장음표시 사용
201쪽
logia pulchrior, quantoque ad speciem liberalior atque ornatior in Basilio, in Gregorici Nagian Zeno, in Ioan ne Chrysostomo, atque ex Latinis in Cypriano , in Hieronymo, in Augustino , & in plerisque aliis hujus generis atque classis doctissimis & eruditissimis interpretibus divinis . quam in aliis plerisque omnibus, sequiorum maxime temporum , hominibus , qui , quum esse& videri Christiani Theologi vellent, omni penitus humanarum dominarum elegantia desituebantur l Litteris divinis traditum est , eos, quos sibi olim Deus ad religiosiorem sanctioremque sacrorum cultum separatim deis stinaverat atque elegei at , ex Aegypto , uti misera durissimaque tervitute opprimebantur , ita , duce atque auctore Deo, existe, ut etiam Aegyptios auro atque
argento , plurima veste, lautaque supellectile , & pretiosiori quacunque re spoliaverint. Id ipsum , auditores, sententia est atque animadversio vetus ti vera Patrum ingeniosissimorum . & acutissimorum , multo post tem pote . hominibus Christianis contigisse : quos quum Deus ex tantis illis errorum atque inscitiae tenebris , quibus apud pro sanas gentes misere tenebantur, in clarissimam
lucem vocasset, divitias it . atque ornamenta humanae
doctrinae & eruditionis ab illis genticius abstulerunt, si-hique ad meliorem Christianae Theologiae usum ingeniosis time vindica iunt. Nam . Deus bone i quantam vim auri atque algenti estiumque pretiosissimarum ex illa veluti vanae lupei stitionis Aegypto ad Theologiam Chrisianam cohonestandam atque locupletandam aLsportavit Cyptianus i quantam Lactantius i quantam Uicto- Iinus , optatus, Hilarius , quos Augustinus in libris sula de Doctrina Christiana nominatim appellat i quantam etiam Graeci plerique omnes. viri doctissimi. atque in litte iis humanioribus versatissimi. qui ex illa errorum quadam veluti tenebricosa superstitiosaque Aegypto ita ad Christianam veritatem amplectendam convolarunt . A a ut
202쪽
ut o I es omnes sapientiae atque eloquentiae Graecorum ad usus Chiistianos llerter & acute traustulerint i Hic ego non dispillo, auditores, quod est iu nostris scholis subtilius ae diligentius quaesitum . quam necessaria sit ad religionem Chiastianam Christiana et heologia . Quum enim ex oraculo divino editum sit. pestiferas opiniones, veritatique divinae ac religioni contrarias apud Christianos sui Oriri oportere e quis non videat, quod nostii h mines palam prostentur . non perutilem modo , sed et iam Christianae religioni pernecessariam esse sacram nisliquam doctrinam , quae salsas illas perniciosasque opuniones coarguat, ipsusque religionis deereta . quibus nihil firmius ac solidius esse unquam potest, ratione etitam humana ex ipsis divinis principiis sal illat atque confirmet y Ergo, si ad Christianam religionem sartam tectam servandam atque tuendam tam necessaria est The logia ; si tanta conjunctio atque necessitudo uni es cum altera , ut religio Theologia sua carere nullo modo possit quis jam vestrum, auditores, non fateaturi, quod inde certissime , & manifestissime sequitur . religioni ipsi Christianae prodesse plurimum atque eonducere liber Iissimas quasque disciplinas , quae lacrae huic Christianorum docti inae tantum decoris atque ornamenti ad pulchritudinem & dignitatem important p Nam de jucunditate quidem atque oblectatione , quam ab humanis litteris Christianae litterae mirabilem habent, quid attinet dicere p quando hoc veluti humanae eruditionis conia dimento sapientissimi quique ac politissimi Christianarum rerum Praeceptores , atque in primis C Iemens ille Aiar exandrinus , veritates di .inas ad hominum gustum parandas sibi atque temperandas censuerunt , quique in iis elegantissimi habiti sint, atque ab aurea in primis eis loquentia commendati, ii quidem Certe honarum Aristium humanaeque litteraturae elegantiam tanti fecerunt, ut vel Ioanues ille Chrysostomus, ille , inquam , Ch Dissilirco by
203쪽
DECIMA. I 37sostomus , qui Christianae eloquentiae facile inter Graecos princeps est judicatus , ad Atticam sermonis elegantiam comparand m , Aristophanem Comicum , lepidum quam qui maxime, & festivum Poetam , dies no tecque pervolutaverit. Quid p quod Latinorum Patrum vi.
