Theologia Moralis Universa

71쪽

DE cONSCIENTIA gentia incusare poterit. Utinam omnes hac

agendi ratione contenti eSsent,neque in praxi ultra progrederentur qui tutiora sequenda docenti Ceterum absit ut eos, qui eo tra nos sentiunt, vel minimum reprehendere audeamus, quos neque Ecclesia sancta reprehendit: diversa via est, utraque tamen eos ad vilam perducens, qui ex dictamine

conscientiae operantur Unde materiam totam de opinione probabili eι improbabili concludimus his verbis Bernardi Claramonte sis: eae quo opiniones sunt inter magnos, et Melesia non determinaviι aliquam parιem, teneaι quisquam volueriι. Duas tantum conditiones jure exigimus, et sunt: ut quilibet paratus sincero animo sit obedire desi. nitionibus sanctae Sedis Apostolinae omnium Ecclesiarum Matris atque Magistrae, quando ac si sorte prodibunt; P ut nu quam ab eorum corde et oculis elabatur illud d. Λugustini oraculum praeclarissimum: in Meessariis uniιas, in dubiis libertas , in

deamur, subnectimus hie catalogum Auctorum, quos utraque sententia habuit palr nos praestantiores, ut sic quisque valeat, si velit, pro suo arbitrio et ingenio eos per se legere , attente perpendere ut perscrutari Excludimus tumen quos ιaxos res lainristas appellant, ut sunt praecipui Antonius a S. S., caramuel Iamrum saetis prin

squaligus , Saneius Ioannes, ranardi , ut alii, qui licet probi, scitis docti ac sine bono

perducti, incaute tamen in opinionibus compluribus communiter censentur benignitati nimium indulsisse. Quarum quidem opinionum catalogum videre quis poterit pe

Si autem Auctores complures laudis honore nuncupamus, non ideo ceteros minoris

facimus. Hic id unum nostrae curae fuit, eos tantum referre titulos, quos vel reperimus in operibus Auctoris nostri, vel scimus

Auctores qui, in dubio, stanι plus vel minus pro sententia lavente legi. Alaria, Commentaria Theologiae Moralis

linter recentiores Omnibus valde notus et celebris, elaritate, ordine, Stylo et rerum copia merito Sane praestantissimus An-ioine Gabriel Societatis lesu , Theologia Moralis universa i Benedictus xiv gratum habuit, ut ejus opera Moralia a selectis viris perlustrata et notis praedita praelege rentur studiosae iuventuti Collegii Urbani De propagarida, et in usum Missionariorum adhiberentur: hodie tamen ibi traditur The logia Moralis Edmundi Volt, qui brevi doctrinam traditam totidem casibus ad praxim deduciti Armilla, qui dicitur alio nomine Fumus te familia Dominicanorum Ballis prohibitus donee corrigatur Decreto I deiscembr. 1852 Balterini t Petrus et Antonius fratres Bersi e familia Augustinia rum sua lue doctus Besombes-Billuarte Dominicanorum lamilia I perspicuitate, soliditate et eruditione merito praedicatus

pus Canariensis)- GIDι doctissimus, et

ex rigidioribus non ullimus Comilolus cineina Dominicanus porrigidus, Et doctus - Contens ius Dominicanus valde commendatur etiam Verbi Divini praeconibus ob singularem oratoriae facundiam)-Continuator Durnes alio nomine Collet

De Prado μιιori trecentissimus in Regio

ipso Taurinensi Athaeneo Theologiae Moralis professor: ingenii acritate, styli elegantia, et erudi tionis copia celebratus)-Gela- maius Estius Noctor landatissimus a Benedicto xlv nuncupatus - gnanus lyrobabilioristarum facile princeps)-Franasis vel ipso concina nonnunquam rigidior

tus- Gonesus Dominicanus idoctus - Gon-xules Thyrsus lPraepositus Generalis Societatis Iesu - Gotti l ardinalis)- Haberι Doctor Sorbonicus -Hemur Iuveninius in indicem librorum prohibitorum relatuSDecreto 25 septembris anno l708, donec

