장음표시 사용
61쪽
4 Quando agitur de illo, qui ad tutiora
adhibenda tenetur reι ex conventione tacita aut expreMa, vel ex voto, Ni ox Praecupis expresso Superioris; qui omnia jura clamant servari pacta, promissiouos et prasto pta. Hi casus sequonti versiculo sex primuntur :Si damnum, sinis, valor, si tutius urget. 0. 4. An liceat sequi opiuionem minus tutam, et kbminis libertati sti ventem, in concursu tutioris aeque, vel f re aeque probabi
ll. Theologi in duas partos scinduntur. Alii volunt partem tuli utem esse eligendi m. cam videlicet quae lavet ldgi, quando ni sit concursus niterius opinionis aeque vel sereaeque probabilis, quae faveat hominum liboristi: hi Probabiliori ine dicuntur seu Tutioristae. - Alii vero distunt, partem ei iam mimis in lam teneri posse in itili casu et sa- ventem hominis libertati; ot licet saloantur per clius SQ gerero qui soquitur illam primam, volunt iam n nulla tonus peceare quit 'not secundam. Doctrina haec nuncupretur
in Scholis Systema Mortile probo bilismi moderati, et consequentor Probobilistae moderati, vel AEquimo bubilissae vocantur qui illud tuentur '. Probabili sint moderati u-
Sum inna firmiter, tam aperto, tam eon Siantur ot copiose propugnavit Sanctus Alphonsus de Ligurio Episcopus in negno Ndnpolitano. ut Fundator Venerandae Congregati vis Sanctissimi nodemptoris, ut ipso ejusdem qnusi paler et nuctor hahoatur. licet linte Djus aetatum minime esset in Seholis incognitus. Hic tam n juvat advertoro quod sanctus
Nostor: 1 oporte nogat, ous opinion A Vstre Probabiles romanero, qua ' concurrunt cum
ciliis certe et notabiliter probabilioribus otlutioribus : ideoque nefas esse illas in praxi ionero; 2 latetur in dubio practito ii' bonitat vel malitia actionis aut ab actionu essu prorsus abstinendum; aut tenendam Partem tutiorem lil);-3 consentit non licere S
non posse ex damnata propositione sequi opinionem probabilem, relieta tutiore; cum una saeti species sit viri ualiter inelusa in alia , et quoad potest itandum sit frustrationis Saeramentorum periculum. Sallem haec secunda sententia rei tenenda : quia prima sere nunquam poterit deduci in praxim a suscipientibus siue propriae animae detrimetilo V. A. Alpitonsus. OP. IIo . . l. l. n. 51. 1) Gravissimi inomenti est haec eoutroversia, a cujus solutione pendet etiam solutio aliarum sine numero qua Sit Unum in luto 130ralis Theolog ae
ctis . Dissertatioues quatuor pro risu in demto
pinionis probabilis; mere Dissci tutione d lsuro, eec. eon spes tala italiane.
qui partem minus tulam, etiamsi probabiliorem, relicta lutiori, etsi minus probabili, in casibus supra numeratis), ubi agitur de ali lito facto. a quo non posSit amoveri periculum, nisi pnr moti a lutiora. Hisce sic stantibus , ad nos quod attinet sacta cuilibet facultate sontiendi quod sibi magis arriserit, et quin ullo modo audeamus diversim o tradentes reprehendere aut parvitacere)non dubitamus apprie lucri expositum Systema Liguricinum. Idcirco haec a nobis ponitur
inter duas opiniones a P lust vel sere neque probabiles potest homo sine peccato st-ligere Di t nore partem minus lutum, relicta
Primum argum ritum desumitur eae natura lectis.
Talis est natura legis cujuscum ille , ut , cum dubia est, minimu obligct; atqui in concursu duarum opinionum ac ue probabilium, quarum una stat pro liburtale, altera vero pro lege, lex dubiu est. Minor clare palol: dubium enim ex Angelico est contrariarum rationum aequalitaS: dubitatio, ait, signat motum rationis supra Niraque parte controili tinuis cum formidine determinandi alteram ).Major Inlom Probatur e lex non obligat nisi fuerit sussicienter nobis noli sileata; nam cum ipsa sit regula et mensura actuum humanorum, uehet profecto innotoscere ; vlioquin eos nullo modo dirigere posSel; atqui lex, quae pOSt mali rum eXamen rem anni dubia, non est susti- cienter nobis noti scata. Qii Amodo etenim
dici potest lex sumetentor nobis noti sicula, si de illi iis existentia ita disceptatur, ut nu- qualia sint argumenta hinc et illinc 3 Ergo
tunc tuto nos pronunciamus, cam non obli-
3ὶ uie prae oeulis aliente habenda ea Nola .
quae incipii t Iraee resolutio eie. C. supra ea P. m, nil. 1l, 2, ad quaest. I.
id) Haec conclusio nostra mi die frmatur lusco verbis Apostoli. 1. r.xiv : si instertiam Morem det licta . quis parabit se ad bellum ' Ita et eos per linguam nisi manifestum sermon m dederitis quomodo seletur id quod diei ur' esuis enim in tieratoquentes. Quid porro est lex dubio. nisi iuba illa quae dat incertam xoeena ' ulsi illa litigua quae dat , sed non manifestum sermonem ' I ex igitur dubia, sit aliquo sensu lex, sed non dat ocem rer
iam , non dat mani uelum sermonem . non ereti
debeo mo palare ad bellandum eo ira mean si heri alcm , quia lex illa in aera loqui tir. Porro
62쪽
Confirmatur auctoritate ipsius Angeliei, qui scribit: ad hoc quod leae virtutem obli- standi obtineat, quod esι proprium legis, oportet quod antiretur hominibus, qui a eundum eam regulari deberm: talis autem opplicatio sit per hoc , quod in notitiam eorum deducitur fl). id 'in sic habet: nullus ligatur per pra ceptum aliquod, nisi mediante scientia illius praecepti, et ideo ille,
qui non esι capsae notitiae , praecepto non ligatur. . . Sievi autem in corporalibus Ggens corporale non agit, nisi per eontaesum; ita
in spiritu libus praeceptum non ligat, nisi per scentiam I Sed idices in concursu duarum Opinionum neque probabilium habetur notitia ιαι- tem probabilis legis; ideoque sulpiciens ad
prudentem hominis assensum sibi conciliandum. NegamuS: quomodo enim probabilis haberi poterit notio legis alicuius, ubi a gumenta quae illius construunι existentiam, eliduntur omnino ab argumenti S, quae militant pro existentia libertatis3 Ergo inconcursu duarum opinionum aeque pro bubilium non alia potest haberi notitia , quam notitia et scientia dubii legis; non voro notitia et scientia legis ipsius, qualis requiritur, ut lex valent obligare. Accedit argumentum n pari: scilicet in pari dubio, ultum aliquid sit revelatum necne, non tenemur credere, illud Psse revelatum. Ergoa pari in aequali probabilitate utrum illa actio licita sit noene, non tenebimur illam ponere, vel ab illa nos abstinere. I la rati cina lui s. Antonius cum GHrsone 3 .
