장음표시 사용
221쪽
i riminis aut manifestum iudicium , vel si accusator se osserat ud d lictum pluribus
testimoniis probandum 1 . Sed quaerest an citum Melagiasticus
possit ellari ut testis eorum judice Ialeo. Habita licentia a proprio superiore, ut ita Salv ntur, si qui vigent Canones 2), utique Cloricus potest citari ut tostis coram judice laico no scilicset in desectu pereat justitia. Illuc testimonium ferro munus Pu-hlicum habetur. Iuramentum nuto in de veritate dicenda semill et Ecclesiasticus non iuciis Scripturis more laicorum, sod incissibi pectore moro Meordotali. - 'li' rumhic animadvertendum cst, quod si Clericus citetur uli testis in causa criminali ad vitandum irregularitalis periculum) debet
praemitistre prolesiali insem pro 'Scriptam aB0ni socio Ulli , se non pu id non Igore nocuit vindictam noc ad poenam sangui utS. Sed tantum vel ad desonsionem sui aut suorum, vel ad veritatis manifestutionem ac justitiae publicae utilitatem.
d. 5. Quibus in easibus tessis peceat in judicio pit. Peccat in judicio testis : l si affirmet
quod ignorat; nam csset na nitu tum DCrniciosum: vel si veritatem aperial quam e beret c larci, lineo pnim imprudentia vorgit in damnum nitorius , 2 si pretium pro dicenda VPritale acceptui; cum cam grati, dicere Oin- .ni juro leneatur.
d. l. Quid si testis solsum deposuerit
cum damno alterius γR. Vel tostis salsum deposuit ex ignoran ita invincibili, ex inadvertuntia, aut ex Osi) llaec omnia aequivalent semiplenae prob tioni, qua interveniente . delictum non ampliuR dieitur secretum; ae proinde judex habet jus, ut lestis v ritatem eandide aperiat ad honum publi
2ὶ Sie Cop. Inhaerentes 1 de jur. calumniae , habetur: Episcopus, inconstitio Romano Pontifice, vel quisque Clericus, inconsulto Praeliato suo, minime jurare audeat. Et liuie est pons armis In-m ructio S. C. Immunii alis data 14 juri. 1823 pro Regno Sabaudiae. Quod valet . etsi juramentum sit de re honesta. Si enim esset de re mala, a ne mine illud praestari posset neque ipso metu moriis; sed tunc clorum Gallicauum imitari oporteret, qui in perseeutione anni 1790 sortiter restitit, ac nori potius elegit, quam sphismali eam et haereticam Constitutionem eivilem Cleri juraro: in ea mnim, dicente I io IV. Brexi 10 litari. 17 11, Non lum diseiplinaris , sed et alia non Pausa in versionem ruri immutabilisque i umulis roncte
Artieulum diei ae Constitutioniς refert Bou ter , Institutionis Theol Tract. ID vera I e lesia, inline. -neroteam vero Cleri Gallicani virtutem mi
blivisite inculpabili; vel deposuit scienter et
Si 1, tenetur quidem testis quod dixit.
retractare, ne damnum eo quo potest modo impedire, non vero illatum reparare, nec grave detrimentum subire ad tollendam causam inculpabiliter positam; cum nulla C ilione peccaverit, nequo aliquid sit consecutus. Si 2, tenetur lesiis, non Solum repara re omnia dainna quae jam Venerunt, sed tonetur otiam damnosum testimonium ex justitia r vocare cum pari Suo damno : ergo etiam cum periculo vitae, si accusatus vitos timonii salsi ad mortem fuerit condemnatus. natio, quia in pari causa melior est conditio innocenti S. me notandum, tum Synodum Norariensem, ιum Codicem poenalem Albertinum graviser animadvertere i eae diciis supra
d. I. An teneatur ad restitutionem testis qui judici legitime interrogansi veritatem celavit dicens, se nihil scire. n. Astirmant Salinanti enses, SanctiPE , Solus aliique tenori ad restituendum cui venit damnum, testem, qui in judicio veritatem celavit; quia ex justita Oti bonum publicum tenebatur veritatem lateri. Sed Lugo, Molina, naynaudus cum aliis id nogant: quod merito Lessius putat probabile; quia revera testis non tenetur Vorula lom d ponere, nisi vel ex praecepto juclicis, vel vi praestiti juramenti. Tacendo itaque veritat in non peccavit contra justitiam l4 , sed tantummodo contra obedientiam, vel eliam contra religionem 5).
durante la rivoluxione, a parte. a in V. Porroris, Biblior. conci . ere. Vocati. Testis art. 1: et Vocati. Itiramentum, Bri. 2. D 44. 4) Intellige commutativam: utique enim Oee rei eontra legalem; quia quilibet ei vis, utpote pars Societatis. tenetur. quantum in se est, putilleo h no prospicere: salit autem ad publicum Lonum ut impii puniantur. Imo vel eontra ipsam commuta iivam justitiam peecaret, qui veritatem non de Ρ neret, caso quo fuerit vocatus ad testificandum de contractu, euius tali testis: tune enim ipse. cimn mendo testis Ostietum, sese implicito paelo obligavit ad testis irandum, quando ipsius testificationeroni rahentes indigerent. 5J Dispar autem est condilio iudieis a teste: judex enim ex quasi Gntroetn eum Republica inito tenetur ratione ossieti sui et ex jus ilia jus vim sontentiam serre, et ideo si negligat, tenetur ad resti-iuliononi; testis vero non ex iii lilia comm ualiva. sed tantum ex obedientia et religione tenetur ad
illum ossicium. vel ex justitia legali. Neque suo mendacio aliquod positivum impedi. mentum posuit , sed simpliciter impedimetitum
non remo ii; unde damni non est vera ac postilia causa, sed negativa lautum.
222쪽
Quod quidem die uni probabilius, ut si tostis
juraverit se dicturum veritatem ; nam jurando non intcndit se ligare, nisi religionis
nissime adhuc obtin re uiuut de eo, qui sinc
munius et probabilius etiam post citatio- MPm nani ante sola charitas: posι setiam obedientia ; in n utro lamen caSu obligat commulativa justitia. Attamen in loro Pxterno qui haec agit tensetur de damuis, et carcere Puttitur; cum
ideo justitia legulis impediatur il).
