장음표시 사용
111쪽
fili I.- De iii, et obligatione legis irritatiιι s. Q. 1. Quid est irrita fio legis, et quotiι-
R. Irritatio est abolitio aetus, qui a Iis. quin esset Walidux. Irritatio duplex est rpoenalis et legalis. Prima est, qua aelus aliuquis irritatur in poenam peccati: Sic V. g. irritatur cons utio fructuum Beneficii alipo lacia, qui noras omittit. Altera sest, qua ac lus aliquis irritu tur ob bonum commune: sic v. g. irri latur matrimonium inter con- saguineos et assinses ob d cstntinm, Pt matrimonium clandestinum ob poriculum fraudis.
n. Certum est, vel ipsam segem humonam inhabiliιantem,sauem in foro externo PsseClum Suvm sortiri ante sententiam, nisi utiter Drat peculiaris consuetudo. Se iis Du-5tranea omnino esset hac in re judicis sententia, cum nymo nequirere possit id in
quod nullum jus habet. Sic v. g. qui Secundum Beneficium adipiscitur incompatibile cum primo inhabilis ad illud possiden.
sum ipso ossicitur, nisi huic ronuntiet. Diximus 3: rei ipsam legem humanam 'id enim mullo magis currit ue lege naturali. si aclum prohibunt ob vitium inhaerens ipsius actus substantiae; quia, natura reio Structa, d 3struitur necessario reS ipsa. Hinc eollatio Β'noscii oh Docuniam non S lum illicita, si is suapte natura est invalida; Cum vondatur res Ox se in vendibilis. 2 Legem inhabilitantem; si enim lox Prohibeat lanium, aclus Psint quid 'm irritandus, non ustro sex se irritus, nisi alio modo intonlio logislatoris manifestetur. Hincise legibus Delosiasticis logitur: mulιa sieri prohibentur quete, si facta fuerint, obtianent roboris firmitat m l I . tuom si aluitur
hibet quidem contraelus fieri 'ser vim, dolum, ac errorem; si tamen initi sint, eos declarat posse roscindi: quod probat pos r Se valore s2l. Porro vjunt in civili tunc CSSP actus irritos, si lex dicat nulli di piens diritto; irritandos. si dicat simpliciter non si mira , uti declaratum fuit d9 Codice Galliarum , cui celeri adeo consormes
. 3 5atrem in foro eaeterno illico omelum
sortiri; utrum enim etiam in conscientia lex
rGlvi S sosi lilia lui tuns aule sontentiam obtineat, id certum ost de lege Ecclesiastica; cum haec directe respiciat bonum animarum. At de civili logo disputant. Alii negant. quia lex inhvbilitans ost odiosa : und dici pol est quod aufert tantum obligatione civilem , ut nempe neget essectus civiles: sed adhuc firma est obligatio conscientiae, Seu naturalis. Alii vero ossirmant ipsam quoque in consciμntia obligare ante sententiam; quia lex irritans fundatur in praesumptione periculi fraudis, quod semper adstst. Lata igitur est ob bonum publicum, ad consulendum plurium infirmitati; atque ad scelera
plurima avertenda. Haec secunda sententia
est cerio probabilis, imo sortμ probabilior; sed quia adhuc est salis proba nilis prima, ideo in praxi est praeserundus qui est in sS Ssione,cum haec tribuni jus certum l4 .Q. 5. An ignorantia in vineibilis I/gis irritantis impediaι ipsam legis irritationem. n. Cum distinetione: vel irritatio data est in poenam, v l non: sive agitur de irritatione vel poenali, vel legali.
Si l. ignorantia invincibilis et quaelibet alia causa exeusans a culpa, ipsam irri-lntionem impedit; quia poena proprie dicta statuta est ob culpam , et hanc necessario sup 'onit. - Si 2, eam non impedit ignoran-liu invincibilis; quia haec irritatio nullam supponit culpam, sed landatur in praesumptione periculi fraudis ot incommodorum complurium , quae semper comitantur actus patratos contra legem legaliter irrita
Sie si quis inculpate omitteret Horas, saceret adhuc fructus suos ; quia irritatio legis , qua prohibetur eorum acquisitio in iis, qui ossicium omittunt, est mere M natis. Siquis vero laborans ignorantia in vincibili matrimonium clandestine contraheret, operaretur invalide ; quia irritatio legis , qua talis matrimonii celebratio velatur, est logalis. Articulus II De eonditionibus ad legis vim. 0. Quaenam e diliones ad Iegis vim et
obliqaιionem' B. Conditiones ad logis vim necessariae aliae sunt extrinsecae, niimm ex parte cau-Sae, quae legem fert. Et sunt: - ut a voluntate superioris lex seratur, juxta tamen
112쪽
IIo TR L T. Il. DISP. mi ordinationem Tationis. Hinc Angselicias ha het: volun ιas de his, quae imperantur, ad hoc quod legis ralionem habeat, oportet quod sit aliqua ratione regulata: es hoc modo inte
ligitur. quod voluntas primims habet rigorem legis 1 ἔ- 2 ut ad aliquμm soratur
juxta illud: scimus quoniam quaecumqu' leae
- 5 ut pro bono communitatis seratur ;cum ideo haec logum potestas data sit. Conditiones aliae sunt intrinsecae, quae respiciunt ipsum actum imperatum', nempe - 1 ut lex sit justa: hinc Augustinus
ait: quod βι injuste, nee jure fieri poteti 5);- 2 ut sit possibilis: impossibilu enim non potest cadere sub libertatem, ideoque nec sub legem ;-5 ut sit proportionata viribus multitudinis: alioquin non esset in bonum ,
sed in gravamen subditorum; 4 ut sit clara et manifestata: clara, ne captionem comtineat; mani lastata, nam,quandiu latet, non potest impleri. Hic erit de Praecipuis conditionibuS. St. - De materiae capacitate, ruperioris inlamione ac legis justitia. Q. l. An vis obligationis debeat rei prae
R. Cum humani Iegislatoris potestas in aedificationem ipsi sit tributa, utique imp sita obligatio aptari debet capacitati materiae. Quare in re, quae undequaque levis est, nequit superior obligare sub gravi; ne dicatur obligare contra rectam rationem et con
Censetur autem gravis materia , quoties sinis, qui per legem proxime intenditur, est magni momenti: et id quod per Iegem statuitur, ad finem illum valde confert, etsi in se sit quidpiam etiam leve. Sic V. g. abstinentia a pomo in Paradiso terrestri erat quidem in se res admodum levis, Sed , ex
circumstantia finis, ad quem conserebat erat res gravissimi momenti; per eam enim homo Suam a Deo dopendentiam prosti hatur. - Item ratione scandali nonnulli Episcopi sub gravi prohibuere clericis vel solum ingressum in popinas. - Εt jus civilo sub capitis poena prohibet quandoque militibus levia surta, ratione nempe gravium damnorum, unast aliunde sequerentur 4 . 0. 2 An in legis obligasione siι inliarem da Superioris insensio.
