes assignarunt, de quibus supra 1 5 . Scholastici omnes, Aristotelem secuti, animam in toto corpore residere docuerunt, Inter recentio es, Carlesius animum iterum in cerebrum reduxit, eamque in glandula pineali IH collocavit, Lancisius et Lapeyronius in corpore calloso η, alii alibi, quos memorare non vacat.
45. 0piniones hujusmodi quae in peculiari aliqua cerebri
parte animae sedem constituerunt, nullum jam amplius sectatorem habent; rationes enim physiologicae quibus illae innitebantur, explosae sunt anatomes accurati Oris Observationibus. Nihilominus plerique adhuc physiologi , ex iis qui materialis lae non sunt, animam in cerebro collocant; non tamen omnes: sunt enim qui censent eum veteribus, animam toti se corpori exhibere praesentem ; cum his consentiunt jam philosophi non pauci ; neque nobis ab hac sententia discedendum videtur. 144. Pno post Tio. I. Anima est in toto eorpore ipsi eo uncto. Iu luculeuier probant assectiones et actus ordinis sensi-llὶ ducen Tusc Lib. I. c. s.s2; .landitia pineali , seu conarium, si torpusculum tinereum, cono pineo figura sinitie. suum in cerebro, ante cer bellum. et post Pr lilim vΘntriculum. i53 Corpus callosum, seu ut alii dicunt, maxima cerebri commissura, est camera quaedam quadrilatera, quae duo cerebralia hemisphaeria eonjungit.
82쪽
.ivi, qui in diversis corporis partibus sedem suam propriam habent. Nam ibi est anima, ubi patitur et agit. Atqui pati iuret agit in toto corpore. Ergo est in toto corpore. Ad minorem demonstrandam afferri possent phaenomena phantasiae, passionum, facultatis loco- moti vae. Sed brevitatis gratia, asseremus tantummodo quae ad facultatem sentiendi pertinent. Dico igitur, sensationum actus non in cerebro, sed in organis toto corpore habere Sedem. 43. Probatur 1' ex intimo sensu. Profecto non modo corporum externorum impressiones, sed ipsum sentiendi actum sentimus. Utiusquisque autem qui sentit, nullatenus dubitat, quo in loco sit sensationum sedes, sed certus est se videre in oculo, Se gustare in lingua, se calore, frigore, dolore aisici modo in una corporis parte, modo in altera, ut vel ipsa 'Ioquendi ratio continenter manifestat.146. Hinc probatur 2' hoc ipsum ex communi sensu ; qui profecto in hac re non exiguum pondus habet. Sentire nos in cerebro ea omnia quarum Sensum in diversis organis
experimur, incredibile vulgaribus paradoxon est; iique ipsi qui amore systematis hoc amrmant ac docent, lateri coguntur, vulgare praejudicium interna experientia, quasi perpetua illusione, Suaderi; atque ita suaderi, ut practice deponi non
possit. 47. Conantur tamen internum hunc spnsum cum theoria quam amplexi sunt, utcunque componere. Aiunt enim, DOS sentire quid tim in cerebro, sed ex consuetudine quadam. Sen Sum quem experimur, ad nervorum extremitates, in sensoriis in quibus motus initium factum est, reserre. At explicandum iis manet, quomodo consuetudo haec acquiratur, et undo originem habeat. Consuetudo enim repetitis actibus acquiritur : multi vero actus a primo aliquo exordiantur neceSse est. Dicant ergo, qua ratione fieri possit, ut animus sensationem habitam ad membra primo reserat. Vel sentit animus ut sibi praesentia sibique conjuncta, omnia c0rporis membra, vel secus. Si animus proprii corporis membra non
sentit, profecto nescit se illa habere : quomodo ergo poterit sensationem aliquam ad membra primo referret Si vero
83쪽
animus omnia proprii corporis membra sentit, iam non
sentit solum in cerebro; nec reiari ad membra Sensationes, sed eas in membris experitur. Patet igitur, consuetudinem reserendi sensationes cerebri ad membra explicari non posse, nisi admittatur id quod adversariorum sententiam, ad quam sustinendam consuetudo haec in medium affertur, prorsus evertit. 48. Probatur D ex multis dissicultatibus, quae adversariorum sententiam impeditam maxime, et Omnino improbabilem faciunt. Nam cerebrum omni Sensu caret, etiam sensu tactus; atque etiamsi pungatur, incidatur, ustuletur, nullo sensu doloris asscitur. Quomodo ergo concedere poterimus, hoc organum assectiones etiam minimas aliarum corporis partium, ad se e longinquo delatas sentire, suas vero non sentirer Ad haec: organorum, structura mire Varia est, pro varietato impressionum, ad quas recipiendas illa ordinata sunt. Nervi autem per quos impressiones hujusmodi praeterfluero debent, structurae sunt uniformi S. Quomodo ergo impressio nos in organis rece Illae varietates Suas Servant, dum per nervos deseruntur' aut quomodo cerebrum diversas ex sis assectiones experiri potest Τ praesertim cum imprEssiones Omnes organorum per motum nervorum aut Spirituum, ut aiunt, ad cerebrum deserantur quo in motu ulla aut solum exigua varietas, quae esSentialis Sit, reperiri potest.
