장음표시 사용
281쪽
bit ; non enim Superioris auctoritas est violentia extrinseca, sive e actio. Si occipiatvr secundo sensu, adagium illud neque in Philosophia neque in Thρclogia admitti poterit: quia Philosophi ac Theu.logi unanimiter docent hominis intellectum esse facultatem per se imperatam , quae
nempe in operationibus suis patitur neces-bitalem il): voluntas videlicet est quae in
omnes intellectus operationes dominatur , si primas objectorum npprehenSi Onos excipias : rotuntas inquit Angelicust moreι alias potentias animae ad suos cetus; utimur autem aliis potentiis, eum volumus 2J. Ex quo oritur, quod homo peccPt do malis cogitationibus; quia cum Das possit cohibere, :id vertenter lumen Pi lii re admittit in cor-dse suo: abominnlio Domini cogitaliones ma-tae 3 qui diligiι iniquitatem, odiι animam
Si denique adagium accipiatur tertio
Sensu, quasi nempe homo nulla morali lege quoad operationes intellectus sui teneatur, idooque nulla in eo admittenda sint peccata interna, tunc illud declaramuS prorsus absurdum, legi naturae et divinae contrarium, ac fidei catholicae subversivum: - prorsus obsurdum ; quia docet recta ratio leges honestalis assidere etiam interiores hominis polentius; - 2 legi naturae eι divinae eon. trarium; quia lex de non concupiscendis re-hus malis et inhonestis in ipsa naturali et divina lege tandatur e non concupisces;
3 easholicae fidei subversivum; quia doctrina est Ecclesiue catholicae cogitationes malas nonnunquam animam gravius sauciareeι esse periculosiores iis quae in manifesto
stum Dominum Scribas et Pharisaeos, qui dicebant nullam habendam esse rationem eorum quae in corde hominis latent, sic indignanter suisse loculum F): vae uobis , Scribae eι Pharisaei hypocritae, quia simi. Ies estis sepulchris dealbatis, quae a foris parenι hominibus speciosa, intus vero plena
sunt ossibus mortuorum et Omni spurcitia;
sie et vos a foris quidem paretis hominibus justi . inιus autem pleni estis hypoerisi et
niquitate. En quo nos duculit moderni udae talom nempe Scribarum et Phuris: Pii-
4 Psal. 10. 5 Ex Tridentino. aera. 13. tap. At idque vel quia saei lius perpatrantur vel quia minori euran-Q. 2. An lietat actionem ponere, eae qua quis praevideι malas cogitationes auι γνα
vos con piscentiae motus se esse piissurum.
It . Si actio illa neeessuria est utilis Et licinesta, non peccat qui eam ponit,secluso poriculo consonsus; quia tunc utitur jure suo, et tentationes inde exurgentes ad motuS, utpote non intenti, non censΡntur voluntarii. Si aliter osset, plures deberent suum ossicium relinquere, quod nimis gra e PSt; hinc non peccant Consessarii, Chimimi et similes, qui in sui muneris exercitio pravas patiuntur cogitationes vel motus, modo ab eorum PDDSensia caveant ir). - Quod si actio illa non esset necessaria, sed ex levitate tantum fieret, esset mortale peccatum illam Ponere, si proximam contineret dispositionem ad turpes motus, vel pravas cogitationes, indeque proximum iis consentiendi periculum ; nam qui vult causam, vult etiam essectum. Verum si quis actionΡm illam ponendo nec tales pravos motus intenderet nec odossset in eo p riculum consensus, in plurium sentontia venialiter tantum peccaret ; hi namque motus in humanae vi tuu
negotiis, ulcumque honos lis, frequΡnter Oriri solent: unde non vidi'ntur sat voluntarii in tausa. ut eos imputemus; SP uS Omnis, vel honesta conversatio, esset fugien
Quid quaeres si poenitens dubiteι , an
provis cogitationibus consenserit , necne YSequentes regulas tradunt theologi : -
praesumendum 'st non conspnsisse. si agatur de eo, qui Deum timet oi ila animo dispositus st, ut mori mallei, quam Ddum ossendere: u contrario peccatis assuetus aut parum abhorrons a peccato praesumi potest vere consensisse; in dubio eni in prudens praesumptio petitur ex communiter contingentibus: communiter autem contingit, ut vir pius malo non consentiat, quin rite ndvertat, et dignoscat se peccato consentire; vir aut m pravus non resistat sin pugna, quae tollit dubium circa consensum,
aut dissensum ; - 2 qui dubitat vigilans
ne, an dormienx, sui compos, an impos quidpiam secerit, judicatur non sat advortissu, nec eonsensisse; qui onim vigilat s:ilis sentit, se vigilare; - 5 si quis ubi primum ros clit ad pravas cogitation 's, aut motu ,
tur. Hoc advertam tum poenitentes, qui de illi leviter se aecusant; tum Conses arii, qui de illi
vix interrogant . vel nonnisi obiter. - V. Carenis . Delle restola a rellament amministrare e riorve re i Saeramenti. Esam I. M.
282쪽
statim sentiai dolorem, tristitium, ave imnem, horrorem, prudenter praesumitur in dubio non consensisse ; - 4 si dubitans sa-cile potuisset exequi peccatum, quod menti
obversatur, et tamen non est executus, consensisse non censetur: - 5 si aulatis desectus adsit, pula, si septennium nondum sit completum, persecta saltem advertentia, et plenus consensus non praesumitur, ni malitia certo suppleat aetatem. Sola v ro Pravae cogitationis continuatio indicium non est praestiti consensus; quia diuturna sso potest tentatio , cui pro virili rosistitur.
