Alexandri Politi de cl. reg. Scholarum Piarum ... Orationes omnes nunc primum in unum volumen collectae

191쪽

profitendam susceperis. Quis enim in litteris atque doctrinis paullo versatior nesciat, quod a viris doctissimis

verissime atque acerrime assertum suit, disciplinas arteiaque liberalitiam 1s, ex quibus universa persectaque doctrina eoalescit, communi quodam cognationis atque societatis vinculo inter sese contineri atque cohaerere , quoque una aliqua disciplina tu altiori gradu atque oris dine posita est atque constituta, eo illam plura atque majora doctrinarum adjumenta requirere ρ Nego igitur,

Posse te, adolescens , Persectum consummatumque The logum evadere . nisi ad scientiam rerum divinarum , reis rum quoque humanarum doctrinam . & totius sacrae pro tanaeque antiquitatis, Graecaeque etiam linguae e

gnitionem adjeceris . Nego, Posse te jurisconsultum , hoe est, juiis & aequi sacerdotem , fieti, qualem te es.se oportet, numeris omnibus absolutum , ac veluti comis mune quoddam civium tuorum oraculum , nisi Dialecticam, omnemque Philosophiam, reliquasque optimas artes, duces tibi atque magistras juris dicundi adsciveris. Nego , s ummum te atque persectum in medicina esse posse , nisi ad rem medicam Geometriam atque strologiam ceterasque artes Mathematicas adhibueris . Quid p nego , posse te . adolescens , ad eloquentiam adspirare , aut oratoris grave illud & magnu ri munus suctinere , nisi cum eloquentia doctrinarum omnium eleia gantiam conibciaveris. Nego denique, posse te artem ullam , quae ad doctrinam atque erudicionem pertineat, perfecte assequi, nisi ceteIas omnes, quae connexae inter sese sunt, atque aptae , simul obtinueris . Testes appello interpretes illos divinos Religionis Christianae , viros doctillimos atque sapientissimos . qui Chri ilianam Theologiam Mim scriptis suis mirifice illustrarunt, tum

omni argumentorum atque eruditionis genere sive adversus impios transfugas ac desertores , sive adversus

philosophos exteros, acerrime defenderunt . Quid ele

192쪽

gantioris doctrinae de suit Origeni, qaid Hieronymo . quid Augustino , quominus, qui summi Theologi erant, iidem etiam ab Omni humanarum diiciplinarum scientia celebrarentur p Num quia Origenes an ineunte, aetate totum iu se ad litteratum lacrarum studium con tulit, non etiam Platonem, non Aiistotelem , non pri stam illam Graecorum lapientiam univcisam diligentissime atque accuratissime excoluit ρ Num quia Hieron mus divinos libros summa cura ac fide est intei pretatus , non etiam in omni eloquentiae humaniorisque e ruditionis studio est , quam qua maxime, vertatus p Numquia Augustinus maximus Theolonorum fuit , ceter

rumque Theologorum magister, Philolophorum doetrinas neglexit , qui in illis etiam omnibus doctrinis , atque in totius vel profanae antiquitatis cognatione ne mi ni cuiquam visus est vel eruditiis morum atque doctiilia morum vitorum concessisse Testes appello priscos illos j iiii sconlullos , Philosophiae aeque atque juris antl-stites. eosque ab omni eruditione atque discipima instilictissmos, quorum tanta fuit in iure rei pontitando

sapientia atque auctoritas, ut de eorundem ipsorum re sponsis atque scitis merito alii imaverim , quod de duo- dccim tabularum libello magnitice quondam atque a m hitio te in Oratore tuo M. Tullius, iis meliercule priscorum iurisconsul eorum respontis Plutolophorum Omnium bibliothecas et auctoritatis pondere. & utilitatis

ubertate sit perari. Num quia prisci illi juiisconsulti toti in condendo dicendoque jure occuPabamur, non e tiam Ualecticae , omnique Piulos pniae dies nocteique studuerunt 3 aut non etiam sese accurata veteris historiae notitia. bouaque omni litte latui a cxo narunt, ataque expoliverunt ρ Teltis appello piascos illos pi incipes

atque auctores medicinae , homines prosccio natos ad salutem generis humani, ideoque a Cunctis mortalibus,hO OOiis gratique a Maii caussa, maxime Omnium celebra .