η De Civ. Dei, l. 19, e. 21. n. Mlitinative: ad legis obligationem inspicienda est superioris intentio; cum eniti Potestas obligandi quoad usum sit in liberii legislatoris voluntate, per se loquendo poterit legislator obligare vel sub gravi, vel sublevi pro voluntate. Unde probabilius ipso poterit obligare sub levi etiam in materia gnavi: tum quia id aliquando expedit ad melius bonum, ne nimiuis graventur conseientiae; tum quia materia gravis etiam minOris obligationis capax est,ut docent Antoine, Bouvier, Collet, Suarea, aliique. Diximus per se loquendo; non enim posset obligare sub gravi in materia ex omni parto levi, cum minus non contineat quod majus est, et nulla sit proportio ac causa cohone
uomodo quaeres mens superioris e gno sei potesι' Cognosci potest; i. Eae materiae gravitate , si nempe sit
gravis vel ratione quantitatis, ut esset unus aureus in furto: vel ratione qualitatis. ut esset hostia consecrata: vel ratione alterius circumstantiae gravis. Et sane legislator merito censetur obligationem pro rei cupacitate atque circumstantiarum impuSutSSu, si aliter mentem Suam non B peru ril. 2. gravitate verborum, quibus legislator uSus est: ut si praecipiat aut velut
sub indignatione Dei, sub minutione diuini judicii, in virtute sanctae obedienιiae, ea
tota potestate, etc. 5 Eae gravitate poenae transgreSSOribus legis mixtae impositae; cum poena culpae proportionetur. Esset v. gr. Poena extinlii perpetui, excommunicationis: in tollige si sit latae sententiae : nam aliter dicendum probabilius , si sit tantum serendae in materia non gravi, cum ex una parte non sit tam magna illa poena, quae illico non incurritur; ex alia vero materia, quae leviS SUP- ponitur, id per se non sera l. 4. Eae eommuni prudentum judieio ae probata eonsuetudine, quae quidem est op
tima legum interpres ibi. d. I. An Ieae debeat esse justa, uι habeaι uim obligandi. n. Allirma livet lex debet esse iusta ad
hoc, ut obliget; lex enim humana nequit ob. ligare, quin sit conformis legi aeternae Dui, a qua quidem omnis lex Suam derivationem ac vim habet. At quomodo ei conmrmabitur lex quae injustitiam praeseserat' Iusta autem esse de t tum justitia, legali in eo
113쪽
m uos res lilposita ut publieam promoveat utilitatem , tum justitia commutativa, in eo sita ut legislator suae iurisdictionis limites non excedat; tum iustitia distributiva, quae in eo
collocatur, quod onera et praemia eonserantur in subditos et distribuantur. debita proportione Servata. Meus leges,ex Angelico, magis sunt violantiae, quam leges; quia, si-euι Augustinus dieit, leae esse non nidesur .
1. Non omnem proportionis e cessum
sufficere ad legis nullitatem; sed talem requiri,quae cedat in detrimentum commune, et in grave ac injustum onus plurium. Nam si lex sit de se justa, et tamen quidam subditi plus aequo graventur. lex adhuc erit
valida et obligabit alios. Illi vero qui injuste
gravantur, non obligabuntur quoad exce sum, nisi per accidens, ratione scilicet scandali vel perturbationis , ad quae vitanda quisque debet propriis etiam juribus ce
2. Non licere contra Principes inlusta
prinecipientes insurgere; nam praeter hallucinationem quae limetur, hoc semel admisso principio,quot et quantae orirentur per turbationes et mala l - Quapropter Omnia patienter toleranda sunt exemplo primorum Christianorum, potius quam contra Princi-
u. 4. An leae, quae fundamentum habet in aliqua praesumptione, obligeι in conscientia. NOTA. Praesumptio doliniri potest: iudi-eium probabile. quo eae aliquibus indiciis seu eireumflanιiis judicatur aliquod esse verum, τει aliquod satium intervenisse. Duplex distinguitur praesumptio: alia saeti seu praesupposiιionis; asajuris seu periculi. - Prima est qua legislator praesumit aliquod sac-lum intervenisse, super quo proinde disponit. Seeunda vero est qua legiStator ex eo muniter eontingentibus prudenter judicat generaliter adesse Periculum muli, V. g.
