장음표시 사용
71쪽
atitem Poetas, quos ex omni doctrinarum genere scriptores non emutiat Grammaticus, non perlegat , nomenarrete non corrigat ν non judicet ξ Haee vero omnia
qui praestare queat bonus ille & peritus Grammaticus,
nisi cognitis perceptisque rebus omnibus , qnas eX Ο-mni esset plinarum genere quomodocnnque eomp lexisserint . sive etiam obiter attigerint, tum prosia , tum vincta numeris Oratione, optimi illi & praestantissimi Latinitatis auctores Θ qu, eorundem iudiem atque cenissorem ille agere , qui non sit ipse etiam omni scienta a excultus, Planeque quinquertio, hoe ast, in universo
ctrinarum orbe , quam qui minime , exereitatus 3 qualem prorsus apud Graecos suisse accepimus Eratosthenem . Ut iam Grammatica non exiguis quibuSdam , a
que angustioribus finibus terminetur ρ sed fines longe suos ad omnem doctrinam propaget, & per omnes Ia- te disciplinas pervagetur. Magna haec sunt i quis enim vestrum non fateaeur ν Auditores ρ γ fine quibus stare jam nequit scientia persecta linguae Latinae. Atque hae
tamen q aedam veluti elimenta sunt eloquen lae . Itaque haesi omnia Prisbe teneat . opus est, persectns orator . ac praeterea de his omnibus copose dicat , at . que ornate I neque tantum, quod proprium est Grammatici , verba perdisera, oportet, Omnium diiciplin
rum 1 sed & res ipsas omnium disciplinarum oration augeat atque amplificet . Sententia fuit illa nohilis in primis & praeclara Aristotelis. initio Rhetolicorum ,
eloquentiam quasi ex altera parta re sponde re Dialecticae . Quam quidem sententiam ita exponit Marcuε Tu 1ius, ut dicere velit Ari teles , hanc ν ratio no m diogendi esse latiorem , illam loquendi contractiorem . Fuid illa etiam percelebris & pervulgata in eandem senten-giam ν utricisque Artis comparatio . qua princeps iii Moicorunt, Zeno ita Rhetoi am cum Dialactica eo Mnuciat , uc conta actae in pugnum manui Dialaeticam
72쪽
manui explicitae & dilatatae similem eloqnentiam esse diceret e tanta est. tamque arcta , atque conjuncta aristis unius tum altera necessitudo. Qualem igitur. &quantum oratorem suturum putamus, qui sit idem Dialectica disciplina egregie institutus , qui de proposita qualibet re posse in utramque partem copiose smul ac subtiliter disputare, qui cujusque rei naturam explicare possit definiendo, partes dividendo . proprietates iudicando atque ratiocinando , qui denique ex ceratinis, aut crocodilinis , spinosisque quibusque quaestionibus f se ipse expediat, aditumque sibi ad omnem veritatem atque doctrinam muniat atque patefaciati Magnus ille prosecto orator; sed nondum tamen ille . quem adhuc quaerimus , & oratione . quantum possumus, estingimus. ille , inquam , Persectus omnibusque eloquentiae numeris absolutus. Quam multa enim alia in oratore, ut vera sit ejus & plena. & corroborata . & persecta eloquentia, requiruntur 1 Quis enim hominum mentes, in quamcunque Partem voluerit , impellat y orator . Quis ab ira ad lenitatem. ab odio ad misericordiam reis vocet p Orator. Quis jura civitatis constituat ac mod retur ' Orator. Quis Populo leges Pro universae rei.
publicae salute ac dignitate aut jubendas, aut vetandas persuadeat 3 Orator. Quis artes Omnes liberales, qua que ad vitam humanam aut tuendam aut ornandam pertinent. oratione illustretp Orator. Res quoque olim gestas, quaeque veteri memoria continentur, quis nitide ornateque Commemoret, nisi Orator 8 Orator Physica, Orator Mathematica, Orator Medica , Orator Cuvilia , Orator omnia. tum humana, tum etiam divina,
omni copia & varietate orationis persequitur. Deum iis Pium, quo nihil maius, nihil melius , nihil persectius. non modo verbis exprimi, sed ne animo quidem coniscipi potest. Pro humani ingenii captu atque imbecilialitate quis verbis melius adumbret , aut summae ejus
73쪽
s nitaeque majestatis , quae omnia ambit ac continet , expressiorem dicendo imaginem reserat, qu3m Orator O igitur mortalem quendam inter homines Deum Ora.