Q. s. Quid de illo, qui scripturam, chirographum auι apochum supponiι Dei adulterat ad supplendos actus perditos, vel ad jus suum certum prosequendum pli. s. Nullatenus iste precat contra jusliliam coinmutativam, et proindu ad nullam restitutionem tonetur, cum sejus jus sit cr-
1l. 2. Peccat sal lom venialiter in omni casu, ratione mendacii; quia, utcumque resse habeat, chirogrdylium quod. Dxhibetur,ili versum ab illo est quod in judicio fidem
sacpro debet. n. 5. Potest aliquando peccare graviter
contra charitatem erga seipSum, Se exponendo proximo periculo gravisSimarum po
narum, Si salsitas detegatur ; quod facile
eventro pol St. Peccat etiam grraviter contra justitiam legalem, si actus antea non exi
stentus supponat; quia est gravis deordin, ito in societate. Ita Gury. g lV. - De obliqationiιus Adcoeatorum
0. l. Quaenam sunt adroeati obligationes' n. λdvocalus vel causidicus ille est . qui suum litigantibus pra 'bot auxilium vel consilio, vel voce, Vel scripto.
In Advocatis, ex justitia tum logali orgasocietatem, tum commututiva erga litigantes, requiritur : - 1 scientia susciens, nc Se periculo exponant gravitor nocendi; 2justitia causae, nam injustum est injustitiam tueri; - 5 si delitas ae diligentia, ideo
enim conducti sunt. ut utiliter negotium gerant; --, preιium justum, nam excessus in Omni re malus sest. Undo si a lθgi' sit taxntum, illud tenendum: si is autum, prudentum
i4ὶ ille autem uolandum. quod non ideo lenetur Ad ocatus restituere, quia fraudulenter egit; Pin
. SOCIETATE CIVlLl 221judicio et proborum consuetudini erit u
cominodanduna. dua in res hoc Pliam observa
mus , quod ipSe Adu alus aliquando leno tur gratis patrocinari, nempe in extro macum gravi Suo incommodo, in gravi vero necessitate proximi cum aliquali suo in om- modo: ratio est lox charitalis. Hinc illud : qui trahuntur ad interitum, liberare ne cesses 2 . Quamquam sapiculer a l0ge suus pauperibus Advocatus designatus est. U. 2. Ad quid senetur Ad Oculus anteis qVum patrocinium suseipia ι' R. Advocatus, uti tequam patrocinium suscipiat, tenetur accurate Perpendore causae aequit item et probabilitalem. st qui tatem; iniquum senim esset tueri injustitiam :probabilitatem, uir temere clientum ignarum periculo litis a miliendae exponat. uua re coiicludimus, Advocatum teneri ad restitutionem, si cum salsa promissiono vel innuivi iuriae sp sumptibus cliontem involvit. Quod etiam dicendum, si Stalum causa', seu illius amittendae periculum ei indicare neglexerit, quo cognita, cliens non litiga rol; deficeret enim tu ue Λuxocatus tu o,
ob quod stipendium accipit. Q. 5. O mmodo se gerere debet Aduoeatus in causa ιractandu 3 R. Λdvocatus in causa irae tanda haecvgere debet : . Debet illam adhibere curam, quam in simili negotio adhiberent viri prudentes ejusdem conditionis, absque ulla Personu rum distinctiouo. - Ηinc si dissirat causae expeditiovom cum clientis sui praejudicio , vel plures acceptui quam possit cxpedire, Peccat profecto, ut tenetur ad restitutionem. Nam ex stricto justitiae praecepto debet clientis sui bono providere tempore
ut modo congruo. 2. Tenetur veritatem in omnibus sequi; nam mendacium semper peccatum PSt.
Quare peccat si producat scripturas sit fas, vel testes corruptos: ilem si sitsas pro ratleges, vel usu jam abrogatas, vel eas in salsos Sunsus detorqueat. S. Thomas l5) tamen docet non peccare Advocatum . si nu-Versario in causa manifeste justa aliquid prudenter occultet dummodo nulla utatur salsi tale. allegando v. g. salsa vel mendacium proserendo); quia esset Siuere, ut ipse
test enim Dihilominus causa sua esse iusia. Quo iticam peccaret quidem s raudulenter agendo, ne injuriam irrogaret reipublieae pervertendo ordinem judicii; sed uihil deberet aliori parii, cum de sa lupar, rutiliaria uou fuisset iniuste laeba .
223쪽
222 TRACT. li I. DISP. II. 3. Tenetur rationes et fundum ni a
clientis, quem justo defendit, et secreta causae adversario caute celare. Quod si ea patefecerit, et ideo cliens causam Suam ais miserit, alias eam victurus, teneretur ad restitutionem; quia contra ossicium fecisset. Sed squaerest an Advocatus in eausa dubia possit tam aetoris, quam rei partes suscipere. Si causa est civilis, potest utique tam actoris quam rei partes SuSeipere ; uterque enim habet jus rationes suas in judicio proserendi: eccur ergo saeuitatem non habebit Advocatus eosdem patrocinandi Si vero causa est criminalis, non licet ei partem tueri actoris tontra reum; in dubio enim judex non potest decernere poenam
2dversus reum; ergo neque Advocatus eandem prosequi. Alioquin judicem ad iniquam sententiam impelleret. Quid idices) si Admeatus musam minus probabilem velit tueri pSi agatur de actore tuendo, gravis agitatur quaestio. Est tamen communius cum I.orca, Lugo et Sanctim , quibus et nos adhaeremus. posse utique Advocatum causam
illam defendere; tum quia opinio minus prinhabilis potost in decursu disquisitionis judiciariae evadere probabilior , uti saepe contingit; tum quia multoties opinio, quae Advocato apparet minus probabilis, potest judici probabilior apparere si . Hic tamen duo nolamus: - 1 quod hoc tantnm currit si probabilitas sit juris. Nam si sit facti, etiam in pari probabilitate, advocatus causam illam defendere prohibetur; quia tum
currit adagium: in pari eausa fauendum esι reor ideo sententia jam est certa. 2 Quod advocatus tenetur clientem suum sacere certiorem de minori causae suae probabilitat . si adbuc velit litem prosequi. 2J. Diximus si agatur de aetore tuendo: filonim agatur de defendendo reo, si communiter receptum quod eo in casu potest assivocalus illum defendere, etsi ejus crimen certo cognoscat; Sicut enim reus Poenam, quam meruit, tuta potest conscientia a se
lὶ Tenetur in hoe rasu Advoeatus elientem mo nere de minori suae eausae probabilitate, si adhue velli litem prosequi. 2ὶ Duplex potest esse dubium in eausat laeti et iuris. Disium laeti est, si dubitetur v. g. an homo fuisset sui tompos, eum testamentum eo setit; an Titius eommiserit late delictum ete .: et pro hujusmodi dubiis sunt plures juris naturalis et positivi regulae observandae, . g. in dubio lavendum est reo potius quam actori ι Dubium juris est . quando dubitatur quid praeeipiat jus in tali easu ; an lex
extendatur Mene ad ea um ipsum ete.
