장음표시 사용
121쪽
DE LEGIBUS 1 is lege naturali, ubi lamen actio possit ex cir- unis luntiis mulitia denudari. Sic V. g. n gamus onsom domino, qui illo sit vbusurus,li Pt de jure naturae res clamet ad domi
Duplex est logis interprΡl alio: una, quae dicitur simpleae; altera, quae dicitur per epichiam. Prima est pura et quasi lil eralis sex positio torminorum legis, qui obscuritalom v l ambiguitat om aliquam pati videntur. Altera est hi nigna ac rationalis declarulio, qua casus particularis ob particula
res circumstantius flatuitur non compre-hondi sub lege, etsi logis verba sint gene-rntia et perspicua. Ipsa interpretatio sim plox subdividitur lum ratio no modi, tum
Rutione modi: tilia est declaratoria, quo P erba logi S obseuria declarat; 2 alia ampliativa, quae legem nil similes casusi xtendit; I alia restrielira, quae legem P stringit ad designatos casus, quam Vis ge-noralis videatur. natione voro causa P, quast maxim nil militur. ulla est authentica, vliu usualis, alia coeιrinalis seu dirasealica: - l' est illa, quae iit ab ipso logislatoro, vel Supseriore illius aut successoro: habetque vim legis, si di bile promulgetur; cum ab iPSO proce. lat, a quo lex suam ha bot vim ly);-2' est illa, quae petitur ex consuetudine: quae quidem, cum optima sit legum interpres, itique obligat; - 5' est illa. quae fit per Dnclorum explica tionem. Di iurisperitorum oraculo. Ηuoc nullum quid om ha hut vim le-Gis, rum non procodat a lacullate legislativa; magnum lumen habet prohabilitatem. Imo
Mi univorsuti municitur Doctorum CODSenSu, tomori laxis notam non Ossugeret qui eam si' rni ret; cum magna Sit sortitudo consen
.. 2 An authentisa interpretatio indigeaι
NOT . Oportet diStin stre inter puram logis declarati unem, et inter meram inter pr 'talionem ejusdom. Est pura legis declaratio, tu Indo Explicatur n liquis Sensus, qui
j vii ab iuitio erat in loge imbibitus : uti v. g. si dubium sit, an sub voeabulo filii tutelligatur solus filius legitimus, an etiam spurius , et logislator declaret intelligi etiam Spurium. Mera autem legis iniserpretatio, quae etiam dicitur declaratio non pii roo talis, Psi quando oxplicatur sv usus, qui in lo-ge nonerat imbibitus: v. g. si legislator declaret, quod sub nomine puιris veniat etiam
R. Si agitur do pura legis declaratione, tunc declaratio illa obligat statim omnes , qui eam cognoverint, neque requiritur pr mulgatio nisi fiat a successore 4J; quia non
est nova lex. - Si vero agitur de mora legis interpretatione, tunc promulgatio Pst neceSSaria; cum nova constituatur obligatio. Hoc ultimo sensu inquit Codex Albor tinus: ι'interpretarione, he ii Re sι imerd di dare ad una tegste emaneris, esuris pubblieata neι mo
Q. 5 Quaenam sunt regulae ad doctrinalem interpretationem 'R. Ad doctrinalem interpretationsem regulae receptae sunt: . In legis interpretatione sequi opor-t Pt naturalem verborum proprietatem, nisi sic agendo sensus fieret ubsurdus aut lex ipsa prorsus inutilis. Cum senim lex debeat ESSe clara, praesumendus est legislator eo loqui sensu, quem verba in communi hominum acceptione reserunt 6 . 2. Lex generaliter loquens omnia Significatu propria complectitur.Sune ubi Ieae non distinguit, neque nos distinguere debemus T). I. Si verba logis sint nequivoca, eorum significatio sumenda est ex antecedentibus et Consequentibus, ac praesertim ex siue legis; cum sinis sit quasi prima ratio operis. 4. In legis interpretatione prae oculis sempor habendum est vulgatum illud: odia restringi, favores eonveniι ampliari. Quare in Odiosis stricta, in favorabilibus lata in-
1ὶ V. Limori. o. Mor. I. 1, nn. 200, et Seqq. 2ὶ De hae en C ex Alberi. ari. 16. αι Somanovella I' interpretare Ia Iesse in modo per linti Obbit statoris; qualora x Massistrati Supremi cre
elv. 1 8, In novo autem estituti fundamentali haec leguntur ad rem X Ta: l interpretarione deua te se in modo per tulit Obbligatoris spetia erelusivamenta at potere legislativo. sa) Hie observamus. Pium IV. Bulla Benedictus Deus doctriualem ae pri alam Tridentini interpre- alionem ex professo laetam , et typis mandatam Praelatis prohibuisse sub poena interdicii ah i gressu Ecelesiae; omnibus aulem sub poena e communieationis ipso saeto et reservatae. Et merito ut sie vitetur perversio et tonsusio . quae de saei lioriri potest in iis tanti ponderis sanctionibus. 4ὶ Diximus nisi βω a sueeessore : cum enim mens legislatoris sueeessori non ita sit cognita: ideo tune ad declarandum sensum etiam imbibitum
in lege recurrere est ad argomenta ad interpretationes. quae eum novam quasi legem indueant, nova indigent promulgatione.
7ὶ Beg. 8, de Publie. in rem ara.
122쪽
terpretatio adhibenda. - Idem tenendum est quando lex exibet duplicem SenSum, u-mun naturalem, ulterum civilem.' Sic V. g. vocabulum mortis ex communi acceptione
tribuitur morti naturali, sed ex jure accommodatur etiam exilio et professioni religi
spo 1J. Sic pariter nomen filii ex communi
intelligentia refertur ad filium naturalem , sod ex beneficio legis accommodatur etiam
5. Deniquo in dubio fit semper interpretatio pro valore actus 2 . Sed hic habenda est ratio regulae Codicis Λlbortini, ut nempe primo videatur , si qui sint consimiles casus jam dijudicati, vel si
quae analogae legis sundamenta. Sin autem, resolvatur quaestio juxta generalia aequitatis principio, omnibus peculiaribus Circumstantiis pensa lis 5). Q. 4. Ouis ordo in legum eicilium intem
pretatione eae eodiee Albertinoyn. Ex Codice Λlhertino hic ordo tenendus: - l ut attondatur diligenter userbum et sonsus naturalis legis scriptae; - 2 ut si ex logis scriptas verbo Pt sensu nuturali
nequ ut controversia dissolvi, lunc recurratur lid casus aequales si qui possunt hahe-xi jam a lege ipsa definitos, vel ad principia legum aliarum ad illam maloriam perlinentium. Dicitur jam a lege ipsa definitos ;num definitiones Magistia tuum etiam Supr morum nullam ha boni vim legis l4λ- S ut
si adhue casus remanent indDfinitus, consulantur principia generalia juris . bene perpensis singulis circumstantiis. Porro generalia juris principia inveniuntur potissimum in jure communi η.