torem l o rerum humanarum dominam , Ο reginam eis
loquentiam i Et quid porro magis divinum , quam Unum hominem scire omnia. quae sciri ab homine pocsunt, & quae ici aliis aliarum quarumcunque prosecsionum hominibus maxime enitent genera singula doctrinarum . ea sibi unum illum hominem universia vindicare ξ Nisi siquis forte tantam illam tamque dissutiam,
atque., ut ita dicam , luxuriantem eloquenti m circumcidere velit, atque amputare. & Oratorem ex tanta illa doctrinae amplitudine intra sorenses dumtaxat Canis Cellos Concludere, atque coercere . Quae certe fuit levidetur opinio nonnullorum Graecorum , atque in primis etiam sortasse Carneadis apud Marcum Tullium ,eaecludendum nimirum elle oratorem ab omni elegantia doctrinae, rerumque malorum scientia, ac tantum in judicia. S conciones detrudendum . Quod ut Gra cis illis concederemus, eum nimirum statuendum esse Oratorem , qui tantummodo in judiciis, aut apud populum , copio te loqui pollet; tamen, quod Crassus ille Tullianus praeclare animadvertebat , huic isti forensi oratori quam multa essent tribuenda i perfecta juris ei.
vilis ac legum cognitio, exacta atque accurata humanorum morum notitia , aequitatis ac temperantiae, reliquarumque omnium virtutum exquisita scientia , Patriarum olim Consuetudinum . totiusque antiquitatis .
stabilis fidelisque memoria. Dicendum enim huic ora. tori de jure civili, de religione in Deum , de pietate
adversus parentes. de Charitate patriae . de licit O , de Pace, de amicitia, de ossicio, de aequitate. Agendum est ei de omni virtutum genere, tiactandi mores humani , permovendae in omnes partes hominum voluntates , inculcaudae coasuetudines patriae, veteris mem
74쪽
riae eXempla recolenda . Haec omnia forensi huie oratori ad munus suum rite explendum tribuendar quae si adsunt, ut debent, omnia, quid tum quaeso locorum Philosophise , quid elegantioris doctrinae , quid rerum maximarum ignotum ei Oratori, minimeque eXploratum fore unquam putabimus 3 Quid si praeterea ad sorenisses ipsas causias nonnulla etiam ex obscuriori aliqua disciplina , atque ex reconditis interioribusque litteris aLsumenda λ quod est a Crasso illo Tulliano diligentissime
atque accuratissime pertractatum. Nonne serensi quoque Oratori ad summam ejus generis eloquentiam ma-λimarum quarumcunque rerum ac disciplinarum scientia necestaria p Te te appello , Romanae eloquentiae Pater . Marce Tullii tete, inquam, appello , Oratorum omnium, qui iunt, qui fuerunt, qui etiam erunt. Δ.cile eloquentissime . Quis enim te magis, aut etiam melius , in sorensibus caussis exercitatus p Nonne, quum Pro Archia illo tuo publico in judicio diceres . diserte libereque consessus es, tu ppetere tibi non potuisse , quod quotidie in tanta varietate rerum diceres, nisi animum tuum doctrina excoluisses p Ita est, Auditores. Non ex usu tantum forens , sed & maxime ex doctrinae atque ex sapientiae studiis censenda est forensis ipsa oratio, in qua ut orator non omnia semper elegantis doctrinae ornamenta adhibeat; tamen inde satis apparet, utrum rudis , an bonarum artium peritus, ad dicendum accesserit . Quanquam autem haec ita sese habent, ut ne forensis quidem Orator perfectus consummatusque in suo genere esse pollit. nisi & idem fuerit omnibus optimis diiciplinis init ructus ac perpolitus; adeo ue tamen HO-quentiae majestatem atque dignitatem minuendam cenis1ebitis, Auditores, ut eam, tanquam regno suo spolia. tam , in forenses illas angustias , tanquam in aliquod pistrinum , contrudatis ' Quid enim ubique rerum , quid artium, quid cogitationum mentis nostrae, non iubj
75쪽
ctum sit orationi & qua proposita de re non dicat ars ipsa bene dicendi 8 Quod si de omnibus omnino rebus possiimus dicere; cur non etiam de omnibus benedicerep hoc est, & scienter , & com posite, & ornate, . i& copiose dicere. Haec est autem illa vera , illa peris