193쪽

NONA. 177bratos. Num quia parens ille optimus Medicinae Hip-POcrates Uaecepta Pri.nus dedit medendi , itaque sese in omni re medica gessit. ut neque ipse unquam alios, neque alii eum unquam fefellerint, reliqua doctrinarum genera ignoravit, in quibus ille omnibus longe inter ceteros excellulty Num quia Galenus curam atque peram in medicinam, secundum Hippocratem , diligenistissimam ac paene incredibilem Contulit, non etiam Mathematicis disciplinas, non Dialecticam , non PhiloΕ- Phiam, non oratoriam , non denique Grammaticam , studiosissime atque in primis sedulo pertractavit y Testes

appello veteres illos oratores, qui tanta, quanta sum. Tu ut, eloquentia , admirabili illa , ac divina , minime Merte extitissient, nisi omnem rerum quarumque maxumarum scientiam conlecuti fuissent. Num quia Demosthenes nervos omnes ingenii atque industriae contendit, ut eloquentiae sibi in tota Graecia principatum vindicaret , ad jumenta summae Persectaeque eloquentiae adspem natus est , quae sunt reliquae omnes disciplinae 3 Num quia Cicero ita in eloquentiam incubuit, ut Fabio Quin- , taliano teste, Cicero, jam non hominis , sed eloquenis, tiae nomen habeatur, non est etiam quam diligentissime persecutus studia reliquarum omnium artium atque disciplin1rum 8 O viros illos sapientissimos , atque immortalitate dignissimos, qui quum eX tot tantisque amitibus uni praesertim sese liberalissimae disciplinae totos,

dedissent, ceteras quoque omnes liberat iis mas artes aliaque doctrinas ut sibi adjungerent, tantopere laborarunt, sine quarum pulcherrimo ornatissimoque comitatu ne il-.lam quidem unam perfecte atque integre stare posse existimarunti Haec vos exempla intueamini, oportet, Gis. Ptimi adolescentes . atque ad horum exemplorum imitationem vos studiaque vestra consormetis, ut , si sorte, magnorum illorum virorum eXemplo , uni vos disciplina:

194쪽

ceteras alias segregandas; sed eum ea quam maxime conjungendas arbitremini. ilhidque unum superesse, ut, ne doctrinarum multitudine atque varietate studia aliquando vestra interturbentur, ea quam optimo ordine dii ponatis atque moderemini. Nam quid ego hic dicam, Auditores, quam multos, ingeniosos alioquin & laboriosos homines, studio. um suorum male institutorum Poenituerit, qui, dum uni alicui doctrinae unice studerent , aliis disciplinis penitus neglectis , aut Consula nulloque ordine percursis. post magnos atque etiam incredibiles labores exantlatos, in ea quoque, quam quae Tebant , doctrina , oleum sese & operam perdidille tandem animadverterunt p quum e contrario alii vel imbecilliori initasse ingenio homines , quod studia omnium doctrinatum sua ordine pertractarunt, in summos doctissimosque viros evaserint. Qua etiam de caussa , Auditores , videre aliquando est, nonnullos de nostris adolescentibus, optimo illos atque acerrimo ingenio, t to quasi decurso praestantissimae alicujus disciplinae, ut, exempli caussa, Theologiae, aut juris civilis, aut m dicinae spatio, alios exiguum sane ex multis laboribus aut vigiliis dominae fructum I alios vero multo maXimum atque uberrimum reportasse . R id enim in disciplinis quibusque dissiciliora quaeque atque reconditiora explanat atque exponit, nisi ordo p Quid obscuriora quaeque illustrat atque patefacit , nisi ordo uid i

tam , seu Barbaram . seu Graecam , seu Romanam antiquitatem , superioremque omnium aetatum memoriam, S tempora, & locorum ac terrarum situs sub unum

veluti adspectum subjicit, nisi ordo p Quid tandem la-horem illum talem ac tantum in tot ac tantis, tamque

variis, honestissimis artibus atque doctrinis levat atque imminuit. nisi ordo p Ordo facit, ut multas simul Praeclarissimas artes clare distincteque doceamur; ordo , ut

tanta issa Ici um discendarum varietas nullam discentibus

195쪽

moram, nullumque impedimentum inserat ; ordo , ut a primis usque legendi & scribendi elementis ad summam rerum omnium scientiam non longo temporis cursis, neque multo sane labore progrediamur; ordo, ut, temporibus omnibus in certa quaedam spatia divisis atque distributis, scriptores omnes & Graecos &Latinos , jam inde ab antiquissimis, sua quemque aetatis serie gradatim perlegamus ; ordo denique , ut, quod ab homine uno in maxima quaque re, atque in omni doctrinarum genere sciri potest, totum id, qua tum per humanas quidem vires licet , cognoscamus . ordinem hunc studiorum , qui doctissimorum hominum

usu atque auctoritate est comprobatus , Vobis e go etiam atque etiam commendo, optimi adolescentes, vobis commendant Praeceptores vestri, homines omni

doctrina excultissimi atque ornatissimi, qui, tametsi suam quisque , Pro commisso sibi munere , disciplinam Profiteantur, tamen reliquas vobis vel pernecessarias. vel certe perutiles suo ipsi exemplo demonstrant; commendat nostra haec Academia, quae studia omnia a que exercitationes vestras in suas quasque horas optimo ordine dispositas esse voluit, ut ne disciplinae unius studium obstaret alteri atque officeret. Quem si vos ordinem in studiis his vestris diligenter servaveritis, bre. vi futurum spero, ut non eam modo, quam Prosessis.

ri praecipue estis , disciplinam; sed ceteras Plane Omnes,sne quibus ne illa quidem persecta esse Potest, cons

quamini.