Aι repones ) principium laudatum non
est generale, ut debeι esse omne principium, quod sit mensura morum; siquidem illud lexilii hia non obligat quosdam eaecipiι casus. - rum, si recte loqui velimus, nullus in pinione nostra cuSus excipitur , ac ideo principium nostrum adaequatum est. Nam si intimius rem consideremus , ideo caSus
nonnulli excipiuntur, quia in illis lex non amplius habetur dubia ; adest enim jam in antecedens lex certa et generalis charilatis vel justitiae, quae clamat vitandum es .
si in dubio legis esset tenendum quod tutius est . et legi illi inhaerentium. non bene Iocutus suisset Apostolus, qui ad obediendum manifestum superioris sermonem requirit. Recta est ergo ac in ipsa Scriptura tandata regula illa: eontra eum, qui legem dicera posuit apertius , est interpretatis 5 eienda r iterum, quidquid adstringendas obligationis eaura dicium, id, nisi palam eaepriminur , amissum esse inteliigendum est. V. BOlgent, u po sesso, principio Andamentale per decidere t eaιi
l) i. 2. q. 90, S. 4.su dum num proprium Vci alienum. Quae
quidem lex ideo omite dubium vincit; quia apud omnes omnino in consesso est illius
hia non obligat, non poserit unquam eaetendi ad dubia illa, quaa sunι de lege naturaligR. Negamus antecedens; nam S. Thomas, cujus verba retulimus, loquitur 'profecto etiam de lege naturali, teste S. Alphonis sic dicente in eundem locum: im parta l'Αngelicol non solo delle seqqi umane , ma an ische illa diuine e naιurati I). Sane princ piuin illud: nullus Isaιur per Praeceptum aliquod, nisi medianis scientia illius pras cepit , cur extendi non debeat ad legem quamcumque, ac ideo etiam ad naturalem, nulla ratio apparet.
obtineι, quando agitur de dubio mali intrin 1eei' R. negando: quod enim obtinet in dubio de loge naturali, id obtinet etiam in dubio de malo intrinseco ; cum Sit una et eadem omnino reS. Nam conceptus, vel idea boni aut mali intrinseri ita inhaeret conco-ptui vel ideae legis naturalis primum quidem praecipientis, alterum autem vetanistis ), ut nullo modo a Se invicem separari queunt. Quid, quaeso, vetat lex nuturalisγlea naιuralis, ait Antoine, niι veιaι nisi id, quod per se malum ac inhonesium est, id est quod intrinseco malum et inhonestum est. Ergo ignorantia vel cognitio certa mali intrinseei erit ignorantia vel cognitio ceriala legis naturalis; dubium vero de malo intrinseco erit dubium do legi naturali. Atqui principium nostrum leae dubia non obli ρα ex dictis extenditur ad dubia Iegis naturalis; ergo etiam ad dubia mali intrinse-ci. Malum enim proprie dictum sive intrinsecum sit, si vo extrinsecum id est peccatum j, non oritur , nisi a violatione legis: peccazum non cognovi nisi per legem, habet
Apostolus ii , Sed saddes haeo propositio lex dubia non
obligat nequivolat huic alteri: lex dubia liuitam relinquit action m. Ergo necesse est, ut 2ὶ De verit. q. l . a.a. 3ὶ s. P. t. 3.
4ὶ Ut satis notat Ibiguori, NON O Ap. . 1,n.21. d) S. Alphonsus Apoιost. e Contui. vol.2 pag. 12 ei PT suonra Corhelta 1832 . ubi subdit: in altro itincto insegna piis evressumenιe it Augelieo , chei preeetti divini o sieno positivi, o niaturati, citi Ioreh8 sono dubου, non Obbligans: 1, 2. q. is, a. 10.Quare toto errare eoelo dicendi sunt qui in hae quaestione contendunt s. Alpho uin posuisse diis serimen ei rea illud principium lea dubia non Obligat inier legem p iii a m et Iegem naturalem. 6 Ad Rom. t. I, F. 7.