Q. 5. An Ieae de eam ad easum emendi
n. Ordinarie loquendo lex non debet de
casu ad casum extendi, etsi eadem ratio
Currat. Quia non ratio legis, sed legislatoris voluntas subditis rite intimala vim legis habet et obligat; potest enim legislator ile uno disponere , et non de alio i6l. - Diximus ordinarie Ioquendo; nam commune est
legem extendi de ea Su ad casum , quando non solum eadem, Sed eadem et adaequata simul ratio currit, adeo ut, Si non extenderetur, legislator argui possPt de imprudentia, vel de injustitia. Unde tunc valot illud juris: ubi eadem esι ratio. ibi eadem currit legis dispositio. id autem evenit. . in eorrelativis; jure etenim sancitur, ut dispositum in uno correlativo censeatur dispositum etiam in alio. Sic lex. quae eximit maritum ab obligatione reddondi debitum uxori adulterae , censetur ilem eximere uxorem ab eodem osscio erga adulterum maritum ', quia maritus et uxor sunt correlata; - 2 in aequiparatis: Sic cum electio, postulatio et praesentatio in Bonon-ciis inter se uequiparentur a jure, quod lex decernit circa unum, idem decernere censetur circa aliud in his, in quibus aequiparantur. Sic Ova et lacticinia aequiparantur ratione abstinentiae , et quod dicitur de primis, intelligi etiam debet de secundis ; - 5 in eonnexis : sic iis, quibus lex
permittit condere testamentum, etiam notas testamentarias permittere censenda est; - 4 in contentis: sic si lex decernat aliquid causa frequentioris uSus, etiam casum mi. nus frequentem continet. Unde Pius V perimittens e monasterio egressum ob incendium aut epidemiam censEtur etiam id concedere ob inundationem et hostium invasio.
In his conveniunt omnes, licet agatur dolege poenali. Neque lunc valet regula: odia restrigenda, favores convenil ampliari; nam id pro sedit tantum cum dispositio legis extenditur ex interpetratione congruitatis, non cum dolisti extendi ex in torprotragione nccessitatis. quast non tum debui diei extensio, quam nuda rompreliensio 8 .
ob circumstantias, eae quibus certum vel saltem probabiliter judicatur legislatorem nIIuisse illum easum sub lege sua eomprehendi: greca vox est, quae idem sonat ac nequitas.
Sane ad aequitatem pertinet ut legislator
censeatur relaxare de sua lege, gravi interveniente causa is . Hoc locum habet: s. Si legis observantia fieret peccamisi in In poenalibus sensus naturalis semper le- non ita: sed tantum Pst Voluntaria. quia lieel po neantur . et xiiis sensus in favorabilibus. Sit lex multa alia juste eonu rhendere. tamen mi - 2) V. Limori, Homo Apostol. Tract. ii, nn. 76 nor eomprehensio sumeil ad justitiam logis et pro- et seqq. 33 Art. 13,-Concordat C. A. civ. S T. prietatem verborum cum ratione etiam legis Ser- 4ὶ Art. 17,-Coneordat C. A. eiv. x 12. vandam.-Porro generalis regula de non amplian 5ὶ Art. 15,-Concordat C. A. civ. S T. do leges poenales intelligi debet de interpretatione 6ὶ Iline illud: ratio legis non est leae. voluntaria, id est sine qria potest adhue conservarii in V. Liguori . Mor. l. 1, n. 200. prudens dispositio. et justitia legis; non de neces- 8ὶ Nempe. ut ait Suarer . extensio legis alia est saria exten&ione legiS, quae requiritur, ut fierveturneeessaria, alia congruentialis: illa est omnino re- justilia, vel aequilas. quisita ad justitiam vel rectitudinem ; haee vero 9J V. Liguori, uom. Ap. Tr. v. n. I.
123쪽
M LEGIBUR 12lnosa; peccata enim sunt impedienda. Sic si-ns precato non potest reddi gladius furioso. 2. Si legis observantia cederet inclammim reipublicae. Sic v. gr. pos uni cives arma capere et pugnare contra hostes civitatem invadentes, licet lex generatim armo-rtim gestionem prohibeat: nam, lex quao
sit contra bonum commune, non est vera et
legitima lex. I. Si legis observantia legi supprioris adversaretur; debilior enim a majori supe
. Si lex esset nimium onerosa; nam lex humana per Se nequit cum gravi inco modo obligare; quia tunc non esset in honum subditorum: ut si quis nequeat o dire sine iactura bonorum Suorum.
Q. An Ieges mutari possint. B. Licet summopero deceat legibus humanis m jorem, quae potest, stabilitatem inesse, ne confusio inducatur, ac iudiciorum et ipsius rei publicae ordo pervertatur; a Di amen eum istae in rerum natura non sun-clentur, uli lex naturalis, et aliunde pra stet aliquando, ut, variatis circumstantiis, varientur et leges; ideirco possunt uliquo mutationem subire. Id autem contingit: Iper dispensationem: 2 per derogationem; Sper abrogationem; 4 per renationem; I per pririlegium', si deniquct per consuetudinem ;- Si nullus horum interveniat, lex semperdurat, etiam ipso legislatore mortuo ; nam perpetuitas est de natura legis, ni recte probat SuareZ. Articulus I. - De Iegis dispensaιione
0. 3. Quid est Iegis dispensaιio'
B. Legis dispensatio est ejusdem relaχαι io faeis ad tempus a legiιima auetoriιate n gratiam alicujus, qui lege illa obligare-ιur. Dicitur ad tempus, ut distinguatur a privilegio. quod est lacnitas Dermanens. Dicitur in gratiam alicujus, ut distinguatur ab irritalione, abrogatione, derogatione a Nque ceMatione, quibus videlicet lex pro omnibus extinguitur. Dispensatio alia est totalia, alia partialis, prout a toto vel a parte legis dispenSat. -
εὶ item potestas alieni tributa dispensandi large
aeeipitur ae favorabiliter, eum sit gratia saeuitativa, et hoe maxime si sit generaliter roncessa. Thoologia a forati . Tom. l.