72쪽

D TRA T. I. DISP. u. rasehi - Michael De Hirride - Merbe- rianus - Rulsus pius manuscripta extaut situ Mere rus Dominicanus Merenda- in Bibliotheca Seminarii Novarensis Montaeter Episcopus Lugdunensis: prohibi- uiante.Bruve Doctor Sorbonicus Scaryazius Decreto 37 decemris anno l792 - - 2-Schram Sylvester- Speroni Naitalis Alerander Dominicanus teruditionis det Suardi qui Commentaria clarissimi copia jure meritoque celeberrimus - λ- Λlasia contraxit aliquid addendo de suo nomiιanus Parvio - Patultur sex rigi. TOur Iti Doctor Sorbonicus et Theologiaedioribus e samilia Dominicanorum)- Petra professor, valde ac merito ubique gentium Cardinalis Petroeorensis Piselli laudatus - latus - νωιoris , qui est criniassus- Iti bellus idoctus - Rieci Ha- familia Dominicanorum riganu, etc. utc.

73쪽

Tlie nicorum vocabulorum vim explicant passim M. - Sic quoad voeabula maxime

ii iurgim v. Macri, Notiria dei r aboli ec-elesiasιiei Quoad nomina in Thoologicis

disputationibus a veteribus, et praecipue ad. Thoma cons crata, v. Zama Mellini. I e sies peripateιieo Quoad verborum significationem in re canonica ntque civili v. Vicat, Voeabolarium juris utriusque-Quoad voces a graeca lingua mutuatus, V. Mareo Aurelio Marchi, Dirionario Trenico-nim logico-Filologico landi m quoad prove biu quae sunt in usu . v. Adagia quaecumque. . . Pauli Manutii studio ete. r labocul ridentinis Patribus Manutio mandatus. Hic etiam non parum insorvit tum opus: Bergier, Dizionario eneieloperieo delia Teo. Iogia cella Storia della Chiem, ere. P c.

tum opus, Lucii Ferraris: Prompta Bibli

theca canoniea. iuridiea, moralis, etc.quod summo studio Rii.PP.Montis cassini a me dis expurgatum, atque additionibus adauctum nunc temporis imprimitur; -lum

pus, Dietionario desse origini, inrentioni,

Quicumque intimum animi suissensnm attento consideraverit, facile percipiet ad actum humanus concurrere voluntatem tra

scurrEnclo per quosdam veluti gradus: nom- γ - 1 oecurrit praevia intellectus cognitis alicujus finis animum allici sentis , quia voluntas non sertur in incognitum ; - 2 finis cognitionem subsequitur quaedam simpleae voliιio, quae est primuS actus, quo Voluntas finem jam cognitum uti in sc honum et ama hilem respicit; - 1 succodit deliberatio estiuam finis illius attingendi; - 4 deliberationem statim comitatur mentis eo

versio ad media pro fine illo obtinendo. Haec media vel nondum in promptu sunt et incertia , vel Sunt certa et jam in oculis parata. In primo casu accedit consilium,discursus

nempe quidam interior, et in ipso intellectu consistens, qui media haec attentu perquirit ac perpendit. in Secundo cito accedit rotumissis e sensus; - 3 venit fruitio, illo videlicet actus, quo voluntas nostra in line jam consecuto quiescit, et de eo secum dule-etatur.

Duplex hare distinctio clarius patebit aliquo exemplo pratico. Quapropter Supponamus hominem gmavi injuria ab alio laces-

silum et malo vindictae amor SuccenSum.

Hujus porro voluntas eum imprimis, a quo injuria sibi irrigata est, odio prosequitur et vindictam contra eundem determinat: jam vero duplicem hic habemus voluntatis actum: primum, quo voluntas odit injuria-t 0rem', alterum, quo vindictam in ipsum do- terminat . Uterque erit elicitus: quare' quia uterque in sola ipsa voluntate perficitur, neque ullus adest alterius facultatis sive inlcrioris sive exterioris concursus. Sed ubi semel vindicta suerit determinata, vindicat. ris voluntas adhuc progreditur: imperat nempe phantasiae; ut acceptae injuriae magnitudinem contempletur: imperat memoriae, ut ejusdem minime obliviscatur: imperat intellaetui, ut cirea vindictae circumstantias occupetur, et perpendat tum media eam peragendi, tum etiam bona Uuxta suum conceptum inde obventura: imperat denique toti eorpori, ut in illam vindictam perficiendam concurrat facultatibus suis

omnibus,oeulis nempo attente injuriatorem secernendo, manibus serrum arripiendo, et pedibus in hostem incurrondo. Multos hic habemus actus, et omnes imperat OS , quia omnes proveniunt quidem originaliter a voluntate ', sed perficiuntur ope diversarum saeuitatum, quae ad ipsius voluntatis imperium mouontur et agunt.

