장음표시 사용
171쪽
Is mendacio agitur quo proximus laedi-itur. Respondeo, cum ex generalis sit, nec haec exceptio in Scriptura usquam occurrat, nobis quoque distinguere non licet. s. Quia mendacium est ex Diabolo, qui pater est mendacii, reum mendacium loquitur , ex seipso loquitur,
Ioan 8 A . . Mendacia ossiciosa expresse reprehenduntur ut Gen. 18 vers. i. Sara
inentiem negabat se risisse alii viii ne ictat, stamen reprehensa propterea fult
a Angelo, cum ex metu iudore solo sine cujusquam noxa, ut reprehensionem evaderet, mentita esset. Imo ipse Aristoteles sine exceptione hic mendacium condemnat i boni proprium esse dicit, piλ. ληF, G i. Objec . At per mendacia saepe magna bona procurantur, aut mala avertuntur. Respond. Regula immo- ta est quam Apostolus adfert, Rom. 3.
vers. 8. non licet facere mala ut eveniant bona.
i. Objest. At in . Scripturis laudan- ur quid ais, qui ob bonos fines mentiti sunt. Respoud Fateor quidem perso' nas
172쪽
pterea modus quo eos procurarunt,
non laudatur. Est ergo fallacia a dicto secundum quid ad dictum simpliciter. Deinde non vivitur exemplis solis, sed
legibus. 3. Quaeritur , an ocosa mendacia sint licita. Respons Nequaquam: nam si ossiciosa non sint licita, ut probatum: Ergo multo minus ocosa Deinde Scriptura omnem , ιλι stultum sermonem condemnat Ephes s. versi . omne verbum 'due, otiosum Matth. I et vers. 36. Ergo multo magis mendacium.
. Quaeritur : An ob bonas causas dissimulare veritatem nunquam liceat. Respond. Id quandoque liceres Vel ut periculum manifestum vitetur, exemplo Samuelis. i Sam is qui cum ad Davide in ungendum Bethlehem in proficisceretur, ex jussu isius Dei praete- aeuit aliam causam , tamen veram, nempe celebrationem publici convivii sacrificii in eadem urbe Velut aliquod bonum Patriae, aut aliis procuretura quemadmodum legimus David emasta fuisse usum in bello adversus hostes suos se Principes pios, insidiis locatis,
173쪽
si Novi A Risus Issiam, at oue aliis stratagematis etiam ex Dei mandato fuisse usos, ut victorias ab hostibus reportarent; Regina Esther Hamanem cum Rege ad convinium vocavit, dissimulata vera ejus causa, ut populum suum liberaret. Imo vero Salomon testatur Proverb. rc veri. D.
Quod fatum totum suum Firitum 'mul exhalat Sapiem vero eum reprimitione. Hac tamen cautione id faciendum, ne l. id fiat per mendacia. 1. cum proximi nostri noxa aut scandalo. 3. Violatione juris gentium . . laesione divinae gloriae, aut detrimento Ecclesiae; ubi pietatis, aut veritatis professio a nobis uste exigitur. De Comitate. I rima virtus, quae conversationem ex te: nam in civitate spectat, vocatur comitas festivitas urbanitas. Aristoteles hac virtute praeditum smA- i. r, b, cete 'mλι vocat Apostolus vero Paulus, Ephes vers. q. etdim Asiti, in Christiano condemnat. Quia tamen omnem urbanitatem Scriptura non condemnat , sed aliquam tantum, nos paucia illam ex ea limitabimus.
174쪽
Est ergo comitas seu urbanitat, ani mi mediocritas, qua in facetiis xjocis observatur, quod honestum est ac d
Licere enim viro gravi nonnunqualfrontem exporrigeres, atque animul infacetias reo cos liberales solvere, sive ipse proferat, sive ab aliis prolatos audiat, patet exemplo Isaaci, Gen. 16. v. . ubi ludit cum Rebecca uxore sua: Eliae, i Reg. s. ii qui ocose ludificatus est Bahalitassi Salomonis qui Prov. II. et testatues, Quod animi uotm D. cit medicinam corpori, sed jiritus con 'trituri exsiccat ossi Attamen non nisi sub his conditionibus: I. ut diligenter perpendatur, quid deceat persona in munus ejus qui jocos usurpat,in ejus apud quos usurpantur multa enim decent juvenes, quae non decent senes,, contra multa licent inter familiares , nae inter alienos, ii dignitate constitutos non li
1 Ut diligens habeatur ratio temporum: negotiorum, in quibus occupamur: nam jocari aut ludere in rebus tristibus, aut cum deliberatur de nego
tiis seriis L salutem communem spe-
175쪽
s iram et A RIGA S. GIctantibus, aut cum vacatur divino cultui, omnino praeter decorum est. 3. Diligenter vitanda sunt omnia petulantia obscoena profana, contumeliosa, aut abusum sacrarum dictionum atque historiarum prae se ferentia.
honesto illi joci, qui eruditionem conjuncta habent, quales sunt Apophili egmata elegantia, historiae jucundae, c. acute&sestive dicta, similia Atque ideo hic quoque sapiens cstatur Quod anon imprudentis quaerat scientiam , os aut e solidorum pascatur, ultitia Prov.
Extrema quae cum hac virtute pugnant , sunt , in ea cessurarulas hvsa ,scurrilitas, cum aut nimium affectantur facetiae, aut etiam in rebus inhonestis&fesceninis aut cum intempestive indecore usurpantur. Qui vero ex hujusmodi vitae genere sibi victum , aut utilitatem quaerunt, parasti vocantur. In defectu sini m. rusticitas, eorum, qui omni conversationei quovis tempore quosvis etiam honestos aversantur Scurrilitas tamen hic magis amedio recedit, quam Rusticitar.