Alia taeita, alia e ressa, prout vel ab aliquo facto deducitur . vel verbis expressis declaratur. - Alia neces aria, alia libera , prout in jure a Suppriore dreernitur tribu enda. tali ex lanio causa, vel ejus voluntati liberia relinquitur. Hic duo notanda: - cum dispensatio sit odiosa , ac veluti vulnus legis cui clerogat, stricto accipipnda est. Excipe cum communi, nisi sit rei debita, veι ex motu proprio, vel inserta in corpore juris, vel nisi concedatur eorum unitati, vel ob bonum commune; cum iis in casibus dispensatio illa habeatur uti favor et gratia i); - 2 dispensatio a quovis, etiam pro invito et ignora te, valide obtineri potest; cum id jure sit statutum 2J. Excipe Marcus Leo in sua praxi quod a s. Poenitentiaria obtinetur; ut
hoc enim valeat, postulandum est vel a Consessario vela poenitente vel a consanguineis
Diximus valide obtineri; ut enim consumiametur dispensatio, debet acceptari, nisi in aliquo petuliari easu aliter cautum sit. Q. 2. Quinam habenι potestatem dispensandi a lege8 NOTA. Duplex est disponsandi potestas rordinaria et delegata. ordinaria est quactalicui competit ox vi ossicii sui, qualem habet legislator in lego propria. Delegata est quae competit inferiori ex concessione illius, qui habet primam: quod si haec co cedatur ab ipso jum , aequiparatur ordinariae , utpote ometo et dignitati adnexa : si vero tota sit a superiore, dicitur pure delegata. Hoc posito: n. Quilibet legislator ejusquo successor potest anctoritate ordinaria dispensare cum suis subditis in lege propria vel praede-
essorum suorum ; quia res per quas ea usas nascitur, per easdem dissolvitur. Accedit etiam quod legem ferro et legis relaxarctobligationem est actus Husdem iurisdicti nis. Quod autem dieitur de legislatore et pius Successore, a sortiori dicendum erit dε Superiore οῦ cum enim superior possit leges inferioris abrogare, quanto magis poterit in iis etiam dispengarest Excipo caSum, in quo lex transierit in contractum; nam pacta ab omnibus convenit observari. - Εx hi deducitur: i. Quod Papa dispensare queat in omni jure reclesiastico tam universali. quam particulari: imo in iis etiam Apostolicis con-
124쪽
Mitutionibus quas tonstat ab Apostolis ipsis
suissΡ editas, prout erant Ecclesiae Praesides. Tales sunt v. g. qtiaejejunium Quadragesimale respiciunt et observantiam diei
Dominicae, ac similia sit. 2. 0uod Episcopus potestato ossicii sui,
ideoque ordinaria, queat dispensare in omnibus Stalutis sive Episcopalibus sive Synodalibus iri, iud pendenter a Capitulo et a Ciero. Neque obstat, quod Synodus ab Apostoli a Si de suerit approbata; ista Pnim approbatio non est specificu et absoluta, ut singula examinentur, cognoscuntur ac motu proprio Pt certa scientia probentur. Sed esι ordinaria, eommunis, et conditionalis, si
juste si canonice, ele .: quod quidem nihil novi juris tribuit, ut cum Fagnam docet Be
5. Quod u Staiulis Episcopalibus et
Synodalibus valeat dispensare etiam Capi-lulum Cathedrale. Sode vacante; enm Succedat in locum Episcopi. - Id tamen nequit Generalis Epi copi Vicarius sine speciali
delegatione; cum id non habeat de suo iure
0. 5. An superior possit legitime di pensore cum iis qui non sun sui foditi. it. Cum disponsatio sit actus jurisdicti ni , qui non nisi in subditos potest explicari, palsit pos tantum posse dispenSari, qui subditi sust legislatori. Certum Pst tamen vagos posse dispensari a superioribus loci, in quo hic et nune resident: Si Meus esset, isti forenses non haberent a quibus dispensarentur a communibus, quibus ligantur, legibus. item advenap possunt disp'nsari a stipserio iaribus loci ubi sunt; cum advenae per domicilium vel qua i-domicilium sint eorum subditi. Sod magna quaestio est de peregrinis rAn v. g. Episcopus vel ab eo delegatus possit dispensare eum illis in votis, juramentis, jejuniis sestis circa opera Servilia, ne meteiaris quae sunt de jure communi. Communior et nobis probabilior sententia cum Croix ,
.nyman, SalmanticenSibus, Sporer, SuareZ, etc., nsgat hae valida ratione; quia peregrinantes non h1bentes animum contrahendi
quasi domicilium, non sunt subditi l. -
Non tamen in eanonibus iis, quos Apostoli a
Christo ipso aereptos tamquam Eeelesiae ministri promulgarunt et tradiderunt. Talia sunt in nostra sententia ea quae formam respieiunt et materiam
23 Unum exeipo et ditendi ari. seq. 3ὶ mo Episeopnq po est ili'pen are in sua Dioe eest a trethus latis in Concilio Provinciali. modo non a satur de legibus, quarum dispensationem
Aliter esset, si non iam de dispensatione ,
sed de absolutione in to Sacramentali ageretur; tunc Episcopi possunt absolvere etiam peregrinos ab omnibus casibus Papalibus cultis; quia ex consuetudine exteri subjiciendo se soro Sacramentali, situ ut illorum
Q. 4. An inferior possit dispensare in ιπε sui Superioris. R. Per se loquendo inferior non potest dispensare in lege sui Superioris; quia dispensatio est actus jurisdictionis; atqui inferior non habet jurisdictionem in foro Superioris. Hinc Clemens VII l ait: hae Superioris per inferiorem tolli non potest. Neque neceSSe est, ut superior dispensandi faculutatem sibi reservet cum jam sit de natura rei, ut inferior nihil possit in lege superioris absque illius limulta. Ex hoc deducitur: - l nullum hominem dispensare posse in lege divina. Hinc damnata est a Clemente xl Bulla Unigenitus haec Quesnelli propo, illo:
homo ob sui conservationem mιesι sese dispensare ab ea lege, quam Deus condidiι propter ejus uιilitasem; 2 deducitur, Episcopum Uispensare non posse in lege Pontificis, nec Parochum in legst Episcopi, uno vorbo nullum inferiorem in loge Superioris. Diximus per se loquendo; nam poterit utique dispensare inferior, si vel communi Doctorum sensu, vel consuetudine id ipsi permittatur. Si e Parochi propter consuetudinem possunt dispensam eum suis Dubditis, in particulari, etiam praesente Episcopo in necessitatibus frequentibus circa jejunium, et in abstinentia a laboribus die Dus sestivis. Sic usu inductum est, ut Consarii omnes solvant a censuris l6 praesertim ab excommunicationet, si non sint reservatae: - Sie Praelati regulares possunt dispensare in re lis particularibus, si hoc eis non sit expresse vetitum in aliqua materis.