63쪽
DE CONSCIENTIA filanteeedenter ad omnem legem ego se iam illam acitonem esse licitum; sed in dubio id non
potest verisieari. Ergo principium illud lex dubia non obligat, minime falet in dubio de infrinsem actionis licitase, seu ce mala
Ιl: Dist. ant. Leae dubia lieitam relinquit aetionem in ordine ad conscientiam illius qui eam ponit, concedo; relinquiι licitam aeti nem in se nego. Si lex, quae dubia est, realiter subsistit, utique actio in se ipsa et a straclive illicita est, neque incertitudo mea illam potest mutare, sive de intrinseca si vo de extrinseca licitato agatur. At diversa omnino res est, quod actio in se ipsa sit iulieita, et quod sit illicita operanti. Ut enim quis teneatur se abstinere ab Operando, n
cessa est ut sibi nota sit lex prohibens, qua aetio illa sibi sit illicita. Quondo porro quis dubitat de lege, ipsi deest etiam necessaria cognitio illicitatis actionis suae . cum haec ab ipsa lege exsurgat; ergo illam libere ponere Potest, quidquid iandem sit de aetione ipsa in Se. Lemm saddes ideo dieimus possidere libertarem, quia haec potesι agere liciis' sed agere tieiιe quid aliud est, nisi ponere actionem Iieiιam' Supponisur itaque, quoa aetio illa su bella quoaduspue a Iega aliqua βαι illicita ; atqui suppositio ista haberi nequit
in dubio supra eaposito. Ergo, etc R. cum distinetione ad maiorem; agere istiue est y nere actionem Istitam, quoad imum operantem, concedo; quoad rem ipsa in in Se, nego. Semper redit quod supra: unde omnes serine dissiduitates una distinctione solvuntur. Nempe adversarii duo inter se prorsus diversa judicia confundunt, videlicet iudicium do honestate actionis absoluto et in se cO sideratae sine relationc ad operantem , et judicium de actuali licitate quoad operantem ipSum. lustabis: quando leae est dubia , fauem quoad suam extensionem ad casum parιieutarem, tune dubia pariter dicenda erit liber. tas et ejus possessio quoad easum illum; ae proinde tune semper remanebit dubium pra ιicum, quo stante, μιentur omnes m fas esse operari conιra legem. n. Nego anteced. Quando lex est dubia quoad suam extensionem ad easum particu larem , remanet quoad illum certa et firma
οὶ Orat D. quae legem, seu i melius dicam legis scientiam certe praecedit. Quomodo eni inligatur libertas hominis' dicente s. Thoma, non alio modo, quam per scientiam alicujus prae-eemio nullus ligatur nunquam satis repeti possunt haec verba decretorial nullus liga-ιur per praecepιum aliquod, nisi mediante seientia illius praecepti dam vero Philosophi omnes cum laudato Angelico docent diserimon opinionem inter atque scientiam in eo consistere, quod opinio denotet cognitionem dubiam aut probabilem alicujus veritatis , retentia autem significet cognitionem certam atque patentem. Sed lex dubia non parit cognitionem certam atque Datentem; ergo ueisque scientiam praecepti; ideo quamdiu talis, non poterit ligare libertatem hominis. Secundum argumentum sumitur ea Metri
Sanctorum serme omnium firmissima doctrina haec est: in dubiis licere partem sequi benigniorem. - S. Ioannes Chrysostomus inquit aperte: meliui est errare in miserico dia, quam in severitate , ubi enim paterfam Iias Iarqus esι, dispensasor non debet esse t naae. Vis apparere sanctus P circa vitam
tuam esto austerus, circa alienam autem esto
benigus Praeceptor Angelicus habet
ad reme melius meusamur apud Deum propter multam miserieordiam , quam per nimiam severitatem ill . S. Bernardinus S nensis scribit: quando diversae sunι opini nes, γιeris paribus, humanior e3ι praeferen . da 5 . S. Antoninus. Angelus consiliorum appellatus monet Consessarium quod si non potest elare percipere , virum sit mortala , non Didetur praecipiιanda sententia, ut denegeι propιer hoc absoIutionem, et meiat illi conscientiam de mortali. Cum promptiora sint jura ad soluendum, quam ad ιigandum: eι melius sit Domino reddere restoflem se nimia misericordia, quam de nimia sereritate, potius videtur absoli endus i , . Clarius S. Gregorius Naetianzenus: ros rat cum quodam Novatiano, qui secundas nuptias damnabal; ipsum porro sic insectatur s. Pater o) quo argumento ii eonfirmas2 aut rem ita se habere proba; auι si nequis , ne condemnes : quod si Ieae dubia est, vineat humanitas et faciliιus is . - Neque aliter Sensere f. Bernardus, S. Philippus NeriuS .
6 Quibus verbis nil elarius: unde si quando P ires videntur rigor ius loqui, ne dieamus eos sibi eontradieere, die elidum eos loqui de casu , in quo probabilitas malum non avertat; vel agatur de du bio practico, ut palet opera ipsorum evol endo.
64쪽
s. Franciscus Salesius, b. Leonardus , aliique , qui profecto laxitalis nequeunt Psso
Suspecti. Paueis: omnes sero Sancti erga selenentes Chrysostomi ri gulam circa ruam tuam esto austerus, erga proximum usi sunt
illo juris uda gio: semper in dubiis benistiti
Dices: ersat generale praeeptum in jure naturae fundatum, sciliceι sequendi indubiis
viam tuliorem. Ioc agnoverunt, et declara
runt Pontifees Maximi, qui tamquam principium suarum decisionum illud posuerunt effutum: in dubiis via ost eligenda tutior, ita Innocentins III. l in dubiis semitam debemus 'ligor tutiorem,ita Cl m/ns III 2).
In his quae dubia sunt, qn Od certius P Xistimamus, tenere debemus ; ita Eustentus III 5 . I ,rgo. Ple. li. Extant in juro aliast r gulast contrariae omnino, ni illa: in dubio sanores sunt ampliandi, et odia restring nda. Iterum: in obseuris quod minimum est tenendum. Et iterum: nisi de mandato certus extiteris, exequi non cogeris quod mandatur. Ergo, uo dicamus jus sibi contradicere, ea verba
it. 2: Si in quolibet dubio teneremur Sem. per Sequi pari in tuti irem saxentem l 'gi, occur tot Sancti supra roconsili) tradiderunt in dubiis fas osse partem si qui bonigniorem7 numquid dicendi contra RI: . Pontifices sensissu' absit .Sumini Pontifices di
clarantes Sanctorum doctrinam i inmunem esse ab omni censura satis sup rque innuunt, cam propriis decretis et decisionibus minime adversari. Urgetur magis haec nostra animadversio, vel in ipso dubio legis naturalis, ex juro canonico si, ubi Summus Pontis sex uni conjugi dubitanti de propria coeundi potentia,expresso permisit ut queatvit triennium peloro tellum alteram partum
2ὶ Cap. Ad audientiam, de homic. 3ὶ Cap. Juvenis S. dis sponsulibus. 4 Decr. Greg. I. 4, 1. 15, de frigid. et males