Praelatae vero r gulae omnimodam non praestant securitatem, et res ex circumstantiis diiudicunda venit: quare prudens Consessarius rite nitendat poenitentis propensionem , o gendi modum et animi statum ut inde rectum judicium efforma repti
Q. I. In quo disserunι desiderium, stamdium et deleetatio IR. In hoc disserunt desiderium, gaudium et delectatio: Desiderium respicit tempus futurum. et est actus voluntatis, quo quis deliberate intendit opus aliquod determinatum perficere. Dicitur estieaae, quando quis media suscipit ad opus illud perficiendum: in ieciae, si non proponit opus perficere; sed in hoc per voluntatem consentit, quod nempe illud esset perlecturus, si posset: v. g. si diceret; rem istam furto libenter eompararem mihi, si
Gaudium e contrario seu eomplaeentia respicit tempus praeteritum: et est cum quis de malo opere mirato sibi blanditur. Huc revocatur displicentia malum data occasi ne non fecisse, V. g. Puellam non seduxisse, advortendo illam tunc facile sed i potuisso. Deleelutio respicit tempus praesensI et in re nostra habetur quando quis per imagin tionem reddit sibi praesens objectum peccati, et de illo delectatur deliberato consem Su, ac si opus actu perficeret, quin tam senhaheat desiderium illud reapse perficiendi. Ut si quis fingens se fornicari, in tali actu sibi praesen lato delectetur, quin illum intendat perficere.- Delectatio haec dicitur morosa, non quidem a temporis moria, cum etiam uno temporis puncto perfici possit;
1ὶ ita laud. Talento. 23 Exodi 20.
saὶ Mailli. 5. 4ὶ Si tamen non tantummodo hypothetiee, sed etiam hic et nune ae realiter malitia ab objecto possit exeludi. tune illud desiderare neque est perieul sum neque culpabile. Sic etsi decimo Decalogi rasotostia Moralis. TOm. I.
281 sed eo quod voluntas post plenam advertentiam in ea immoratur.
Q. 4. An et quale peeeatum est desiderium operis mali 2 R. Quod libet desiderium rei vel actionis malae, licet inefficax, illicitum est, utpote prohibitum nono ut decimo Decalogi prae-
copto: non concupisces domum proximi lui, nec desiderabis uxorem ejus, non servum, non ancillam, non bovem, non aεinum. nssc
omnia, quae illius sunι l2 . Sane turpe et inhonestum psi vello et desiderare quovis modo aliquid turpe et illicitum. Malum autem desiderium est peccatum ejusdem speciei atque malitiae cujus est
opus ipsum, in quod desiderium sertur. Id constat ex his Christi verbis: qui viderit
mulierem ad eoncupiscendam eam, jam moechatus est eam in corde suo I). ipsa naturalis ratio id suadet; quia a lus internus suam sumit bonitatem atque malitiam ab
objecto, in quod fertur et cujuScircumstantia nota est; neque enim ab illo vel per ah-stractionem malitia separari poteSt. Quam desiderium etiamsi inessicax surandi rem gravem, Occidendi vel fornicandi, crit pec-cutum grave surti, homicidii vel fornicationis: ideo in consessione omnia desideria sunt distincte aperienda. Non ergo Sussicit, ut poenitens dicat generatim se impura desideria habuisse ; sed debet specificare quid desideraverit: an copulam, an solum tactus vel aspectus 3 an cum Peraona in genere , et cujus sexus ; an cum persona determinata et quae; an libera, an matrimonio aut castitate detenta, vel consanguinitate aut assinitate sibi legata.
Quid squaeres dieendum de illa , qui o-
pιαι quidem obieetum gramiter malum, sed sub conditione, si liceret 'Mel illa eonditio, si liceret, aufert ab obj
cto malitiam, vel nou.Si l, non Peccat, Santem graviter , qui sie objectum malum optat. Esset si quis diceret: hodie manducarem carnes, si non esset dies veneris, vel sabbati; nam conditio illa totam ab objecto malitiam excludit. Quia tamen hoc , ut plurimum, est perieOlOSum vel Saltem otioquin, ideo vix excusatura peccato veniali li).
Si 2. adhuc graviter peccat qui eo dosiderio tendit in objeetum graviter malum: cum
praeeepto prohibeatur, ne quis alienum roneu piseat, quia id intelligitur in ii ammim prosimi. ideo ne possumus aliena desiderare ineulpabiliter . hoe sensu, ut ea legitime aequiramus sine proximi injuria vel damno : Meus damnarentur Contractu emptionis venditionis; nemo enim emit, nisi quod se habere desiderat.
283쪽
malitia objecti, tota transfunditur in actum voluntatis. Et licut consensus conditionatus nillil ponat in objecto, in voluntate tamen ponit assectum committendi: ita peccaret graviter qui die0rei' luxuriose viverem, si
non esset peccatum. Sic communiter, et ra
item multo magis murialiter peccaret qui opturet absolute no esset prohibitum quod sest intrinsece malum; esset enim velluin veri re ordin m et logem naturae , uti recte dicunt Salmanti eonS S. Q. An et quale peccalum esι complacentia de re mala pt:. Gaudium situ complacentia de malo, malum est; cum includat illius approbatio. tiem. Adde: omnis virtus exigit, ut ipsa non Contemnatur; contemnunt autem qui de illius violatione gloriantur, ut sunt qui Iae tantur eum male fecerint, et e ιι ant in
Haec complueentia comprehendit totam multiium et omnes species quibus ob je-etum induitur; cum secundum se tota in illud seratur. Unde qui sibi complacet do copula habita cum conjugata, de novo adulterium committit; quia tunc voluntus complectitur totum objaclum pravum cum Omnibus circumstantiis, nec ab illis praescindere potest. Item qui gaudet de copula s domitica, committit sodona iam .Hiue docent: quando quis se jactat de peccato patrato , regulariter explicare debet in consessione Omnes species illius; quia in su jactando regulariter odsungit ud jactantiae malitiam
utque peccatum scandali, Pliam complacentiam de pseccato commisso ia). Q. ii. An . et quale peecatum en d I cIalio de re mala pt:. Grium cst, delectulion m delibera tam de objecto gravitor malo Pssu peccatum mortule; quia gravitur dedecoi naturum rationalem: uti si quis in duliciis habeat, quod
Deus graviter Ossendatur: perursae enim cogitationes separant a Deo, ait Scriptura 4 . in probubiliori autona sententia delectatio
lὶ Suni tamen qui satis probabiliter dieunt ,
quini qui eupit quod euinque malum sub eoudii ione . SL non esset mulum , nunquam eoncupiscit malum revera: sed tantiam ostendit quandam in .elinationem ad illud: quod ad mortale non attingit. - V. Liguori. . uor. I. 5. n. 4 ; et II imis Apost. H. H, n. 50.