Praeterea, in hac hypothesi ad ima qualitates sensibilos
perciperet ubi illae non Sunt. Nam ad cerebrum neque lux, neque calor objecti, neque undae Sonorae pertingunt; sed solummodo nervorum ac stui di nervet motus. Cur ergo non potius nervos, nec fluidi hujus motum anima pεrcipit Τ Mirabile sane est, animam non Percipere ea quae cerebrum assiciunt, eaque solum percipere quae cerebrum nunquama nocerunt.
Mitto alia quae afferri possent. Haec sussiciunt ut concludamus, animam non in cerebro, Sed in organis sentire; ac proinde in toto corpore eSSe praeSentem.
149. 2' Probabur eadem propositio ex hominis conceptu,
84쪽
LIBER SE LNDus, LApo IiI. 75 Husquo unitate. Nam juxta opinionem quam resulamus, eorμbrum esset animae domicilium, reliquum vero corpus appendix quaedam, quam anima nervorum ope, tanquam quibusdam habenis, moveret ac regeret. Proinde in homino binae essent partes distinguendae: pars dirigens et pars directa. conjunctae inter se ut currus et auriga. vel baculus et manus si : animal vero, si quod est in homine, cerebri confiniis contineretur. Animal enim est corpus animatum :in hac autem sententia solummodo cerebrum dici potest animatum ; si tamen et ipsum animatum dici mereatur. Atqui alius prosecto est hominis conceptus ex omnium hominum sententia; alia est hominis unitas.
350. δ' Animus vel residere dicitur in puncto cρrebri indivisibili, vel in aliqua ejus portione extensa, vel in toto
Primum si dicatur. hoc punctum deberet esse centrum, quo nervi omnes confluerent. Atqui nullum in cerebro punctum est, quo nervi omnes confluant. Et quamvis nervi omnes simul confluerent, certe in punctum indivisibile conssuero nequeunt. Nervi enim non sunt lineae geometricae, sed fibrae, eaeque compositae. Fac tamen punctum indivisibile centrum esse nervorum. Huc motus Omnes coibunt, multiplices sane, et tam directione oppositi, quam impreSSionum quas reserre debent, natura. At quum motus diversi in unum punctum
coeunt, confunduntur. Animus ergo diversas impressiones, quae eodem tempore ad cerebrum deserantur, distincte sentire nequit. Hoc vero contra experientiam est: Scimus enim, nos plures easque inter Se diversas Sensationes excipere distincte posse. Εrgo.
Si vero dicas, animam vel aliquam cerebri partem vel totum cerebrum occupare, fateris jam, animam, licet simplicem, extensam Seuem occupare pOSSe. Ex quo concludemus, non repugnare quod toto illa corpore resideat; eamquo
ὶ Expressiorem similitudinem reperies in telegrapho eleetrico. In hae opinio te, alii ina he habet ut telegraphi director in fial oi e qua iam rentrali; cor hrum ui Hus cubiculum; sita metallica 3uni vervi; flatioues variae ad quaa illa periingunt, Suni fiensus.