c. I, Laudabilem. 53 Datur triennium ad lentandam copulam, eo quod in communi sapientum aestimatione censeatur sussciens ad dignoscendum , mim impotentia Sit perpetua vel temporanea. Sunt autem alii easusui juro liane ipsam veritatem probantes, qu0S reseri Isolgent, Ii possesso. cap. II. 6ὶ Errant, vel alios in errorem pertrahere ni luntur ii qui asserunt s. Alphoristini allato ea P. La dabilem usum suisse Per transennam, ut aiunt, et inere accidentaliter: non vero ad prohandam legis dubiae extensionem etiam et dubia quae sunt de lege naturali Nam septies ab ipso adducitur in rem et inculcatur : scilicet dissert. l objeel 2, p. 3T,
cogondo). et reddere debilum conjugalo: et haec est norma, praxis, atque judicium omnium Tribunalium 5). Qua in re nomo dixerit, Coelestinum ill tenuisse viam tulio. rem, eum apertissime tutius sit in tali casu abstinere ab usu conjugii: evenire enim potest ut impotentia nullis proliationibus vincatur, et ideo Perpetua iudicetur. 0uo in casu certum osset, j im primitus matrimonium illud nullum miss', ideoque copulam habitam esse inter solutos 0). Neque valet dicere: - quod in supra
memorato ac singulari casu Dous operi mentum copulao permisit; hoc Pnim gratis asseritur: - 2 quod Oxperimentum copula tunc lichi in bonum conjugii, atque ad Vcritatem matrimonii dignoscondam', quis enim dixerit intentanda esse mala Sub incerta spe boni'-3 quod copula illa permittitur ad maius malum vitandum, ne forsan sat contra jus alterius; nam malus mulum est Se periculo exponere faciendi contra jus naturae:-s quod excusari possunt conjuges, quia copulam habent assectu mari tuli;
nam sola intentio non excusat a malo DPore: neque intentio dubium excludit, imo potius a dubio ipsa excluditur intentio bona: - 5 quod eo casu possidui contractus mamonii bona fide initus; nam esto possidentante experimentum copulae, Seu cognita impotentia, statim dubium exsurgit circa
illius validitatem; potest enim impoton linesse absoluta, ac perpetua. Undu Si ossot servanda regula ab adversariis universi nil radita, quod nempe lex baltem naturalis antecedit humanam libertatem, ac ideo in dubio quod tutius est pracserendum, nullo modo in supra citato casu iconcludit s. Λlphon sus POSSet copula experiri; quia nullo modo potest dici matrimonium adversus divinam legem possidere I).Quare totum hoc
T) . Ad una dello due sito in libro, Dotirins clis. Athonso De Liguori disese, eee., 2. Gila. Bol gna 1856ὶ bisogna venire : o Si lia da negare, cheruso etian non sua Sia intrinseca mente malo, nopero contro Ia legge naturale; o si ha da dire. elio in dubhio la Clitem riti ene . rhe la leuge naturale non Oblitiga. imperoceli 3 dove si anun tia tho l aia Itone si a intrinsecamente mala, e si atmnelia inste-me ebe ii diibbio in esse di lal natura lascia la natural legge in lutlo it suo vigure , che autorii a liata Chiesa si rallentare, di ritustiure, di disimnstire' 'iam quid Ecclesia in lige naturali poterit dispensure Liguori, Dissertaaione doli' uso moue.
65쪽
unico argumento salvatur, nempe in dubio meliorem esse conditionem possidentis. Cum igitur in nostro casu matrimonium hona si- de initum cxistat, illud possidet non Ol stante quocumque superveniente dubio :qu0d quidem, quoadusque triennali copulaeuSu non Viucatur, Per principium reflexum contrali ni 1s jus habent insistendi in inito matrimonio, etsi invalidum cMe possit.
Quomodo ergo quae H accipienda sunt objecta festimonia ρ Ne dieamus canonicum jus sibi contradicere , objecta testimonia accipienda sunt vel de solis dubiis practicis, rei de iis tantummodo dubiis facti. quaucosjunctum habent proprii, aut alterius duuini periculum: non vero extendund i ad dubia etiam juris, in quibus agitur dumtaxat ust licitate vel illicitatu alicujus actionis.
Aliqui inducunt illud ait s. Auton tuus in in
dubiis tutior via ost eligenda. respondetur hoc esse verum de honestate et meriti majoritate, non de salutis necessitate quoad Omnia dubis; alioquin oporteret omnes religionem ingredi, eum tutior via sit, quam in Saeculo permanere: eι islud, scilicet religioni m inιrare, utique consulitur . non praeci
Et revera in casibus relatis dubia erant practica et facti, nec haberi poterat principium aliquod certum directum aut reflexum, quo excusaretur qui non esset secutus partem tutiorem, propter scandala aliaque mala, quae in iis casibus vitanda erunt. Sune Primus cuSus erat de quodam
ΕPi Scopo, qui non obstante fama publica de Sui excommunicatione . adhuc de ea dubilans temere celebrabat. Innocentius III juste illum depositione punivit ; nam Persistento dubio de excommunicatione, Ob Scandalum a Missa abstinere debebat. -Secundus casus erat de quodam Sacerdote , qui intulit cui clam viro vulnus, ex quo vita decessit; deinde dubitabatur, uia illu ob illud
ulnus mortuus esset. Clemens Ili decre- it convenire , ut Sacerdos a sacrificando desisteret: idque sapion ter . nam facti veri-
a formarsi uti deita me certo v. 1 I . 2, t. 1, e. 11.
2) . I,' uomo h in possesso delia sua liberta ii- Siea , o quindi puo , Meondo quella , liheramente operare ; linthe pero la ragione re latrice della liberia morato tot rappresentargii la leg*e hietante nou gli restringa l' auteriore liberta lisi ea di potergatas nondum erat explorata, ut habet textus. Addo Pontificem loqui de convenientia, non
de praecepto: Sane conveniens erat, ut Sacerdos a celebrando abstineret, ne si deinde constaret ipsum fuisse revera homicidam, populo esset scandalo eum celebrantem conspicere. - Τandem tertius casus erat de
quodam juvene, qui septennis puellam quandam duxit, qua mortua, postea cum consobrina illius alias nuptias contraxit. Orto dubio , an primum conjugium esset validum ob aetatem, Eugenius lil praecepit, ut vira praelata consubrina Separaretur: et merito tum quia agebatur de Sacramento, tum quia possessio stabat pro valore primi matrimonii. Hinc non dixit quod tusius , Sed quod cerι ius existimamus; quia utique certius erat judicium de separatione imponenda sum uubietas de valore primi matrimo
Tertium argumentum desumitur eae ratione. Adversus possessionem logi limam sola certitudo praevalet. Conveniunt in hoc lege S Omnes canonicae ac civiles, ut decisiones omnium orbis tribunalium , ac demum totius generis humani sensus. Unde natum
est vulgatissimum illud: in dubiis melior esteonditio possidentis.