secta, illa omnibus numeris absoluta eloquentia r qua qui praeditus sit, eum nos dicimus nullius expertem esse ornamenti; sed omnium rerum magnarum , Omniumque artium ingenuarum scientiam tenere, atque, ut uno omnia verbo complectamur, compotem eum eta sapientiae. Quis apud Homerum eloquentior Nestore pcujus ex lingua melle dulcior fluehat oratio. Nemo etiam quisquam apud Homerum Nestore sapientior . Neque frustra rex ille regum Agamemnon optabat , ut
Nestoris similes decem haberet. Quod si ei contigisset, minime dubitabat, quin brevi Trojam esset expugnaturus. Quis eloquentior Platonep quem sic uberem ac copiosum an diccndo suilIe aiunt, ut, si Graece Iuppiter loqueretur, Platoais instar locuturus suisset. Fuie ille etiam lapientissimus ἐε neque immerito ipse habitus fuit quasi quidam Deus philosophorum . Quis in dicendo pi acstantior Aristotele ρ qui etiam eloquentissimis vi. ris visus est sumen fundere aureum orationis. Certe quidem Aristotele nemo quisquam fuit, qui plura arti Rhetoricae ornamenta atque ad jumenta 1 ubministraret . At enim tantus hic rhetor, fuit etiam summus philosophus , quem propter sapientiam iunctam eloquentiae, Philippus Macedo Alexandro filio doctorem accivit. Quis etiam in eloquendo divinior Theophrasto p qui adi. initate loquendi Theophrastus est appellatus. Fuit &ipse magnas philosophus , ac propemodum divinus, quem philosophiae, doctrinarumque omnium studia tanto ardore persecutum esse ferunt, ut vel moriens naturam acculaverit . quod cervis & cornicibus vitam
76쪽
ta esset longinquior. Omnibus persectis artibus , omni doctrina facile erudiretur. Quid plerosque alios, de
Graecis potissimu in . Commemorem , quo eloquentiores, eo etiam ab omnibus iis artibus , quae sunt libero homine dignae, atque a sapientia instructiores Quid Periclem illum Atheniensem , tanta virum eloquentia , ut sulgurare, ut tonare, ut Permiscere Graeciam diceretur eum maximarum rerum scientia imbuerat physcus ille Anaxagoras. uid Hippiam illum Eleum, virum, quam qui maxime eloquentem p quem fama est quinquennali Olyinpiacorum ludorum celebritate summam illam suam in omni rerum genere eloquentiam cunctae paene Graeciae audienti, maxima hominum admiratione, ambiriosius venditasse. Ille Geometi iam, Musicam , Grammaticam , Poeticam , Physicam , Ethicam , Politicam . ariates omnes omnesque doctrinas perdidicerat. Quid Gorgiam illum Leontinum . quem Primum memoriae Proditum est in conventu Poposcisse , qt a de re quis vellet audire ' omnium ille rerum atque artium scientiam fuerat consecutus . Quid Xenophontem , Cujus voce Musas quasi locutas crediderunt Θ permultum ille in Socratica philosophia profecerat. Quid patrem illum eloquentiae Isocratem . Cujas aemulatione motum fuisse A ristotelem serunt, ut rerum Cognitionem Cum orationis
exercitatione Conjungeret. Nihil sine videtar Itbcrati de maximarum rerum scientia ab ille , de quo adhuc adolescente extat in Phaedro Platonis graviisimum judicium Socratis , viri multo omnium sapientissimi , iam tum in hominis illius mente notam philosopbiae qua dam minime obseuram sui ire. Quid principem illum oratorum atque cloquentiae Demost lienem , ad quem audiendum, pio plex summam vim dicendi . Concursus ex tota Graecia fieri solitos tradiderunt Plato tirum Demosthenes frequenter auditia, plurimum etiam lectitavisse dieitur. Quid p Dies me de ficiat . Auditores , si i
77쪽
magnos illos Graeciae oratores velim singulos e nummitare, qui non tam ab eloquentia, quam a doctrina &sapientia, ex qua ipsa eorundem eloquentia extitin, per- celebrantur , Thrasymachum Chalceilonium , Protagoram Abderitam, Prodicum Chium, Lysiam , Aeschinem , Hyperidem , Demetrium Phalereum , alios illos
hene multos , ac propemodum innumeros principes loquentiae, quos ex Isocratis ludo, tanquam ex equo
Troj no heroes, prodiisse memorant p Quid si enumerare etiam velim Latinos 3 Lucium Crassiim mitto enim Marcium illum Catonem Censorium , Oratorem νut priscis illis temporibus, satis honum, atque et quentem Marcum Antonium , in Scaevolam , Catulum , Puhl. Sulpicium . C. Cottam, Hortensium, Cajum Licinium Calvum, C. Iulium Caularem, M.
