Alexandri Politi de cl. reg. Scholarum Piarum ... Orationes omnes nunc primum in unum volumen collectae

141쪽

SEXTA. I 23ralissima studia excoluerit, atque in titraque illa & sapientiae & fortitudinis laude non quam m*xime excelluerit ρ Testem cito Alexandrum illum Magnum , testem C. Iulium Caesarem , icilem Carolum illum Magnum, testes Duces Lotharingos, viros foliis limos - atque sapientissimos, qui militiae & litterarum studia superioribus semper temporibus acerrime consectati, utraque illa smul laude summopere floruerunt . Sed , quoniam ha natura comparatum est, ut quae una in familia mvarios diversosque subinde homines summa atque praeclara dispersa fuerant, in unum aliquando divinitus congregentur , atque Convunianr . quis , qtiae Ducibus singulis Lotharingis praecipua antea atque eximia sue runt, belli ae pacis ornamenta , non s mul omnia in

unum tandem Fianciseum collecta e se fateatur 3 quem Imperator Caesar Carolus, qua est sapientia. singulari ac paene divina , unum omnium dignissimum judica vit , cui siliam suam natu maXimam , eandemque regnorum suorum heredem , Theresiam Austriacam , exi mia pulchritudine ac sanctimonia seminam, omnique virtute ornatillimam , in matrimonium collocaret. BeIlicae illae artes sunt, quae in summo imperatore requiruntur , scientia rei militaris , virtus, auctoritas. Quis autem Francilco rei militaris scientior, qui parva manu innumerabiles hostium copias aut vicit, aut repreΩsit, aut retardavit Θ Quis virtute Francisco praestantior, qui in summis atque gravissimis periculis exemplum sese sortitudinis bellicae militibus ad imitandum propositit, sit mmaque innocentia , fide atque temperantia bella admini travit 3 Quis propter magnam heroicae cujus dam atque excellentis virtutis opinionem , auel oritate Franciseo illustrior, qvcm sic rex eriti sunt milites acicoluerunt, nulli ut alteri cuiquam imperatori obedientiores sese atque oblequentiores vel in maximis discrimiaidus pracstiterint ρ iam vero quum Pacis a Ite S V

142쪽

etiae ac plurimae sint , eaeque omnes praeelarissimae smul atque dissicillimae, quibus populorum quiete in ter sese , & cum finitimis agςntium tranquillitas fere alisque felicitas continetur, quis ab iis omnibus artibus non summis ast caelum laudibus Franciscum extollat p Experta est nuper maximo suo hono & experitur Etruria, quanta is cura atque Providentia populis suis considat , quam legitime atque aequabiliter jussit iam administret, quam xecte atque sapienter clementia justitiam temperet, qua & quanta aequitate summi iuris rigorem mitiget , qua & quanta prudentia omnes res civiles moderetur, quam amantem denique sese suorum S publiei boni studiosum cxhibeat. Haec omnia, Procul a nobis agente Magno Duce nostro Francisco III. Lothhringo , reique Christianae caussa dissicillimum & gravi csimum bellum cum barbaris impiisque hostibus in ultimis Pannoniae finibus gerente , haec , inquam , omnia.

quae dixi, beata felixque Etruria scntit interea atque experitur per viros Prudentissimos atque stipientissimonquibus ille vice sui rem Etruscam regendam commisit, Qua ipsa in re quis divinam vereque singularem Magni Ducis nostri sapientiam non admitetur , qui ipse per sese discreverit. summaeque rei Etrulcae viros tales Pra fecerit , qui de publicis privatisque rebus deliberaturi . fidem temper ac pro litatem in consilium adhibeant paut quis Paullo Prudentior atque perspicacior animi

consiliniue ejus magnitudinem non inde facile metiatur atque sulpiciat, quod viros vitae integritate atque san stimonia , virtutisque atque ingenii excellentia magnos per sese atque illustres , ad rempublicam nomine suo administrandam admoverit Θ Quod si ille absens longeque remotus vim beneficentiae suae talem ac tantam late in Etruriam disiundit: quid sore unquam censeamus, si ipse per ieie Elxuriam invisat, ipse semet Etruriae spectandum ac fruendum Praebeat , Concurre