morosa suam Specium Sumit a quali tale ob jecti exterioris, quod sibi imaginatione repraesental; non obstante enim quacumque praecisione a mente svola , vidulur scrine impossibile, ut dolectatio uon complectaturo etiam ut tale, ei cognitum 1Olum prout GSi. Hi uc s. Τhoinas ait : delectatio alie usoperationis et ipsa operatio ad idem genus peccati reducuntur; sicut eι operutio virtutis et dileetatio de eadem ad eandem virtutem reis ducuntur . , . Quare qui dei ctatur de obji cto graviter malo, debet in consessione aperire circumstantiam specialem illius obji eli in quod sua mala delectatio serebatur: Sic v.g. in materia irae, an taurit de occidendo fratre an alio, uno an pluribus ; in maleria luxu riue, an de conjugala, moniali, consangui
Quamquam non est negandum . quod adhuc sit speculative loquendo valde probabibiIis contraria sententia, quam tenUnt Layman, Lugo, noncogita aliique, qui docent
delectationem speciem suam sumere ab objecto dumtaxat in monte supraesentato: ac
ideo si quis v. g. delectetur de copula cum conjugata ita cognitu quidem, sed delectatio non Sit quae jugala, sed qua Pulchra, non committit adulterium ; quia tunc circumstantia adulterii ex se non intrat in delectationem l7ὶ Verum in praxi non recedendum a prima sententia: atque ideo sine dii. bio semper explicandae sunt quoad delecta. tionem Omnes objecti circumstantiae ; quia saltem adest periculum proximum objecto Secundum se toto consentiendi et desido randi; cum vix uno gradu delectatio et desi-
desium inter se distent s8J. Quid i dices si quis delectetur non jam de
re ip a mala, sed de simplici eognitione, vel cogitatione rei malae palia est dolectatio de opstre malo, ita ut opus malum sit objectum delectationis, quae Semper est mala ; alia et delectulio de cogitatione objecti mali, ita ut non OPUS in ulum, sed ipsa cogitatio de Opere sit per Se objectum delectationis. Et haec vel potest esse bona, si udsit justa causa cogitandi, V. g.
Tin Ad diversitatem desiderii et complacentiae,
quae in omnium sententia objectum lotum prout in se est ordinarie absorbent, sese nempe serendo in Ohie tum uti late. 84 Saepe dissicito est oblinere a poenitentibus. ut cireumflautias objecti cogitati aperiant; lunc prudentes Consessarii priori opiniono innixi ab importunis quaestiouibus abstinent. Ita Bou ier, Dissertario in solum Decalosi praeceptum. et ευpplementum ad Trael cli motrimonio, Parisiis . Ed. v. 18 45.
284쪽
DE vi TliS ATQUE PECCATIS IN GENERE 283 ausa studii, consultationis etc. com abomitiatione objecti; et potest esse veniali ter mala, si fiat ex curiositate etc.; vel potest e se aliquando etiam graviter mala , si iidsit perieulum Proximum consensus. ita S. Tho-
inus qui ait sit: Sie Uiιur aliquis de forni
eatione eo ians, de duobus potest deleelari. Uno modo de ipsa eogitatione, alio modo da in fornicatione cogitata. .. ς cogitaιio at tem ipsa secundum se non est peceatum mortale , immo quandoque est veniale tantum puta cum aliquis inuιiliter eogitat de ea :quandoque autem sine peccato Omnino, puta cum aliquis utiliter de ea cogitat, sicut cum euu de ea praedieare vel disputare etc. Dicit autem esse mortale, quundo quis cogitans de fornicatione deIeelatur de ipso actu cogiιuto. Et commmunitor S. Doctorum Sequuntur S. Antoninus, Lussius, SaneheZ, nonarina, cum Salmanticensibus. Q. T. An licita siι deIecsalis de modo malae operationis.
n. Si modus ille per se malus est, aut cum periculo gaudendi etiam de ipso objecto malo, V. g. Si quis utatur fraudibus ui quo mendaciis ad seducendam puellam , clure
patet delectationem de modo illo esse ex semulam , quia ejusdem objectum malum est. - Si v ro moclus ille talis non est, delectatio nequit mala esse; praseelsus enim a malo opere, modus malus non est. Νmno peccare dixeris hominem ridentem de modo, quo ebrius pede ob vinum vacillante procedit. vel de modo subtili et artificioso quo quis usus est ad furtum .Etiam hoe sensu laud uit Dominus villieum iniquitatis 23. Q. 8. An liteat gaudere de opere malo ob
it. Vel opus illud quod a nobis vel ah a. li is commissum fuit, est malum formaliter, quod nempe cum peccato per patratum fuit, vel non: Si l, certum est non licere de eo dele-
lutione, quae venerit ex laetu vel ex turpi somnio: quia lane ipsa suis si objeelive mala. Secus, si ea venerit Wx natura se nn inra litor exonerante; nam quod B natura est, malum non est Angelieu In a. D. st. Item ne ine lieei detreiari de Missa sestolio ex oblivione reliel a , neque de earnium estione die jejunii saeta ex tuad erientia; quia nempe hae res sunt , Supposito praecepto . ex ori tomatae. lla AZor, uisuraglia, Sancher, etc. Iὶ Ita etiam lieet ver se loquendo delectari doesseeiu pollutionis. quamvis voluntariae, uem pede exoneralione naturae οῦ quia ex neralio naturae bona est. Sulubrius lumen est eoselationem tiresctari, non solum tamquam do peccato, Seil neque tamquam de causa ellectus boni indosecuti; objectum enim delectationis in hoc casu Semper Ust malum. Si 2, aliqui docentsus esse de eo opere delectari, non quid ni per se, Sed prout cSt causa boni senectus; quia tunc causa non ut tenditur nisi indirecte, neque suit pecca in tuom. - Attam fit in hoc casu ulli tenent oppOSitum Di verius; quia actio illa, etsi non tuerit peccaminosa, fuit tamen obseetive mula iri voluntaS eam nunc approbando malum loria aliter laeti: paucis, quilibet assectus deliberatu te uilens directu et immediate in Objectum Por si malum, totus imbuitur foeditu te objecti . 3. Hinc Innocentius X l damnavit hane n. L, propositionsem: licitum esι silio staudere d. parricidio Parentis a se in ebrietiale Pe ketruso Propter ingentes diritius inde ea hue reduale consecuιas 4).