Ex quibus constat: - 1 quanta sit voluntatis nostrae enicaria, et quanti facienda sit excusatio illorum, qui, ut clueant in bonis dies suos, resipiscendi impossibilitatem adstruunt; volenti enim nil impossibile: ne- quo Deus in necessariis deest: - 2 quare

Ictus humanus dicatur voluntarius, non intellectualis, licet intellectus primo concurrat ', est nempe rationo dominii, quod voluntas in facultates omnes exercet.

74쪽

Ad conciliandum supremum Dei dominium in actiones hominum cum ipsorum libertate, non una est sententio. Molinistae admittunt Deum in actus voluntiatis nostraeliboros directe et positive insuere, non vero in ipsam mei voluntatem, quam non movet, nec determinat, nec ad aetum applicat; sed tantum juvat. atque eum illa ad quem libot actum perficiendum concurrit. Congruistae , duce SuareZ, dicunt Deum naturam mentis ejusque propensiones pe secte noscentem , eam per circumstiantias opportunas I quas suxta benoplacitum suum disponit , quo vult inclinare , et tamen libertati ejus non nocere; quia moralibus tantum utitur mediis. Thomissae contendunt, quod non tantum in actiones , sed in ipsas determinationes nostras Deus positive innuere debet, ut nihil sit positivum et reale, quod ab imo non proveniat. Unde volunt concursum Dei esse tum praevium, non quidem tempore, sed

natura et ratione , ut causa prior est PMetu; tum physicum, id est Plli citer producentem quidquid est entis et persectionis in selibus nostris liberis. Quod tamen non opscit libertati; quia expedita potestas ad op-

Si tum semper remanet in agentibus

Sed hoc magis ad Dogmaticam spectat.

Ga ιι, doctor germanus, qui Parisiis obiit

I 828, cum adverteret homines naSci, unumquemque cum propenSionibus Specialibus, arum rationem in cerebri consormatione

quaesivit: tot autem in cerebro distingue bat organa, quot sunt in homine inclinati nes; et inclinationem dominantem exterius per specialem cranii protuberationem innotescere contendebat. Haec scientia dieitur Cranioseopia, craniologia, Frenoωgis,etc. Plures sex celebrioribus medicis hanc doctrinam oppugnarunt, ac multa congΡSwrunt sacta dicto sFstemati contraria ἰs d aliqui illud admiserunt. Imo nonnulli eo abusi sunt ad libertatem labefactandam, inaniter lamen; illis enim inclinationibus ac passio. nibus non obstantibus , quilibet se sentit suorum actuum dominum IIouvier, Insiit. philosoph. , pag. 4 tam tergier, Dixis Nario Eneieloped. etc., Ediι. Medioι. Ad Λpp nd. V.' Frenologia m Pensieri di unCuttolico credente, ecc. Milano Cut lolico, VOl. xxvi , p. 287-Λmico Cattolico. Mila. no 1848.

Patet ergo quid sentiendum sit de illis ,

qui naturam libertatis collocant in licentia opinandi, in voluntate legem transgrediendi, in facultate religionem quamcumque eligendi, in potentia omnia ad libitum agendi,

divina et humana aeque subvertendo, Con

di quelli che predimno libertii, non dico clituiti, ma ne ecce ituo ben pochi; per Ognu no di questi tali, che sperasse aver Diu bene in uno stato stretto che in un libero, vi correrelibe per te poste v.

Quod Iansenistae vitiis latam aperiant viam, sic perbelle describitur in lilito per integrum legendo : La laga deIIa Teologia moderna eolis si soli a ; ece. ubi Iansen istus te loquens inducitur:

a La gragia n comitante ella se, mi ei Signori, un maraviglioso calmante dei rimor- si della coscienZa. un segreto specialissimo per vestire l'indisserenχa su tutis pio choconcerne la Religion rive lata. un oppio potentissimo, che legando in sopore te po- tenete deli' anima, per cio, che risguarda loopere della gratia , te ravulva e consoria a tutis te operagioni delia natura. Ognuno , per quanto idiota si vogita supporre, prest ne cava per se la nitida conseguenau: O ilSignore mi concede la graZia necessitanteal bene e nitora necessariamente e volentiori operem bene. O il Signore a me la nega, eon tu ili i mieissorei necessaria mente, VO- leniteri operero male, edouri, peccare: que