δ) V. Liguori. Opua tuor. l. 4. n. 221, et Feqq. declinare, donec convincatur; ita licet Ad vocato quaerere media , ne convincatur, dummodo tamen neque mendacio neque aliis fraudibus utatur ib). Q. 4. Ad quid tenesur Advocatus, qui
causam injustam agiι 'R. Statim ac Advocatus cognoscit injustitiam suae causae, debet clientem admonere et eum deserere, ne illius injustitiae cooperetur: quo in casu neque potest compositionem suadere; cum ea non habeat i cum, nisi in re dubia . . At si nihilominus causam injustam egerit, tenetur compensare damna omnia, quae inde utrique parti ob veniunt: parii quidem contrariae restituere tenetur ex peceato commissionis; quia illisuit causa positiva damni; Suo autem clisenti, si erat in bona fide, ex peccato omissionis: quia ex ossicio eum monere tenebatur
Q. 5. Ouaenam sunt obligationes Proeuratorum 'II. Procurator ille est, qui litigantis mandato et nomine causam in judicio prosoquitur. In ipso sicuti in Advocalisl requiritur seiensia, jusιitia, fidelitas, diligentia Pt justum pretium. Hinc maxime peccare dice dus est Procurator : - si litem suscipiat injustam; vel plureS causas Procuret, quam possit opportune expedire; vel si plus mercedis accipiat, quam mereatur: - 2 si reo vel actori suadeat, ut veritatem n0get, aut si incuria sua vel culpa causa perdatur :
I si tribunali vel soro sine legitimo impedimento non intersit, cum debet: vel litigantes inducat ad compositionem injustam: aut 'disserat causain, vel judicem pervertat, Vel terminos petat Superfluos: - 4 si salsos testes adhibeat etc. In his enim omnibus d ficit in ossicio proprio; ideo tenetur de damnis. Hinc ille Versus: Si injustus, mensiae, deses, fraudator eιli Osa Q. 6. An Advorali eι Procuratores posissim eum suis clientibus inire conιraesum
sario, si Advocatus praevideat quod suus eliens ipsum erit vexaturus; esset enim ei suadere redemptionem ab injusta vexatione. Non tamen posset adversario injustitiam musae sui clientis aperire. ut doeel Angelieus 2, 1, q. 71, a. 2. . nisi sorte adversariu eapite plectendus esset, et cliens eunt raipsum injuste Procederet. 5) Si tamen eliens sit in mala fide, ipse lenetur primum restituere mi manda . Quod si non restituat , tune seeundo loco leuetur Ad ocatus restituere, uempe ut executor.
224쪽
DE OBLIGATIONIBUseirca res ιiligiosas , quarum patrocinium habent. Il. Non po sunt ex Codico civili Albertino: sit Aurocoιi e Procuratori non potrannone per loro ne per interposta persona stabilire eoi loro elienti alcun pallo, ne sare coimedesimi eoruralto alauno di vendita, dona-zione, permula o altro simile sulle eose m prese nelle cause, netis quali prestum ii loro patrocinio, soιto penu di nullita e deue eae, danni ed interessi l. Imo Code et Alberiiuus poenalis decernit iis delinquentes Suspensionem ub officio ut mulctam 2 . ita Staiulum est, ne detur locus fraudi, ac tilis
g V. - μ Referentibus, Secretariis ae Notariis M. Q. l. Ouaenam sunι obligationes Referentium in judicio 'R. Reserentes vel Ponentes ii sunt, quibus litis examen committitur, ut illam iuuicibus reserant definiendum. Debent autem primo recte scire quae ad munus proprium pertinent:. deinde necessarium udhibere diligentiam, ut iisdem faciant satis ; alioquin ipsis merito imputabuntur obventura damna , cum voluntarie tantum munus Susceperint imperiti. Ponentes in his maximo deficiunt: - si ex ignorantia male reserant, vut quidquam ad causae substantiam in relatione praeter- millanti 2 Si nitantur magiS unius, quam ulterius partis rationes explicar : vel Si sententiam ulterutri manifestent, antequam legitimo edita sit, si inde oriantur damua. Q. 2. Ouaenam lunt obligaιiones Secretariorum 'B. Secretarius dicitur qui legitima auel ritate est deputatus, ut Scripto reserat testimonia, judicum Sententias, caeteraque omnia quae in tribunalibus peraguntur. Umde patet quantae prudentiae sit secretarii munus; est enim ipse quasi dextera judicis. Porro, praeter Scientiam muneri Suo neces. Sariam, tenetur Secretarius: 1 iuviolatum lut ipsum nomen indicat secretum servarροῦ qua de causa et iuramentum emittit; - 2
im soclETATE CIVILI 22asi ne judicis praecepto et processum litis ot aliud qii idquam, quod ad eundem puriinstat, partibus non aperire; - 1 testium do positiones fideliter transcribero : et graviter peccaret, si quid in iis recipiendis ipse phrSe augeret, vel detraheret vel immutaret in re gravi atque ad causae Substantiam per
0. 5. Ouaenam sunt obligaιiones Notarii, seu Tabellionis publiei 'n. Notarius dicitur qui legitime est institutus ad seribenda et notanda acta vel instrumenta quae sive in judicio sivu extra fidem faciunt. Notarii munus gravissimum est: cum ei publica fides sit commissa. Huc porro praecipuae illius obligationes redu
perιus, fidus, diligena Notarius esto. l. Experius: unde peccat graviter contra justitiam, si ex ossicii sui ignorantia
vel negligentia solemnitateS necessarias Ois mittat, adeo ut actus nullus evadat; -2 β-delia: undo graviter item contra justitiam peceat, Si iuramentum violet Vel secretum, si in depositione testium aliquid addat aut detrahat gravis momenti; -5 diligens: unde graviter peccat, et de restitutione tenetur, si acta negligenter custodiat; vel si dinserat absque justo impedimento causae ex is peditionem; vel si esticiat, ut processus et causa ad alios judices aut reserentes deveniat, quam sori ordo expostulet. ΙIam enim omnia, quae ex publico et gravissimo ossiuio suo cavere tenetur Notarius, Contingere non possunt sine gravi aliorum
detrimento 5 . Quare si culpabiliter in his
deficiat, tenetur per Se sub gravi ad restitutionem ut injustus damnificator, aut eo
Ex Synodo Novariensi Nolariis id imp nitur , uι legata pia et alias pias dispositiones testatorum inιra seae menses a notata
obitus Episeopo, veι 'rocho ipsius defun-eti, vel Rectori Melesiae eui legata relicta Funt, vel legatorum piorum promotori manifestenι. Si huic muneri culpabiliter non satiquerinι, incurrunι in camm refero
domanda a risposte. Tor. 1845.