85쪽
reipsa in toto corpore residere, si toto corpore virtutem
Ex his patet quod propositum est.
31. Ad hanc tamen animae in toto corpore praesentiam recte intelligendam, haec Sedulo notanda sunt: ' Anima nou est in corpore eo modo, quo corpus unum est in alio. Nam unum corpus in alio est hoc pacto, quod quantitas unius quAntitatem alterius circum tangit. Anima vero non Pst in corpore hoc quantitatis contactu, cum ipsa quantitatem non habeat: sed contactu suae vis, quam vi cor poris propriae conjungit, quaque ipsum corpus perficit, vivificat ac movet. 2' Quoniam anima simplex est et quantitate carens. non potest ita esse in toto eorpore, ut sit secundum unam sui partem in una corporis parte, et secundum alteram in altera; sed tota est in toto corpore, ac tota in Singulis ejus partibus. Id quod non disti culter concipies, si mente teneas quod alibi diximus 87, 3' . animam non esse simplicem ut punctum, quod est simplex in genere quantitatis; sed ut su stantiam quae quantitatis naturam excedit. Propterea quemadmodum simplex intellectio corpus attingit, quin Secundum rei intellectae partes dividatur: ita animae substantia inclivisibilis divisibile corpus totum amplectitur.5' Duo corpora non possunt se contingere. nisi solummodo secundum superficies; ac propterea contingens est contacto extrinsecum. ASt anima, quae non contactu quantilatis, sed substantiae indivisibilis virtute corpus tangit, corpus totum penetrat ac pervadit. Hinc Solum anima, ae spiritus generatim, potest essse in corpuro proprie ac vere. Etenim potest quidem unum corpus in PorOS alterius penetrare, Sed non in ipsius moleculas; ac proinde unum corpus nunquam est in altero proprie ac vere. 4' Αnima quae tota est in singulis corporis partibus lotalitate essentiae, non est tamen in Singulis ιotulitate Oirιutis: virtus enim ejus ad quosdam actus exercendos, diversa organa tanquam instrumenta, requirit. Est igitur in diversis organis secundum varias potentias.
86쪽
LIBER SEcUXDUS, CApBT il I. II 5' Quum in toto corpore animam esse dicimus. non est Putandum, Omnes omnino substantias animales anima in sor- mari. Illas enim solum partes anima informare dicenda est, quae per Se ac primo, tum animalis . tum organicae vitae sunctiones exercent. Hujusmodi autem partes omnes nerveo systρmate continentur. Igitur nerveum systema. qu nil toto corpore expanditur, atque in omnρm rius partem si brillis ac si lamentis suis serpit, est subj sectum quod immediate anima informat. CaetBra quae sunt in humano corpore, instrumenta sunt ac media vitalium operationum, vel etiam essectus.
Billieultat 3. 32. objicitur I. factum vulgatissimum, quod vi doli ostcsessarμ perspicitur omnis sensatio, si nervi qui in sensuum organis Oxpanduntur, ita ligoni ut aut recidantur, ut cum cerebro non amplius communi coni. Id m contingit in nervis motoribus muςculorum, qui voluntatis imperio Subduntur.
Ex quo concludendum videtur, quemadmodum hodii dum concludunt physiologi multi, nervos esse vehicula quaedam,
quae impressiones in ssensuum organis receptas ad cerebrum deserunt, cerebrum vero ipsum Sen Sorium eSSe commune,
atque animae domicilium. Huc pariter spectat factum alterum a Carlesio primo observatum, quod ii quibus membrum aliquod amputatum est, conqueruntur frequenter, Se in deperdito membro dolorem experiri; nempe quia ex assuetudine, dolorem quem in cerebro experiuntur, ad membrum illud, ut prius, referunt. 55. B sp. ad 1 negando consequentiam. Ex his enim factis
hoc solum sequitur, ad sensationes et ad motus necessariam esse nervorum cum cerebro conjunctionem: non vero animam in cserebro sentire, et in solo cerebro degere. Nam conjunctionis hujus necessitas aliis hypothesibus explicari potest; v. gr. quod sensatio fiat quidem in organis, sed adsentiendum requiratur reactio aliqua cerebratis 1 . Quae reactio facile admittetur, si attendamus hinc quidem hypo-
87쪽
ihesim fluidi nervet ab Dinnibus jam recipi: inde vero sensationem non par, si vam solum, sed etiam activam esse. In nervis vero motoribus fluidum nerveum a centro ad terminos periphericos deferri, communis sententia est.