Brutum, ceteros Oratores Romanos, litteris ac doctrina non minus Clatos, quam eloquentia, quos in Bruto suo quid enim & posteriorum temporum oratores reseram p acerrimo iudicio persequitur , ac recenset N. Tullius, ipsumque Marcum Tullium Ciceronem .
Quem , Deus bone . Oratorem nomino , Cum Cicer
nem nomino i Cujus nomen non hominis jam nomen est, sed eloquentiae , ut in uno jam Cicerone , tanquamio perfecto quodam eloquentiae exemplo , conquiesceniadum nobis tandem esse videatur. Quis enim in dicendo persectior Cicerone λ quo , tauquam regula, Prois gressus in eloquentia suos metiantur, opus est, quicunque cloquentiae studia mercent. At enim Cicerone quis
etiam, sapientior 3 quis reconditis interiolibusque litteris eruditior ῆ quis in omni Optimarum dilciplinarum genere versatior 3 qui sese totum ad sapientiam applica verat . qui, quum a in Scaevola jus cibile didicisset . principi Academiae Phioni totum sese in philoibphia erat diendum tradideiat; qui lub Stoico Diodoro tele in Dialectica studiosistune exercuerat, valuique vjua philoin
78쪽
sophi liberalissimis artibus atque multis plurimum operae dederata qui omnia, quae ad sapientiam atque ad
variam eruditionem pertinerent , quaesiverat , audive
Tat. legerat. disputaverat; qui, quum celebre jam nomen esset in foro adeptus , Athenas prosectus , studium Philosophiae . a prima adolescentia cultum . & semper auctum, auctore ibi, & doctore Antiocho, veteris Α- cademiae nobili in primis philosopho , renovaverat . Proh , Deus immortalis 3 tanti ne fuit Ciceroni, eloisquentem fieri, ut, eloquentiae comparandae Caussa , nullum non doctrinarum genus inquireret, nullam non philosophiae partem summo studio prosequeretur, tois tamque etiam Asiam eo consilio peragraret, ut doctassumorum virorum praeceptionibus eloquentiam suam coria Toboraret atque perficeret Tanti prosecto fuit , Auditores. Neque enim, nisi Cicero maximarum rerum &Pulcherrimarum copia pectus suum onera det, nisi philosophiam, matrem illam omnium non modo bene factorum . verum etiam hene dictorum . impensius exe luisset, nisi exquisitioribus iis litteris, ex quibus , tan- Quam ex sente . manat persecta eloquentia , diligentius
studuisset , nunquam mihi credite , Auditores ad
tantam illam , tamque admirabilem ac divinam eloquentiam pervenisset. Quod sicut mirabile videtur , scientiam
Terum tantam, quantam ad persectam eloquentiam requirimus, in mentem unius hominis polle unquam CR-dere; illud vero multo est mirabilius, posse unum alia quem , qui non omnia illa sciat, tamen de illis omnibus, perinde quasi ea omnia apprime sciat , & ornatissime & copiosistime dicere, quod est proprium Perinsecti Oratoris. Et quid tandem aliud esse caussae Put
iis , quamobrem Persecti oratores tam pauci ex omni hominum memoria reperiantur, nisi quia eloquentia ,
ut bene ajebat Tullius, majus est quiddam, quam ii mineε opinantur, di pluribus ex artibus studiisque colis Diqitigod by Cooste
79쪽