6) Pag. 327. - Etiam Cod. poenalis Alberlinus graves decernit poenas in publieos ometales, qui agunι frauduleater: art. 274, 3M eι seqq. -c. A.
225쪽
224 TRA . ilhrticulus lil. - Di medicis et armaeopolisse. l . Ouaerium sunt Medicorum obliga
l; . Grave, nobile ac delicatum munus medicis incumbit; cum ipsa hominum vita jusque sospitas iis concredita sit. Quanta Prgo Setientia, probitatu et Horitatu indigent, ut gravissimas sui ossi ii partes rile impleanti Nempe sudulo Mediei curare uehent sum ut morborum ac medicumoniorum vim agnoscant; tum ut cum fastidiosis ve-ς rotis pallenter agant; tum no urcanis Suae
fidei concreditis abutuntur; sum iise Dot et Ecclesiae praucepi a parvi faciunt sq). M ultus sit christianus; en prima Medicorum obligatio ex celebri physico IIossurann 3 . 0. 2. 0uundonum Medicus delinquiι in ossici suo γll. Vel propior periculum gra is damni, vel pr0pter illud quod ius eri plerumque irreparabito, Medicus gravissime Peccat. Doctrina, cura, pietate carens, relicen da r uelatis.1. Nempe peccat si absque sussicienti scientia gravis morbi curam suscipiat; vulsi insolito morbo grave item et speciale studium non impendat; usti si medicamentan0ndum probatu ceteris jam probatis et proba hi liter utilibus Oxpori meimi gratia praeserat; - 2 si, cognito infirmi periculo, opportuna ne studiosa curia illi non adsit, aut Medicos vlios vocari non sinat; - 5 siquid suadeat Dei pietati contrarium, ut si Sine n eessitate a jejunio liberet et velit os cibos permittat;-4 Si pauperem in periculo constitutum contemnat et negligal; - 5 si morbos pudendos cum aegri infamia pandat sine causa et c. IJ.
Ex Codice poenali Albertino Medi ei et
u Quod dieitur de medi eis, id ipsum valet in
sua arte de chirurgis. 2ὶ V. Angeli, Iι medies fouane at Iello deIPammulato. -Seotti, Catechismo medico. P. a. e. u. Sava, Sui prem e voveri uel Medieo. Milano 1 945. a) Veri Medisi, quo in sua arte sapientior 's, eo sunt religiosiores. Ad rem ajehat celebris Medicus O Melies: tanta est inter Deum, otiionem et medieum conneaeis , ut sine Deo et religione nurulus eaucitis medicus es e queat. Sane medicina a Deo est. l Heli assit ac ne dum materialismum inducat. imo Dei pro identiam mirabiliter comme dat. tum in herbatum virtute quam inquirit; tum in admiranda humani corporis struetura . eui sit det. t iide quidam analomiam Dei existentiao et sapienti ae ex identem demo traliouem appellat. -
Chirurgi tenoni ur sub posita intra li0ras 2400nuntiam quos cura vvrint vulneratos. llem
graviter puniuntur, Si cuipiam, ut a publico liberetur ossicio, salsam fidem faciant sal. 0. 3. Ouundo desperatur de intirmo, potestne Medietis applicare remedia quae dubitat, nunι prosint an obsint pli. Certum Ut ron unu ne ist: . Esse applicandum ri medium proba hi liter profuturum, Si aliud certius non habentur, ut in lirmo, m0do quo P0t 'Si, Pro videatur. 2. Si romodium sit dubio profuturum t corio non nociturum, upplicandum Psso habetur onim tunc aliquid Appi nihil vomit moris. 0uoudo viilem dubitatur, cin rem ilium profuturum sit, an nociturum, tunc sententia, quae nobis videtur Salis proba.
bilis et fortasse etiam probabilior, doco tillud upplicuri posse ad ejus tamen salutem curandamὶ, cnSu quo agatur de infirmo sinu Sp . N an consorinius est prudentiae et voluntati ipsi uue in lirmi applicurse illi rem filium dubium, quam illud omittorse cum c rtitudinu mortis 6) - Diximus ad ejus salut νneurandam non enim id stori possot ud Ox- perin senium sat lividum pro aliis infirmis ;ost illicitum quaerere experimonium in alterius Vit n. 0. 4. An Mηdieus debeat insirmum monere Ue confessione. I: . Si agulut de morbo mortali, utique Modicus lensetur vel ipso juro naturali in striamum moner de Confossione sacra montuli peragendo; unusquisqueen in tenetur, ritin potest, Saltem sine gravi suo cl. tri instillo, poriculum oui ornue damnationis a proximo Silo r mox re T).
