Rationale diuinorum officiorum Ioanne Beletho theologo Parisiense authore. Opus annis abhinc ferè quadringentis conscriptum, nunc demum opera Cornelij Laurimani Vltraiectini in lucem editum, ac diligenter à mendis compluribus repurgatum

151쪽

EXPLICATIO. Ii Iaudit,ut dictum est, a Natali usque ad nstauam Epiphaniae. Vnde in quibus-lam Ecclesijs albis tam diu utuntur u bimentis,sicut tepore Paschali,& nequeunc ieiunatur, neque flectuntur genu 'ars verb altera, quae est ab octaua Epia ,haniae usque ad Septuagesimam, coli , lectitur sub tempore peregrinatio exis, k leguntur duodecim Epitiolae Pauli , bi agitur de labore eius, quem luctano ac pugnatio pertulit. Nec Ver quan- uuis ipso die Natiuitatis Domini Isaias: gi soleat, credas diem illum pertinere Π tempus reuocationis. Fit enim hoclia consideratione, dc ante Euangelium n nocturnis & ante epistolam in missa, ubd videlicet velut basis columns sup- Onatur, ut per utrunque testamentumatiuitatis Christi pernibeatur. inis ordinaue t ossicia ecclesiastica, de quibasaam diebM. m. a C A P. LVII.

TAeo autem Ecclesiastica ossicia, ut at dictum est, instituit beatus Hie-γnymus rogatu Damasi Papae,&qu anque etiam alia eas veteri & nouo te- amento legu tur in ecclςsia. Gregorius men quosdam cantus apposuit, Gela

152쪽

iis DIVIN. OFFIC. malam Papam, ut curaret sapienter o

dinare officium ecclesiasticu. Quod dili genter ille effecit, ut supra diximus. Sue autem in praedictis temporibus dies quidam duplices, utpote siquando duo si mul festa concurrant, in quibus illud obseruandum est, quod in morali philos phia dici solet. Cede maiori, &locuda

melioribus. Hoc est,utexcellentius celebretur ossicium, ac duntaxat de minori fiat commemoratio ipso die,& suu ost cium reseruetur in crastinum,' ut de P

tro dc Paulo in quibusdani ecclesijs diebus dominicis . Nam prim d quidem c lebratur de Petro, quod Princeps fuerit Apostolorum: sequenti verb die de Pa Io. sic de quibusdam alijs in diebus d minicis, ita ut dominica debeat quiescere,ac postea in hebdomada peragi. insuadmodum sane factum videmus in t stamento veteri. Ctim enim Salomontemplum dedicasset duodecimo die mensis, quo occurrebat scenophegia, celebra

uit dedicationem templi septem diebus continuis, & post dedicationem dis uatit sicenophegiam. Sunt praeterea in m pra dictis temporibus quaedam princi

pales dominicce quibus caetera' cedunt fe

praeter Pascha & Pentecos en , quae propter resurrectionem & sancti spiria

rus missionem sunt alus longe superi

153쪽

res. Atque earum quidem aliquae vi sunt praestantiores & solenniores', ita inhsmutantur officia cuiusmodi sunt domi nica in principio Aduetus,& septuage'. sima , ac illa quae est in octaua Paschae. Aliquae vero non sunt ita praestantes, quales duce hae sunt videlicet:quam vulgari nomine appellamus Laelare Hierusalem, dc Dominica in Ramis Palm rum. Nam si contingat dies Annuncia tionis in Ramis Palmarum, aut ipsb die Resurrectionis, de eo penitus tacebitur, ac die sabbato, qui praecedit dominica, qua in Ramis Palmaru vocata diximus, uniuersum Annunciationis fiet indist rium. Ipsum enim sabbatum tu,suum maiori facilὸ cedit. Ad eundem fanὸ modum si eueniat, ut in ipsa Domini PaGsione sit festum dedicationis, certe omniure eius mysterium celebrabitur in aebdomada sequenti, ut in Aseensione, i idem festum fuerit. Necesse enim est, i in aliud tempus differatur.

Quomodo ocia ecclesiastica fieri δε- beant, in qui sint eorum libri.

CAP. LVIII.