Quid i dices) de illa qui non gaudet quι
dem de ipso opere malo, sed dumi raι deesseetu bono ab illo opere seeutop Per se lo. quendo licci dol)ctari de ossi tu bono S cu-to ab Opore malo; nani tunc deluetatio non sertur in objectum malum: sic licita est do, lectatio de consecutione haurodi tatis, quacob mortem patris vcuit . qui injuste fuerit occisus. Hoc sensu Ecclesia gaudet de Re demptione per Christum secuta ex Adami peccato, exclamans: Oli seliae eulpa, quae ιalem meruit habere Redempιorem tali
quae actu est mala utpote prohibiιa ; sed tractu temporis erit bona erasura, cessante nempe prohibitione. R. Negalive; nam dolectatio reddit objectum sibi pra 'sens, ut ideo mala est, cumactu desit conditio illud cohonestans. Sic v. g. lausaS crit Sponso, nondum celebrato matrimonio, dulectari de Pjusdem usu; nam matrimonium est tantum in spe, delectatio
hane rem divertere, uti monet Gemon; ob periculum videlicet deleetationis venereae, quae de saei Ii eonsurgere Potest. 61 α Aliud est, ait noneaglia. si sponsus de idi' rat simplieiter populam futuram eum spousa , quando sibi erit uxor ἰ quia lunc Optat rem ad tempus, quo revera illa sibi lieita erit. Sed hostnon obstante ego subjungo . quod per huju,modi desideria. tuni quis moratur in iis cogit aliouit, M. magnum subest perieulum delectationis praesentis : ideoque debet Consessarius omnino prohibere. ne sponia in hi jusinu li desideriis morentur . . l.iguori. IIomo Apost. Tr. m. n. a Curandum ut quam rili,Sime . sp nqalthus initis, a piami matrimonium relehretur; ne sponςi in illa faciti reerandi deensi me relinquantur.
285쪽
l. Gravis Ofensa Dei; peccator enim Dei voluntati eontumaciter reluctans contra Omnipotentem roboratur, Si non verbis, facto dicens: non serviam l . Hinc docet Angelicus, peccatum habere quamdam inliniatatem malitiae eae inlinitaιe divinae majesta
3. Iaetura gratiae saneti fleantis: gratia nobis tribuit, ut silii Dei nominemur et simus 3): hoc porro per moriale umittimus, nam per illud Pssicimur inimici Dei, et filii diaboli. Hine Tridentinum l4ὶ ait: asserendum est non modo insideliιαε, per quam et ipsa sides amitιiιur, sed etiam quocumque alio mortali peccato, quamvis non amittatur fides,
areeptam jussissemionis gratiam amitti sol.
I. Foedissima animae macula. Hanc
per peccatum induci de fide est contra L iliora nos et Calvinianos, qui per solam imputabilitatem homines peccatores faciunt. - Id constat ex Scriptura, ubi de Ierusalem peccatrico dicitur: maculata es in iniquitata tua 6 . Et iterum: si ablueriι Dominus foris
dea filiarum Sion IJ. - Et Tridentinum
ait, hominem fieri inquinatumper inobedientiae peeevium l8 . - Unde patet aliquid relinqui in anima peccatoris ad modum vulneris, quod licet uno ictu transeat is), relinquit tamen in corpore deformitatem i10J. 4. Cordis p rιurbatio et olyielio viritus; sic enim habet Iob: eor impii quasi inare servens,quod quiescere non potesι Hl. contritio eι infelicisas in viis eorum, in-
44 Sess. s. eap. II. I) V. Boudraii I. Uanima elevaιa a Dio. Τ. i, Leg. vlii: e xviii, ubi et gravissima peccati vulnera et perexcellentes divinae gratiae dotes vivide ex
8ὶ Sess. 5. ean. 2. si In veniali tamen peeeato haec macula nouintervenit; sed tantum privatio servoris eharilatis, ut ait idem Angelicus, in 4. D. 16. q. 2, a. 2. 10ὶ Dissert autem a reatu poenae . qucte mlltu lam jam supponit; dissert ab inelinatione ad malum, quae remanet adlaue, sublata maeula. Iuxta Angelieum 1. 2. q. 83. a. 13 consistit in privatione illius nitoris. qui exurgit ex debita conium itale saeuitatum animae ad legem . atque ad Deum.