Sin etiam Episcopo communiter tribuunt potestatem dispensandi in logibus Pontimetis: - Si in canonicis statutis adsit clauSula: donee dispensetur absque alio addito; 2 quando vel expresse in juris potestas haec continetur. vel in privilegio consuetudinis
conellium Rihi specialiter reservaverit. Hoe enim Valde expedit ad honum snbditorum fidelium regimen. v. Benediet xlv, De Sun. Diom. l. In . c. I.
125쪽
DE LEGlBUS 123 legitime praescriptae; -3 quando Gι urget dispensandi necessitas, veι magna saltem utilitas, nee iacile recurri potest ad Papam, mel in mora est periculum ulicujus gravis incommodi; in casibus frequenter occurrentibus et particularibus, v. g. in jejuniis ab Ecclesia iudieiis, in observantia dierum si fitorum etc.. - 5 landem quando dubium ost an casus indigeat dispensatione ; tunc enim Episcopus potest declamare casum dispensatioue illa non indigere, vel ad caut
iam ipse per se dispensare l. in quibus
omnibus Episcopus potest aliis quoque dispensatiouum delegare; cum haec potestius aequivaleat ordinariae, utpote perpetuo 'adnexa illius dignitati s 2,
Q. 5. Ouid notandum ei a potesιasem dispensandi delegatam Ylta Certum est ex jure, quod ille qui su- cultate Ordinaria dispensat potest ultori etiam delegare facultatem dispensandi ibi.
Ei tunc si delegatio sit per modum commissionis pro certo casu particulari, morte du- legantis ea exSpirat,si adhuc res sit integra, scilicet si nondum sit inchoata executio sa- cultatis oblentae 4 . Si vero delegatio sit per modum gratiae, quod contingit,quando delegatio est generaliter facta quoad perfnnus dispensandas absque OxpreSSioue alicu-jus; tunc ea non expirat morte ipsius dele
Delpgatus alium subdelegarat non potest; quia potestatem non accipit ut dominus sed ut executor. Excipe vel si haec ei sit concessa sucultas. illi patet; vel si sit delegatus
a principe aut a Pontifice 6); uel si sit do-
Iogatus ab Ordinario Praelato ad universitatem causarum ir). 0. 6. Quaenam sunι justae a lege dispen. sandi eausae PII. Causae justino dispensandi ad duas revocantur et sunt: - necessitas: quo nomino non mera impotentia accipienda est, quia tunc lex per so cessarei; sed incommodum
respective grave. Sic dispensatur a j riunio qui nequit j unam sine gravi capitis dolore;-2 utilitas: sic dispensatur a voto qui in
magno castitatis periculo versatur. Ilatio est bonum commutae, Pt eburita, in Proximum.
Ceterum Superioris semper e Si judicare
ill Quoad dispensationes ad eaviatam haee notat Benedictus XIV Notis. ei: Divina sapienter adverιile needi a a. Poenitentiaria νει Dalaria dispensa tiones ejusmodi non tumquam necessarias. sed ut omni serupulo, animiqiis aut licitudine Adeles eripiantur.
au causa dispensandi justa sit; inserioris
vero, modo bona side causam expoSuerit, judicium Superioris expectare, reverenter recipere et illi acquiescere. Iuvat tamen hic animadvertere, non bene se gerere qui illico, obiter nempe ad causam attendentes, dispensutionem a lege petunt, et obtenta sine ullo scrupulo utuntur ; sicut enim Superior non debet eam elargiri sine debila ac proportionata causa, ita nec inferior eum uxpostulares. Sed linquires an superior, Jubιaeal ιε
Si causa sit talis, ui lautum reddat co
venientem dispensatiouum, non teno tur Superior dispensare; nam est mera gratia, ideo libera. - Sed e contrario, dispensare tenetur, Si dispensatio sit necessaria ad ave damnum avertendum . vel bonum commune procurandum: ideo euim ipsi potestas data luit. Denegata tamen dispensatioue, subditus nequit agere coutra legem, cum adhuc sub ipsa sit: excipe; niSi causa adeo urgeat, ut eum a lege omnino subducat; nam quod non est lieitu' in sese, necessitas faciι Iieitum t8 . Quid tu i s) si dubitetur an e Sa ea in ιανιs iusta sit ne susciens γTuuc Superior poterit dispensaro in lege humana; quia possidet illius potestaS, et
causa Oxtans pruesumitur legitima. Serus,
si dubitetur uti quis habeat potestatem, Vel an adsit causa, tuus ipsa remanet probandas nisi tamen dubitetur post factu in ; nam praesumiιur recte factuin quod eraι de jurs faciendum. in dubio autem sive positivo sive negativo, an aliquis casus indigeat dispensatio. no, licet Satis Sit adire superiorem, saltem ad majorem traquillitatein, ut ipse casum declaret vel dispenset, poterit tamen Subditus uti sua libertate; quia ideiu est ac dubitare, an casus illo sit inclusus in lege. Excipe dispensationes matrimoniales ratio ne Sacramenti, ne illud frustrationis expo-
Datur Periculo is . Quid lsubjunges) si eausa dispensationis
salionis licitate, vel de dispensationis validitat :
126쪽
l. Quod pertinet ad licitarem, certumini dis psensationem sine causa esse illicitam utpote bono communi eontrariam. Unde Trid sentinum uit: setant universi sacratissimos canones e cιe ab omnibus et quoad
eius fieri poterit, indisιinere observandos. Ouod si urgeris, justaque raιio, et major
quandoque utilitus possulaverinι cum aliquibus dispensandum esse, id, causa eognita cic Rumma maturitate. atque stratis a quia
ιuacumque, ad quos dispensatio pertinebit, eru praestaudum . Potestas enim haec