lectum. Id autem quum sit multo omnium dissicillumum . nimirum unum hominem in hac nostra vitatam brevi , & occupationibus tam districta, mentiae cogitatione Omnia comprehendere , quae oratione varie copioseque illustrentur; quid mirandum , si , quum in omni alio disciplinarum genere permulti homines Pe secti floruerint ι tamen in hoc genere eloquentiae Per-Pauci , atque adeo paucissimi. p ersecti summique homines excelluerint y Quod argumentum, per sese satis amplum atque magnificum , altius multo atque excelsus exaggerat Marcus Tullius. Summi enim viri omniisque sere ex parte persecti, per Deum immortalem , quam multi in Dialectica omnique philosophia i quam multi in Geometria . reliquisque Mathematicis disciplinis i quam multi in re medica, in jure civili, in quihusque aliis Optimis artibus ac doctrinis i Quotus vero quisque est in tanto disertorum numero, atque in tamia discentium multitudine , qui eloquentiam omnibus suis partibus ac numeris eXpleverit, atque absolverit , Orator p paucissimi equidem sunt ex omni doctissimorum
hominum numero, atque ex omni tem Porum mem
Tia , Persecti Oratores, unus fortasse aut alter ἰ & , si Per vos licet, Auditores, ego etiam dixerim , pers ctum Oratorem neminem adhuc unum extitisse. Quid , an non illi eloquentes, an non illi Oratores perfecti . qui tamen sunt a me in eloquentissimis totius antiqui. tatis hominibus adnumerati , Graecae Latinaeque et quentiae , ut ii quidem videntur, Principes atque auctores p Abst verbo invidia, Abditores. Nemo illorum unus satis eloquens, nemo prorsus Ierfectus & absoluistus Orator . Et si enim viros eos dixi eloquentissimos , mosque vobis. adolescentes. tanquam abso Iulum quoddam Pei sectae eloquentiae exemplum , ad imitandum proposui , ipsorumque ego eloquentiam summis ad Cae lum laudibus extula itamon aperte cum Quintiliano pa
80쪽
lamque profiteor, me ita ex vulgi consuetudine esse lo cutum , ut cum hominem quendam sapientissimum at que prudentissimum Praedicamus: Cui tamen multum deest ad sapientiam , multum ad prudentiam . Nam sidieta mihi mea ad fidem atque ad regulam exigenda sunt veritatis; sunt illi quidem , quos, eloquentiae caus sa , nominabam , tolerabiles ac boni etiam plerique Oratores: sed tamen longe iidem absunt ab eloquentia Quid p an non eloquens Demosthenes ρ an non eloquens Al. Tullius p quorum alter Atticam eloquentiam usque
eo corroboravit, ut Athenae nunquam antea visae fue
rint eloquentiores; alter Latinam eloquentiam genuisse etiam in urbe Roma dictus est , nedum corroborasse . Quod bona venia vestra dicium sit, Auditores, ne Deiamosthenes quidem satis mihi eloquens, neque vero Marcus I ullius. Sint magni illi viri. quantum vultis , a prorsus admirabiles quis enim neget ρ in dicendo e tantum illi studio atque industria in eloquentia prosecerint, quantum nemo adhuc quisquam mortalium t tales deis nique sese illi ad eloquentiam duces ac magistros Prae-huerint, quales studiosus quisque eloquentiae certissime aemuletur. Esto. Quid tum p an ne idcirco persectus Orator Demosthenes , qua ob dura quaedam atque in t erabilia verba valde reprehensus fuit, atque exagitatus ab Aeschine . qui neque Ciceroni satisfacit. nec temperyures e us ιmplet; qui ut unus inter ceteros in omni genere dicendi emineat. tamen secundus videri possit a
Cicerone. Quid enim .s Tullium, quod mihi semper Valum tuli, quadam tenus praeseram Demostheni p Et ruentior enim quum mihi Orator quisque, quo sapien-eile videatur , atque eloquentiam sapientia metien-
. Putem , sic autem Cicero Platonem in Plutosophia
Remulatus fuerat, ut Platonis ubique sapientiam adae uaVerit; cur, quantum divinus ille Philolopnus Plato