7 igitur ab Aduentu incipiamus, v atqi ita de ecclesiasticis officijs per

totius anni circulum tactare pergatis, Huo in uniuersum nobis sunt di-ζera lex in iis praecauenda, ne videlicet

154쪽

iro DIVIN. OFFI&eoactὲ fiant & indiscretὸ. Coacta est . non debent iuxta Prophetam, qui ait rVoluntarie sacrificabo tibi,&c. Sic Obal qui & Beseleel Mipellatus est, dicitux spotaneὸ aedificasse templum Domino. anquam verb sint, qui putant duos fuisse Obal dc Beseleel, & utrunq; spo

laneum in tempore. Indiscretὲ prohibetur esse, quia immudum est pecus, quod ruminat,& no findit ungula. Fissio a tem ungulae accipitur pro discretione. Qui ergo sporanea sacrificia facit de diascreta,eum diligit Dominus. Hinc statutum est a sanAis maioribus, quemadmodum Deo seruiremus discreth. Si tuerunt enim in unaquaque hora lectionem. Verbi gratia: In Matutinis de in Missa instituerunt Epistolas dc Euangelia, in alijs horis paritas lectiones, quae dicuntur Capitula. Sed quoniam in I Gone de cantu uniuersum ferὸ versetur ossicium Ecclesiasticum, operaeprecium est scire quinque esse libros lectionum in Ecclesia,ac tres cantus, scilicet Gradu rium, Antiphon artu, sc Trophonarium. Antiphonarius a digniori nomen sumpsit, hoc est, ab Antiphonis, chm dc in eodem libro contineantur Responsa de Versus. Legitur enim in tripa ita historia Ignatius Petriarcha Antiochenus audiuisse Angelos cantantes Antiphonas

155쪽

EXPLIcATIO. iri i morite, qui exinde quasdam Antiph asin Ecclesia cantari instituit, &psa nos iuxta Antiphonas tonigari. Vndetiam Antiphobor sunt appellatae respe- pCesilaodiae, sicut responsurii, his o- iae. Et clim antea confuse &quasi in horea cantarentur Psalmi & Antiphc ciae G statutum est a maioribus ut seorsim chorus sederet, &alternatim caneret, id est, ut una pars chori unu Psalmi versum caneret,atque alia alium.Incipit er-

o Antiphonarius hoc modo: Aspiciens

longe.Tametsi verb non sit Gregorianum, hoc est, a Gregorio componium , sed solummodo ab alio quodam monacho appositum. Quamobrem quidem non deberet meritb procedere ea, quae Gregorius composivit. Vsu tamen receptum est, ut ab omni Ecclesia diceretur.

Nee facile profectb est, quae longo usu

inoleverint emendare aut mutare. Caetera vero sunt sancti Gregorij. Derellauis libris. CAP. LIX. Ecundus liber est Graditarius, ita a

gradibus appellatus, eb qu diebus festis in gradus ascendi debeat atque istic

emtari in ambone . Dicitur autem am-

bonis ab ambio ambis, eo qudd locus ille ambitur gradibus vel ab ambo ambae ambo, quod nimirlim duce sint viar

italc,hoc est, in pulpito, quod situm est G ante

156쪽

Hi DIVIN. OFFIc. ante eum locum, ubi recitatur Euangelium. Oportet itaque sint ibi duo paria graduum, Vnum a sinistris, quo fiat ascesus alterii a dextris, quo dediensius fiat, iuxta illud: Per aIiam via regressi sunt in regionem suam. Diebus autem pro festis canitur in medio chori ante gradus altaris: Eius libri principium est: Ad, te leuaui. Tertius liber dicitur Trophonarius, a Graeco nomine , quod est conuersio. Nam a sine regredimur ad principium catus,vnde isc trophium Zona nominatur, qudd ab uno latere vertatur tu aliud, circueundo usque ad umbilicum. E st autem Trophonarius liber, in quo continentur ij cantus, qui cu introitu mis, cantari solent, dc maxim. quident a Monachis,cuiusmodi sunt tropi, sequentiφ, Icyrieeleyson, ct Neume. Tropi dicuntur, quia prius canitur Versus,ac postea eleyson: dc iterum verius, Eceleyson deinde. Hic etiam notandum,qubd semel diximus, neumam foeminei generis absque p. accipi pro iubilo: Pro .spiritu autem sancto dicitur Graeca hoc pneuma, pneumatis, Hebraicὸ ruath, Latine spiritus. Vnde quidem in Prosa: Descendet in te sanissum p neuma. Postremo trophonarius non habet certum principium, qui, d ad placitu canatur. Nemo enim tenetur potius hoc vel

157쪽

dicere, quam aliud. Contra Verb Antiphonarius certum habet initium, nimό-xum hoc: Aspiciens a longe: quemadmodum Graduaxij principium est: Ad te leuaui. Ab Aduentu enim incipit ecclesia. De quimque libris lictionum.