doli et scaudis; ideoque non attendit factum, sed habet pro ratione periculum generale alicujus mali. Quibus positis: B. Si praesumptio, in qua lex fundatur , est saeti, et factum non Subsistat, lex illa
non obligat; nam tota ratio obligationis in solo laeto landalum, cum igitur hoc minime subsistat, Superior obligare non inten si) l. 2 q. M. a. L
dit. Tunc valet axioma praesumptio reduveritati. - Unde v. g. mulier , quae certo scit se invalide contraxisse cum viro , non
tenetur parere judici,etiam sub poenis praecipienti , ut debitum reddat; quia jussio
praesumit sactum, nempe validum matrim nium, quod tamen non adest. Sic si in judicio salso probatum fuerit, tuum animal intulisso damnum, non teneris Solvere poenam: et, lata sententia ut solvas, licet externe sui vitetur scandalum, ac judiciorum perturbatio ) tenearis solvere; tamen p
Si vero praesumptio, in qua sandatur lex est juris, lex obligat in conseientia, tametsi malum quod timetur, in aliquo casu peculiari non veniat; alioquin fraus legi quam facile seri posseti Unusquisque enim illico
diceret respeetu sui nullum adesse periculum, et sic sermo inutilis lex evaderet. Ad de, Periculum generale semper adesse; lex autem hoc spectat. - Quare matrimonia obsque praesentia Parochi et testium celebrata nulla omnino sunt et invalida, etiam in casu, quo constaret nullas fuisse fraudes,
nullumque doli periculum. - Sic si tuum animal certo fuerit causa damni, sed salsa est praesumptio quod id acciderit tua culpa, teneris solvore poenam post sententiam; quia hujus ldgis finis non solum est punire, sed etiam reddere homines diligentiores ad vitanda damna aliorum 3'. Hoc ipsum firmatum habemus lege Ped montana civili, saltem quoad forum exte
num, circa initas conventiones Ol. ἔ lI. De Iegis promulgatione. Q. 1. Ouid de legis promulgatione'
R. Promulgatio legis sic recte definiri s let,ut sit publiea legis denuntiatio saeta aue-ιoritate Superioris in loco putileo sive voea praeconis , sive quavis alia publiea solemnitale. Hinc promulgatio dissert a divulgatione , quae est illius voluti applicatio ad aures facta per privatos sido dignos iis qui
promulgationem ignorant. Divu0αio non est necessaria ad legis valorem; nam si aliter esset, vix ulla haber tur lex humana obligandi vi praedita; cum serme semper sint aliqui, ad quos legis notitia minime pervenit, nisi post tempus longissimum ab sejus promulgatione. Promulgatio tamen est absoluto necessa
114쪽
MI TRACT. II. DISP. UNICA Tia ad communitatem obligandam; num eum lex sit regula publica, cui debet communiis las suis in actibus se conformare, minimctpoterit lis re vim obligandi, nisi ei innotescat: leae, inquit Angelicus, imponilur a-ιiis per modum regulos et mensurae; ressula autem et mensura imponitur per hoc quod applicatur his quae regulantur et mensurantur. Unde, ait hoc ut leae virtutem obligandi
otiineaι . quod esι proprium te9is , oportet quod oppliceιur hominibus, qui secundum eam regulari debent. Tulis aulem applicatis βι per hoc, quod in eorum notilium deduci-
Iur eae ipsa promulgaιione: unde promulgatio ipsa necessaria est ad hoc, quυd Ieae habeat viam virtutem ). - Quare Siquis . g. Sciret legem utique jum esse conditam et mox promulgandam, non teneretur eum implere . nisi postquam reverra promulgata esset: leges instiιuuntur eum promulgantur, clamat Gratianus 2). 0. 2. Quinam esse debet modus promu ga ιionis legis f
mulgationis hujusmodi; sed sussicit quod lex ita publice proponatur, ut sucile ΡOSSit
ad subditorum notitium Dervenire, quocum
que modo fiat; nam id unum requiritur, ut lex Subditis proponatur. Huic Satis erit, silex publico denuntietur in Curia , sive in civitale in qua residet Princeps ; nam ibi denuntiata lacile ad subditurum notitium teSi pervenire ob frequentem ad Sedem Principis concursum ab omnibuS locis eidem subjectis. n. 2. Ubi jam sint regulae promulgationis Vol expresse constitutae vel usu saltem introductae, observandae Sunt quandiu cis
legitime non derogetur. Alii quin lux uui quam censebitur sumetent 'r et legitime
Promulgata , nequo Obligandi vi praedita ,
in negno Sabaudiae promulgatio fit juxta
13 De Syn. l. xiii. e. 4.-Fusius eam Rententiam tuetur Sanetus Noster in is nor. l. l. v. 9s; et in Homo Apost. Tr ii, nn. 6 et Seqq.
in Prori iis promulgari. R. Valde rommunior et probabilior sententia cum Benedicto XlV docet satis esse,
quod leges Pontificiae Romae promulgentur. ut vim habeant obligandi singulos , ad quos leges illae spectant i5 . natio est ipsau uotoritas Pontificum, qui sic obligare γω sunt et volunt: possunt, quia moduS Promul-gulionis juxta omites pendet ab arbitrio legislatoris; volunt, quiu saepe suis in Constitutionibus clausulam upponunt, qua declarunt se intendere eas sic publicutas ab omnibus , ad quos spectaria, perinde habendas esse ae si unicuique illorum personuliter intimusae fumenι ocle uuae. Accedit Romanae Ecclesiue consuetudo, iuxta qua in lites et causae Ecclesiastieuu deliniuntur per Bullas Romae tantummodo promulgalas, a qua Per totum orbem innoteScore lex de fauili potest ob eo recurrentium copiam l6ὶ.
Sed non inquiesὶ Roma est, uti meant
Politici, territorium faelerum relate ad Provincias et regiones, quae eaeιra Diιionem Romanam si tuo sunι' sto, ne Φάo quidem
Colente Ponιψce, ιeges Romae promulgatae pro dieι is provinciis eι regionibus Talere possunt, nisi in ipsis quoque iabitu donen intur promulgaιiane. Distinguondo ant. Roma est territorium exterum retale etc., tu rebus politiciS alquo civilibus, concedo; in rebus religiosis et noriS,nogo. Nos hic loquimur de legibus ad Religionem speetantibus et datis ad orbem
cui holicum. uoc autem Sensu absolute negamus Romam ess . vel dici posse territ rium exterum; nemo enim ignorat hoc regnum et iserritorium non eSse aliud. nisi mundum ipsum universum, a solis ortu u-
Sque ad occasum , juxta illud Christi ad
ni ereaturae iT . At hujus regni seu territorii centrum, sive urbs Roma Pst, uti re in
Sidentia Pontificis Maximi visibilis Christi Vicarii, ac Supremi Legislatoris pro toto
to) Qui contrarium docent. semper exeipiunt Bullas insertas in Bullario. quoniam hae jam sunt
eorpus legum. - V.Card. Petra in Prooemiat e. 4. n. M. it m excipiendae sunt eum Bouvier Constituti nes in materia fidei ae morum . quae statim Dbl gant ne innotescunt; cuin repugnet cout rarium.