tem ad sese Etruriam, sibique omni laetitiae gestu plau

143쪽

SEXTA. III dentem , ipse amanter complectatur 3 Atque haec poraro votorum Etruriae summa est idque unum ac solum superest ad perfectam atque ab lutam Etruriae selicitatem. Liceat vero jam mihi, Magne Dux Etruriae, Francisce, quando non licet Praesentem , absentem te alloqui, tuaeque tibi Etruriae sensa & communia nostrum omnium vota publice exponere . Scio maxima tibi imperia esse olim divinitus destinata , nec potentiam ac majestatem tuam angustis Etruriae finibus inclusum iri; sed ad alias quoque maximas gentes eam sese e Lia longe lateque explicaturam is Manent te regna , manent te imperia amplissima atque opulentissima, &, qui Magnus nunc Dux, Magnus olim Rex nominabere VHaec omnia scio, ut multa saepe soleo in hac rerum humanarum vicimitu diue atque varietate in posterum providere. Verumtamen , Magne Dux , tua tibi se tatruria, quae te patrem ac dominum jure jam suo, ac certo habet, unice a C Praecipue Commendat. Iam v ro , te Magno Duce, novo hoc suo atque eximio splendore Etruria mirum in modum laetatur, jamque omnino, Francisce, ac Certissime sperat, te dominum ac regem suum omnem desiderii sui exspectationem adventu tuo brevi esse expleturum, ut tuo ipsa sub imperio in suam pristinam potentiam 2C magnitudinem restituatur. Ac videor jam mihi universam Etruriam . sedibus suis veluti relictis, obviam tibi prodeuntem; jamque te triumphaIi pompa, inter populorum plausus atque acclamationes , in nobilissimam hanc atque clarissimam , quonis dam etiam totius Etruriae potentistimam urbem , Pisas , jamque in Mustum hoc Etruriae , in hanc nostram Academiam , atque in hoc ipsum magnum sapientiae atque in eloquentiae Gymnasium , ingredientem videre ἔitaque juci indissima hac dulcissimaque cogitatione abruPitur atque exultat animus meus, vix ut mihi tem P 1em, quili tibi, quasi praesenti, orationem de laudibus tuis,

, itri

144쪽

tuis , qualem me certe habiturum esse consido , habeam nunc ex hoc ipta summae auctoritatis loco panegyri cam, Nunc vero in communi hac Pisarum , totiusque Etruriae exspectatione, quid Pisis, quid litterarum stu diis , quid nobis , qui studia linec litterarum profitemur, hodieque a nomine tuo, veluti tutelaris cujusdam numinis, honis ominibus ac votis auspicamur, quid tan dem matri huic studiorum, si orentissimae huic totoque terrarum orbe celebratillimae Academiae , de patroci nio ac liberalitate tua non sperandum Z quando aurea iula litterarum ac docti inarum tempora, illa, inquam , xempora, quae hic Pisis sub Christina Lotharinga he ioina, florentibus maxime propter Praemiorum uberiatatem atque opulentiam litteris, suerunt I Magno jam te Etruriae Duce , Francisce Lotharinge, aucta atque amplificata studiorum nostrorum dignitate , multo etiam beatiora atque seliciora redier t. .

145쪽

COMITI. PATRICIO. FLORENTINO VIRO. CLARISSIMO ET . NOBILISSIMO ET . DE . OPTIMIS . LITTERARUM . STUDIIS PRAECLARE . MERITO QUOD . MAIORVM . SVORVM . VESTIGIAS E C V T V SNOBILITATEM . SVAM . IN . VIRTVTE ATQUE . IN . LITTERARUM ET . ERUDITIONIS . GLORIA . POSUERIT SINGULARIQUE . SEMPER . BENEVOLENTIA DOCTOS . VIROS . COMPLEXUS . FUERIT ALEXANDER. POLITUS ORATIONE M. SUAM ε Α D. ACADEMIAM. PISANAM DE . OPTIMORUM . STUDIORUM . ASSIDUITATE ΑD. GLORIAM GENTIS . GUI CCI ARDINIAE SEMPITERNA Μ

D. D. D.

147쪽

ORATIO VILDE OPTIMO RU M STUDIO RUM ASSIDUITATE.