176쪽
De quibusdam a sectibus virtuti sol ud. HAE sunt virtutes perfectae, de qui
bus Aristoteles lib. 3. v . Ethico
rum agit, quibus subjungit affectus
quosdam, qui inter duo extrema quoque versantur, reum virtute magnara cognationem habent , etsi proprie dicta virtus non sunt. Est autem ea Verecundia, Nemesis. Derire Verecundia graece dis vj, est laud cum in bilis affectus animi, quo timemus d decus aut infamiam ex aliqua actione turpi orituram , aut erubesci inus eandem, si aliquid forte indecens aut turpe commissum sit. Verecundia valde similis est timori, icirca quem fortitudo versatur, nisi quod itimor est ex periculis, verecundia exta acto turpi, timor fere pallorem, vere cundia ruborem producit. Quia vero verecundia objectum est, metus infamiae aut reprehensionis, exactione turpi oriens , hinc colligitur primo, eam non esieriirtutem per se, et sed per accidens quia peccando ave alito poenitentiae, post turpe aliquod commissum est signum Deinde non
177쪽
esse cujusvis aetatis, sed proprie juve
num oui affectibus aguntura nam virtute praeditus non verecundatur, quia niti turpe committit, aut a se commil- sum iri debet metuere nemo enim nau volens male agit, quod vir bonus velle non potest. Hoc autem de virtute quidem perfecta est verum, de ea tamen, quae in hac vita obtinetur, minime, quia etiam vir probus a peccato praeveniri,&pudendum quida poenitendum admittere potest. Interim tamen nonniale dicitur hic ab Aristotele banc virtutem esse maxime laudabilem in adolescentibus, quare&a Socrate, virtutis purpura appellata fuit. Huic opponitur dixis c Uc ictu, id est nimium pavidus, qui omnia veretur, id quosvis hominum congressus pavescit. In excessu vero AM- aere se impudens, qui nempe fidatem ita persticuit, ut nullam infamiam metuat, hic excessus magis a medio recedit,i est in curabilior . Iuxta illud
Cui pudor periit, is periit antequam Secundu affectus laudabilis est Ne me sis, quae est justa quaedam indigna
178쪽
rs Vi R Turr Bustio, dolor mediocris conceptus apud animum viri boni, ob honores aut commoda tributa indignis sceleratis , aut negata iis qui virtute praediti, iisque digniores sunt. De hac tamen observandum est praeceptum Sapientis, Pro v et . I p. Ne accendaris impropter maleficos, ne invideas improbis nam non erit finis emali , sed lucerna improaerum extinguetur.
Extrema in hoc affectu sunt invidia, cph, , quae omnium felicitatibus indolescit, itanum sit via , malignitas, quae ob mala aliis evenientia gaudet de voluptatem capit.
Haec ergo sunt medita, extrema, quae in affectibus ab Aristotele hic connituuntur. Unum vero ab eodem c. c. l. et observatum , a nobis hic adnotandum est. Extremorum scilicet non esse media, nec mediorum esse extrem ad id est, sicuti fortitudo, temperantia, mansuetudo, c. nunquam mala esse potest sic vitia illis contraria nun . quam fieri bona; ac si nempe aliquan id , cum modo liceret inebriari, aut scortari, aut invidere S c. Nam haec extrema fiunt vitia;& quocunque modo aguntur aut modificantur, semper extrema
179쪽
rema ac vitia manent. Absurdum est ergon reum omni ratione pugnans, quod Mitio ille apud Terentium asse- it, non esse peccatum in Adolescente scortari, potare, c. si illud caute cum modo faciat. D Iustitia. Ostrema virtus moralis, de qua Aristoteles toto libro . agit, est Iusti- tia, Graece Aem)-ση, cujus contrarium est a usae seu iniustitia. Iustitia est duplex : universalis, aut
articularis. Iustitia universalis omnes virtutes complectitur , juxta versiculum antiquum Aemorem uico rtars Pim m. Iustitia in sese virtutes continet
Iustitia haec a virtute differt sola relatione, quia virtus per se consideratur possidentis persectionem respicit, animique ac affectuum omnium in eo rectam dispositionem Iustitia vero relate in usu: fructu, quem in re publica erga alios praestat. Quapropter Iustitia merito omnium virtutum praestantissiima censetur quia
multi in rebus propriis virtute uti poss
180쪽
sunt, qui in rebus alienis commii nibus non possunt. Vnde aiantis illud a Philosoplio laudatur re, Magistratu osendet virum quoniam magistratus functio requirit , ut
aliis atque in commune omnibus consulatur.
Definitur autem haec iustitia, proba voluntatis affectio, qua apti: prompti sumus ad res ustas constanter agendas. Res justae vocantur hic et i ομι- , di est, jus ipsum , secundum quod inrep. vivendum, agendum est. Proprium enim Legi satorum est per omnia osticiorum, virtutum genera definire quid aequum, justum, vitile sit, tam civitati integrae, quam singulis ejus mem
Dividit autem Philosophus cap. p. hoc
ius in osci, si Myos Dcον , naturale 'egitimum Naturale vocat, quod ubique eandem habet vim, .non quia sic videtur aut non videtur. Legitimum vero , quod initio quidem liberum est, postquam vero constitutum fuit, obser vari necesse est. Vt mina captivum esse redimendum, hac aut illa ulna esse metiendum. Primum ubique est idem secundum pro ingeniorum , locorum,