197쪽

DE . COMITIBUS . GVIDIS ARCHIEPISCOPO . PIS AN CORSICAE . ET . SARDINIAE . INSULARUM PRIMATI ENERIS . NOBILITATE . LITTERARUMPΛTROCINIOtHRISTIANAE. RELIGIONIS. 4TUDIO TOTA . E TR VRI RΑ TQUE . ALIBI . ETIAM SPECTATISSIMO

ALEXANDER. POLIT Us

RATIO NEM. HANC. SUAM A D. ACADEMIAM. PISANAM DE . HUMANARVM . LITTERARUM AD . CHRISTIANAE . RELIGIONIS . VSVM OPPORTUNITATE 'MAGNO. ACADEMIAE . PISANALCANCELLARIO OB . INSIGNEM . EI VI ERGA. SE. BENEVOLENTIAM ET . SINGULARIA . IN . LITTERAS . MERITA HONORIS . GRATIQUE . ANIMI . CΛVSSA D. D. D. Dissiligoo by Gorale

198쪽

a. et .

199쪽

ORATIO X.

DE HUMANARUM DISCIPLINARUM AD RELIGIONIS CNRISTIANAE USUM OPPORTUNITATE.

NEgari nullo modo potest, amplissimi , ornatis.

simique Auditores. quod res ipsa palam loquitur , & publico humani generis testimonio

comprobatum est, liberales, quas vocamus , artes atque disciplinas tam magno rebus humanis usui esse ac temper tuisse. ut nullum doctrina maius atque excellentius honum concessunx divinitus hominibus esse videatur. Commoda haec atque utilitates, qnae inde a doctrina in vitam humanam uberrime atque copiosissime proficiscuntur, quum secum; expenderent atque x putarent viri doctissimi. & eloquentissimi , quibus ante me id muneris impositum fuit, ut annua haec atque I gitima coctrinarum studia oratione suae auspicarentur a mirum est, quod & quantis,i quam ni egregias ac sinis gulares litteris laudes tribuerind. quantaque eloquentia & praeclaris limorum argumentorum' copia eas ridentidem laudes amplificaverint. Qetorum: lego vest ia ficutus nonnulla etiam pro imbecillitate mea dicete eloquenter atque ingeniose conatus sume quae, tametsi non tam ingeniose ditia ..neque tam eloquenter; tamen non in

digna prorsus diei hujus ceIebritate. locique huius amiplitudine viderentur. Uerum hodierno die quam mihi valde laetandum, quod argumentum dicencti , mihi tale oblatum quale nunquin aliar. Irumanarum ut

200쪽

sciplinarum praestantiam atque dignitatem , non ex humanarum rerum usu; sed ex rebus unice divinis, atque ex Terum divinarum praestantia & dignitate , di metienda', vobis atque aestimandam proponerem. Nams ab illis quidem usibus, quos ad humanam vitam bonae omnes artes atque disciplinae maximos plurimos. 4ue afferunt, tantopere eae concelebrantur et quanto eae. em magis commendentur, necesse est, a vario ipse

rum & multipliei usu ad res divinas i Quod quidem

Patefacturum me atque illustraturum puto, si ostendero, quod mihi hodie propostum est, humanas litte ras atque disciplinas ad rem Christianam & religionem Plurimum consene. Quod si ullum unquam argumen. tum sollemni ho a & pereelebri die pertractatum apud vos est . quod Pisanae Academiae studiorumque nostro. rum splendori responderet e hoc prosecto tantum est,

ut nullum neque augustius . neque excelsus, neque ad litterarum praestantiam demonstrandam accommodatius,

neque tandem divinius, excogitari unquam possit . ILIud mihi unum timendum, studiosissimi honarum litterarum adolescentes, ne argumenti hujus magnitudini mea demum succumbat oratio, multoque ego minus dicam , quam tanti argumenti dignitas atque necessitas Postulare videatur.

Ac primum illud ego dicam , quod hic sane munimum esse videtur, sed tamen minime omnium negligendum est . sacram religiosamque doctrinam hominum Christianorum , quae scientia est altissima maximeque admirabilis rerum divinarum, pulchrius nitidius. que elucere. si humanarum disciplinarum cultus atque ornatus accesserit; indeque factum esse , ut, quo Chri

seiani Theologi a liberalibus optimisque disciplinis ex.

Cultiores atque instructiores extiterunt, eo etiam majorem iTheologiae Christianae pulchritudinem ipsi atque iste adorem coaciliaveritit. Quanto erim Cluillatia The Disit ipso by GOoste