115쪽
DE LEGIBUS 113 dicto torritorio et regno in rebus uti iuu uiqui non acceptaro legum justam Superio religiosis et sacris. Ergo sicuti repugnat ac deus t Romanum Pontificem suerum Christi Viearium totiusque Ecelesiae Caput et
omnium Christianorum Patrem et metorem,
tali Concilia loquuntur et Patres Principis
exteri nomine nuncupare relato ad eos n.
deles qui Oxtra fines Ditionis Romanast morantur ; ita dedecet pariter et repugnat, quundo agitur de legibus Pontificiis ad om nes Christianos Iloniae datis, Romam ipsam territorii Oxleri vocabulo appellare l1j,cum totius unitatis catholicae ea sit celitrum 1 l. Q. 4. Quodnam tempus esipuere debet a legis promulgatione 'R. Si legislator tempus illud detorminavit, patet, quod lox non obligat, nisi i 'm-pus illud pilluxerit; cum cui in lux pondeata voluntate legislatoris, ipsius est modum et tempus obligationis di finire. Si vpro tompus lagislator non determinavit, late ri quiritur quod sussciat, ut legis notitia ud omnes moraliter perveniat : quod communi prudentum judicio censetur bimestre, nisivgatur do regionibus Ideo remolis, ut intra illud nequeat legis nolit in ad illas perusenire, ut sunt transmarinae in Asia, in Africa
Loquendo speciatim dicimus, quod si non sit aliter statutum leges pontificiae obliganta bimpstre promulgationis 2 ; leges vero Episcoporum ret pium est, ut obligent statim a promulgatione 5); tandem logθs nostrae civiles clist qui Sequitur ipsam promul
Outgeι. requiratur etiam populi aeceptatio. n. Negativo: nd hoc lat lex obligei, non requiritur popoli ncceptatio, si de regimine monarchico sit sermo; sed jam lonentur subditi in conseisentia legem justum nec plare si vo civilem sive occlesiasticam. Patot - lex Scripturis, dicenio Λpostolo: qui resistit potestati, Dei ordinationi resistiι 5ὶ
ris est resistere potestati; - 2 ex damnationo saeta ab Alexandro Vil illius n. 28 propositionis; populus non peccat etiamsi absque ulla eausa non recipiat legem a principe promulgatam; -3 ex ratione: si haec populi acceptatio requireretur, quaelibet legislatorum auctoritas omnino desineret. Ipsi enim plus non possent evincere, quam vellent subditi: quod esset non regere, sed
Hoc autem quoad leges Pontificias est
omnino indubitatum, ut contraria quorundam opinio non possit componi cum fide,
n. Pontifex non a populo sed a Christo immediate accopit potestam legislativam per
ea verba: pasce agnos meos. . . . pasce Oves
meas I . Quod valet etiam de legibus Ε-
piscoporum, qui ab eodem Domino vel immediate vel mediato per R. Pontific0m potestatem habent ex illis vorbis: posuiι Episcopos regere Eeelesiam Dei η). Imo idum probabilius tenemus de lege civili; nam Obligatio logis non oritur ex acceptatione populi, Sed et potestuic, quam Princeps habet a Deo independenter a populo . ut legitur
Ceterum in Regno P demontano ad validam legis promulgationem, etsi non requiratur populi consensus. requiritur sic ne-ge volentel interinatio, id est inscriptio et cognitio justitiae legis a Supremis Magistratibus l10ὶ .lmo hodie cum Sardiniae Gubernium sit monarchi iam ropraesoniativum,
etiam a legatis populi lex acceptanda est,
Q. An leae naturalis egeaι promulgalione, quomodo 'tia ι et quando. n. Λη l: non ost diabium . qti in etiam lex naturalis indigem promulgationi , ut halioni vim obligandi. Hoc onim est Proprium naturae cujusqtie legiq nbsque ulla exceptione, ut non valeat obligare, nisi innotescat:
ges illae Ecelesiastieae. uua infirmant eoni raritim Natura sua alidum, aut jurisdictionem au seruiit jam existentem in foro Sacra inen ali. possunt henigna donari interpretatione ei sie intolligi. ut non censentur esse meus R. Ponti sieis illas Ohligare. Diqi in singulis Protinetis promulgentur. Alioquin ipsast redundarent in detrimentum sere tommutae. 2) V. Limori. Homo Apost. Tr. 2. n. 8.i3ὶ lia Benedietus xlV. De Syn. Disce.l.x li, r. . 4j C. civ. Alb. art. 8.-C. Λ 3.-C. εἰ. 1.-C.
9ὶ Limitani hane sententiam: mi si lex per deTheolostia Moralis. Tom. l.
tennium non suerit aeteplata . ratione eontraria eonquetudinis ἰ - 2 si sanior et major pars legem non observet. et px eireti insta ultifi merito praesumatur. principem non instando pro observantia neel rasgressores puniendo, nolle obligηre quemlibet: tune et si desuetudo non adhue sit praefieripta, et primi legem non aereptando pectaverint, alii postea ob dictam praesumptionem liberi sunt: a gilex sit eoutraria consuetudini vigenti, valde dissirilis, si tales insuper sint circumstantiae, ut si a principe praeeognitae essent, sine dubio Iegem non ivliset. Ilaec pro soro eonscientiae: in foro exierno
nulluq auditur, sed transgres ores omnes puniu Diur. V. Liguori. mmo Apost. Tr. u. nn. 11 e seqq.