non est data ad destructionem, bene vero Id aedificationem; ut qui ea ad destructi nem uteretur qui dispensaret sine justa causa. Iste Onim pacem perturbaret, quie- iam legis possessionem subverteret, latam transgressionibus viam nperiret, et Superiores facillime exponeret inferiorum contemptui. Quare licet in communi sententia Excu Setur a peccato gravi et probabiliter aetiam a lesvi qui, priuecluso scandalo, utitur dispensatione Sine causa obtenta, cum non amplius sit Sub lege, cartum est tamen tum Concedentem tum petentem peccare; quia unus alteri cooperatur in violatione logis Natumdis, quae dictat partem debere con
2. Aa valarem quod spectat dispensationis sine justa Causa concessae, distinguendum est. Qui sic dispensat vel superior est, ita ut lex sit ab ipso lata, aut a praedecessore ejus; vel Pst inferior. Si superior, valide
agit; quia legis obligatio totaliter pendet ab
illius voluntate: unde SSante hac Superioris voluntate, legis obligatio cessat. Si vero inferior, tunc invalida erit dispensatio; non enim superior praesumi potest dedisse ii seriori potestatem imprudenter dispensundi in lege prostria; eum non sit praesumendus
Q. T. An valeat Iegis dispensatis emoria per metum, vel tacita de praesenti, vel praesumpta de futuro. I l. Dispensatio extorta per metum etiam injustum vvlet, si non constat omnino defuisso in superiore animum dispensandi; quia metus non tollit voluntarium. - 1 tum
ain Sem. 25, e. 18. de R. 4ὶ Porro peceant in aliquorum quidem opinione
mortaliter: in aliorum vero et quidem sali pr habili, opinione lantummodo venialiter, prout levem , et gravem censent esse deformitatem. -V. Iaguori. is. Mor. l. 1. nn. 178 eLMqq. iii Nec refert. quod valeat licentia praesumpta; etenim disponsatio eum sil vulneratio legis sit ictee,t aeripienda. Non iten licentia. quae non aufert legis obligationem , sed i utum conditiovem sty
valet dispensatio tacita, modo possit iuste
ymaesumi consensus de praesenti; tune enim uequivalet expresse. Hinc si superior videat suam lugent negligi et taeeat , cum possit facito ac sine incommodo Corrigere, nee m nendo majus mulum timeat, juSte praewmitur dispensaro; ne dicatur Superior pec-Care. - Non lamen valet dispensatio praesumpta de suturo; nam prarsumptio iudicat tantum dispositionem ad dispensandum, non actualem ot veram dispensationem id . Q. 8. An legislator possit in sua lege s
R. in quorundam sententia legislator non poteSi quidem propris et stricte loquendo secum in suis legibus dispensare; non enim suis legibus ipse ligatur. Sed potest impro-Prie, explicando nempe casus, in quibus vilegis natumulis non tenetur Se conformarumembris communitatis in servanda lege, quam ipse tulit.
Nos vero cuin s. Thoma dicimus, ipsum Posse secum dispensare etiam proprie, directe nempe Ot immodicito. natio est quia dispensatio est jurisdictio pure voluntaria. quae etiam erga se ipsum cxerceri Potost: quod autem legislator suis non teneatur legibus, salsum est; turpe enim est quod Dut Suis membris non congruat. Hinc hens
sibi dispensure potest in jfunio atque in aliis, in quibus ipse cum aliis potest 43.
Quod pariter dicendum est cum communi Doctorum de illo, qui obtinuit facultatem universalem dispensandi cum aliis; iste enim potest etiam cum se ipso dispensare. o. 9. An valida su dispensatio obreptilia
eam obtinendam exponitur salsum; Subre
lilia, si tacetur veritas 6 . Hoc posito: R. Λd dispensationem Obreptiliam quod
attinet, dici inus eam invalidam esse, Si men- dux CauSa esposita Prat finalis, ea videlicet ob quam superior ad dispensandum inductus est; deliciente enim causa substantiali, essectus deficit. - Quod si duhium sit, an Superior etiam sine mendaci illa causa dispen-MSSet, tunc standum erit pro valore dispen
ponit, sub qua lex non obligat. Me v. g. si agere aliquiit prohibeatur sine licentia. qui lieentiam illam obtinet a superiore, ut agat, non proprie tu lege dispensatur. imo politas operatur juxta legem imam. quae vult u in easibus oecurrentibuS li
127쪽
DE LEGimS 12ssationis ; quia jura in dubio favent valori
Quod vero respicit dispensationem Subrep- titioni, ea orit valida si veritas quae reticetur in precibus, sit ita eum dispensatione coiij uncta ,u t, ea cognita superior dispensasset; quia totum haberetur quod superiorem movet. Si secus. dispensatio erit invalida. Ajuiit tamen vitium subroptionis sanari, Si in dispensatione sit clausula: nisi agatur de jure tertii. aut motu proprio. item valere eam dicunt, si plures causae Sint expositae,ntiae verae, aliae salsae, modo una ex illis sit vera et sussiciens; iam enim adesset cau
Coterum, quoad vitium Sive extrinsecum, quod consistit in desectu formae, Sive intrin- si cum, quod consistit in causae narratione, attendendus est Stylus Curiae, acusus; cum habeatur uti lex. Sic si erratum sit in nomine vel personae, vel Dioecesis. praxis eStiterum nomam mittatur rescriptum corria
O. 30. Ouandonam erasat dispensatio Iegis' l. Cessat dispensatio: per renuntiatio noua dispensali: polost enim quilibet cedere
juri Silo. Consummatur autem renuntiatio,ctim a Superiore accPplatur: unde tunc r nuutians nequit amplius Pa uti.