quit n. I saltes, et viam meis non itan erunt i 2J. - Εt d. Augustinus: fecisιi nos, Domine, ad te, et inquietum eia cor nostrum, donec requiraevi in ιε Ib . 5. Amisato meritorum Omnium, qua in statu gratiae anima jam sibi comparaverat; legitur enim de peccatore: omnes justitiae ejus, quaa feceras, non recordabuntur i 4 . - limquo inhabilitas , perdurante statu peccati , ad nova merita adquirenda in ordine ad vitam aeternam: quia, ut ait d. Augustinus, ubi deesι eharitas, nihil esι quod
s. Poenae revius: quo nomine non aliud intelligitur quam obligatio subeundae ν nae proprio peceato debitae. . Equum ESt Θ-nim, ut qui ordinem violavit, ab ordinis auctore puniatur, ne iniquitas adversus oridinem ejusque auctorem praevaleat. Haec autem poena solvenda pro peccatis duplex est: una quae solvitur in praesenti vita, uti
sunt diversa morborum genera, aerumnae,
a Nietiones etc. ilo . Alia vero persolvenda in vita sutura, vel temporaneae in purgatorio , si peccatum fuerit quidem deletum quoad culpam, sed non totaliter quoad poenam, vel ne ternast in inferno,si peccatum non fuerit deletum quoad culpam. - Peccatum morιala luducere reatum poenae aeternae,
de fide est contra Origenistas et Meinianos, quibus adhaerent increduli, et nonnulli ex protestantibus. Sane Christus sic reprobos allocuturus exhibetur T): discediιe a me, maledicιi, in ignem aeιernum, qui paratus est diabolo el AngeIis ejus 18 .Quare d. Au gustinus: quia vita Sanctorum sine sine eril. supplicium quoque aeternum sinem procul
dubio non sabebit is). Et Gregorius M. r
quia pius est Deus , miserorum cruciatu non pascuur; quia autem justus esι, ab ini-
Peccata passim constat: uti ex diluvio , ex Sod mae intensione, ex historia Davidis.
18ὶ Poena aeterna damnatorum est duplex: dam ni , et sensus. Prima habetur illis verbis: diae dite a me, maledisti. Secunda illis: in ignem aeternum. Porro . ut habet d. HieronImus . in uno igne omnia tormenta sentient damnvii in inferis . Quae poena erit damnatorum peccatis proportionata juxta illud Apoc. xvIII: quantum glorificavit se et in delieiis fuit, tantum date illi tormentum eι luetus. uamvis nos lateat quomodo ignis animas eruciare possit, leuent tamen eatholiei cum
Augustinos De Cis. Dei I. 21. e. 10 in revera illum
ignem esse materialem Re corporeum; nimis enim
clara sunt verba Deut. 32, Iob. 28 , Isa. 33 , 61.
Iud. 16. Matth. 10. Lue. 16. Me. S. Antoninus varias refert opiniones hae de re.
iisὶ L. 21. De civ. Dei e. 23.
286쪽
DE VITIIS ATOUE PECCATIS IN GENERE 285 quorum uuione in perpetuum non sedatur l. Idque desinitum est contra Origenistas in eo illo CP. Secundo. Ac merito; cum Enim peccatum aeterne in anima damnatorum perseveret, aeterne Puniendum est. Adde peccatum mortale hahere quandam infinitatem malitiae ex parto infinitae personae quae ossenditur, cum utique a laeso sit mensuranda culpa. Ergo in-
sinito puniendum saltem lsi aliter non pOS- sitὶ extensive, id est quoad durationem. Hanc autem veritatem vel ipsi ethnici non pauci solo ipso lumine naturali cognoverunt. Unus sit Tullius, qui Mebat: iusιis quidem reditum patere ad supremam felicitatem, improbis nero devium quoddam ure esse Melusum a eo illa Deorum I M. Imo
haec veritas omnium populorum consemusrmatur, dicente ipso Seneca: quum de animarum immoristitate loquimur , non leve momentum apud nos habet eonsensus homi num timentium inferos s) - Hinc versus: Irritia. eaepoliaι foedaι, praedatur eι angit, Poenaeque aeternaε grauis assert noxa realtum. Q. 2. An unum meeatum possit eose Poena alterius. R. Per se, unum peccatum non est poena alterius; cum peccatum a libera hominis voluntate proficiscatur. terit esse per accidens, quatenus Deus in illius poenam au-Σilia subtrahit, quibus homo destitutus in Peccata alia voluntarie Iabitur. Hine in poenam superbiae gentiles tradidiι Deus in desidaria tardis eorum , in immunditi
u. 5. Quinam runt esseeιus pereati venialis'
R. Sex maxime numerantur essectus venialis peccati. Nempe venisti:
aliquid pejus omnibus mundi malis collectim
Sumptis, ipsa etiam morte, ipso etiam in. serno prout infernus est mera poena. Nam haec omnia sunt mala creaturae; peccatum vero veniale malum Dei est, quatenus ipsum ossendit . etsi tamen ejus gratiam non extin
2. Minuu animae puIehritudinem: sit equidem levis nebula,at quaelibet nebula aliquantisper lucem impedit. 5. Minuit timorem Dei ex una parto; ex altera auget animi leporem ; homo enim juxta Viam quam semel elegit, facile progreditur. 4. Impediι gralias speciales, n0Sque reddit indignos peculiari illo Dei assectu, quo prosequi solet justos in amore suo serventes juxta illud: in qua mensura mensi fueritis, remetietur uobis 6,o. Induciι reatum poenae per se ι poraIis subeundae in hac vel in altera vita: aequilas enim postulat, ut quilibet reus puniatur. Diximus per se temporalis', sentit enim Angelicus ir), quod licet veniale, cum a Deo non separet, non mereatur Poenam aeternam; poterit tamen per accidens, Sive ratione irremissibilitiais tu aeternum punini, si reperiatur in damnatis non remissum
6. Disponit ad mortale, praesertim si ex habitu committatur in eadem materia. Scriptum est enim: qui spernit modica, pa
ad maeima proruunι Q. -Igitur peric lose negliguntur venialia, maxime ab iis iqui ad majorem tenentur persectionem, uusunt Religiosi, Sacerdotes et adolescentes ministerio Ecclesiastico proludenteS.-uine
8ὶ Nota: quoad eulpam; si enim remissum nos
sit quoad poenam . Mee bene in ivserno expia ur. Nec propter Me sequitur, quod ita inferno su r demptio; quia poena quas solvitur, non redim tur: nempe est solutio, non e donatio. Idem An
287쪽
0. Θοι sunt ritia eupitalia' R. Vitia c:ipital a ς', tem enumerat Angselicus: et stini superbia araruis .luxuria, quia, ira , innidia et ocedis l . Dicuntur eupitalia, non quia si ut ceterorum peccatorum gravisSima , vel Semper mortuita; sed quia aliorum existimantur quasi causa, sons, ea put et principium. Gregorius Magnus ea noncupabat eaeerritum dialoli mi superbia dominatur tamquam regina 2 - Generalia remedia contra vilia capitalia notantur hoc versiculo Oro, rem penitus pendo, eontraria Metor.
