장음표시 사용
131쪽
quum homo nullum dolorem , aut pericula fugit, quo Deo obediat, ejusque veritati testimonium praebeat , atque haec maxime in Martyribus eluxit. Civilis ab Aristotele definitur, mediocritas, ahia, peris, id est,
circa ea quae fiduciam aut metum ti-unt, proprie vero circa pericula, quaeir fortis opportune subit,in generoserfert, quia honestum est, quia ture est non subire atque perferre. Objechum sortitudinis est duplex,
ternum, atque externum. Internumbjectum sunt vehementes ira doris perturbationes, quas fortitudo reprimit, ne modum excedant, si forte perrexterna objecta acrius irritcntur. Nam
Fortiores quise, quam qui fortissima
vincit Moenia , nec virtus altius ire
iesi.ui&ipse Sapiens attestatur Proverb. s. ita Mella est longanimus robusto, qui dominatur in animum suum, eo qui capit civitatιm. Externum objectum rursus duplex est, commune, vel bellicum. Commune, vocantur quaevis mala
132쪽
r: DENA TvRA aut insortunia, quae in vitam commuis inem hominum incidunt. Qualia sunt ij actura bonorum , ignominia, moibi, mors amicorum,. c. Etsi ergo Aristo- telestiae ad proprie dictam sortitudi
nem non reserat, tamen qui haec mo- derate perfert sortis omnino vocatur, I l
dicendus est quemadmodum Mille lqui mortem naturalem aut casuale , ut Ivocant, non nimium extimescit quia
vir probus De Providentiae se modeste a s subjicit, In vitae futurae beatitudi Inem oculos conjicit Bellicum obje-s ictum , sunt pericula hors bellica a Qisia autem fortitudo viri civilis inbel. llo maxime elucet, maximeque hono tratur haec aequitatis causa evidentius
suscipi potest, idcirco Aristoteles in hujus explicatione maxime insistita hanc sortitudinis speciem praecipue i
Extrema quae cum hac virtute pugnant, inter iace fortitudo media est, sunt, in deseectu timidit is seu meticulositas A. ia in excessu temerit usu audacia, ham . Timisi quemvis dolorem metuiti fugit, audax vero in quaevis pericula inconsiderate ruit. Ti- mi ira propter periculona metum G cium
133쪽
uin deserit audax de temerarius ii necessitate , ex animi quodam fastu, quaevis discrimina adit Fortis autem, etsi doloris sensu non caret, pericula necessaria non fugit, sed honesta tis causa ea libenter subit et quia non nisi prudenter ab eo suscipiuntur, ideo ea constanter perfert in quo magis interuunt, eo generosius iis it obviam, quamdiu vires locum habent, aut mori honestum est. Unde, recte colligi tur viro sorti nonnunquam licere honeste fugere, sine turpitudinis aut timiditatis nota si morte suae patriae ma-igi prodesse non possit, quam vita: tum enim fugit non quia mortem metuit, sed ut se ad majus bonum reservet. Temerarius vero, pericula quidem animos subit, sed illis praeter expectationem ingruentibus facilius cedit, in fugam inhonestam conjicitur , quia certa ratione ac debito fine ab eo non sunt susceptati quapropter etiam ho --δ λι ab Aristotele appellantur, quia audaces saepe simul sunt timidi .
Vt vero fortitudinis natura coeri Fortituo,
dentius liqueat, Aristoteles hic quae dira. Fu dam sortitudinis simulachra vera ne ertitudine distinguit. t. Maxime vicina hin
134쪽
sortitudini verae est, fortitudo eorum, qui metu ignominiae &reprehensionis, aut spe honoris sortiter pugnant et qui ob metum disciplinae militaris 3 qui ob peritiam rei militaris considentius agunt, aut propter vires corporis, harmorum quibus tecti sunt qui ex ina petu naturae id faciunt, ut ob iram, dolorem , aut libidinem. s. qui ex ignorantia virium hostilium sortiter agunt. s. qui ob metum servitutis, aut spem praedae. Hi omnes enim cum propter ipsam honestatem non pugnent, vere fortes non sunt, ac proinde causa quae eos ad fortiter agendum movet es sente deficiunt, aut animum despondent. Haec omnia ab Aristotele recte dicuntur, nisi quod honestas ipsa ei extremus semper sit scopus, cum tamen vir vere fortis Ecclesia defensionem,
Deique super omnia gloriam sibi in omnibus propositam habeat. Sequunturjam aliquot quaestiones, quae ab Aristotele, aliis hic propo
Quaeritur an viro sorti nihil liceat
metuere respondetur, non tantum
licere, sed etiam honestum esse ut quaedam metuat: qualia sunt r. Res turpes, insa-
135쪽
si NovLARIBUS. ecus uxoris ret Iiberorum, ut earum
impetus humanas vires longe superent, silmina videlicet, terrae motus, nundationes marisi similiari quae tam ea
ita non sun tane tuenda, ut propter metum pusillanimus quis judicetur , aut ossicium deserat.