OVymqv m, quae in tanta tractandorum arguis

mentorum copia multo utiliora , & ad diei hujus Celebritatem . atque ad litteras Pr*mo-- vendas opportuniora , visa mihi semper sunt, ea , quam potui, diligentissime, sum ego quotannis in his litterarum studiis auspicandis oratione mea persecutus; tamen fateor, tali ac tanto conatu meo id, quod mihi jam inde ab initio suscepti muneris proposueram, me nondum explevisse. Proposueram mihi, Auditores, si immum in doctrina virum informare , & quam docti inae atque eloquentiae sormam omni ex Parte Peria sectam atque absolutam animo meo Conceperam , spectandam adolescentibus exhibere, cujus ipsi pulchritudine ad omne doctrinarum genus allicerentur . Neque vero inde aliud expectari posse videbatur, quam quod unusquilque sibi vestrum certissime pollicitus fuerat , summo ingenio adolescentes, sapientiaeque amore mirifice succensos. altissimum doctrinae atque sapientiae gradum est e allecuturos : Cum ecce vobis, stulta quaedam ac falsa, quam plerique sibi adolescentes importune induerunt, summae doctrinae ac scientiae suae persuasio . de medio eos doctrinarum cursu , perniciosissimo sane ac maximo errore , revocavit. Neque enim ulla

alia bonis litteris atque doctrinis tam detestabilis pestis R a est ,

148쪽

est , quam putare, ad summam te ante dominam per venisse, quam perveneris. Teterrimam hanc ingeniorum pestem ut ab adolescentium nostrorum animis longissi me depellam, muneris mei esse duxi, hodierno die, in hac tanta doctissimorum hominum frequentia , breviter demonstrare , quo quisque doctior cst . atque eruditior, eo majori studio in omnem ei doctrinam atque eruditionem esse incumbendum . Quod in me est , conabor equidem nihil dicere . quod non dignum loci hujus am. Plitudine , atque adolet centium nostrorum studiis esse videatura

Ac profecto agitur hic. Auditores, de summa totius eruditionis atque doctrinae . Ceteri veluti gradus sunt, quibus ad summam rerum omnium icientiam adscendimust hic apex, hoc culmen, hoc fastigium est,

non certe quidem spectare , quid & quantum quisque in doctrinis profecerit; sed quid & quantum si sibi adhuc ad summam pei sectamque doctripam proficiendum . Unde vero existimetis . viros , mortalium Omnium judi- Cio , & totius antiquitatis mitifica consens One , longe n. Plentiis mos , tantos in doctrinis progi essiis facere pOtuisse , ut nihil non scire viderentur . nisi ex eo quia sibi ii Certo perlitaserant, sese minimum ac nihil fere 1cire ρ Ιnde

enim maxime movebantur , ut multarum magnarumque

rerum scientiam , quam sibi deuste perspiciebant, multo laboriosius arque diligentius perquirerent. Unde enim Chrysippus, non ipse modo totam vitam tuam in bonarum artium, ac praesertim in Dialecticae studia a Curatissime impcndit; sed, quum de siletis educandis

Optima Praeccpta conscii beret, nullum etiam vel infantilis aetatis tempus vacuum a litterarum Cura esse

perinisit, nisi ex eo quia abiiciendae rerum ignorantiae totum vivendi spatium minime satis esse iudicavit Θ Unde illa etiam non Hippociatis modo & I lieophrasti ;scd etiam totius generis humani de brevitate humanae