pit distridie set ideo sub gravi) omnibus
Medicis, ne infirmos in cura in recipiant,
V. Moserus. De Meditas sanetis. m Alberius. De eonvenientia medicinae eum Theolossis praeli a. - Matthias. De habitu medicinae ad religio tem . - tali appa. Della visendmole dipendeneta tria tra
sint; vel eurationem protrabant lucri causa , volvisitationes inutiliter multipliceiit , salari unique nimium sexigant. 5) Ari. 236 et 3 3. - C. A. p. 2, 111 et seqq. 6ὶ V. Lignori, Dp . Mor. l. . n. 46; et I . . n 291 7ὶ V. Continuatione Melle Mem. di relisi e . Modena, T. 17. nit.: Rissessioni det Doll. Erructi Pisielli sopra l'ostieio di sar noto agit inserint ii periculo di morte.
226쪽
DE OBLIGATIONIBUI IN SOCIETATE clvlLI 225 nisi prius toti fiteantur S. Pius V constitutione Supra gregem data anno 1566
confirmans tute pra ceptum, insuper jussit, ut Modici non antea infirmi curationem suscipiant , quam eum admonuerint de Consessione peragenda. Eis etiam prohibet, ne eum ultra tres dies invisant, nisi scriplo Consessarii resciant, eum esse ConseSSum. Sitituit enim. ut Medici antequam Doctoratus gradum consequantur, iurent se talo
praeceptum Observaturos. Porro communior sententia, cui consen
tit Benedictus xl V 2ὶ, vult quod praelatum
praeceptum, etsi non obliget in quocumque morho levi quod esset ridiculum, ex Sua reri, neque tamen intelligendum est urgere dumtaxat in morbis actualiter perieulosis; sed etiam in illis, qui judicantur posse in posterum periculosi fieri. Nam Innoconistius, uti se exprimit, hoc dedit praeceptum, ne infirmi, si monerentur in morbo mortali , facilius mortis periculum incurrerent; Prgo supponit esse monendos antequam morbus mortalis evadat. Adde r in morbo jam nune mortaliter periculoso talis obligatio oritur tib ipso jurs naturae, uti diximus 5 . Utinam autem Constitutio haec observaretur ab omnibus i quot infirmi. o-x lamat A. Alphonsus. damnationem Vitar ni, qui ob Medicorum oscitantiam. Consessionem procrastinando. in consesSi , aut male consessi decedunt i 4). Sedulo est animadvertendum ad hujus praecepti implomentum sussistere: - 1 si medicus moneat infirmum per otios', jam enim totus finis obtinetur. Ita MaZZotta, SuareZ, Vega, Viva, ete; - 2 si habeat aliorum testimonium, qui sintsde digni, infirmum nempe consessum esSe. Ita Barb
. Hoc tamen non obstante. in tontrari rim est pra-. xlx Meditorum etiam limo ratae e scientiae . quia non solent monere infirmos ad eonfitenduin . nisi. rum infirmitas probabiliter jam periculosa essee. la eΝt. - Neque in hoe putant pereare adversu is iuramentum praestilum iuxta Bullam .innixi doea trinae plurium auelorum sententium . quod pra . satum juramentum non obligat , nisi pro illan parte. Pro qua a consuetudin receptum est. . Ceterum non dubitandum. quin mortalii r Pe . cent saltem mediet illi, qui omittunt monere i a firmos maxime speei alae dignitatis . eum jama infirmitas est periculo a n. Hos porro vult San eius Noster, ut Consessarii ' interroget ae moneat. Mon Obuer, sed eum calore : Nam eae hoe penaei salua spiritualis Mediei et omnium insirmorum qui sub ejus eura erunt. Theologia Moralis. Tom. l.
Sa, i iana, Sancheg, etc.; - I si morali tor erius sit infirmum osse in bono statu. ita Fagnanus, Sylvius aliiquo cum f. Antonino; nam tunc cessat periculum malo moriendi. Si tamen infirmus, monitus de Consession nolit obstinate eam peragere, et esset in periculo si a Medico deseroretur, ad hunpotest cura eidem exiberi. Ratio, quia Ponti si eis decretum non Idvorsatur charitati . quae favet otiam obstinatis quoad potest: othoe esse commune ot Theologis et canoni
0. 5. An infirmus teneatur Medieum voeare, eique parere l6). B. Ad vitam riusqito sospitalom tusendam ipsa natura nos impellit T). Ilii ergo sanitas nostra turbatur, ordinario loquo nilo . satis non ost morbum patienter serret, sed . casu quo per remedia simpliciora morbus non pellatur, tenemur Medicum nil hi here . eum Possumus, Hiisquo pra scriptionibus Dblem p rare, si extraordinariam molestiam non importent. II me Scriptura: honora Medieum propter necessitatem : etenim illum creavit Altissisus. Illissimus creavit de terra mediea mensa, eι vir prudens non a
Diximus 1 ordinarie loquendo: non enim peccaret ut dicunt Cajetanus. Navarrus , Sancher et Viva qui modicinam respueret, si id laestret nil se mortificandum . nequctadsit periculum mortis σὶ, neque ideo propria munia n gligat. 2. Casu quo per remedia simplieiora morbus non peliatur an pluribus enim natura ipsa per convenientem diaetam, ut dicunt, vel per rem dia vulgaria 0ὶ convalescit.Neque nos delicatulos ac meticulosos essct decet; qui enim medico vivit, miserrime vivit.
Imo vhi vixet Concilium provinciale Romanum telebratum sub Benedieto Xlli, tala est exeominu nitatio Episeopo re ervata in Medicos . si tertitam ossi infrmi eisitutionem ob infirmi erira non abstineant. usque dum infirmus ip e Paentientius non rus Ueru Sneramentum tit. 32. e. 1 t non viget apud nos.