plinaria facit mente a se stesso. Quindi Do

75쪽

ADNOTATIONES TIrindo dice divolamente a Camilla. Noisia monecessit uti ad amaret. Che abbiamo a sarciγI gradi della noStra terrena concupiscenZa superano i gradi delia celeste; onde necessariamente , e dOlcernente ci h foreta di semite te leggi sis iche di questa mutua ultratione terrena. Se a verra che la graZia trionis trice sacci a crescere in nut i gradi della celeste diletlazione , ut lora necessaria-

meu te , B con placere S ui remo amenduele leggi delia si rZa repulsiva; vui u Oriente, io a ito uente. Ma iii tanto che ella diseenda sopra di noi, Doriodo deve essere di Camilla, e Camilla di Dorindo. Se qualuitque Volta Camilla, turbata e in. qui elata da qualche lasso Moralista racem inaudasse a Dorii do di pregare Dio, di gemere o di sospirare a lui per Ottenere questa foreta ui repulsione: Abi quinto is iraso pingu

seris labili della l reuestinaZione. Vedete, in iei Siguori, dove va sinat mento a colpire tu nostra dulli inu Ella va a munia dure tutia in sumo la rigidissima morale glacla noi predicata, e di cui ci vestiamo comedi un maut stilo per Venire SconoSci uti ali'atis taceo de I sonclamento di lutta la morale. vovi solio it velo, e col lavoru cli un dogma cli sede Cattolica introdotio quel tanto da voi favorito satalismo, che la vostra Fi-losolla liu qui con lut te te vostre Speculaetioni non pote giungere a m uadere v.

Aureola hic est speciale gaudium proveniens martyribus Ex tam excellenti e rum victoria, redundans in corpus cum peculiari decore illarum partium, in quibus passi sunt martyres, ut Satis indicat d. Augustinus. l. 22 ae civ. Dei ; ei Serm. 405, 1l5 de divers. U. Ferraris Bia. V.o Martyrium num. 5 . Aureola dicitur, id est parva corona aurea, quia Superadditur accidentaliter tu aliquibus beatis ipsi auree coronae, quae est praemium subtantiale, quo omnes gaudentheati. Aureola non Solum martyribus , sed ipsis etia in virginibus, ne ductoribus Convenit Vid. S. Thomas, In 4 D. M.q. 5. a. 5.

d pag. 39.

injuriam Theologis generatim atque Philosophis imi ii faciunt. qui contendui lib.

Theol. Moralia - Tom. l.

sque errore non posse conscientiam appellari judirium praeli m contendentes ea in dicendam esse juditium xpeculativum supra praecedens juvieium praeticum. Plato , Aristoteles, Laertius et omnes post eos Grae- eorum scholae scentias partiebantur in speculativas et praetica voeabant judicia illa

quae versarentur circa actiones humanas :horum exemplum secuti sunt Itali tum Philosophi cum Theologi et Litterati omnes. Sed scientia dices rerum pertinet ad ordinem ideorum; maris vero ad facta realia' sutilis disticultas et puerilis i Nam seientia spe laliva dici utique poterit pertinere ad

ideas et earum ordinem,sed scentia praetiea semper dicenda erit pertinere ad tacta realia, saltem in senSu communi, quo scienιiae praelieae vocabulum fuit hactenus in Seholis omnibus usurpatum. Q. An conscientia distinguatur a sensu intimo' R. Licet conscientia lato sensu dici

possit sensus tmimus, quatenuS per eam anima si conscia praesentis suae assectionis, v. g. doloris aut gaudii: proprie tamen et stricte loquendo conscientia maxime disserta sensu intimo, ideoque caute est praeca vendum , ne simul duo haec confundantur. Etenim sensus intimus est illa perceptio , qua mens de praesenti suo statu admonetur, quin tamen intercedat ullum judicium praeιieum de licitata vel illicitate cictionis . id est quin ulla intercedat comparatio inter

actionem, quae ponitur, et legem moralem,

ut judicari possit an aetio illa bona sit, an

mala; cum ex adverso conscientia proprie

accepta sit actus ille quo intellectus noster judicium exercet circa morulitatem uctionis quae ponitur, quodam veluti syllogismo i nixus, cujus major praepositio est lex; -- nor est opus, quod ponitur; conclusio est sententia , quae affirmat opus illud licere, et non; Sic. v. g. addolescens qui disciplinam aspernatur, facile Sibi Se peccare prinhabit, si dicat : aiscipli mim aspernari peccatum est, eum scripιum sit: filii, diligite diseiplinam et nolite abijeere eam ; auui talem actum ponendo disciplinat' aspernor, quiα

ipse disciplinae adversatum, erso eum mneu do pecco.