n. Superbia definitur a s. Thoma: inordinatus appetitus Hopriae eaeellcntiari ). N mine appetitus intelligitur amor, desiderium et eo laeentia. Sic autem dicitur, qua- Si tendens supra id quod esι. Est autem superbia perealum eae genere uo mortale , superbi enim ab Apostolo inter illos enumerantur qui digni sunt morte lo). Est peccatum Omnium primum, juxta illud. initium omnis peceati est superbia 53. - Est peccatum omnium m imum, ex parte maximae aversionis a Deo l6 Est etiam peccatum ceteris periculosius; tum quia, dicente s. Gregorio Magno, alia vitia eas solummodo virtutes impetunt, quibus ipsa destruuntur, ut videlicet ira patientiam ... nuperbia autem quasi generalis et pestiferus morbus eorpus omne utrivium cor-
3ὶ 2. 2 q. 162. 1. 2. rumpiι sy, tum quia, teste d. Augustino l8).aIta quu 'eumque iniquitas in malis operibus exercetur, uι tiant; superbia vero etiam bonis operibus insidiatur, ut pereant 9). Q. 2. Quomodo diuiditur superbis' n. Suporhia dividitur in perfectam, Pt iii imperfeciam. Perfectii committitur: 1 qualido quis prae Superbia recusat Deo propriam dependentiam oliam in re minima; 2 quando quis putat bona quae hebet vel a seipso habere, vel u Deo meritis propriis suis. so debita ; a quando sinis ultimus ponitur in propria excellentia; vel quando propria illa excellentia in robus graciter malis constituitur, aut quaeritur ut, illis et in illis
Porro superbia persecta ost Seu D rmoria. lis; cum S mper adversetur straviter Dei charitati, honori et excellontiao - Imperseeta vero committitur, quando quis sint Dei aliorumque contemptu, ut quin Sup rioribus subjici rocuset, reι plus ase Ilio SP extollit, τρι in propria et de propria Oxcellentia nimis sibi placet. II ire superbia Don sest, nisi veniatis; quia non est graeiter inordinata, nec straviter repugnat charitati. u. 5. Quaenam sunt superbiae filiae' R. Superbia mater est Muciaudissi ina aliarum turpium noxarum, quas ejusdem si lias vocant. Ista mater nesei, esse sterilis,
sic de superbia AuguStinus; sed ubi fuerit,
eontinuo pariι. Praeeipuae ejus filiae sunt praesumptio, ambitio, vanagloria: Praesumptio est inordinata cupiditas aliquid facienti proprias vires excedens: ei est Ieιhalis, sive raιione gravis damni proximo illati , ut Si quis v. g. Praesumeret exercere ossicium ConsesSarii, Iudicis Medici et Advocati sine sussicienti scientia; sive ra εὶ Itom. 4. 3ὶ Eeeli lo.
288쪽
DE PECCATIS lione gravis injuriae. uli suit illa Luciferi: ascendam, .... similis ero Altissimo il). Ambitio est inordinata cupiditus honoris, polontiast vel dignatis. Est morimis 3 ratione damni, ut si quis alterum longi SE digniorem arcerut a dignitatis consecutione, unde et honor divinus et proximus do trimentum grave patiatur; - 2 ratione materiae, ut si quis ambiat gravo aliquod munus, cui tum assequendo tum Susti non do
impar sit et indignus; - a ratione modi, ut si quis honores velit adipisci persimoniam,
per se iudem, per deir clionem, et P. Lanagloria est inordinata cupiditas humanae aestimationis ac laudis. Inordinata; nam appellius gloriae porse pravuS non si, cum dicat dominus: lueeaι Iuae uestraeoram hominibus i 2 . lino ex Λngelico neque inordinata per se mortalis ost; attamen periculosa, qui γ di Sponit ad gravia peccata, quantum scilicet per inanem gloriam redditur homo praesumptuosus , eι nimis de seipso eonsidens χ - Ηue latiunt hi versus:
Praesumens proprios eaecessit Lueifer orbes; Deordinatos ambitio poscit honores: Lazalis fraenis se gloria juctat inanis. 0. l. Θοιupliciter eae ranaeqtoriae cupiditate peccari posest't:. S. Thomas docol vana gloria peccari
I. Direete centur tam vorbis , quam lactis. Verbis, dum quis inordinato de se i-I SD Pra 'dical, quod laudom oi gloriam sibi Comparet, vel comparare existimet. Ηapc licitur jueιantia, et ost mortalis, Si cedat in grave proximi damnum, vut in gravem Supromi Numinis injuriam, aut sit de robus straviιer malis; nam cipprobatio operis Pan- clom cum illo spuciem induit. Faesis Vero, dum quis agit res novus ut pseregrinas ad laudem sibi comparandam; set dicitur in ren
nullius damnvm v rgat tri , strii tantum ve
Si jactes tua saeta; velis novus esse videria iιis et hypoeritae veste nitere, nefas.