Porro antecedenter ad omnem legem quisque suam libertatem possidet; cum prius concipiendus sit homo liber: indeque lex , quae imponatur illi 1ὶ. Et vero cuinam sucus imponeretur' nisi quis priuS concipiat tibi et alteri, quomodo concipere vel Solui nuute poterit illam legem: quod tibi non vis sileri, alteri ne feceris 3 Save, cum sit ab Surdum jussa dare alicui, qui liber non sit
ad obediendum; item non minus absurdum est hominem. cui lex imponitur, non prius concipere liberum. Ergo ut contra certam hominis linertatem praevaleat lex, non Sunsiuit aequiprobabilitas , sed ejus cortitudo moralis requiritur, ut vim libertatis infringere valeat. sare tullo it salti hile, a piu angusti termini dei mu-
66쪽
Verum dices essatum illud: in dubiis
mplior sest condilio possidentis, locum dum- ιοπιι habet in materia justitiae. Aliunde, eι iam , dato quod obtineaι in ceteris rebus, eum eae alio effuso regula sit prior regulato, Ieae autem siι teluti regula eι libertas xeluti regulatum; ideo lex esι illa, quae prius possidet, non libertas. n. Ad l: nulla ratio adsignari potest . cur possessio in materia justitiae locum habeat, non in aliis maleriis. Aliter docuit A. Alphonsus, cujus hac de re assertio iterum atque iterum a s. Congregationse examinata, semper praedicata fuit uι nulla rensura digna. Aliter et ratio suadet, cum Per Se ipsa possessio tribuat juS, quatenus nempe recte ereditur cum laudamento inchoata est Secus esset , possessio in nullo foro vim probationis obtinere posset. Ad rem migc
R. Ad 2: iterum Bolgeni: quel desto regula est prior regulato, si verifica quando si ruol dare resisten raa quakhe cosa materisIe: per erempto quando si v I fare una sabbrica, plantare un giardino, ere. Aliora si eone pisce in mente ι'idea delia Gra, chesi moι fare, e se ne forma si disegno: questodiregno e la regola anteriormente formata, a tenor della quale si du I existeneta reale aι-la cora. Ma quando si tralia di l oggi, qu
mo, e si somisea di liberta le). Nimirum hae leges aptari debent hominibus, ut ipsi
valeant eas observare. 1ὶ F. II possesso et e. t. 12, n. 95. - Nil etiam Prohibet, quominus in dubio quaedam quasi lis dicatur institui ae moveri inter legem et libertatem. Ego certus sum libertate mea: surgit lex quae vult illam exturbare; quid ergo' quamdiu lex eerta non P serat argumenta , jus habeo insistendi in illa meae libertatis Po Rosione. Utique tale judieatum eorrigendum est, qu3ndo res dis eatur se se aliter habere sideoque in jure dieitur judicium illud momentaneum . praepar torium, ac summarium ); at quoadusque id eerto moraliter non dignoseitur . judicium illud rectum est et subsistens. Nullum e t enim principium re- nexum vel ab ipsis probabilioristis admissum quod
rem resolvat in se, seu objective.
instabis: qui re exponit periculo Peccandi, peccat; qiii amat poriculum in illo port-bit 5J; atqui sequens opinionem faventem liberioli, relicta tutiori aeque probabili favente legi, e onu se tali perieulo.
n. Nogo minorem. S.icer hic t xlus non
facit ad rem ; ibi enim agitur de eo, qui
protrahit ad mortem usque conversionem
suum: eor durum salt) male habebiι in dieno Dissimo, et qui amaι periculum in illo pe ribit. Iste profecto peccat graviter , quia
casionem proximam peccandi retinens, in perieulum se conjicit damnationis aeterna . Casus autem noster dissert omnino , cum nullum in po periculum sit violandi logem Dei; quia agoris operatur practice cρrtus clehonestate lictionis suas ; ita ut si de facto existat iugis transgrossio, haec non sit, nisi materialis; non vero formalis set imputabilis i q. Nonne etiam qui sequitur opinionem prohabiliorem , imo probabilissimam se exponit periculo errandi' utique quia o
pinio licet probabilior, imo licet probabilis
sima, non excludit omnem erroris formidinem. Attamen probabilioristae non attendunt ad hoc erroris periculum, utpote materiale, siquidem in praxi Operantur ex recto conscientae dictamine. En casus noSter: res omnino eadem est pro utroque suste
Sed fregeres in dubiis meIior est condi
tio possidentis , atqui legis aeternae pssessio anterior est possessione libertatis humanae:
ergo in dubio de eaeistentia legis vel Iibertatis melior est conditio legis; ac proinde potius pro Iege standum est.
n. Utique lex aeterna pra cedit libertatem hominis prioritate temporis, nam Dctus semper velle debuit ordinem natura lom servari; sed hominis libertatem non priaecedit prioritate rationis, seu ordinis, sive obligationis in particularibus. Sane prius
la eognitione della ἐγσε V. Apolog. e consul. ol. 1. pag. mTl. Sed nonne sitieest perieulum etiam pereati ma
67쪽
DE CONSCIENTIA est concipere subditos, ac postea iis leges imponere, eosque obligare: quo sensu potest diei respectu hominis legem aeternam non esse legem proprie dictam, quoadusque nempe ipsi per certam notitiam non applicetur. Milicet lex aeterna habet quidem in se aptitudinem ligandi hominem . et hoc sensu dicitur obligare in aeιυ primo; sed
illam suum aptitudinem exorcere non
test aeιualiter, id est in actu secundo, nisi quando homini promulgatur: porro, ut habet Angclicus, ex parte creaturae non potest esse promulgatis aeterna ). - inde homo semper quid sem in generali dispositus esse debet ad obediendum Deo, sed de sacto plus voluntati obsequi non tenetur, nisi quando illam cognoverit: in particulari ne- cimus quid Deus velit, eι quantum ad hoc
non tenemur eonformare voluntatem no-νtram dirinae voluntali, ait idem Sanctus
Ergo addes in fas est tenere sententiam probabilem fauenmem libertati, etiam in eo eursu sententiae probabilioris faventis legi; nam adhue leae non esι omnino firma, lieeιώι probabiliora atqui hoe est falsum. R. Nego sequelam majoris; nam quando Senientia, quae favet legi, Pst certe et ideo notabiliter probabilior, ipx ipsa habetur veluti satis promulgata, saltem moraliter; et ideo vim suam exerere debet. Sed quando utraque sententia et favens legi et favens libertati est aeque vel sere hinc inde proba-hilis, tunc lex nullo modo dici potest promulgata, et idcirco nullo item modo dici
potest obligare. Deinde, cum senisentia sa-vens legi est notabilitor probabilior assen Sus mentis in eam naturaliter inclinat; sed quando est aeque vel sere probabilis ac sententia favens libertati, assensus remanet in susp0nso. Addi: in actionibus umanis Saeputia heri non posse omnimodam certitudinem: unde sussicit certitudo quaedam resultans ex conjecturis probabilibus; quae licet tib- solute loquendo certitudo non sit. respective tamen et quoad agendum ut talis habe
Opponens ultimo: Decreto S. R. quisition is Ir6l quilibet usus opinionis probabilis fuit proscriptus; ergo non amplius li
Verum est quod proseriptum fuit Folium
eontinens plures PropoSiliones , quarum quasedam justos excesserant fines, quaedam catholicum probabilismum tuebantur; sed non fuere proscriptae omnes propositiones
in particulari, ac divisim l. Reveria, erim
de hoc ipso s. ΛlphonSus noster scripsisset Poenitentiario Majori cum rogans, ut suo nomine responsum requireret a proprio S. Pontificis oro, dictus Poenitenti: tius postquam Clementem XIll suit allocutus respondit non fuisse damnatas Omnes Folii propo. sitiones, sed aliquas tantum in illo contentas. Nequo damnatam fuisse aliquam propositionem illarum, quan disceptantur in Scholis catholicis, et signanter non fuisse damnatam suam, quam defundebat ,Senten
lmo Pius VII die 38 mali anno 1X05 ex.