Ad 2 ' petatur responsio ex alibi dictis sL. 456j. Ii quibus
membrum aliquod amputatum est, doli rem confuse experiuntur in iis nervorum ramulis, qui prius in membrum illud ac in varias ejus partes extendebantur. Vi autem phantasiae et assuetudinis, de hujus doloris sede judicant ut prius.154 Obj. II Si anima est in toto corpore. 1' vel extenderetur cum corpore, id quod ejus simplicitati opponitur vel replicaretur in corpore, id quod naturaliter fieri nequit.
29 Crescente corpore crescctret, imminuto imminueretur.5' uuum diu Ersae corporis partes Oppositis motibus moventur, ipsa quoque moveretur tota motibus oppositis, quod certe ro pugnat. Ergo. 155. Ri s p. 1' generatim, haec omnia ex aequo afferri posse contra sententiam eorum, qui in certam aliquam corporis partem animam retrudunt; nisi quis animam ponat in
puncto corporis indivisibili, id quod quam absonum sit,
supra vidimus. 56. Res p. deinde ad 1 negando disjunctisum. Anima enim nec extensionem formalem recipit, nec replicatur in corpore. Primum patet ex modo dictis si 51, 1No'j. Alterum constat ex dictis de replicatione. Replicatio enim est entis existentia in pluribus locis a equalis. Locus autem adaequatus animae est totus locus, quem corpuS humanum Occupat C. 561 . Est igitur anima in corpore, ut substantia indivisibilis, quae virtute sua totum corpus pervadit, ac perficit
Ad 2m Nego. Ea enim, crescente altero vel deserescente, crescunt et decrescunt, quae cum altero coextenduntur. Anima aut ρm corpori non coextenditur. Ad 5 i Dist.: Anima motibus oppositis movetur per se, nego: per accidens, nempe ut est corpori conjuncta, eone.
157. Anima moveretur per se, in suam subblantiam ac vim,
88쪽
dos strio corpore quod informat, alteri corpori applicaret. Rusmodi enim est spirituum motus, quod suam virtutem applii 'ent, prius rei in uno loco existenti, deinde rei existenti in loco altero si . Hoc autem motu anima non movetur. Sed movetur per accidens, videlicet ad motum corporis. Qui motus, ut passivus est. non est proprie nec so Ilus corporis, nec s0lius animae, sed compositi. Quemadmodum autom corpus ab anima habet ut se movere possit, ita anima rationa corporis habet, ut in Oppo Sitas partes moveatur. Utque nulla contradictio est in hoc, quod anima Utrumque oppositum motum intelligat, velit et active determinset, ita nulla contradictio est in eo, quod ipsa cum diversis corporis partibus oppositos motus Subeat.158. 0bj. III. Anima non est tota in singulis corporis partibus. Nam : ' Si anima tota est in una corporis parte, nihil ejus esse
potest extra partem illam. Ergo. 2' Si anima est tota in unaquaque corporis parte, essent in toto corpore cum omnibus suis potentiis; potentiae enim in animae essentia radicem habent. Sed illud salsum est, non enim anima toto cor Dore videt, aut cogitat.159. Rρs p. ad 1 Dist.: Si anima esset tota in una corporis parte Malitate essentiae, nihil ejus esse posset extra partem
illam, nego; si esset tota in una parte totalita quantitatis,
Cum anima quantitatem non habeat, nequit esse tota in aliquo loco totalitate quantitatis, sed quum dicitur tota esse in singulis partibus corporis, hoc intelligitur de totalitate
360. Ad 2 Dist. m .: cum omnibus suis potentiis in organicis, omitto: cum Omnibus suis potentiis organicis, nego. Et dist. rat. add. potentiae in organicae in animae essentia radicem haberit, cono. potentiae organicae. subd.: in animae solius essentia, nego: tam in es Sentia animae, quam in essentia corporis, nempe in essenii a Compositi, cono. Potentiae animae in organicae, cum instrumento corporeo
89쪽
non egoant. neque in hac, neque in illa corporis parte, proprie loquendo. exercentur. At potentiae organicae, cum non solius animae sint, sed animae conjunctae organo, in ea solum corporis parte esse possunt, quae ad ejusmodi potentiarum actus idonea sunt instrumenta is 51.4'j. Hinc lacullatum istarum distributio ab organis dependet.