4ὶ L. tit. n. 3. 53 Ad hane resertur hypomrisis.qua nempe quis
Rimulat sanctitatem quam non habet aut maiorem quam habet. Quod erit saltem veniale. enm sit mendaeium saeli. Erit autem peeealum mortale, sit' idem eonjungatur vel contemptus virtuti i Pet
non vult nye esse , nec rideri inferior. Huc
spectant: l herιinaeis intellectus. qua quis
mordirus Bilhaer 't propriae opinioni. Et erit mortalis, vol si oppugnetur veritas magni momenti, vel si grave proximo damnum obvehiat : ut si modiens V. g. cum straei aegroti periculo firmus maneat, alque immobilis in spntentia propria ; 2 diseordia voluntasis, nompe voluntatum contrarietas in rebus illis praesertim, in quibus OPO isti nos esso concordes. Hare licet sit venialis ex levitate materiae, ex genere tamen suo est mortalis; quia directe opponitur charitati, cujus desectus a regno D iexcludit. Diximus oluntatis; nam adhuc charitus subsistit in discordia intellectus , sive in discrepantia opinionum, quarum usus licet, uti fuit dissensio inter Paulum et B:irnabam so); nam comordia, quae esι eharitatis estpeetus, est unis voluntasum, non mnio opinionum l7l; 5 consentis verborum ,
impugnatio nempe veritatis cum altercatione verborum. Haec pariter mortalis eritu ut venialis, prout graue aut Iere Dei honori et hono proximi damnum. insertur; linobedientia , qua quis nempe ex Contem plii exequi recusat illud quod ex praecepto
Durities mensis, eordis diuordia, eι oris Iurgia; mandatis nolle subesse, malum. 0. 5. Quaenam sunt superbiae remediat n. Tam Superbiae, quam ejus filiarum remedia haec praecipua sunt: 1. Humili lut m isoquentor et enixe a Deo expostillare qui esι dives in omnes,qui inroeunι illum 9 ;-2 proprium nihilum et innumeras corporis set animi miserias ante oculos
indesinonter habere: quid autem habes quod non aeceptui 3 si autem Meepisti, quid ριο-riaris quasi non aeceperis 2 ait Apostolusi l0);-3 poenas sup0rhiau et praemia humili latis mi dilari; num Deus superbis resi
grave proximi damnum . vel si ad finem gra iter malum dirigatur: ut si quis v. g. sanctitatem simu let ad pr imum in re gravi deeipiendum -Vid.
289쪽
obediens usqua ad mortem, mortem autem erueis li actus tam internos, quam ex te nos, humilitatis frequentissime exercorse ;contraria enim contrariis curantur te . Hinc
Ora , te, poenas, Christum meditareire tunde.
li. Aeariιia bic dicta ab Isidoro quaSi aeris ariditas, quia pecunia omnia valet compararo definitur: inordinatus amor diuiti rum, seu temporalium, sive rerum quae Pecunia aestimantur, ut ager, domus est. Qui nimius amor tam potest esse erga illa quae jam possidentur, iis nimium adhaerem do, quam erga illa quae nondum habentur, ea nimia cupiditate inquirendo. Unde etiam egentes possunt esse uvari , quia, si carent Iacultate, possunt ardere cupiditate. Est avaritia speciale peccatum', cum nempe habeat speciale objectum, nempe bona fortunae Hecalum eapitale; cum plurima
alia ex illo oriantur, juxta illud: qui volunt divites fieri, incidunι in senιationem et in laqueum diaboli eι desideria multa et inutiliaeι noeiva, quae mergunι hominem in interi.
tum hoc sensu aliis periculosius: tum quia alia vitia in senectute vires amittunt, avaritia magis augetur; tum quia alia vitia satisfactione sedantur, uti gula cibo, non ita avaritia: avarus non implebi ιur pecunia , ait Melesiasticus M. Semper avaruε eget inquiebat Poeta ethnicus nam erescit
amor nummi, quantum ipsa pecunia erescit. Hinc merito Scriptura: avaro ainem nihil
u. 2. Ouando avaritia est peccatum momιaιe, et quando τeniale pn. Avaritia sest peccatum mortale, qu2ndo quis ad sibi comparandas, augendas Butconservandas divitias adhibet media graviter illicita; uel proprium in iis constituit si- 1ὶ Phil. 2.
6ὶ Lieet vero avaritia , abstrahendo a constela riis, ei in se eonsiderata ac in genere suo , non sit nisi venialis, quia ex se avarus graviter nec Deum offendit nee proximum laedit, neque se ip-
nem ultimum ', vel animo paratus est polius mortaliter peccare, quam aliquod in iisdem pati detrimentnm ; vel Peccat reipsa mortaliter,u.g: alienum accipiendo aut detinoi do, malum fidem in contractibus adhibendo, etc. - Si vero quis divitias quidem nimis amet sed ideo nec velit sacere nnc faciat quidpiam grave contra Deum aut proximum, peccabit tantum venialiter ; cum sit
qua dam tantum inordinatio l6). Q. 5. Quaenam sunt avaritiae filiae pia . Avariti no filiae pra cipuae sunt: l. obduratioeordis super egonorum miwriis. eis nempe non compatiendo, non opitulando, debita tarde solvendo, eos despiciendo, objurgationibus ametendo etc.; - 2 inquietudo eordia ex nimio amore divitias sibi compurandi, aut limore eas amittendi. Ilaec
si retrahit a spiritualibus vel ab aliis obligationibus ex gravi praecepto implendis , mortalis erit; - 1 violentia, rei nempe alionae per vim usurpatio; - 4 persidia, si additescendum niles datu violetur, et dicitur sallaeis , si sit astuta deceptio alterius in Verbo ; fraus, nempe astuta alterius deceptio in saetis ad diteseendum ἰ Periurium . si juramento firmetur deceptio alterius 5 proditis, nempe injusta rei vel personae manifestatio lucri causa, ut de luda proditore legimus. Hinc versus: Durus, sollicitus violentus, perfidus, atque Proditor, auratas qui nimis ambiι opes. Q. 4. Quaenam sunt avaritiae remedia n. Avaritiae remedia sunt: - 1 oratis, quae licet sit una, omnia potest . ut ait Theodoretus; -2 meditatio celsitudinis coplestium et vanitatis terrestrium, paupertatis Christi, mortis ejusque consec ariorum :nam post moriem nihil inuenerunt omnes
viri divitiarum in manibus suis T) ; - 5
eleemosynarum largitio propriis facultatibus accommodata, miserorum visitatio, ut in honorum jactura divinae voluntati consormatio; venenum enim antitodo expellitur. Unde versus: Oro, res pendo, miserisque superflua dono.