presse confirmavit Decretum s. ni tuum Congregationis declarantis, Omnibus b. λlphonsi operibus tam lypis editis, quam manuscriptis ex Apostolicae Sedis disciplina ad severam trutinam revocatis, nihil in iis
censura dignum suisso repertum iri Ergo ea nihil continent conιra fidem, vel bonos
mores: nihil novi vel peregrini, atque acOm. muni sensu Ecclesiae et consuetudine alienum: non maea et inutilia: non Seripturis 13 1. 2. q. 90, a. l.
a ia Angelieus. 2. 2. q. 70. 2. 4J Unde haee proseriptio valde disseri ab aliarum
propositionum proseriptione per Alexandrum VI l. ete; nam istae Propositiones damnatae fuerunt omnes et unaquaequae ipsarum ; at Eupra objeetae tantum in stobo, et re peetive, uti merebantur ut
13 Addet si soIium obieetum quoad omnes et
Singulas propositiones esset proscriptum . iam vel ipse probabiliorismus esset damnatus: nam hie quoque sub initio in eodem eontinetur V. TheDι. misralis a. alphon l. Edit. Stereoti'. typ. Marietti Taurini l846, T. 1. n. 81 pag. 55. 6ὶ Quod ut melius intelligatur. adnotamufi: The logi triplicem distinguunt approhationem. Alia est definitivia , si nempe Eeelesia aliquam doctrinam teriam at Sequendam ad omuibus declaret , adeo Theologia Moralia. Tom. l. ut qui eontra sentiat, eontra Eeelesiam gentiat. Alia est eleetiva seu positiva, si nempe doetrina ab Ee-elesia extollatur et commendetur uti quae tuto in praxi teneri potest, quin tamen sint reprehendendi qui contrariam sequuntur. Alia est ri mugiva, si nempe Εeelesia doctrinam ab omni tensura immunem declaret, quin tamen de ipsa aliquid positive
deeeruat, vel eam laudet. Porro tertiam approbationem eonvenire operihus A. Alphonsi eon lat ex istorum operum revi sione, in qua ab omni censura dieta sunt immunia. Seeundam vero eonvenire patet lum ex Decreto de ejus virtutibus. lum ex Bulla beat illeationis et ea nonitalionis, ubi illius scripta quammaxime laudantur. Prima autem approbatio ulique nou convenit. - Rillessioni sopra Ia esimia santito, e saluterrima dottrina dei Veseovo n. Alfonso M. L stu ri, Torino. Felier. Supplemento ial Dirionaris. V I.iguori L Amidela Religio , T. ITI, u. 52η.
68쪽
o si neni dicto MV l), qui sic laudata verba nihil censura diqnum explicat 2). Quid plura3 Rogata Sacra Poeni lentiarian s Pardinali De-nolian Arrhiepiscopo Vesun-linii sensi, atque ronsulta super his dii hiis: l . in sacrae Theologiae Professor opinio. ves, quas in sua Theologia Morali prositetur Xanelus Alphonsus a Listorio. sequi tuto /ossit ac profiteri. - 2 an si ι inquietandus Confessarius, qui omnes s. Alphonsi a Ligο-rio sequitur opiniones in praXi saeri Poenitentiae Tribunalis huc sola ratione, quod a s. Sede Apostolica nihil in operibus ejus censura dignum repertum fuerit. cum ainolotione quae sano est gravissimi pondoris , quod nempe Confessarius iste non legiι Opera beati meloris, nisi ad cognoscendamaeeurala ejus doctrinam . non perpendens momenta rationcsque, quibus rariae nituntur opiniones: sed eaeis limans se ιvio agere
eo ipso, quod doesrinam, quae nihil censura dignum continet. prudenter judicare queat
Sanam esse, ac tutam, nec ullatenus sanctitati Gangelieae eontrariam
firmativo, quin tamen inde reprehendendi censeatur qui opiniones ab aliis probatis auctoribus traditas sequuntur. Id 2 rero nega livo, habita ratione mentis Sunetae Sedis eirea opprobationem scriptorum Servorum Dei ad esseelum ennonitationis. - Accedit,
quod pro ictus Cardinatis Dd-nnhan die 22 julii ejusdem anni cum f. Poenitentiarinori Sponsionem tunc rogitanti Crogorio XVl xhibuit, qui ipsam confirmavit. lnan laudavit propositum Eminentissimi eandem publicandi in sua Dioee si, et upposita pastorali instructione ad Clorum situm com MDndandi, quemadmodum ipse sucit. Ex quibus omnibus evidenter apparet,
Systema Morale s. Alphon Si posso quidem impugnari si placet, et derelinqui. Sed non posse damnari uti verilati Evnn gelicae contrarium, ut animarum saluti perniciosum.
Loesrina, ait Benedictus X lV 5ὶ, debita
eum reverentia potesι citra ullam temeritatis notam impugnari, si nota) modesta impugnatio bonis rationibus inniaea sit, eιiam
postquam Dei Servus qui scripsiι, inter bea. tos nuι sanctos fueriι relatus. celebris esι responsio Νteolai Monachi in Epistola ad Petrum C illensem, quae esι IX Lib. u inter
epist. Petri Cellensis: a Sanctus ille Bernardus, quem dicis me debila sex uero ven ra.
ii tu .... qnondam Sanctorum raualogo ad.
scriptus, ni porost in Ecclesia canoniratus, o tui, humano judicio exemplus: P emptus inquam, Psi, nede gloria ejus dubitemus. sed non ut minus de ejus dictis disputemus v O . Non Prgo bene se gerunt qui ideo nos nSpernantur, quia cum illis non sentimus. Quod si ad rem sacere aliquo modo Pos. sunt animadversiones nonnullae generalestam extrinsecae quam intrinseeae in opera ejusdom Sancti eas universim hic poni
Animadrersiones eaetrinsecae .