1. Quaeritur, utrum viro forti liceat metuere mortem Respondet Aristoteles, virum forte molestius ferre mortem naturalem, aut ex naufragio, simili casu, quia in illis tantus virtuti non est locus imo: vulnera, ac quamvis Ortem posse metuere , etiam bellicana,
sed ut oportet ; quia illa virtutum omnium, &bonorum est privatio, etsi honestatis causa eam nihilominus con- stanter subeat. Haec responsio aliquo modo tole- rari potest , si affectum naturalem in homine spectemus, quia omnis mors
praeternaturam esto violenta corporis atque animae divulsio. Videmus quoque Davi dem, atque Zechiam , viros sortissimos mortem immaturam a Deo
esse deprecatos muta per vitam suam, se Ecclesiae, & Dei gloriae magis servituro judicabant. Alioquin vero citra has
136쪽
Tetti DE VIR TvTr Bus has considerationes, cum mentem
mundi miserias , peccati inhabitantis molcstias , Dei voluntatem, vitaeque sutura felicitatem convertunt inprimissi per mortem suam Dei veritatem&gloriam sint illustraturi, morte etiam cum gaudio expectant quia mors ipsorum, sive naturalis, sive violenta, sive bellica, non est bonorum omnium finis, aut virtutum extinctio, ut hic perperam asserit Alistotelesta sed est verorum perfectorum bonorum initium, omnium Christianarum virtutum perfectio, ac consummatio.
3. Ultima quaestio, inter Philosophos olim controversa est An liceat viro forti sibi manus inferre Stoici id licere judicabant, ut Cato Uticensis suo exemplo probavit videtur illis pars aliqua esse fortitudinis mortem con
Aristoteles tamen hic rectius sentit, ct Pythagoraei, qui statuerunt id plane esse illicitum sicuti miles de statione, aut praesidio discedere non debet, nisi ab Imperatore evocetur, aut discessus tempus ab Imperatore constitutum advenerit, ita etiam homini non licere ex hac vita abire , nisi a Deo ipso
137쪽
evocetur quae sententia Christianae veritati consentanea est. i. Quia praeceptum generale est , non occides si autem alterum occidere non licet', multo minus seipsum; cum regela dilectionis proximi sit sui iri as di cetio. hi a ratio praecepto aut Genesi'. veil. o. addita , communis est adversus inferet tem aliis, sibi necem, uderit sanguinem hominis , per hominem sangula ierit 3 essunditor , quia ad imaginem suam hominem iecit Deus. qui ergo se occidit, maginem Dei in seriolat. 3. Ephes s vers 1'. Nemopropriam earnem odio hant Ergo multo minus occidit. . A Sportu exempla quae in seria pluris exstaut condemnantur a Scri
i. Denique ipse Aristotelesin hanc rationem affert quod qui ob pauper
tatem , aut amorem , aut molestum
aliquid sibi manus infert, non sortis sed potius timidus sit quum mollitudinis sit laboriosa fugere. r. Objech At fieri potest, ut quis ad malum evitandum, quod morte majus
138쪽
giendam . Ergo ex dilectione propria id sit , quae minus majori anteponit. Respons Ignominia quam Lucretia si contra voluntatem suam vim passa est, metuere potuit, servitus Numantinorum, mala sunt tristia seu poenae, non turpia seu culpae Absipo, re vero non tantum est malum triste, sed etiam turpe quia contra Dei mnaturae Legem est , ac proinde hoc illo semper est praeferendum Deinde vel signum extremae superbiae, ut in Catone mu-mantinis , qui se hostibus validioribus subjicere noluerunt vel extremae pusillanimitatis side sperationis, quemadmodum in Saul , Achitophele Iuda, dic. Qui hoc pacto spem veniae a Deo cosequendae cum vita sibi praeciderunt; diu tangores ac furias conscientiae evaderent, poenas infernales in se accele
1. Object Malum triste est praeserendum malo turpi Ergo virgini, ut manus stupratoris effugiat, mortem propriam eligere licet Res p. N. con- seq. quia stupri violenta perpellio non est scelus tuum sed alienum, mors vero
139쪽
a te tibi illata est scelus tuum, non alie
3. Objeci . At in historiis sacris e
prophanis exempla extant, quae ab Omnibus laudantur: si nempe per mortem
tuam patriae magnum aliquod bonum concilies ut Curtii, qui liberavit morte sua urbem pestes Samsonis, qui morte sua vindicavit Israelem. Resp. Non sunt facienda mala, ut eveniant bona. Quod vero exemplum Curtii attinet, id imitati non licet, quia ex postulato daemoniaci oraculi id factum, quia ex gloriae solo appetitu prosectum. Samsonis vero , qui Hebr. i. inter fideles Iudices recensetur, alia rati, quia ex- aordinarium hoc fuit, ac proinde mitari non licet, nisi haec tria concurrant. a. Vocatio ad ejusmodi publicam vindictam exercendam et . Evidens bonum atriae religioni inde oriturum. 3. Instinctus divinus, extraordinarius Q unttia in Samson sunt conspicua. De Temperaratia.c Ecunda virtus est temperantia, Graece peo' e , qua ' inra, ιτ :κώ, seu concupiscendi appetitum moderatur. Est autem temperantia , virtus qua Fo me-
140쪽
31 DE VI, Turraeus mediocriter, de ut oportet appetuntur aut fugiuntur res illae , ouae voluptate sensus alliciunt. Voluptates autem illae considerantur vel communiter in omnibus sensi
bus, vel speciatim in sensu gustus de
tactus. Temperantia, quae moderatur voluptates , ex visu , audi u Modoratu nascentes, proprio reseciali nomine caret; quia vitia hic minus noxia sunt, conspicua. Et hic quoque tamen modus est adhibendus, aut facile in utramque Pa tem peccabitur. Nam si quis initum delectatur picturis, floribus, spectaculis,. c. aut avium cantu ac musica, item odorum diu crsa copia, is in hanc virtutem peccabites si quis verox ullo harum rerum sensu assiciatur, in alterum extremum incidet. Quaeritur hic, an voluptas animi quae ex virtutum actionibus nascitur, hujus quoque virtutis objectum sit. Et ex sententia Aristotelis eam non esse hujus virtutis objectum constat, quia nemore honesta nimium delectari potest, ac proinde nec intemperantia uti Potest tamen fieri, ut homo etiam una aliqua