2 Per revoeationem dispenSantis ς per
quas enim causas res nascitur , per easdem
dissolvitur. Si revocatio sit sacta a Superio re in lege sua, valida est, ciui sine causa;
Hoc tamen intelligunt, si obreptio et subre
lio sint ex simplieitale, si enim ex malitia, hunc dicunt quod ipsae vitiani dispensationem, etsi ver fientur lantum circa eausam impulsivam. Hoc e stat tum ex jure eanonico ea p. 20 de reaerim. , tum
ex jure civili L. 2s f ad ι Corn. da falsis. imo dieitur etiam gra iter puniendus qui id egit, L. η,
eod. si contra jus, Et ex Pedemontanis Constitui. l. 2. l. 2, e. 2. S 1. praeter compensationem damnorum, imponitur detem etiam Sculorum Poen . 2ὶ Ille nonnulla notanda pro praxi:-1 valet dispensatio alicui improbo eoncessa. quem dispe Faior probum puta it, etsi cognita improbitate, ipse certo nota suisset dispensaturus; quia probitas non reputatur nisi ea a impulsi a ;-2 valet, etsi eoncedatur in mala fide, ut cum putat dispensator
eauSam non adesse . quae revera adest. nain valor
non pendet a eognitione. sed ab existentia musae. Item valet si causa linalis tempore petitionis sit salsa, sed vera sat tempore eoneessionis ἰ quia aeoncessione dispe atio obtinet . a valet dispensa lio cou Ma a primario superiore, licet ab alio jam uerit negata, ei Si de negatione mentio non fiat. Imo probabiliter valet etsi, a primario negata, sue
rit a Recundario Superiore cuneessa; quia potestas inferioris non est rotritia per negationem supe
quia Obligatio et deobligatio a legislatoris
voluntate omnino pendet: peccat tamen qui sic revocat, quia ugit inordinate. Si vero revocatio sit sacta a Superiore secundario , seu a delegato ab ipso legislatore, tunc ea
et illicita est et invalida , si justa non adsit causa ; siquidem facultas inferiori est specialiter limitata, id est ne male illa utatur. Ila Salas, Salmanticense S, Saneber, Topia
causae sinalis; cum haec tota sit ratio illius. Quod si dubium sit, an totaliter eausa ce saverit, standum est pro dispensatione, quaa possidet.
cessationem causae finalis' n. Dispensationis causa sinalis triplicilempore cesSare poteSt: - tempore. quo literae dispensatoriae expediuntur; -2 tempore, quo expeditae jam quidem sunt, sed nondum ex 'cutione donatae ab eo, cui lite-rao illae diriguntur, et qui pro earum executione delegatur, uti fieri solet; - 5 tempore, quo executione donatae quidem sunt, sed nundum essectum Suum consecutae. His
3. Si sinalis causa dispensationis cessat tempore, quo Iaerae dispensatoriae expediunιur, tunc ipsa cessat dispensatio ex de
sinitione Bonifacit VIII 6l. Ratio est, quia
superior in hoc casu dispensaret sine cau-Sa, ac proinde peccaret: quod praesumi non debet.
Homo Apost. n. ii. n. 33. 3ὶ V. Examen raisonnh, et e. Lum, 183I. 4ὶ Notandum quod dispensatio quae absolute
toneessa est, nou temetur revoeala, ideoque non
ressat morte dispensantis. quieumque ille sit, si a supremus sive inferior; cum dispensatio sit gratia, et gratia habeat per se quod sit duratura. Excipe. si superior dispensaverit tum clausula: donee n bis placuerit, vel ad arbitrium nostrum; tune Sires adhue sit integra sputa xi Consessarius obtinuerit saeullatem dispensandi, et nondum ine P rit audire consessionem . morte eone dentis dispensatio expirat; quia ejus plaeitum et arbitrium mortesiuitur. - Liguori P. Hor. l. t. n. 197. Si tamen dispensatio sit concessa eum clausula
donec rev avero, tum non expirat morte conee dentis; quia revera nulla lune habetur revolatio.
Idem est si concessa sit: ad arbitrium Sedis Apostolieae, vel Episcopalis; quia Sedes non moritur. 5ὶ uine si causa sinalis. v. g. dispensandi iuimpedimento matrimonii, sit et legitimatio prolis et reparatio scandali, vel damni; si proles moriatur. vel Ioelus ejeetus fuit, adhue sustinetur dispensa lio ad Maudatum reparandum vel damnum i quia, ut patet . eausa linalix non cessat totaliter.
128쪽
26 TRA . II. DISP. UNICA 2. Si causa finalis ceSSat tempore, quo literae dispensaloriae expeditae jam sunt, at nondum meculione conatae , tunc cessat pariter dispensatio. ille enim cui liistrarum4 xpculio domandatur, muneri suo non potest satisfacere, nisi sub tacita conditione: si preces vervate nitanιur. - Quae conditio
exigit ut causa sua lis persistat aeto quo di. spensatio sortitur executionem ). Sie Titius pelit dispensationem ab impρdimento
consanguinitatis exponens pro sola causa finalis prolis jam a consanguinea suscepta logitimationem: obtinet dispensationem, et
dispensatori:ae literae jam sunt expeditae ;
d antequam istae executione donentur , proles moritur: tunc dispensatio cessat.1. Si causae si ualis cessatio contingit tempore, quo luerne meeutione donatae sum quidem , seu nondum essectum eonsecutae , tune si literae illae concessae sunt hae sub conditione expressa , vel taeila : quamdiu causa perduret, cessante hae causa antequam literae suum plenarium sortiantur effectum,
ipsa pariter dispensutio cessat. Nam eo in usu csens ntur tot virtualiter disponsationesu uot dies et sic habetur concessa dispensatio, Si habeat tractum successivum Res patet exi mplo illius qui . ob infirmitatem quae per-DPlua cenSehatur . obtinuit dispensationemu si juvio, vel ab ossicii recitatione: si cessat
infirmitas, redit prolaeto obligatio jejunandi
et ossicium persolvendi. Si voro literae dispensatoriae sunt abso Iutae, id est si non mandent dispensari, sed de laeto absolute et sine ulla neque lacita neque expressa conditione illico dispensent, tunc concludendum quod, etiam cessante causa finali, non cesset dispensatioi quia se-m'l per dispensationem sublata lagis obligatione, haec non redit, nisi iteruin a supρri
re imponatur il . Huc sarit illud juris: sae-
tum legitime retraetori non debeι. licet castra POStea evenisι, a quo non potuiι inchoari Sys1ὶ C. D de praeh. I. 6.s2ὶ Isine si quis obtinuerit dispensationem ab idiregularitale ob paupertatem parentum. vel ob in Piam miniMrorum, γεfiet illa ini, etsi easu posteaeessent illae causae: ratio quia hae causae habitaa sunt uli perpetuae et abfiolutae.