116쪽
Il. Λd 2: ad modum, quo logis naturalis promulgatio conlingit, audiatur s. Thomas: dicendum quod promulgatio legis naturae est eae hoe ipso . quod Deus eam mentibus
hominum inseruit naturaliter cogno3cendam ). Videlicol non contingit quidem per
modum humanum , id ost signis ext rnis , V. g. di iis, vol proclamati no voculi; bene Voro por luuion nuturno, quod Deus montihus nostris propria quIsi manu inseruit, et quo p detenti in logom ipsam cognoscimus.
n. Λd 5 : quoad tompus promulgationis dicimus cum Thoologis colebrioribus: Promulgulio linoc vol consideratur in habitu, vol in belv laliqui dicunt in actu primo, vel secundo Promulgatur in habitu, cum primum D. us eandum iusserit montibus nostris
naturali lor suo ιompore pod tentim cognOseendam. Promulgatur in Ictu, quando unusquisque nostrum cognition m illam acquirit, quae eidem dici ut quid juxta rati
no in naturalom n ndum, quid vero fugiendum sit. Ad rom Ioannis Maideriis Theologus Lovaniensis valdo colebris et Episcopus prat clarissimus et hiabitu promulgatur ilex nuturalis) ob initio nativitutis, actu autem initio rationis r ut si quis r. q. in tenebris litoras Principis aliquod jubensis accipiat, quibus tune d mum teneatur parere, quando
eas lactere μι erit 2 l. An quastros in ad I sis naturalis obliquii nem suseius ejus promulgatio habiι ualis
n. Ad inducenis in logis naturalis obligation in minime Sustiero vjus promulgali anom habitualem,seu requiri promulgationem actualom: per hanc cui in solummodo venit homo in cognition m pro 'copii; quia, dincente S. Thoma, ad hoc quod lex virtutem
obligandi obtinent, oporteι quod applicetur: talis autem applicutio sit per hoc . quod in notitioni eorum hominum) deducisur eae ipsa promulgatione ς atqui nemo tu lianc notitiam disduci potest per promulgation in habitualem urgo prorsiis roquiritur vi tua
. . s. An pro myso sticiat , ii is qui illud
implei in mortali ea isti tis. 13 1. 2, q. 90, a. 4. 23 Bre iter sie idem expressit doeti simus 'i-
R. Si ligatur de illo legis implemento ,
quod statum gratiao nec 'ssario Supponit , ut ost v. g. praecuplum Paschalis communionis, utique Stalus gratiae requiritur ;alio litin ipsum praeceptum non impleretur, eum positum sit in illo actu virtutis. Sociis ontem si puro et simpliciter actus pru cipiatur: tune nulli moue requiritur status gratiae; num ponendo opus, jam totum ponitur quod a legislatore praecipitur, sive illud ponatur in statu gratiae, Siv ' non. Hi ne a Pici V damnata fuit haec n. si Bbjipropositio: non esι vera legis obedientia. quae sit sine charitate. Unde qui in peccatore ritui Η aras, j junat, Sacrum audit, Satis
maxime legislator intendite atquι legislatorma lege prinei paliter intendis homines vim tuosos facere. Ergo de neeessitate Praeceptum in statu gratiae impleri debeι ae sine
bono, uι jurta mentem legislatoris sit ea pax virtutis ne meriti. nespondo a cum Billitari: intontio logislatoris est do duobus. De imo quidem quod
non intendit praecipero, sed nil quod luton dii per praeceptum logis inducer t hoc est virtus, quae est finis legis. Aliud ost, de quo intendit praeceptum ferres: et hoc eSt quod tanquam medium inducit vel clisponit ad virtutem. - Secundae porro intentioni oportet satisfieri, ut ipx impleatur non primae; non enim. uit AngPlicus. idem
est sinis praeeepti, eι id de quo praeceptum datur, sicuti neque in aliis rebus idem est sinis et id quod est ad sinem, S tu quod est medium ud fiuem ib). Atque ex hoc natum est illud ali omnibus receptum axioma: finis praecepsi non cadit sub praecepto. Hinc qui
modo pure naturali rem alienam domino restituit, vel pauperculo eleemosynam elargitur cum vana gloria. is satiSfacit praeceptis de restitutione, vel de eleemosyna lacienda; licet aliunde peccet contra virtut Um, cui finis illu opponitur. J. 2. An ad lassem implendam requiratur intentio sutisfaciendi.
n. Nuga live: ad l0gem implendam nonr quiritur intentio salis facisendi ipsi legi; nam praeceptu non obligatit uis obedientium formalem, hoc est ut res fiat, quia praeci- Pitur. Sed dumtaxat ad materialem, hoc eStul itat quod priuecipitur. Sic qui devole dio
tendum, quid vero fugiendum. 3ὶ S. Alphousus. A IOstia, vol. 2. Pag. 86, 8T. 4ὶ V. Liguori. IIomo apost. Tr. II. n. m.
117쪽
sesto Missae interest ignorans esse diem festum, satisfacit praecepto, nec tenetur ad aliam Missam; omne enim iam egit quod lex constituit. imo adhuc adimpletur lex uti sapientor docent Antoine, Croix, Lessius. Nurn lyet SuareZ cum aliis communissimel si ill , qui praestat opus a lege praeceptum, non
solum careat intentionc satisfaciendi, sed habet in lentionem etiam expresse Contrarium non satisfaciendi. Esset si quis dio se-slo Missam audiat Summo mane expresse in tondens illam audiro ex mera devotioni, et item expresse volens praec pli salissa tionsem transferro ad Missam culebrandam circa meridiem, quam lamen audire psestea
negligit. natio est, quia lex non obligat, nisi ad substantiam operis injuncti: hoc ergo sompi posito, non amplius est in polesta icoporantis. ut lex dicatur non impleri l .
0. 3. An ad satisfaciendum pracepto requiro iur. uι res praecepta ponatur humano
modo, id est eum adrertensia illius quod
n. Si agatur de praeceptis negativis, ad
satisfaciendum non requiritur allentio ad id, quod praeceptum est; Scu, quod idem est, non requiritur ut res praecepta ponatur cum advertentia , sed sumcii sinapi x et mera omissio actus prohibiti, cum ita jam tolum undequaque ponatur quod est in praerepto. Sic v. g. qui lota die dormiverit sino esti et sine potu, dici non potest legem jρjunii violaSSe. Si vero sermo sit de praeceptis positivis, dicimus illam profecto requiri advertentiam; quia cum lex praecipit hominibus positivum actum, profecto requirit humanum. Porro actus humanus non est, nisi finisci nier. voluntario et libere, id est adver-lpnter. Hinc recitans Horas sola intentiolio discondi non satisiucit pradcepto; quia praeceptum est de orando, non de addiscendo.