. Auctor ingenio plane singulari praeditus orat, ut omnes fatentur; memoria Vero, studio ne dili)entia vero in redibili, adeo ut sexdecim vix annos natus juris utriusque laurea in patria univorsitat . Principe eum dispensante , summa eum lavde decorari
2. Erudisione inter susiores set recontiores Moralistas praestantissimus suit. Declarat se per annos mullos quamplurima Auctorum Classicorum volumina evolvisSe, ac solertissime eorum doctrinas ponderasSe: qua in re hoc maxime allicere uehet, quod nempn Auctor in quacumque controversia solet pxhibor clare et simpliciter omnes hinc indu Doctorum sententias et rationum mo- momenta, quibus singulae innituntur. in modium sincere proferens catalogum Seriptorum melioris notae, qui stant tam Pro una quam pro alteria - Ex quo haec duo valde utilia consoquuntur : primum quod studiosi habeant quasi sub uno oculo Theo. logos et Canon istas sine numero, quDS DOS- sint libito suo consulere atque conSi de Cure,
quin fiant quasi servi unius libri: secundum quod ii qui lenoni opiniones tanti Auctoris,
certi et tuti sint so tenere opiniones Theologorum complurium tam doctrina . quam
nominis celebritate praestantium 5).
rinensem . astirmans eundem de It eligione optime Pari M2. De hoe lamen opere D animadversiones meri inm Opera sanetissimi et doetissimi Alphonsi Λh. Marinoni apud De-I.uta. Annuli Relig. T. Eix, De Livorio colligendo ed in lueem edendo. Etiam p. n6. Rom. 1Ν44. Pius Papa IX suis literis 12 jul. 1847 eundem ly- di Sunt qui in s. Alphonso diuel inguunt sancti-Pograptium maxime laudat, eo quod noxam s. Al- ratem, quam heroicam die uni: ductrinam , quam Domi operum editionem publicare studueri l. irreprehensibilem appellant; et scientiam , quam
69쪽
3. Saneιitate fuit valde praeclarus );
Mee enim, ut legitur in Decreto de illius virtutibus in gradu heroico u Pio vii appro
bato, refulsiι in verbi Dei ministerio apud
rudem derelictam plebemdum, eam praeceytionibus divinae Iegis imbuebat; in cathedramorum apud conscientiarum moderatores , dum docιrinae copiam effundebat; in pastorali ossicio apud commissum sibi gregem, dum
vigili eustodia illum salutaribus pascuis enutriebat, etc. Nil orgo mirum si Eminentissimus cardinalis Morozm l cujus memorialia benedictione est , omnia operas. Alphon- si Clem Novariinsi enixe commendaverit vel ab ipso suae Curae I astoralis exordio Ve).4. A praeconceptis et systematicis, ut dicunt, scholarum opinionibus suit prorsus
alienus. Imo, ut sententiam veriorem ita quaestione quacumque Seligeret, orare Plurimum solebat,iaboribus non parcere, auciores tam pro quam eorum sentientes evol- Vere omnes, doctrinas s. Thomae et Benedicti xiv praesertim adnotare, AcademiaS , Prosessores et Theologos magis doctos, pios et bonao famae praeeoniis aetate Sua
. meιrinae Sedis ApostoIleae erat addictissimus, charitatis christianae et humilitatis speculum fulgidissimum : de quibus item virtutibus declaratum fuit constare in gradu heroico. 6. Non interrupto triginta armorum
sellieet reponunt in eruditiovis copia, in criticae regulis, in profunditate ac firmitatin ratiocinationis . aliisque dotibus sesentitieis, ut ajum : hane porro Sancto nostro denegant, eι ideo Apostolum dicunt. non doctum. Ex dictis supra neque haec scientia desaeili potest illi negari. Verum quidquid sit. ad nos quod attinet, salis est, quod illius dortrina sit in suis conclusionibus irreprehensibilis, uι luto eam sequi possimus.
1ὶ At sanelitas, aiunt, non arguit doctrinae Deritatem; quia et Sanelus potest errare . ita sit; at tamen nemo nega erit, sanctitatem ali et jus scrip loris jam esse non leve argumentum veritatis suaed trinae, potissimum eum agitur de christiana hica. In Nanetis e uim minimum possunt concitati atque inordinati animi asseclus, in quibus maximus reperitur istiusmodi errorum sons. Deinde non par- um argumento pondus aceedit ex tonsiderata indole seu charactere ejus sanet italis quae in S. Aiphonso resulsit; nam perspicuum su ex historia ejusdem vitae et ex seriptis suis, sanctum hunc Virum Seipsum saniliseaSse potissimum in promovenda
per Apostolieum ministerium proximi Salute, et in aliis efformandis ministris , qui huic eidem oper i aearent: hae e suit di ina s. AlphonSi vocatio. Verba sunt sapientissima Episcopi Derihoneusty in Epistola ad Clerum 13 die. 18. n. 2l Leitera pastorale em tui S. E. Re . il Sig.