De unitionis modo. 61. Superest altera quaestio proposita, vi dolicet do unitionis modo. Cum anima et corpus sint duae Suhstantiae distinciae, arctissimo tamen nexu conjunguntur, ita ut affectiones unius in alteram substantiam influant, ac sere in omnibus altera ab altera dependeat. Quaeritur itaque, cujusmodi sit conjunctio ista. Haec est celebris illa quaestio de commercio, quae recentiorum praesertim philosophornm animos in plures ac varias Sententias distraxit. Ab ea porro commercii voce nos consulto abstinuimus; haec namque vox quaestionem non recte collocare, et inveniendae veritatis viam occludere, aut certe impedire videtur; ut ex dicendis patebit. 162. Ut expeditior sit et clarior tractatio, primo statuemus id quod tanquam omnino verum habendum est; deinde varias opiniones expendemus, et ad statulae veritatis normam exigemuS. PstoposiTio II. Animae humanae cum eo ore eo unctio phystea est eι substantialis. ejusmodi nempe ut e duabus distinetis substantiis una eomposita substantia, una natura easurgat.163. Unitio physica et substantialis in eo sita est, quod bisse substantiae, quum ad se invicem accedunt, physicas suas proprietates in unum conserant; ita ut proprietates, vires, Operationes compositi a proprietatibus, viribus, Operationibus utriusque componentis diversae sint. Ex quo sequitur 1' unam quamque substantiam componentem suppositi rationem amittere l0. 169, 5' ἔ 2' ex duabus componentibus substantiis unum subjectum constitui, unumque Operationum
90쪽
MBER SECUNDUS, cxΡLT III. 8l Diversitas ita uus propriptatum, virium et operationum inclicium sest ac tessera, qua substantiales unitiones a juxta-positionibus ac meris mixtionibus mechanicis distingui
Substantiatum unitionum axempla manisosia habes in chimicis combinationibus. Quam enim disserunt proprietates v. g. chloruri aurei a proprie talibus chlori, et a proprietatibus aurit itemque quid magis diversum ab oxygenio et Sulphure, quam acidum sulphuricomΤ164. At substantialis unitio inulto melius inter spiritum et corpus, quam inter bina corpora concipi potest. Etenim, 1' Corpora eo melius combinantur, quo magis Oppositis instructa sunt proprie talibus. Cum igitur spiritus et corporis
proprietates maxime Oppositae sint, atque adeo contrariae, multo magis quam quaelibet corpora. spiritus et corpus ad substantialem conjunctionem aptitudinem habeant necesse
2q Αssinitates chimicae unius corporis ad alterum metaphoricae sunt, et virium extrinsecarum effectus. At spiritus veram ac proprie dictam inclinationem ad corpus insitam habero, et in seipso experiri potest. 5' Nullum corpus ad substantialem cum altero unitionem tantam aptitudinem habere potest, ut multo major in spiritu
non sit. Etenim quantumvis duae massae in combinationibus chimicis intime conjungantur, moleculae tamen unius Substantiae moleculas alterius penetrare non possunt, sed solum atomos suas constitutivas atomi S alterius interserere, et gravitatis centra Simul consu nuere, atque adeo, Si placet, suas ex imponderabili materia atmosphaeras Simul permiscere. Ast anima proprie ac vere penetrare materiam potest,
ac simplici sua substantia inis grum pervadere corpus. Multo igitur melius proprietates suas ipSi communicare, et proprietatibus corporis participare, unumque cuin corpore patiendi et agendi principium esticere valebit. 165. Nunc probatur thebis. Substantialis unitio, juxta ea quae praemisimus, innotescit ex eo, quod e duabus substautiis unum compositum ex-