CAP. LX.NVnc de quinque libris Ieistionum videamus. Et primus quidem e bibliotheca a βιβλιοs quod liber est ,

dc ρκκκ positio. In eo enim totum continetur utrunque testamentum. Atque hinc propter excellentiam, tanquam si dignior ει maior esset , solus omnium librorum materiae nomen retinuit. Fiebant enim omnes libri ex biblo : Vnde bibliopolae venditores librorum appellantur. Vel rectius ideo liber hic dictus est bibliotheca, qudd instar cuiusdam

bibliothecae multos δc varios libros co- plectatur. Secundus verb liber est passionarius,qui tamen plures sitiat. Tertius est legendarius, quartus homeliarius, quintus denique sermologus, siue liber sermonum. Redeamus igitur ad primit, dc singulos pauid accuratius examine mus. Bibliotheca vox est ambigua de homonyma siue, ut nunc loquvnxur, aequivoca. Vno nanque nomine de locu ubi libri reponuntur, nempὸ armarium

158쪽

significat, & volumen aliquod magnum lcompactum ex omnibus libris noui de veteris testamenti. Sunt autem viginti duo volumina veteris Testamenti, quae ibi eonti nentur, & octo noui, scilicet Euangelistae quatuor , Epistolae muli. Apocalypsis, Epistolae canonicae, & Α- 'us Apostolorum. Volumina veteris Testamenti miit quinque Iibri Moysis, videlicet putateuchus, qui propriὸ apud Iudaeos dicitur thorat,id est,tex, vel librilegis, super quos iurant illi,ut nos super

Euangelia tanquam sanctoria in nouo Testamento. Sunt praeterea,qui hoc pacto enumerantur. Iosue scilicet, Iudicum cuius extrema pericope pars est libri, Ruth, Samuel, Malacnim, quae duo volumina unum reputamus, videlicet Regum, quod tamen quatuor habeat pa titiones vel distinctiones: Postea in uno volumine sequuntur alij quatuor: Isai as, Hieremias, Ezechiel dc David. Sub

uno volumine compraehenduntur duodecim prophetae minores propter nimiam breuitatem. Nouem qu. ae deinceps sequuntur reputantur hagiographa, ita tamen Vt sint autentica, riimarum liber

psalmorum, libet Iobi, tres libri Salo -

monis scilicet parabolae, siue mauis di- cere prouerbia, Ecclesiastes, de cantica canticorum: liber paralippomenon, Iu

dith

159쪽

dith & IIester. Quatuor tandem en merant apocripha, libru videlicet Thobiae, Macnabaroxu, Philonis, cuius principium est: Diligite iusticiam, de Iesu stalli Sirach,qui sic incipita Omnis Lapie

tia a Domino, dcc. appellaturque etiam ecclesiasticus. Verhm hos quatuor quia dam non recipiunt, Ecclesia tamen eos approbat quod argumentum fere habeant librorum Salomonis, etiamsi eorum autores pro certo ac verὸ no sciat. Alios duos credimus Esdram composuisse, qui totam bibliothecam veteris Testa meriti restituit, chm a Babylonijs esset combusta. Nos itaq; bibliothecam nostram, scilicet vetus δc nouu Testamentum diuerfis temporibus legimus iuxta varias historias singulis mensibus ut sic

tandem cum totius anni circulo uniue fa absoluatur. Vnde equidem non ipnoro, quin illud in Aduentu Domini pri-mb iit assignandum de declaradum, sed facilius: dilucidius apparebit si ab alio tempore incipiat assignatio..d idebeat in septuagesima.

N septuagesima ergo legimus totum pentateuchum, quoad dies isti sint videlicet quindecim ante pascha. Atq; ita quatuor oinninb cantantur historiae, nimirum ex libris Genestos, de quartus

160쪽

D N. OFFrc. de exodo. Primus liber Moysis est Genesis, in quo agitur de origine mundi: secundus Exodus, in quo de exitu agitur populi Israhelitici exAegypto: tertius leuiticus: quartus est Numeri, quintus Deuteronomius, hoc est, lex altera, cuius velut quandam tradit anacephaleosin siue recapitulationem. Per illos autem dies quindecim usque ad Pascha legitur Hieremias de liber Baruch notaris eius, ut quidam testantur, sub eodem voluismine. Et quidem Hieremis Threni siue lamentationes recitantur per triduum illud ante Pascha, quod appellamus tenebras. Dicuntur aut e Threni, eo qubdtripliciter exponatur a Paschasio, scilicet historicὸ, allegoxicὸ, &tropologicὲ. Vela monte Trenaro, ubi primbauditε sunt

animarum lamentationes. Vel ideo etiam Threni appellati sunt, qu bd in ijs post tertium quemque versum litera siealphabeti. Scriptum enim est opus illud quadruplici alphabeto, hoc est, in eo quater ipsum alphabetum de integro repetitur. Vel denique, quod verius esse puto, hae lectiones propterea diistae sitneaehreni, qudd lamentationes contineant. Apud Graecos nanque es ινρs planctus est. Sic itaque historia, quae quindecim illis diebus narratur, sumpta est partim ex libro Hieremiae, partim ex passione