227쪽
226 TRACT III 3. Si extraordinariam molestiam non importen ι; nam, nisi rationes speciales occurrant, tenemur innium ad remedia ordinuria, quae Scilicet communes vires non Su
selenam P ercsti, maxima cautela Opus habet ex vi ossicii sui. Hinc patet ipsum peccare: - 1 si v bsque scientia et diligontia me. dicamenta conficiat; vel si unum medicamentum pro alio cum gravis damni periculo porrigal; - 2 si medicamenta suppΡdilet ad procurandiam obortum ; aut vendat remedia inutilia; vel plus justo pro pharmacis exposcat iri, etc.
Articulus i. - De obligationibus msocietate pas et nu
g l- De obliqσι tonitus parentum 5 .Q. l . Quid debent filiis parentes p
li. Parentes debent si iis suis amorem et educalionem: amorem internum, efficacem et ordinatum, ita ut eos exeorde diligant,ot eoru in bonum curent; 2edueationem lumquoad corpus, tum quoad animam. Ilatio huiusto obligationis in ipsis naturae visceribus landatur: sane quisque se diligere dρ-bel: ergo et parentes filius, qui sunt veluti aliquid sui, caro des carne Sua. Q. 2. Ouaenam obligationes parentum ad
filios quoad corpus' Il. Parent s tria doboni filiis suis quond
1ὶ V. De Restitution 8 ubi de suseidio. 2l Gregorius XVlli Const. Ospeii nostri omnem
vetuit sotietatem Pliarmacopolas inter et Medicos aut Chirurgos. Hie id. Coll. tum militaris Alber linus. ari. 316. tum Cod. Albertinus poenali tomin
et seqq. a V. La famiglia tristiana, o vero Bm mnestra menti e regole dei vi or eri tiano per Ogiat flaio diverSone Fecolari, proposit da s. Cario, dat h. Val-
do aliisque modis vexando, in abortus periculum impellunt. 6l Eae e. De eo qui duxit, ele. T) Si filius debita, ut vivere posset, contraxit,. DISP. I l.
corpus: nempe providentiam vitae, providentiam victus, providentiam status. 1. Providentiam vitae. Ex quo capitet nentur ab ipso conceptu sedulam prolis curam suscipere, illudquo omne avertem quod ejusdem vitae obess' possit. Hoc vel
ipsa natura docet: nam si Itus, ut ait Rngelicus, est aliquid patris li). Hinc peccant
mulieres uterum gerentes si nimis gavia serant pondera, vel immodorato labori vacent; si currant vel saltent: si intemperanter bibant vel comedant, ita ut se periculo abortus exponant i5 . Peccant, Si non caveant, ne quid mali quomodolibet filiis oveniat per aquam, ignem, hPstias, serrea instrumenta, nimium ploratum, etc. 2. Providentiam vietus, nempe omnia perlinentia ad cibum, vestitum, hahitatio. nem, medicinam etc. Qui enim dederunt esse. illud pro posse conservare tenentur 6
- Nec refert, quod proles sit spuria; cle jure quippe naturae est, ut paler alat filium quocumque modo genilum 7 I. promidentiam status, nempe filiis delaturo statu providero, ita ut honeste juxta
conditionsem Suam n liquando vi V re Possint s8 . Patet ex allata ratione ; non enim deb/ nt filii parentibus, ait Apostolus, thesaurizare, sed parentes filiis ist. Quare dicendi sunt peccare parentes si0y
- 1 qui sine gravissima ac impellonii causa prolem exponunt locis piis; cum sit contra pietatem : vel extra domum ejiciunt, cum non possint adhuc sibi providere: vel cogunt
ad mondicandum, aut vilem ariem exercendam ipsis haud convenientem; - 2 qui non adhibent diligentiam saltem mediocrem, ut aequirant bona quibus filii alantur, hab antque haereditatem sibi convenientem ; - 5 qui filiabus absque justa causa congruam dolem denegant, V. g. quia religionem in-
i8ὶ In procurando filiis vitae statu. maxime main trimoniali. multa altendere debent parentes, pra sertim ut ejusdem temperamenti et aetatis i quantum potesti sint nupturi. Quot enim ex diAparitate matrimonia infelicia eum nempe robustus intirmum aut debilem; juvenis non juvenem dueit, Pra ser-lim si uxor senior sill IIoe matribus per consessarios singulariter ineuitandum. Gomitia..9ὶ 2 Cor. 12. 10ὶ Ex I.arman. et Salmantieemihus probabiliter est justa eausa illegitimilas prolis.
228쪽
DE OBLlGATIONlBUS gredi velint, vel quia ipsis invitis nupseri ut,
0 3. In mater lencatur lacte proprio
Il. Assirmative: uinter tenetur prolem Suum alere lacte proprio, nisi habeat justam excusationis causam, v. g. infirmitatem, debilitatem 2 ; quia ad hoc natura e identer impellit. l.icet autem pro habilius mater non teneatur nisi sub veniali prolem suam lacte proprio nutrire, cum ejus obligatio gravis huc respiciat, ut proles bene alatur; tenetur tamen semper sub mortali bonum ei nutricPm quaerere si hoc per Se Onus non sustineat; laetis enim qualitas plurimum confert ad salutem acutores la . Q. 4. Quaenam obbligationes parentum ad
filios quoad animam' R.Obligationes parentum ad filios quoad
l. Curare, ut siti vix nati Baptismalis
gratia regenererentur: hoc primum eStomnium spiritualium bonorum Omnino neceS- Sarium; parvulorum nutem vita variis periculis obnoxia ust. Plures Synodi Dioece
sanae luti Novariensis)prohibent illud gi serre ultra triduum sine Episcopi licentin-ιia, comminuta etiam eaecommunicatione, si
uti ra oesiduum disseratur 4 - item curare debent parcules, ut lilios vix usu loque -
IN SOCIETATE CIusLi 2IT lae praedi tos vel per se, vel per alios edoceant praeeipua christianae doctrinae capita, Di. oecesis Catechismum adhibendo. ut instructio si curior et uniformior sit sGG). Paro-ehi , ait Benedictus XIV, granibu solidisque argumentis parentibus Ostendanι in manifesto perpetuae damnationis periculo versari, si liberos suos relissionis elementis erudire negligant 5) - item curare, ut a primis annis, a quibus e teri y'nil ni, non sntiam catecheses , sed etiam Sacramenta et ullas lanctiones lae a non leni: Filii ιibi sunt erudi illos. et curva illos a pueritia eorum sit; nam pergrande consectarium it adoloseens jurta viam suam, etiam cum senuerit, nouree δει ob ea tr) - Η nc peceunt graviter parentes, qui ut sumptibus pareant, educati nom spiritualem filiorum prorsus nB-gligunt: item si pro sumulatu penes pravos dominos eos collocent, pluris facientes pecuniam quam animam 8). item est, si eos mittant ad seliolas haereticorum, vel alio. rum magistrortim qui sint impii moribusquia perditi l 9): videant, quaeso, quam terribilem rationem sint Deo reddituri, qui dumanibus eorum animas filiorum repetet ;neque enim ignorare possunt quantum i stituta exemplaque praeceptorum in adolescentium animos innuant HID. 2. li suom honO Pxemplo praestsSe: mementote sen gravissima verba, quibus monet purentes d. Hi Pronymus mρmentote vos magis eaeemplo docere titios . quam roee 10 -- Plures Synodi, ut Novari 'usis, reservant consensum dietis cel saetis a purentibus libere praestis um, uι Alia aιι ri copiam sui saeiat, si haec inde sequatur.