149쪽

vitae querela, nisi ex eo quod multa adhuc mortales 'cum vita eos deficit, ignorant Z Unde illa quoque Aristotelis , summi & sapientissimi viri, in veteres philosophos accusatio, qui philosophiam suis ingeniis pet&ctam credidissent, quos quidem philosophos Aristoteles aut stulti ismos, aut gloriosissimos fuisse ait, nisi ex eo quia multo illi plura de philosophia nesciveranet , quam didicissent ρ Quamquam nihilo iis, hac certe in Parte . seu prudentior, seu modestior, censeri ipse debet Aristoteles , qui, quod paucis annis magnam Philosophiae accessionem factam videret, brevi eam tem Pore plane absolutam fore existimaverit. Quasi vero . Posteaquam multa perspecta , atque Cognita fuerunt . non multo etiam plura cognoscenda adhuc superessent.

Id, quod res ipsa , iam inde ab Aristotelis, & superioribus etiam Aristotele temporibus, abunde testata est, hodieque testatur , & , quod ego certissimus vobis vates, futurum praedico, quoadusque philosophiae ac litterarum studia vigebunt, in faeculorum omnium posteritatem testabitur : optimum nimirum & doctissimum quem- que philosophum plurima adhuc ignorare , multaque& magna, quae ipse prorsus nesciat, Per totam quotidie vitam addiscere. Quis enim ante Aristotelem persectior in doctrina Democrito, quem ita in philosophia versatum fuisse ajunt, ut & Physica & Ethica & Mathematica , & disciplinarum humanitatis orbem , arteLque universas tenuerit ρ Et tamen Aristoteles negat . ullum prorsus superioris memoriae philosophum plillosophiam numeris suis absolvisse. Quis paullo ante Aii. stotelis tempora, atque ipsis etiam Aristotelis tempori-hus, Platone , philosopho plane divino , rerum omnium scientior, qui disciplinis omnibus Atheniensium mire e- ruditus . in Italiam ad Pythagoricos, in Aegyytum ad y Sacerdotes , sapientiae addiscendae caussa , na,igavit 8 Quisi ipso Aristotele quis, post Aristotelem , Theophrasto p

150쪽

quis ceteris, qui in scholam Peripateticam Reeesserunti viris doctissimis atque sapientissimis, certe quidem in iis, quae ad sapientiam pertinerent, versatior atque eruia ditior 3 Quid Peripateticos dico p quum principes Celeis rarum omnium sectarum philosophi , quum astrologi atque mathematici, quum medici atque jurisconsulti . quum ii etiam, qui res sese divinas interpretari profitentur , Theologi, nervos omnes ingenii , longissimo

temporum spatio , in eo unice contenderint, ut reconditiora quaeque atque abstrus ora in medium exponerent, atque cXplicarent, summis his & persectissimis viaris quis omni doctrina rerumque maximarum notitia excultior Θ Qui tamen omnes, tantum abfuit, ut vigiliis ac laboribus suis summam atque persectam omnium

rerum . tum divinarum , tum humanarum , caussarumque quibus hae res continentur . scientiam . quam ipsam volunt esse sapientiam , assequerentur; ut ne ipse quidem sapientiae ac scientiae princeps Aristoteles rem non magni admodum momenti, sed curiosioris sit btili risque inquisitionis, Euripi illius Chalcidici naturam uLIo unquam studio explorare atque cxpilcari potuerit . Neque vero est negandum , Auditores. quod res ipsa palam loquitur , multa viros illos sapientis limos praeclare excogitasse atque detexiisse, quae occulta antea , at que in quibusdam veluti ignorantiae tenebris abdita suiΩ1 ent. Sed ut multa illi investigaverint, eruerint, cognoverint, quam multa etiam eos fugerunt i quam multa

etiam in caelo & in terris, & ia omnibus liberalissimis artibus atque disciplinis iis penitus latuerunt, quae alii post alios alii duo studio ac labore potuerunt tandem deprehendere s Satis vos hinc intelligitis, Auditores , tali ac tanta obscuritate atque ignoratione rerum , qua tum docto cuique viro ad summam rerum omnium scientiam enitendum si, praesertim si ipse est a doctrina a que cruditione instructior. Nam quo quilque doctior est Dissiti sed by GOrale