ris eloquentissimis ad tantam illam tamque admirabilem eloquentiam Christianam viam atque exemplum Ciceroniana eloquentia praeivit Θ Testis est Arnobius , quem
Ciceronis potissimum libri ad salsos deos impugnandos
vetustatisque auctoritatem labefactandam, atque adeo ad Christianam religionem mirifice comprobandam plurimum adjuverunt. Testis est auditor & discipulus Arnobii , Lactantius, qui ita sese in scribendo ad Cicςr
nianum exemplum consormavit, atque effinxit , ut iato quidam Ciceronem nescio quem Cliristianum legere sibi videantur. Testis est Rhodanus ille Latinae loquentiae s sic enim ab Hieronymo appellatur Hilarius Pictaviensis, quem & ipsum eloquentiae Ciceronianae non minimam operam dedisse, indicio illud est, quod Hieronymus ait, eum libros duodecim Quintiliani stilo & numero imitatum fuisse , libelloque contra Diolcorum medicum , quid in litteris posset, ostendi L se. I cstis est, qui vel unus multorum loco esse potest, Uicionymus Stridonensis , qui vel in somnis ad summi judicis tribunal vapulare sibi visus fuit , quod esset Ciceronianus. Testis est Augustinus, qui, quum ex Ciceronis Hortensio eloquentiam quaereret , hausit inde sapientiam , qua Deum , summam illam & immortalem
sapientiam , ardentissime concupisceret, totusque ad eisum. Omnique animi impetu raperetur. Testis est iterum , & saepius , Hieronymus , quem Ciceroniana eruis ditione atque eloquentia captum adeo fuisse ferunt , ut& Ciceronis Dialogos multo majori pretio, quam Ceteros aliorum libros , sibi describendos curaret. Quo de viro sic ego alias censebam, tam praeclare eum tamvA a a quo
204쪽
que eloquenter scribere de rebus nostris non Potuisse , nisi , quam ex Cicerone eloquentiam didicerat , assidua legendi scribendique exercitatione corrohorasset. Sed quid ego haec minora de humanioribus disciplinis, magnaque earum disciplinarum utilitate diutius persequor , quum ad sacram Christianorum doctrinam liberalioribus disci Plinis nihil unquam esse possit, non dicam utilius, sed magis etiam necessarium p An vero quidquam Christiano doctori magis necessarium esse unquam possit ,
quam oracula divina, bene persecteque intelligere , ea- qtie recte interpretari y hoc est, libros eos disinos aliaque sacrosanctos, quibus divina veritas ad salutem hominum sempiternam consignata est , atque tradita . &quibus veluti quibusdam sontibus Cluisiana ipsi religio
uberrime continetur. Quis autem sacros illos libros re. cte explicet atque interpretetur , qui non sit idem interioribus quibusque ac reconditis litte iis, omnibusque li- heralibus disciplinis, & totius antiquitatis, omniumque gentium cognitione percruditus 3 Quis enim mihi sine Geometria Salomonici templi structuram , aut sine Arithmetica arcae Noemicae magnitudinem . Pro tot. tamque disparium animantium in ea arca inclusorum na- mero atque multitudine , & Pro commeatus in alimen. tum annuum copia, animo & cogitatione comprehendat y Quis sine astiorum scientia ea , quae de caelo , & stellis atque astris , c piae sertim aliquando de sole , mirifica Prorsus ac portentosa divinis illis historia rum monumentis Prodita sunt, intelligentia assequatur pQuis sine summa omnigenaque doctrina ea percipiat , quae Moses, scriptorum omnium Primus ac Princeps,
vir oppido sapientissimus . omnibusque Aegyptiorum &aliarum gentium diiciplinis excultissimus , neque juris
modo humani, tum publici, tum etiam Privati, Consultissimus , sed etiam rei medicae, sanandorumque morin
horum scientia eruditissimus, de mundi totius , Primi
205쪽