Λ sorii ori non poterit dici satisfecissse prae- copto de audienda Missa ille, qui Missae
obrius aut dormiens intersuit.
Quid dices serro vel discipulo, qui
metu domini rei magisιri Sacrum clepote audi ι; quod lamen, eo cessante metu, sic non
l) Neque obstat. quod actus non operetur ultra intentionem ηgentis: nam id proredit solum in iis,
quae Dei deuι a polesiale operantis, uti sunt vola. Verum in nostro easu opus praeceptum non pendeta holuntate operantis. sed a voluntate legislatoris. imo adlliue in illis, quae procedunt a Propria Po-lefiiate, operaufi Satisfaceret sine diela intentionet modo opus Ruum alteri liui particulari Praerisenon destina erili; nam quilibet ex generisti tuten-
audireι P Licet isto peccet illa mala voluntate, satisfacit lamen praucoplo; quia tali
metus non tollit libertat Pin. xliter esset, si omnino coactus supril: l unc enim illius actio non esset humana, desectu voluntatis. Q. . . An diversis legibus possit satisfieri
n. Assirmative: divorsis legibus potest
satisfieri per unum actum, si illo unico ac lutotum ponatur quod per diversas leges praecipitur, nec alia sit legislatoris mens. Sic v. g. si festum aliquod oecurrat in Do .minica, satis psi semel Sacro adesse. Sic Subdiaconus boneficiatus una uorarum rocitationo satisfacit oneri ueneficii et Ordi
pleri totum quod praecipitur, quando praeceptii cadunt in eandem materiam ob idommotivum;neque agatur de materia justitiae, in qua attenditur aequalitas rei au rem , i. deoque quando multiplicatur materia,Piso lutio multiplicanda est. Hinc si Cajo debeas
centum eX contractu, quae voveas restituero, et ad quae restituenda te obligavit etiam consessarius. centum tantum uno a plurestituendo satisfacis tribus illis obligationibus, nempe justitiae, voti et praecopii;
cum obligationes diversae unam respiciant materiam, ac unum motivum. E contrari si Cajo debeas centum ex mutun, centu in ex emptione, non satisfacis ei illurn tantum iam o rpudendo quia illae obligationes habent diversa justitiae motiva. uiuis logislatoris colligi pel est ex natura
operis praecepti, ex circum, tantiis, confuse ludin , communi piorum sensu etc. uin etsi ille qui tenetur j junare Volo, aut ex poenitentia . non Sali, iaciat j riuuando in vigilia, cuni haec praecepta habeant moliva diversa; benc tamen satisfaceret, si illud sejunium ex voto vel poenitentia statutum esset per menSein, in quo incidit vigilia: quia in ea facii specie lalis censetur imponentis voluntas. Unde non te uereturalia die currare compunsatiouem 2 .
Quid id ieest si duo actus diversi ponan.
ιur sub eodem tempore' poteriι ne per eo
tione priuς intendit debito satisfacere , quam iis quae sibi libera sua volutilate imposuit. Et hoc valet etiam, paritate ἔalionis, de sacranientali sali factione: si nempe agat opus a consessario impi Si tum, non lamen intendens poetii lenciam implere. Ilae docent Suarer, Arorius, Roucaglia, Lesbius, Larinβn i et t.
118쪽
116 TRAI T. H. DISP. UNICA Assirmative: potest duobus actibus diver- Diximus reteris paribus; quia semper est sis satisfieri duplici praecopto sub eodem habenda ratio aliarum circumstantiarum , tempore, modo actus praecepti non sint in- quae sorte ordinem invertere praecipiunt: ter se incompatibiles . et tempus diversum Sic. v. g. Si pauper Sit in extrema necessia lege non exigatur. Ratio quia tunc totum late, prius ipsi succurrendum est. Imo ra- praestatur quod praecipitur. Sic qui sesto tio circumflantiarum in ullis quoque prae- die audit Sacrum. et simul orationes voto copiis ut tendenda est; nam ipsae mutatas ut poenitentia debitas. vel Horas recitat, ut casum mutare possunt.
duplici praecepto satisfacit uno tempore ; Q. 6. An pecceι qui legis humanae implaneque enim unus actus alium excludit: et mento ponis Obstaculum.