dum DiOeeraanam abrogara ιeges ipsas Syn. ias, et novas tondera eorurarias. Assirmative, sive leges a se sive a suis utileeessoribus laetae luerint, quibus in omnibus sute dunt: n m per quM eau Sas res nascitur, per eas dissolvitur. Unum excipe:
imo si dispensatio absolute concessa Pst, illa ne cessat quidem, etiamsi jam ea quis usus fuerit. - Sic v. g. Si quis absolute et illimitate obtinuerit dispensationem a voto castitatis ad contrahendum matrimonium, mortua conjuge, durat dispensatio , ut possit adhuc de novo contrahere 43. Articulus - ll. De Iegis derogatione,
Q. i. ouid stri Iegis derogatio, abrogario
R. Licet derogatio, abrogatio, et cessatio
eundem sensum videantur Oxprimere , dinserunt tamen inter se. Derogatio legis ostlegis adhuc vigentis quaedam quasi imminutio secundum aliquam eiusdsem partom, Seu brevius ost abolitio partis legis. Abrogatio est alio lilio legis totius. Cessatio est puruet simplex legis per so ipsam extinctio. Huc pertinsent illa Codicis Albertini: non si puo derogare eon private eonvenetioni a LIe laggi, ehe rogguardano P ordine pubblieo,
R. Triplici modo abrogatio et derogatio legis haberi potest:
per legislatoris vel sup 'rioris rovocationem; etenim resper quas eausas nascitur,
per eas dissolvitur. Atqui lex tam in toto quam in parte nascitiir per legislatoris v luntatem: ergo per pandem tam in toto ,
quam in parte dissolvi potest 6 . Nequit
tamen legislator sine causa legem licita revocare; nam potestas non est data superi ribus in desιruetionem. At potest illam revocare valida etiam sine juste causa ; cum tota vis legis pendeat ob illius arbitrio; 2 per contraria consuetudini praescriptionem lex discendisi; - 1 por legem post riorem univcrsalem priori legi item univer-
nempe non possunt Episcopi dispensare in lege Synodali taxativa congruae pro Ordinandis, quae est lex seripla; nee in non se ripis. Milicet eo uetudine regionis. Ratio est Bulla Innotentii xti . Spaeutatores squam refert Croit n. 21M edita anno 169s Maluit enim ut be fletum ejus sit reduus. in ad
pionis pro promovendis ad sa. Ordines, da metia Oneribus, per ast susciat, illusitia ab ordinando me ea possideatur. Unde Pontifex implieite adi mii Episcopo laeulialem dispensandi, seu potius arbitrandi, aut laetendi suppulationem Ruo modo. licet pro illa vice lanium. ita re olun h. Prctata Seeretarisa Trounviis Cardinalis Urbis νεearii. auctore Romualdo Honorante. Romae 1662, CV δ.
129쪽
M LEGIBUS 12 sali derogantem; alioquin foret inanis m.
sterior lex. - Diximus : iιem universali; nam jure statutum est speciali legi non derogari per generalem, nisi vel fiat specialis mentio vel aliter constet esse mentem legislatoris vel dicatur : Mura certa scientia. e. 5. Ouandonam leae dirisur per se ip
R. Lex dicitur cessare per se ipsam: si propter materiae, vel eircumstantiarum mutationem facta est injusta, vel inutilis bono communi: nam lex debet esse x vi naturae suae justa et bono communi utilis; 2 Si respectu communitatis cessat totaliter ejus causa finalis adaequata; tunc valet adagium: cessante eausa, eessal etiam epetunet lex evadit inutilis. D. Thonaas eum cominmuni l . Si vero lex lata sit ob plures cau-
Sas, et una tantum earum cesset, adhuc vi.
get illius obligatio, si adhuc revera Suffciens causa Sit.
Sed quid squaeres si finis adaequatu ,
nempe totalis legis, eesseι tantum in eam partieularist Oportet distinguere: si nuis lo- talis seu adaequatus cesset contrarie, nimirum si lex reddatur nocivaeo in casu, aut saltem valdo dissicilis, iunc communis est sententia, eam in dicto casu non obligare.
Si vero sinis adaequatus in particulari cesset tantum privative, nempe si lex pro illo casu particuIari, aut illa persona esset inutilis, non ita conveniunt. xl tamen communius est, quod lex illa adhuc obligat; quia quamvis cesset finis legis in particulari, non cessat tamen in communi: ideo est periculum hallucinationis, qua quisque in casu proprio faciliter decipi potest. Unde tunc evadit lex fundata in praesumptione juris, quae ulique Semper obligat lct . Ita d. Tho
lit a. a. 4. q. 2.103. 2ὶ 2, 2. q. 134. a. 2. 3ὶ Sed oppositum tenent, ait Alphonsus noster.
plures graves metores. nimirum cautantia, Ss-Neater, Panormitanus . Angelus. Valentia, Sa, C den . Ledrama, Granado. Tenriqueg. Imr- adus et Tamburini eum Navarro, abbata et C muolo; et Salmantieenses ae F tua voeant e iam satis probabile distentes quod si 4 eerrante fina ineommuni, erasal leae pro omnibus; ita erasama fina in partieulari. eerrat Iax in particulari; eum - . in ambobus earibus ιea reddatur inutilia. Et quemadmodum eassante fine in uno tempore. eo sat tia pro iιιο. liere non erasia pro alio tempore; ita eassante fine in uno eam. eenat Ieae pro eo, Vere non pro aliis. Et ideo dicunt eommuniter ad mitti. Iegem fraternus eorraetionis non obligara tibi non speraιur stticius - Et ut hare sententia loetim habeat, semper die intelligenda est. dum
Articulus III. - De privilegis lo)
0. l. Quid est privilegiumpli. Privili gium i sic dictum quasi priuataleae, vel privans ιego definitur: ιeae pravata
speciale aliquod alteri eo edens benesietum. - Appellatur lex privata, non quidem respectu personae privilegiatae cui nulla imponitur lex, imo gratia consertur; sed respectu communitatis, cui imponitur obligatio non impediendi privilegii usum. Ex quo Sequitur privilegium non concedi. nisi ab eo qui legem condit: item acquiritur consuetudine legitime praescripta, cum haec vim legis obtineat. - Dissert privilegium alicentia; quia taee comeditur tantum ad determinatos actus, et singularibus personis.