que hominis fabrieatione, summaque Dei in mundanis humanisque rebus administrandis, sanctissimisque legibus condendis providentia, & de corporum quoque salubritate ad Reipublicae salutem curanda, aselatu instinctuque divino ad posteritatis memoriam litteris mandavit y Quis sine dialectica , quis sine eximia naturae ac morum scientia , quis sine admirabili singularique sapientia librum Iobi perscrutetur, cujus quidem libri in omni genere doctrinarum tot sunt sententiae , quot verba p Liber vero Psalmorum quid ille tandem , nisi abditus quidam & occultus thesaurus totius philoia sophiae p quem quis mihi thesaurum aperiat , nisi qui philosophiae opibus atque di Uitiis copiosissime affluxe rit 3 Quid ego hic dicam de libris Salomonis, hominis
divino sane oraculo, multo omnium sapientissimi , a que in plantarum, & lapidum, & elementorum ,& cuia jusque generis animantium, terrenorum atque aquatilium , & in utraque sude viventium , totiusque naturae
historia longe versatisIimi, & de quacunque demum redisputatoris subtilissimi atque acutissimi δ uuis eos mihi, quaeso , libros explanet, nisi qui omnem philosophiae
partem, tum Graecae, tum etiam barbarae, egregie ,
atque exquisite tractaverit ρ Quid de vatibus illis divi ni sp quid de Elaia Z quid de Ezechiele p quid de Da niele λ quid de ceteris hominibus maxime sapientibus , atque eruditis' quorum vaticinia, miris illa quidem ambagibus, sed veris involuta, quis mihi evolvat atque illustret, nisi qui antiquam omnium populorum omniumque temporum historiam diligentissime exploraverit pQuid etiam de Ioanne illo Theologo , deliciis purissimis atque castissimis Christi quo nemo quisquam altius in caelum usque penetrasse, atque in divinitatem videtur . Quis altili imam Ioannis Theologiam de Verbo Divino , de Unigena illo Dci Filio . eodemque unci , solo
aeternoque Deo, probe animo recteque concipiat, nisi
qui Platonicam philosophiam a veritate Christiana optu
206쪽
me secreverit atque distinxerit, ne Pro veritate, quam Ioannes divinitus docet , somnium aliquod Platonicum amplectatur Z Quid de Paullo, summo illo Christianae eloquentiae atque eruditionis praeceptore & magistro FQuis mihi eloquentiam illam & eruditionem Paulli, plane admirabilem atque divinam , intimo penitusque perinoscat, nisi qui interiores litteras atque disciplinas Graecorum plenius uberiusque cognoverit p Quid plura' Quum libri, quos ad erudiendos instituendosque moria tales , Deo ipso auctore , hoc est, instinctu ainatuque
divino, elucubratos esse constat, omnes omnium retarum , neque divinae modo , sed etiam humanae s
Pientiae, sontes plenillime contineant, quum libri hi sacrosancti atque divini, quidquid honi ac praeelari an ceteris omnibus late libris dispersum est ae distitiam, multo simul ex collent insi atque perfectius complina tur ν quum , quae in his libris Deus syllabatim dictavit,
ea etiam , ad uberiorem humana generis in quacunquo sapientiae parte doctrinam , vario multiplicique sen1u donaverit ὲ quum , quae ex ceteris sparsim tibiis hauriri Pollunt, bonae omnes artes atque disciplinae, multo eae certius multoque purius ex hoc uno sacrorum si h rorum volumine deriventur , atque exprimantur quum denique tanta sit horum sacrorum librorum praestantia, atquc dignitas, ut, quod Graece nomen commune est librorum, id porro, ad notam quandam auctoritatis atque eΝcellcntiae, propitum ac peculiare horum divinorum librorum habeatur, quis hos libros, tam di vinos, tam sanctos, tam rescrtcs copia omni doctrinae atque eruditionis, totos investiget . atque intelligat, nisi qui omnem sibi doctianae elegantiam adsciverit , Omnemque sibi rerum omnium maximarum . artiumque
207쪽