Ad rem Audisio, Introdue tona insi studii

Ecclesiastici, l. 3. c. 7: α Le scuule uvenda Sin qui concordemente iubegnato,uccio hel'uomo dicast operare uniana luente enior il- mente, essere indispensabile l' i uter ventodella coscienEa null'i individuo operante, Ossia la consope voleara morale di quel et e si

76쪽

74 TRACT. l. DisP. II.

sa, pars quindi uno seos tarsi dat pariare leologico, 1. it dire uniana una qualche aetioneposta senZa it precedente giudiZio della co-

Scieneta; 2. ii rimnoscere una moralita nelleaZioni, generata senis l'intervento e l'opera delia stessa coscieneta : 3. l' ammetiere due specie di moralita , una deliberaιa e l' altra indeliberata. Sarebbe anche troppo arduo a Concepire come l'uomo possa essere principio libero e signore delle sue azioni, Seuza

I maestri di teologia, formolando it senso

sima, clo4 l'applicazione. Onde lucidumente e nervosamen iudice ii Det tori: Illam itaque leae) quaedam veluti norma ac libellu . haec conscientiat normae libellaeque applicatio; illa indeae, haec praeeo. Questo hunditore Omonitore divino, che si la eOScienZa, non Sololi mandato at sapienti o alle culle se incivilite naZioni, ma a tuiti gi' individui deli'umanitache sono giunti nil'uso della ragione: peresistia rogione h participazione delia legge e te na su ita ali' individuo, astincM la applichi incontanente quand' egii lia consi gutto una

Ponga te sue u Zioni. Ret tamente ii Billuarico mineia it trat tuto della coscien ra: Omnes docii ci indocti e scientiam clamavi P.

Ex conscientiae vi et obligatione deducitur quantum deplocanda illa conscienιiae Iiberιas, quam aetate nostra tantopere jactitant: quantumque deceat Moralistas omnes icto laedere hanc pestem fidei exitioin

Sam strenue aggredi.

Λd rem auetor laudati operis, Saggis in-

sideri l' atto morale. e ne giudichi, e conOsca nelle Sue relagioni colla legge, senta dicui l' atto moriale non sarebbe pila morale ;la cOScienaa non pilo essere libera se non discesiere tra it bene ed ii male, o Da heni di

gli elementi ed ii criterio de' suoi giudigii, la quat remia e la logge di cui ella non stalegislatrice a sh stessa. Quando pertanto si dice coscienga libera, che cosa si v uol dire Forae coSeienta irresponsale, ex legeγ Non o pili coscienza. Forse coScien Za che si sa lalegge da se Non e questa piu letae. Spesso sotio queli' equivoco s' intende solo libertadalle letat positive de' poteri umani, e ualla legge cristiana in quanto ha dei positivo; mapoiche queste Ierei ed autorii a s' incarnano

stessa col voleria sar libera. dunque piuche equivoca l 'os pressione. Cost si v uoldire che sit uomini deuono essere equali in saccia alia legge, specialmente alia civile; si capi rebbo se si dicesse cho se Ieggi deuon essere equali per tuιti il che pero h un errore clove non cy h ugua glianza naturale, novi e, ob su, nh sata mul legislaetione che non tenga conto di tali disserunte); ma dire chopli uomini sono eguali in saccia ulla legge,

in saccia a Dio, cec. sono parole che non hanno senSo allauno preciso, e inducono sa-cit mente ad errore neli' appliea Eione. Si po- trebhe lare una collegione numerosa di det tiassiomatici fissalti, che in fostaneta sonoenigmi, o Spropositi, e nondimeno compon-

uierni P.