pareit virgae, odiι silium suum s 12).Cuvere tamen illabent, ne in certigi ndo inodum excedant tibi, vel in blasphemius prorum stant. quod majoris PSSet nocum riti. Hinc Apostolus monet ad rem: eι eos, patres, nolitd
229쪽
ad iraeundiam provocare filios uestros l. 4. Eos a fallacibus mundi illecebris. pompis atque voluptatibus avertere ; et
praecipue a locis suspectis, a clandestinis conventiculis, a colloquiis amatoriis atque periculosis, quae maxime haberi solent cum
personis diversi sexus 2 . Uude parentes monet Apostolus : edueate illos i lilios) indisciplina, et eorrepsione Domini ld .
5. Ipsis libertatem relinquere circa status electionem 4 : non tenentur, ait Angelicus, nec servi dominis, nec filii parenti. bus obedire de matrimonio e trahendo, vel mirginitate servanda s5J. Ralio est: homo non hominum, sed Dei voluntutem sequi de-het, qui in omnium corda diversis latus Semina jecit. Deip quod liberum linquitur a
Deo, uti est consiliorum Observatio, ab homine ligari non debet s6J. - uinc graviter
peccant parentes, qui filios iuvitos cogunt etiam indirecte ad flatum perpetuum; vel e contra injuste retrahunt, licet sine vi. Peccant autem graviter tum contra pietatem, cum ex ossicio teneantur filiorum utilitati incumbere; tum contra charitatem, cum impediant alterius honum. Ubi insuper notandum quod ex Tridentino excommuni cantur ipso facto sed absque reservationet, tum qui eogunt mulieres ingredi monasterium eι prositeri, tum qui sanetorum vitaianum vel aliarum mulierum voluntatem veliaeeipiendi neIcosi emittendi quoquomodo a ne justa causa impedierint l.
Non tamen negamus, quod parentes complures e religione filios suos avertentes valeant a mortali excusari, saltem ad aliquod breve tempus ratione ignorantiae vel inadvertentiae, quae facile in eis esse potest ob vehementem carnis assectionem erga suos 8J- ui ac VerauS: Inuitum natum haud cogas amplectere si
2ὶ Contra tales parentes filiorum Suorum peremptores vult s. Alphonsiis , ut ConseMarius sit insiexibilis in eis denogandia absolutione:vix enim diei mi est quot inde malal quihus si a princivio non obstent. sero inutiliter medicinam param-V. Liguori, Hom. Apost. Trael. tili. n. δἰ eι Appenu.
Cur ut etiam parentes, quos libros eorum filii evolvant; nam eorrumpunt honos mores libri pravi. Neque illis omnia indulgeant in victu atque ve- litu; Meus eos deliratulos, dissiciles. superbientes atque pervieaees habebunt: experieuliam interro gent. uine ad rem Quintilianus: in inam liberorum nostrorum mores non ipsi nos perderemus 'Infantiam statim dolietis solvimur ; moltis illa eduea-s ll. - De sit stationibuὴ Filiorum. Q. l. Ouaenum sunt obligationes filiorum
erga parentespn. Praecipuae filiorum obligationes erga
Suos parentes sunt amor, reverentia et Obediensia is l. Amor nempe debetur rations
causae, reverentia ratione praeeininentias, Obediuntia ratione regiminis.1 Amor: filii nempe tenentur parentes amore prosequi tam interno, hoc est be notis velle; quam externo, Omne nempe malum et injuriam ab iis propulsando, benevolentiae signa iisdem exhibendo, in necessitato tam spirituali quum corporali constitutis
subveniendo. Honora patrem tuum, et gem rus matris tuae ne obliviscaris: memento,
quoniam nisi per illos natus non fuisses. et
retribue illis quomodo et illi ubi M. Qui
in his graviter desiicit, graviter precat: uti
esset si parentibus aegrotantibus, indigentibus ac sento consectis opem non serat; si eos male et irreverenter habeat, quia V. g. hebotes, amentes, prae aetate delirantes, vel ebrii sunt; si in mortis urticulo constitutis, ut Sacramenta opportune recipi aut, non studeat; si jam defunctis exequias fieri juxta propriani conditionem haud curet,
etc. Qui osigit patrem et fugit matrem, ignominiosus erit eι infeliae, legitur in Scri-Dturis sil). Sane: O parentibus quidquid habes, inquit d. Ambrosius; nondum cas
quod debes, quia debes quod es si 2).
2. Reverentia: filii nempe tenentur parentibus reverentiam profiteri tam intertiam, quam externam. Interna in eo consistit , ut si lius parentes agnoscat tamquam Superiores, et inde timorom reverentialem erga eos ex corde gerat. Externa consistit in manifestatione interioris per Verba, Signa et sacta, juxta illud: in opere et sermone et Omni patientia honora patrim tuum d); maledictus qui non honorat patrem suum et motrem suam 14J.Contra hunc obligatio-tio, quam indulgentiam vocamus , nervo omnes et mentis et eorporis frangit. I e combien de de . Sord res celle rnollesse, e et amour parricide des pars nis n'est-il paseauset Examen raisOnnd. ele.