mternam necessaria. Quod quis unquam neget, audito res p Sed , quamvis de divinis his libris plurima igno- .rare Christiano homini liceat, quae non ita ejus interis est scire , paucitque omnino capitibus, quod ad salutem cujusque sempiternam attinet, Christiana scientia definiatur: tamen quid in sacris libris, ac divinis nelcire ei unquam liceat , . qui interpretem seie eorum librorum atque explanatorem profiteatur ρ Talis autem est Theologus Christianus, hoc est , praeceptor ,& ma gister religionis Christianae r cujus profecto est, oraculae
divina , tum quae litterarum monumentis commendaradivinitus sunt, tum quae sine scripto , Deo auctore , me moriae hominum sunt tradita . itaque ad , postulitatem veluti per manus trant missa , ad nos tandem pervenerunt , exponere atque interpretari. Qui si quid forte ignorat, quod ad divinorum librorum intelligentiam atque interpictationem quomodocunc ue pertineat, nae
ille nullo modo possit tantum illud Christiani Theologi , di ν inique interpretis munus pro dignitate sustinere . Age vero, quid si Cnristiano Theologo sua est religio non explicanda modo ; sed etiam ab oppugnatoribus defendenda , & qui Christianae' religioni errores adversantur, sunt ii refellendi atque profligandi Quam multa, &quam magna, & quam multarum & magnarum rerum cognitio est huic Theologo necessariat uuid enim siqui hominum eo unquam impietatis prolabuntur, ut, quod sinisse olim Diagoras ille atheos, & Theodorus feruntur , Deum de medio tollere , divinamque providentiam e mundo , rebusque humanis , nec solum singulis , sed etiam universis, auserre conantur Nonne argumentis ex intima philosophia petitis tanta haec , tamque im manis & serina impietas falsitatis eo n. lucenda 3 Quid si contra alii, quod barbari & Graeci jam inde a vulα- stissimis temporibus secerunt, multos in mundum deos inducendω, &, quem unius foliusque Dei cultus penitus
208쪽
tus sustulit, multorum cultum deorum reducendum a . que redintegrandum suadent Nonne ficta haec & commentitia deorum multitudo ex principiis ipsis philosophiae, atque ex ipsis Graecorum interioribus litteris atque disciplinis deliruenda sunditus atque disturhanda p
Quid s impii quique perversique philosophi si
philosophi tamen ii vocandi, qui philosophia, pulcherrimo Dei munere , ad religionem conculcandam
atque perdendam abutuntur ; quid si, inquam, impii consceleratique philo phi , quales & Celses &Porphyrius & Iulianus . aliique hujusmodi fuerunt ,
in religionem Chrissianam acerbius & contumelio. sus invehuntur . & quae ejus sunt summa ac sacrosancta in primis capita, omni argutiarum genere infirmare atque abolere; vel, ut rationi humanae repugnantia ac plane falsa, in dubium revocare nituntur λ Nonne horum ipsorum philo phorum in Chνistum 1acramque Christi doctrinam maledicta ex iisdem eorum doctrinis retundenda , & , quae contra sunt argumenta , ex illis ipsis , ex quibus ducta sunt. locis dissolvenda ; Christianae vero religionis decreta quam cohaerenti χ inter sese sint, quamque nihil ea discrepans atque a recta ratione alienum . contineant, ex iisdem illis , ex quibus ea oppugnantur. disciplinis Graecorum commonstrandum ' Quid enim testimoniorum nostrorum auctoritas tametsi giavissima atque divina . apud eos unquam Ualeat , qui omnem us testimoniis fidem derogandam superbe alburantur λ ait quis etiam Cyptianum , homin m utique de nostris ejoquentissimum , atque sanet sit mum. non jure olim de impiudentia inconsultaque Iatione reprehensum fateatur, quod Demetriani im , hominem a religione Christiana maxime omnium abho rentem atque alienum, non Philo pholum & Poetarum , quorum i pie unice auctoritate nitebatur; scd no- is dumtaxat, hoc est , sacrorum Ithrorum testimoniis
209쪽
eorumque librorum una ac sola auctoritate impugnaverit 3 Vos ego appello, Christianae religionis vindices