talis revera est praxis. E contra in senten. Praemittendum : aliud est non obligari alia nostra non satisfaceret Missae qui tunc lege, id est subtrahi ud sejus obligatione; et temporis consessionem laceret; cum con- uliud est excusari a triauSgreSSione legis , RSsio exeludat attentionem nsecessariam ad sub ojusdem tamen vi et obligatione manen Sacrificium. do. Unde duplici modo potest quis impediri Q. 5. Uuonam tempore servandae sunt v lvgis observantia: - apponendo causam Ieges' qua subtrahatur ab ejus obligatione : v. g. R. Si leges ipsae tempus, diem, et horam si subditus discedat vh eo loco. in quo est implementi determinant, uti sunt eae quae praeceptum audiendi Missam, et Se trans&praecipiunt abstinentiam ab esu carnium , rat in ullum, in quo tale praeceptum non et Horarum recitationem , ipsae servandae Oxtul; - 2 Pssiciendo opus , quod licet eum sunt tempore definito, uti patet. Secus im- impediat a legis observantia, ab illius ta- pleri debunt ut primum commodo poterunt; men obligatione eum non eximit: V. g. Si alioquin nesciremus quando praecise tem- quis die festo discedat a loco Sacri , ut sopus obligationis inei puret, et quando csessa- conserat eo, ubi Sacrum uudire non potest,ret. Et ita legis implementum de die in sun ubi lex Sacri audiendi adhuc sit viva si . diem posset disserri, atque landem omitti, u0c posito: quod est absurdum. R. Liuitum est apponere aliquam causam Ouid agendum quaeres si eodem tempo. directe, qua quis totaliter subtrahatur a luis re duo Occurrant praecepta aeque urgentia, gis humanae obligatione , si aliud specia loquin simul impleri valeant 2 non obstat 2j. Hoc enim est jure suo uti rEo in casu praeceptum gravius observan- hinc non vetaris te conferre die festo in lo- dum est, cum hoc Praevaleat minus gravi. cum, ubi non sit dies sestus, neque Missae Hinc - 1 praeceptum negativum, Obligans praeceptum 5 .Sed non licet sine justa cau- Semper et pro Semper, praeserendum est sa apponere circumstantiam deobligantem Praecepto umrmativo, quod obligat quidem aliquem a lege ipsa, eundem vero ab ipsius Semper, Sed non pro Semper. Sic non licet vi minime subtrahentem; secus eluderetur surari ad subveniendum pauperibus ; - 2 lux. Sic peccat qui se inebriat, Vel somno Praeceptum naturale praeserendum est tradit tempore audiendi Sacrum; quia hoc Praecepto positivo etiam divino ; praecep- praeceptum jan tunc ipsum obligat. Neque tum vero positivum divinum praecepto hu- per illam actionem subtrahitur a legis vi mano. Sic omittendum est Sacrum die ses- cum adhuc in eo maneat loco, ubi lex vito, ne graviter aegrotans Solus deseratur ; get. - 3 lex Superioris praeserenda est legi in- Haec est sententia d. Thomae ), quam serioris: v. g. lex Papae praeserenda est nos sequimur cum La yman, Ma ZZOlta, 1 a legi Episeopi; - 4 ceteris paribus, lex in- lao et Sanchez, qui eam communem appel- nixa virtuti strictiori praeserenda est legi lai i5j. innixae virtuti minus striciae; v. g. qui Q. T. An qui uno aetu violat plura prae- non potest et eleemosynam sacere et debi- eepta a diversis legibus edita super eadem tum scivere, tenetur eleemosynam omit- materia commulaι plura peccata. tere. n. Distinguendo: vel praecepta illa habent
l) Unde patet, quod haee distine ito non potest illud matrimonium prohibetur. Vido de Poenit. v
habere Ioeum in lege naturali aut divina; eum istae hi de reservatione; ae do Matrim. ubi de elanda in omneS. ubique ae semper obligeut. Minuste. 2ὶ Sie lex vetat alio ire in fraudem reseremio. iaὶ V. quae supra tradita sunt de peregrinis. nis peccatorum, vel ad mutrimonium elandesιine i 4 l. 2. q. Ti. a. 5.eontrahendum, etsi eo in loco quo venitur, nec re- din V. Liguorii opus. IIor. I. I, n. 152; et m-ser alio sit, nee praeceptum Tridentini, quo solo mo apost. Tract. u, n. 20
119쪽
DE LEGI Bus 117 idem molivum formale et versantur circa
eandem materiam tum numero tum circumstantiis, ita ut eorum diversitas inter se non
sit, nisi materialis: τει sunt diversa formali ter; quia nempe habent motiva proxima
specie distincta, et versantur circa materiam diversam numero et circumstantiis.
Si l, unum tantummodo comi ttit peccatum; quia non adsunt neque obligationes, neque malitiae diversae. Si 2, qui plura praecepta violat, committit peccata plura ob rationem
contrariam.-Tunc autem dignoscitur leges conditas esse ob diversos fines,quando ipsae trahunt actum ad specialem aliam virtutem. Responsionem illustremus exemplis. Qui
non jejimavit die vigiliae incidentis in Quadragesimam, etsi duplex violet praeceptum vigi liae scilicet et Quadragesimae, non Committit tamen nisi unum peccatum ; quia in utroque praecepto unica est ratio formalis et motivum proximum, nempe maceratio carnis. Et ideo Satis est ut in consessione se accuset de uno jejunio violato. - Item qui Sacrum audite neglexit in die festo incidente in dominicam, violat utique duplex Praeceptum, unum de Sacro audisendo in illo die festo, alterum de Sacro audiendo in die dominico ; et tamen committit unum dumtaxat peecutum, quia unica est ratio formalis, et unicum est motivum proximum praecepti utriusque, scilicet cultus Dei. Et ideo sussicit, ut in consessione seipsum accuset de uno Sacro omisso s . E contrario violans votum ei iuramentum, Vel votum et praeceptum Ecclesiae de eadem re, duplex committit peccatum; quia duplicem committit malitiam, cum duplex habeatur ratio formalis omnino diversa in duplici praecepto sic violato. Voti enim observatio praecipitur, ut servetur fides Deo debita ;observatio autem juramenti, ut Deus Vocetur in justum testem. - item qui percutit Clericum, dupliciter peceat, contra justitiam ex praecepto Dei et contra religionem ex praecepto Eeclesiae, quae ex religionis
motivo id prohibuit 2 .Q. 8. An qui totum praeceptum implere non potest, leneatur saltem implere partem illum, quam potest.
R. Si illa praecepit materia indivIsibilis
est, qui non potest Servare totum, non obligatur ad partem ; quia nulla in parte hac servatur ratio legis, nec ipse censetur legislator velle obligare. Sic qui voto adstrictus est Romam petendi ad visitanda limina Ap stolorum, et certo scit se eo pervenire non posse , non tenetur ne in parte quidem su-Scipere iter; quia nec finis nec ratio legis
Si vero materia praecepti est divisibilis ,
tunc dicimus eum, qui non potest totum implere praeceptum, saltem teneri ad par . tem si haec notabilis sit; in ea enim aliquo adhuc modo servatur ratio praecepti, ae proinde ad illam implendam censetur logi Stator oblinare: et sicut utile per inutile non vitiatur, ita neque pars possibilis per impossibilem. Hinc Iuli sentius X l dum novit hanc n. Id propositionem: qui non posesι reeitare Matutinum eum Laudibus, potesι autem reliquas Horas, ad nihiι tenetur ;quia major pars trahit ad se minorem 3 .lta qui non potest abstini re a pluribus resectionibus in uuadragesima , di bet abstinere a carnibus, nisi adsit indultum : item qui non potest omnibus diebus j unare, id debet iis diebus, quibus potest.