230쪽
DE OBLIGATIO lBUS IN SOCIETATE civiLI 22 nem graviter vel leviter pro ratione male- praecipere non potest; ita nec filius patririae peccant siti: - l verbo, si asperis et talia praecipiendi potest obtemperiure. Quia inurbanis verbis. si contumeliis et maledi- Scriptum est: obedire mugis Oportet Deo , ctionibus parentes assciant; - 2 signo. si quum hominibus I . Iterum : qui amaι pa-
iis illudant risu, subsannatione et simili- trem aut matrem plus quam me, non esι me
ters 1l;-Itbelo, si parentes deliberate et eum dignus l8).
sullicienti advertentia etiam leviter verbe . Regula pro confessariis. Saepissime ex rent; vel etiamsi manum dum laxat attollant aut instrumentum sumant ad percuti-
. endum .imo quibusdam in Synodis l2J γγ
calum hoc merito reservatur IJ. 3. Obedientia: filii nempe tenentur parentibus obedire in omnibus rebus licilis atque honestis, ita ut omnis inobedientia contra. OX pressa parentum mandata sit ex g nere suo gravis. Hinc ApoStolus sic filios
alloquitur : filii, obedite parenιibus per Omnia; hoe enim placitum est in Domino l4 . Oui non obediunι parentibus , digni sunt morte l3 . Hinc graviter peccant, si in re gravi spectante ad mores, ad animae salutem et domus gubernationem , parentes audi. re nolint, nisi inconsideratio vel aetatis desectus eos excuset. Item peccant, Si Operam dare nolint literis aut artibus stat ni suo congruentibus , sicque tempus absumant, et expensas dilapident. Item si quae ad bonum regimen pacemque familiae multum s Pectant, exequi recusent, vel si omnia nutu proprio administrare velint. Spreta parentum auctoritate ; praesertim Si arroganter ac superbe respondeant: non faciam;
attende tibi; taedium et fassidium affers mihi , etc. 6ὶ - Diximus : in omnibus rebus Ilestis atque honestis ; siculi enim pater inhonesta vel a lege prohibita, V. g. surtum,
1ὶ item si, ad dignitatis loeum eveeli aut diviles saeti. parentes ex superbia vel despieiant, vel negligant, vel nosse recusent, vel erubescant, ut
2ὶ Quoad Synodum Novariensem v. De Poenit. ia) Imo gra iter peeeant, si parentes in iudieio
eeusent de trimine lieel vero; id enim refugit ipsa natura. Unde dieitur. ne glorieris in eontumelia patris tui Eeeli. 3 . Exeipilur dumtaxat easus perduellionis in Deum per haeresim, vel in Prinei pem per eoniurationem aut proditionem, quando damnum non possit aliter impediri : nam publieum damnum est privato anteponendum. V. Liguori,
Notetur, quod eum filii parentum debitam rati nem Don habuerint, tenentur laesum honorem eis restituere. veniam ab eis postulaudo. etiam toram iis, in quorum aspeetu lilii peccarunt. Nonnulli autem Cousessarii parum eauli in eo casu pro saltss siloue imponunt filiis, ut tum domum pervenerint, pedes parentum deostulentur, et absolutos dimit-ιunt; sed illi postea tae adimplere non curant, etuo um peetatum admittunt. Satius est eurare. ut ante absolutionem hane veniam poseant, quin eisim astiur ut pedes, aut mauus deosculentur; quia
Melaratione in tribunali non cognoscunt Consessarii quousque filii sint erga parentes rei,quia vage Se accusant: unde fit quod Saepe absolvantur quorum agendi ratio et loquendi modus horrorem incuteret, si videretur et agnosceretur. Noscenda ergo est
ipsorum filiorum indoles et seducatio, et praesertim interrogandi quid dixerint quid fecerint, et quidem quomodo et quo spiritu. Experientia constat paucas esse materias praesenti dissiciliores, saepissimeque
post interrogata remanere dubium an moris taliter an venialiter solum peccaverint lilii: et consequenter an absolvi possint, cum oridinarie haec peccata sint consuetudinis.llaque sequentia, a docto Sporer relata, aecurriale adnotanda sunt: omne odium, injuria, irreverentia et contemptus, quae in ullum proiximum censentur levia, gravia sunt in parentes; et quae censentur gravia in alium proximum, sunt summa in parentes excepta sola materia furti). Batio sumitur ex ordine graduum; Sed post Deum primus gradus conjunctionis ad nos est parentum; ideoque ossium, injuria et irrevorentia ipsis illata semper, ceteris paribus , gravior est quam illata aliis proximis etiam propinquis -- Porro ad gravitatem precati odii, irreverentiae, injuriae in parentes
illi filii quibus hoe laetendi eonsuetudo nunquam
tuit, dimeillime hoe exequuntur. Si autem non po sit eommode hie aetus ab illis exigi , ut venia mpostulent ante absolutionem . non imponatur holsub gravi obligatione; sed potius ut tonsilium insinuetur, dum certe praesumuntur. saltem ut plurimum, parentes remittere hane obligationem, nostii iterum in Dei offensam ineutrant. - V. LiSua
6ὶ Non raro tamen in praxi a mortali exeusari potest inobedientia filiorum ob animi levitatem. linnadvertentiam , vel ob quamdam negligentiam humanam, et saepe ob materiae parvitatem. vel ob defeetum rigorosi praecepti in ipsis parentibus. A diatur Sporer: eae aliqua neglistentia vel foeordis fragilitatis humanae, juvenilis praesertim, pria
replum spaternum trasgredi semel. iterum, aut aemus non tamen saepissima et ordinaris; luno enim aeeederet virtualis saltem contemptus et pertinaeiaynon censetur pereatum mortale inobedientiae. Cum obedientia paterna tali modo non estnseatur laedi gravuer; quamvis etiam sic meruo paternaε punitioni subraeera debeant ale.