spatio doctri uas suas in sacrarum Missionum
ministerio diligentissimo probavit, at qua
innumeras, admirandas asi ConstantuS Dec culorum conversiones, Dei utique opitulantegratia, peregit, uti legenti ejus vitam om
ss. Pontilicibus fuit acceptissimus ἰ - nam
Benedictus xiv eum valdu Commendavit, uel iuc Sacerdotem prudentis auctoris nomine insignivit, utque ullos pro coii Silio tu quaestiouibus ad eum mittebat dicens: voi a veteiι vostro Ligoris, eonfigliuieci a lui le- mi us Xsil eum reluctantuni ad Episcopatum evexit illa proferens verba: mi basia ια sua bra per essere di giot amento alia sua μυ- cesi - Clemens xiv eum in Episcopatu manere coegit, cum ob in Iirmam valetudinem renuntiare vellet, sic dicetis: mi continio chegoverniate Ia Chissa di supra it leιιο - Pius vi declaravit se cum sumpor admiratione ut
Pius viii illustre Episcopalis Ordinis δε-
tus - Gregorius xvi, eunt in albo Sanctorum connumerando,illius Opera omnia tuose
senso prorsus pede decurri p9sse solent niter decrevit 4 -Τandem regnans Pius Papa I x Opus hoc meu in benevolo libenti lite animo excipiens , mihi vehementer gratulatur :quod in hisce theologicis institutionibus eoiιβι -
Et notatu digna suui haec verba Card. Gousset. Giustitieaaione pee. i, Pubblico su b. Liquori j iiguo eorso di Teologia Norale. Opera inegito the dat
U. Circolare diuoi ignor Λrlicis Veseo od' Α-sti e Principe , eec . at suo Cleri si lii glio 184a praelixa est operi, Homo Apouolictis etc. , quod edidit Maridi ii 1K44. - Ηie autem praestat legere uici ardi . Ihi inerra ili promuo Pere ι' educations reliuiosu in luite io eius si di persone . cap. T : li. Imroduatorio tali nudii Ecclcsic lici, coP. 4.
70쪽
eiendis nihil antiquius haluerim , quam salutares sanctissimi ae Getissimi viri Αι-phonsi Mariae De Ligorio doctrinas magismogisque propogare, iisque Melesiaslicae praeserιim juventutia animos imbuere it .
Animadfersiones intrinsecae. I. opstra ista moralia Iuventutem ma
inime cleriealam in re Theologico-morali in-Struendam pnaecipue respiciunt, ut Auctor ipse profitetur. 2. Post plurimorum annorum aιudium et effusas ad Deum praees, piissimus Auctor eadem edidit in hunc sinem , ut nempe viam mediam inter tot diversas et secum
Pugnantes sententias edoceret Ni. 3. Quaestiones, quae magis pertinent ad proerim, et quas diligenti annorum quinquaginta exercitio didicerat, in iis continentur.
4. Ibi inveniuntur etiam textus iuris
iam Canonici, quam civilis eommunia ad rem pertinentis. Extant propositiones clamnatae a Sede Apostolica, et quod majuS est, recentiora etiam Decreta Ss. Pontificum ad Theologiam Moralem, atquct ad casuS Conscientiae practicos spectantia. 5. Episeopi innumeri Opera haec Parmcbis , animarum Rectoribus et Consessariis propriae Dioecesis expresse PropoSuerunt et enixe commendarunt. Et ideo laetum Est, ut Moralis ejusdem Theologia sine numero
editionibus in Europa apud italos , Gallos, Hi Spanos, Germanos, Polonos; in Asia apud Indos orientales; in America apud Messi-DISP. II. canos; uno verbo per totum catholi eum orbem Exul Iula summopere praedicetur.
Q. Quid in tanta Theologorum e tr erissia prae Oculis habendum quoad regimen animarum in foro praesertim Poenitentiare n. in tanta Theologorum controversia illud maxime prae oculis habendum est inso-ro praesertim Poenitentiae , ut declinetur indulgentia nimia eι nimius rigore, cum utrumque Sit animabus maxime noxium t M. Cavenda est, inquit s. Bonaventura, conpetensis nimis larga eι nimis strieιa ; nam prima generaι praesumpιionem, secunda desperationem 4 - Haec erat firmissima s.
Alphonsi sententia: protestor linquit , quod
sieul Confessarios illos non approbo, qui nimiae ousleritati adhaerentea facili damnant usum plurium opinionum , quae gravi n
bare possum eos, qui de Deili opiniones ai- ne fundamento tamquam probabiles a lamant. Ubi ostii ur de amovendo pomitente aperieuto peccati formalis, Confessarius y neraliter loquendo, et in quantum christiana prudentia suggerit, benignis Opinionibus debet uti; tibi uero opiniones benignae F ximum reddunt periculum formalis pecca-ιi. . . . dico quod ipse υι medieus animarum teneaιur uti opinionibus Iutioribus, quae poenitentes ad se servandos in gratia con
Haec si diligenter attenderentur, Sane ne inmo unus Sanctum nOStrum de nimia indulis
in Ex Suis mihi datis Litteris I apr. 184T , ut videre est in initio hujus voluminis. Si Pontifex
gratum habet, ut hae doetrina juvenes praesertim imbuantur, absit, ut eos approbemus, qui deere-torie eontrarium pronuntiant, quasi nempe juven, hus haec doetrina noxia esset possit: eum tamen et ipse Alphonsus pro ipsis praeeipue seripserit.
xxv. De Syn. I. 12, e. 6, ubi monet Episcopus, ut in eollatiouibus moralibus, quae identidem non sine maximo prosectu haberi fiolent. Theologorum quaestiones haud definiant; hoe tamen, subjungit, studiosa curando, ut in praedistis eollationibus moralibus eorum Theologorum sementia vineeret, qui media via inter rigorem et laritatem inee dein
Ad rem ergo eoneludebat cardinalis Notaeo ei rea Ligorianam doetrinam : a placesse a Dio , ehe. questo Se it punio di unione, in eui si aceoris . classero tuiti i Direliori di anime ; e cessassero . eost una volla per Sempro Lante eontroversie, eheis non sanno altro ine dividere gli animi eou pr
u giudirio det Clero e dei popolo . l 3ὶ Comm datus Derthonensis Episcopus doctrinam s. Alphonia laudans utpote quae media ineedit via, sie laxitatis atque rigoris mala aperit r aestas praecepta de medio tollit, inordinatos appetitus sophismatibus cohonestat, malum exeusat, a proximis Oeeasionibus non remo et, pravos habitus non expugnat . a b absolutionem rite non disponit. Severum nimia magis noxia est;nam tonsi lia praeeipit, levia in gravia traducit, nullum illi satis ut Sacramenta permittat, eo eientias aggravat; mines anxietatibus vexat, quibus fit ut ipsi animo eoueidaut . a Saeramentis abstineant, de salute desperent. fidem amittant, religionem exuant. Aeeedit et aliud damnum gravissimum; non enim fideles dumtaxat. sed ipsos torquet Consessarios nimius rigor; tum nempe jam ex Se hocce ministerium lotum hominem requirat, qui severioribus principiis sunt imbuti ae boni sunt ministri, continuo angu tur magnopere timentes, ne Suo muneri unquam faciant satis, Meque laudem ab hoc Saeramento ministrando deterrentur, abhorrent, alieni sunt V. et . Il Saeerdola rami leato me. Me. Lell. 23.