sum eorrumpit; tamen quia de saeili ipsam eo-mitatur lioe perieulum vel Deum postponendi . vel proximum laedendi. vel propriam salutem negligendi, ideo in praxi non raro uti mortale Peccatum habetnr. Hi ne illud Virgilii: Uuid non mortalia periora cogis , Auri saera fames
290쪽
Timidis γε sibus ad maioriam aer dimus: de qua, si multa dicimus, eastas Ossendimus aures; si pauca, instructio nostra deficit in re omnium frequentissima. Vorum xie uti in eptoris, ita in hac disputatione sequimur Λlphon sum nostrum ', qui etsi puritate anytus, zelo tamen nnimarum accensus, in bricam materiam tractare non omisit. Qui ait 1ὶ: a utinam brevius aut obscum rius explicum me potuissem l sed cum haec, sit frequentior atque abundantior conses- sionum materia, propter quam major nnis marum numerus ad infernum delahitur,n hinc opus mihi fuit ad instructionem eo-χ rum, qui moralem seientiam cupiunt ad-x, discere, ut claro liret quo castissime seris potuit me explicarem, ut plurima parti-v cillaria discuterem. Oro tamen studiosoS,s qui ad munus audiendarum consessionum 2 sse parant, ut hunc Tractatum quemadmo- ω dum et vlium de dμhilo conjugali. . . legantn ob hunc unice fi nom. Omnum pro US eun riositatem ubjicientΘs, utque eo temporen saepius mentem ad Deum Plevsent, et Vir-n gini immaculata sese commPndent, ne a dum aliorum animas Deo student acqui- v rere, ipsi suarum detrimonium patiun -
Articulus i. - De luaeur ae desinitione
t. Luxuria sie dicitur ab Isidoro volquasi sit resolutio in voluptates . viri quia proprium Θst hujus turpitudinis vires eorporis animique iurare ac dissolver8 : unde qui pi cedunt, dicuntur dissoluti. Dp sinitur vutem: inordinatus appetitus, vel usus deIecialionis venereae 3). Peccatum esse ex
23 Vid. Annali delle Selange relig. . Ser. 2. an. 846. Tom. m. pag. 210. et seqq. 3ὶ Venerea dieitor omnis deleei alio ex se tendens ad generationem a Dea Venera; ideo quia illam generationi praesidem dicebant pagani.
s5ὶ Quamvis autem eum pueris delinquentibus
generatim non sit instituenda tam severa imput ιio. eum ejusmodi homuneuli adhuedum solo fere sensu ae phantasia dueantur a plerumque lamen re audisti mitigatio tune meeptionem patitur . tibi ab hae aetate straviter eontra pudorem Pre
eatur. Nam eju-di pueri puellaequa perben. nologia Moralia. Tom. l.
s perto declarat, luxuriosos u rμgno Dolprorsus excludi 43. Praeterea, Dum usus rei v nereae institvtus sit ad propagationem set conservationem generis humani, censΡ-tur ex se materia gravis. Ergo gravis paritor ex se erit censenda tuordinatio, quae in tali materia contingat.
imo est luxuria luel etiam sola luxuriosa delectatio gravis ex genere suo toto, si sit
cum plena advertentia ac deliberatione: nam naturam rationalem graviter semper ossendit haec immunditia; et ipsa carnulis delectatio est inchoata quaedam Pollutio seu motus nd illam. Quae ratio demonstrat, vix ac ne vix quidem ignorantiam in vincibilem hisce in turpitudinibus esse admittendam, et multo minus qpud ehristianos; idque magis, si agatur de externo Perellio, V. g. Pol lutione. Unde qui reccata sua pluries con- sussus, crimen hoc relicuisset, et diceret sold ex ignorantia peccati socissθ, Id iteran-clas consessio nos teneretur; si enim eum interroges, videbis homines ac lucom semper
defugisse ad turpitudinem illam consummandam : quod probat ejus ignorantiam , vincibilem fuisse ibi. Continuator Tout-
d. q. Quomodo iliciditur Iururia 'n. Luxuria dividitur in perfectam . set consummotam, quase quidum consistit in voluntaria humani si minis PMsiono ; et in imperfectam, seu non consum tum, in qua nulla intervonit humani suminis effusio. Prima ,seu luxuria persecta, iterum dividitur in naιurulem utque non noturatim , Sive contra naturam. Nuturalis est voluntaria humani seminis etasio, servatis conditioni bus, quas requirit natura actus n cessarii ad hominis gonerationem: unde sest conjunctio viri set foeminae modi acnerationis nyto. sed extra conjugium. Λon naturalis si vocontra naturam est voluntaria seminis essu sto, in qua tales conditiones non Servan
Diunt tales Uureuias sub gravi prohiberi: tum
vero innctius pudor vehementer reclamitat, et inplerisque. qui ab ignoranιia vel aliena seduetion
exeusationem non merentur . multa animi Per
versitas detegitur. Ait Slaps. S I uie pilam
gravissimum monitum pro parent thnq sit: nempe sedulo curare debent. De uua Rimul pueros puellasque ad animalium eustodiam miliant; deside enim et otiosi eum sint. non raro evenit . ut talibus indulgeant. quae vel tune vel postea in apertas turpidines erumpent. Qua in re a parothi' ἐ-psis pqt quammaxime invigilandum. 6ὶ Quae omnia prohihemur Rexio et nono de a logi praeteplo,quibus netiipe vetitum est mneeha-