Haec tamen nostra resolutio diversa esset,
si ambiguum et incertum sit, num adsit potentia etiam quoad illam praecepti partem; a Sicuti v. g. ait ad rem nostram Billuari s in infirmis, in quibus vix aut ne vix des terminari potest, quid possunt, usquequo B possunt, et non ultra. Unde, si dum nono possunt totam logem implere, tenerenturo ad partem, foret locus gravissimis seru- pulis, et continua perplexitas in determi- η nanda parte, ad quam tenerentur. Et ideon jure praesumitur de mente aequi legi kla P toris, quod non velit in similibus casibus, obligare ad partem: ita graves Theol
inter se pugnent 'R. Cum utraque potestas ecelesiastica et civilis sit suprema in genere Suo, et una ab altera in sui juris exercitio minime pendeat 5), dicente Gelasio Papa ad Anasta-
iὶ Item qui eommitteret homieidium sub poena
etiam ab Episeopo prohibitum . unum peccatum committeret; quia tam Deus, quam Episcopus habuerun unum lanium motivum justitiae. - Item Saeerdos henetietatus omittens Omeium squoties vellet restituere fruetusi unum metatum Perm ira quia una religionis causa el heneste lato et in Meris ordinato illud oneris impositum est. 2ὶ V. Lignori, Op. Mor. I. 4 , n. 145. l. 5, n. 33; et Hom. Ap. Tr. u, n. 32.
partes ita connexae sunt, ut eadem Dii ratio partis utriusque; quod in praesentiarum non eurrit. Hic enim ratio excusans a toto est impoteutia: sed impotentia certe Supponitur non ampliuη adesse in parte. sa) m Legib. Dissert. i , ari. T. IJ V, scoliti noremi, par . 2. Teor. IV.-Ia
min, Pensera Theologiques, cap tu, De la diti in-
120쪽
318 T o. II. sium imperatorem: duae sunι, quibus mundus hic regitur, auctoritas inera Pontificum, et Regalis potestau contingere neqttit, ut illae inter se pugnent, nisi alterutra po-lesias in lege serenda limites suos excesserit. Quando id porro conlingat, attendendum imprimis est, utrum agatur de materia religiosa, an civili. In primo eaSu PraΡ-val l lox ecclesiastica; in sμ undo Voro casu lex praevalet civilis: potestas spiritualis et temporalis, inquit Angelicus, utraque deducitur a potestate divina; eι ideo in lantum saecularis potestas est sub spirituali, inquantum esι ei a Deo supposim , sciliceι in his quae ad salu Iem animae perlinent: eι ideo in his magis esι obediendum potestali spirituali, quam saeculari. In his autem quae ad bonum cicile pertinent, est magis Obediendum poι atali saeculari, quam spiri
Si autem rps ipsa dubia sit videantur Concordala M; interrogetur consuetudo. Quodsi,omnibus rite perpensis, dubitetur adhuc,
consulenda erit suprema auctoritas Ecclesiastica, quae doctrinali judicio rem totam desini et i ν); cum ad eam, ut i nobiliorem, pertineat loges omnes iam naturui S quam PD-silivas certo ac finaliter interpretari et quo sensu dicitur jure eanonico jus reformari eicile s2j. Saltem amicabiliter mutuis
consultationibuS res tota, quae est controversa, finiatur: unde ajebat Cocaeus: ιοι sunt mera, quot sunι pacta. Neque sanct ullo modo illis subscribere possumus, qui Ecelesiatim verba sunt Gregorii XVI, Eneycl. Mir ri eos 15 aug. 1832 a Regno separari mutuamque Imperii eum Sacer ιιο concordiam abrumpi discupiunι. Constat quippe pertimesei ab impudenιissimae libertatis amator bus e cordiam illam, quae semper rei tisaerae et ciuili fausta eaelisit et saluta
Non debemus praetermittere quas hahentur initio Codicis Albortini: 1 Ia Religione Castolica Apostolica Romana e la sola
elion des deuae putasaneer. Nola: lex et ilis aliquando sit tanonica , si nempe ab Ee lesia adoptetur: et lex eanonica civilis, si adoptetur a Principe.
gione a la libertis. Conter. 13. the ii potero spirituale in questo mondo non abhia dei rapporti frequenti ed intimi col poler temporale, ed io mi Sono det hel numero di quelli che proses a no alla mente the la separariono assoluta della Chima dat-
leva iI migliore accordo Ira la Chima, e lo&ato 4 . - Et in novo Statulo, licet ipsa gubernii natura immutata sit lo muri. 1348l
is tamen verbis non fuit immutatum', legitur enim art. 1: la religione eastolica apostolica e romana e la sola religione delis Stato. In quae verba audiatur Episcopus
Parisis: a Echi non vedo che importi questo vocabolo Religione deIIo Staιo Y Importa, che i precelli di Essa sieno guida e norma alle leggi dello Stato ; importa che lo dot-trine di Essa sieno dat civile potero protello, percite tenule da questo in conto di veraci, in quella guisa medesima, ehe it privato credo allu noligione che prosussa; importa, che tale Religione abhia sullo Stato, sui civit potero quel dominio, che sulla privata condolia di clascuno ha qui ita religiosa credenZa, ulla quale ha dato ii nome 5 v. Q. 4. An possiι quis renuntiare legibus in sui favorem latis. Si leges primario Ialao sint in bonum
communitalis, nemo potest illis renuntiare; quia bonum communitatis, Semper est firmum. Hinc Clericus nequit renuntiare privilegio fori, ubi vigeat ; cum id inductum sit in decus totius ordinis Clericulis. Si vero leges respiciunt primario bonum privati hic utique potest legibus illis renuntiare: sane si contra voluntatem iis subiici deberet, non esset illi favere, sed onus imponere. Hinc haeres Ordinari e re nuntiare
potest haereditatem sibi delatam.
Q. l. Quid est tegis interpreιαι iopli. interpretatio legis nihil est aliud, illi iudeelaratio sensus, qui in lege continetur. Per Se loquendo Oa locum habet in omni lege humana; nam quantumcumque lex clara sit, impossibile tamen est, ut omnes Omnino caSus comprehendat. - lino et in ipsa