acerrimi, vos assertores fortissimi, qui alienis armis . non nostris . decertandum vobis cum adversariis sapi a. tillime censuistis, & quae vobis maXime perniciosa atque adversia humanae doctrinae atque eruditionis arma elle videbantur, ipsa eadem ex hostium manibus eXto ra atque erepta, ad impietatem confodiendam, Christianamque veritatem vindicandam atque tuendam adhibuistis. Te ego appello, Origenes, omnium Christi norum Patrum non in sacris modo, sed etiam in humanis litteris , eluditissime r cujus variam multiplicemisque doctrinam scripta hodieque tua in Celsum satis su- Perque testantur : qui certe qualis & quantus vir , &quam admirabilis in Dialectica sueris, in Rhetorica, in Physica , in Geometria , in Astronomia , in omnibus Nathematicis disciplinis , in Ethica, in omni Philosophia , tum Graecorum , tum etiam Barbarorum , Omnique in genere eruditionis, discipulus ille tuus Gregorius Thaumaturgus in laudibus tuis clarissime & diserulisti me demonstravit. Te appello , Apollinaris , te , Cyrille Alexandrine , Oppugnator alter Porphyrii , alter Iuliani. Te quoque appello , Eusebi Caesarientis, non Porphyrii modo, sed etiam Hieroclis, hominis in primis impii atque contumeliosi. acerrime atque ingeniosissime oppugnator. Quis enim vobis ab omni politiori litteratura in muctior Vos etiam appello, qui non unius alicujus impii peiduique nominatim philosophi; sed omnium ubique gentium errores propriis certitque libris confutandos atque coarguendos sortissime suscepistis, te , Iustine philosophe, te , philosophe Hermia, te, Athenagora Atheniensis, te, Theophile Antiochene, te, Cyiensis Theodorete; te quoque de Latinis , Tertulliane , in Apologetico tuo , te , Arnobi, te , Mi
nuti Felix, te in libris tuis de Civitate Dei , summe
210쪽
atque ab Iutissime Theologorum , Augustine. Quis enim vobis in studiis humanitatis omniumque doctrinarum , atque in totius antiquitatis cognitione eruditior paut quis vobis sortius atque melius Christianam caussam contra gentes ex ipsis gentium doctrinis , atque eX
philosophia ipsa Graecorum, defendit atque obtinuit po ineptos illos homines maleque superstitiosos , qui optima haec atque liberalii sima studia vocare in crimen
audent, eaque , tanquam vana, aut etiam noxia , certe quidem periculosa, reprehendere atque insectarii Sunt quoque nonnulIi, auditores, insigni homines inscitia aliaque temeritate , qui somnio illo capti ac propemodum perterriti vapulantis Hieronymi, quod ille ellet Ciceronianus , studiosis eloquentiae adola scentitus studium quoque Ciceronis. veluti vanum, Christianoque homine , quam quod maxime, indignum . v chementer dissuadcnt. Qiri utinam ad exemplum potius Hieronymi, quam ad Hieronymi somnium . respicere seseque accommodaleatque aptare maluissenti Quis enim toto fere vitae suae tempore Ciceronem magis in oculis tulit , quam Hieronymus 3 Quis p Iuris Ciceronem fecit, quam Hieronymus 3 Quis magis Ciceronem dies nocteique manibus versavit, quam Hieronymus p Quis non Ciceronem modo , sed etiam Maronem , & Plautum , & Terentium , &FIaccum . ceterosque praestantissimos auctores & politissimos Latinitatis, magis commendavit atque ProtaVit, quam Hieronymus 3 quem, magna hominum admiratione , videre erat, grandiorem jam natu, in Beth- Iemitico I.Io gymnaso pueris & Ciceronem suum, S Maronem , & Poetas Comicos atque Lyticos, humanioris eruditionis caussa, praelegentem atque explanantem .
Quid tibi nunc, Hieronyme , consilii fui ste credendum est, ut magister talis, ac tantus Religionis Christianae. Christia uis pueris, quos Christiana tibi pietate imbuendos atque eXcolendos acceperas, Profanos gentium libros Diuitigod by Cooste