Privilegium est interpretandum eo modo. ut non sit inutiis privilegialo, cum sit gratia. Quod si interpretatio prohibeatur, id intelligitur do sola juridica et authentica ;vel de ea, quae fit ex professo: non vero de doctrinali, quae interdum necessaria est. Est porro regnia generalis privilegium larg accipiendum esse, maxime si sit reale, vel insertum in corpore juris ob illius perpe
item ut privIlegium deroget juri communi , non requiritur clausula clerogatoria; praesumitur enim Princeps scire leges communes. Aliter esset, si sit contra peculiarem consuetudinem, vel etiam legem muniis
ei palem, de qua nulla mentio fiat. Q. 2. Quomodo dividitur priuilegium. R. Tripliciter praecipue dividitur privilegium: l in reale et personale; 2 in gratissum et remuneratorium; 5 in fauorabile et
odiosum. hallucinationis; quod quidem stemper inest in eam
allago a a. Thoma. pomisationis nempe, da gra dumtaxat loquitur Ioeo eitato. Homo Apost. Traei. 3, n. 6s. His lamen non obstantibus, ait idem Sanetus inop . Hor. l. t. n. 19s, magia mihi arridet prior aententia, eo quod sere nunquam, eommuniter I vendo in partieulari, eeuat omnino perieulum allueinationi .
l. 1. App. li; et Hom. Ap. rmet. TX. on. 18. ete. nempe Melesia litorum, Episcoporum. ae Beg larium Privilegia nonnulli damnant οῦ attamen mxtra aequitatem: etsi enim privatis eoneedantur. semper in publieum honum tedunt, ubi rite tri-hnta sini; cum ideo plurimum allieiantur homines ad praeelara intendanda: quod quidem ad communem utilitatem inservit.
130쪽
am TRACT. I l. Di P. VN CA Privilegium reatu egi, quod uirecto et immediate conceditur alicui rei, V. g. loco, dignitati, muneri, statui. Hoc transit ad haeredes et successorex in eadem ro;
cum rei ipsi privilegium inhaereat. Sed qui
illud habent, nequeunt eodem uti extra te rii orium concedentis; quia censetur locale. Personale vero est quod conceditur immediate personae ratione sui ipsius, v. g. Ob scientiam, Sanctitatem, etc. Η extinguitur cum eadem persona: et qui illud habent, possunt eodem uti in quocumque loco; quia personam assicit, eamque sequitur quocumque pergat. - Privilegium censetur pers uale, si exprimatur nomen personae, cui conceditur: v. g. concedimus Franeiseo Amehiepiseopo Taurinensi. Si aut m sola cxprimatur dignitas: concedimus Archiepiseopo Taurinensi, erit reale. In dubio, si odio-Sum, habetur uti personale; secus uti reui . Ratio autem est, quia odia sunι restringe ea, favores ampliandi: 2 Privilegium gratiosum datur gratis, nempe sine ratione sive privileginti. sive aliorum: hoc sine cauSa revocaro licet. Remuneratorium e contrario illud est, quod alicui conceditur ratione meritorum ipsius, vel alterius. Hoc revocari non potest, nisi ex justa et gravi causa, atque cum oblati privilegii compensatione ; nam erat quasi merces laboris.
5 Privilegium favorabile est quod privilegiato conseri commodum, et nemini uia fert incommodum: tale est privilegium vescendi carnibus in Quadragesima. Hoc semper est ampla interpretatione explanandum; quia beneficium Prineipis late aeeipiendum esι si . Odiosum vero est illud, quod uni conseri commodum , alteri praejudicium. Dicitur odiosum respoclii aliorum: talis est V. g. exemptio a solvendis tribulis, quac pravant alios. Et ideo semper est strictae interpretationis quia odia sunι resιringemda , licet sit a Principe concessum nam supremus imperans praesumisur semper justialia plenus ideoque omnia provisiones, Reseripta, et mandala Principum insitam eonduionem habent, etiamst non apponatur: si c. 8 da priva.
Aliae sunt privilegiorum speties. - sie est Pri- ilegium eontra jus, si juri eommuni deroget: et Proeter jur. si ejus ae lus a iure non uendatur. Est pri ilegium motu proprio datum, et ita cens tur si proserat illam elausulam; secus temetur da tum ad instantiam. - h pri ilegium ad inalar, si quae uni sunt eoneessa, alteri eommunicenturaeeessorie; alque pariformiter Νi quae uni data Sunt, alteri communieentur aeque prine ipaliter. illud extinguitur, miauitur, auSetur prout exi in
nempe dummodo tertio non praejudirent s23. U. I. Θοι modis privilegium amittitur it. Sex modis privili ginna omitti potest:
l. .ipsti tompuris praescripti: aut oessante cauSa. propter qua in suit concessum: aut non servata conuitione, sub qua fuit concessum. Nam privilegium non durat ultra intentiolium concedentis atqui conect-dons noluit privilegium tribuere, nisi ad talo tempus et sub tali causa et cum tali conditione. Ergo. etc. 2 Per voluntariam et liberiam renuntiationem factam a privit gialo et ac optatam a privilegiante Quia liberum εst unicuique
juri suo renuntiare 3 . si hoc jus ipsi favo
rubilo proxime uola respiciat bonum com
5 Por non usum spatio temporis ad praescriptionem sussicienti, Si privilegium sit odiosum, et se obtulerit oreasio illo utendi; quia in hoc casu censetur adesse tacita illius renuntatio ο). Si non sit odiosum, non amittitur per praescriptionem ; quia nemo Pst qui habeat jus querelam de eo
movendi. Diximus eι se obtulerit Oeeasio illo utendi; nam s cus privi logium non amittitur. Sic qui usus non est privilegio duc n-di aquam de lando alieno in fundum proprium, quia fons exaruit, privilegium ami
4 Per usum privilegio formaliter conistrarium , si privilegium sit odiosum, ob praesumptam nempe privilegii renuntia ἀtionem: sic qui habet privi logium non solvendi decimas et eas tamen solvit scienter et libere, privilegium amittit lTl: si vero non sit odiosum, illud non amittitur ob contrariam rationem. Sic qui habet privilegium non jejunandi tempore Quadragesimae et tamen jejunat, privilegium suum non amitatit; quia jejunare praesumitur tantum ex devotione, non Vero ex voluntate privilegio
5 Per abusum; quia privilegium meretur amittere qui eo abutitur. Ad id tam nrequiritur sentontia declaratoria, nisi privit gium datum sit sub conditione illud ipso facto amittendi per abusum s).guitur, minuitur vel augetur privilegium prineipalis; non item istud, quod non dependeL ab ilio, ete. 2ὶ V. Oldradus, De literia et mandasta Princia