En quomodo hac de re, ad dubium omno tollendum, Se ipsum explicet Sanctus noster Apol. 5, n. l. 5. lle talum mi taceiano disendo che io si a probabilista . . . io non sono ni probabilista ne equi probubili sta in modo ino lautur verbal ehe lodica essere per se terito iι risuire ι' opinione eguiprobabile

dico non pero... quando vi sono due opinioni equalmense probabili, benehe ι' opinione

mens luta per se non possa sequirat, memret siccome ho detto Ia sola probabilitis non

O fondamento bastante a lecita me operare , nullad eno quando ι' opinione, che

77쪽

an Pag. 53.

Si nitente consulatur historia Theologiae catholicae, clare patebit tam inexorabilemot tam immitem quorundam rabiem contra usum culuSeumque opinionis probabilis in rebus morialibus tunc solum exortam eSSe,

cum primum in Ecelesia audita est scandalosa illa, et tanquam ha retica damnata Jan- senii propositio: aliqua Dei praeeepta sunt impossibilia; deest quoque graιia, qua Possibilia tioni. Vidolicet quia usus opinionis graviter probabilis facilem ac securam adap riebat viam ad praecepta adimplenda, quia possibilia fiebant quam maxime, ideo a talibus contra hujusmodi usum acriter insurgendum fuisse nemo non videt. Id probatur etiam ex eo, quod ipsi contrariae Sententiae Patroni lateantur, statim ac Pater Medina expressis verbis tradidit usum sententiae probabilis, eam opinionem cito fuisse communissime amplexatam non solum a Scholasticis privatis, sed etiam ab ipsis cele-hrioribus studiorum Universitatibus serme omnibus, ab innumeris Religiosis Institutis, a gravissimis doctissimisque Episcopis atque Praelatis: imo a quibusdam etiam Summis Pontificibus in aliquibus casibus, in quibus sic jubere videretur prudentia et

haritas', eorumque resolutiones jugis no ma ac regula suerunt. Ut videre est Cap. Ex conquestione x, de realituι. spes. L. 2, Decret. - It. cap. Literas tuas xlv, eod. tiι.-Il. cap. Inquisitioni tuae Lxiv de sent. eaeeomm. Lib. v, Decret. Ubi non quod tutius, sed quod in se vere probabile erat, tula conscientia secuti sunt m. Pontifices.

loe evenit in disciplina nostra, quod in re dogmattea et eanonica, ut prae ceteris nonnulli emineant in aliqua illarum traetationum parte, adeo ut in illa parte communi Doctorum sensu magni habeantur. Id

Sic quoad dogmalleam principes sunt inter Patres s. Augustinus in materia gratiae,

et praedestinationis; ss. Nilarius et Ath nasius in mysterio Triuitatis ; s. Leo M. in mysterio Incarnationis . etc. inter ΤT. vero de Trinitate vitassius, de Gratia numneιν, de Incarnatione Le-Graiid, de Homine Biuuarι, de Novissimis Deus - De B. V. M. genereratim , Maazola - De M. Virginis conceptione immaculata ejusque definitione, Perrone, Cerri eι Gual. Sic in re canonica ceteros antecellunt de Beneficiis Gareias. de Parochis Barbosa. de canonicis Scarfunιonius, de LeDtis De-Luca. de Reserva tionibus Riganιius, de Dispensu tionibus Pirrus Corradus.lla in disciplina nostra praedicantur Bo-nmina de Censuris minuavior nurnelyde Obbligationibus: Lugo et Lessius de Iustiatia et iure; Suarea et Alasia de Legibus , Sanchea de Matrimonio: item Traeimus da onsalibus et Matrimonio. qnem dictabat cl. Gorrini in seminario Novariensi olim Drofessor ; Moneta . do distributionibus Huc facit opus plurimis tomis distributum,

Theologiae eursus eo leιus eae tractaιibus omnium per faeιissimis ubique habilis, et m stua parιe Discoporum, nemon Teologorum Europae eatholieae universim ad hoc inιe rogatorum designatis uniee eon Iatus . ete.

Parisiis, Migne I 855- Et Thesaurus Theologicus Venetiis 1762.

Casuistarum nomine illi solent aetate nostra indieari Theologi Moralistae et Tractatores , qui in usu habent res morales praesertim graviores, post tradita principia, illustrare quibusdam dubiis vel exemplis, vel casibus practicis aut veris aut ad propoSi- tum consciis et immaginatione compositis. Atque hoc modo tirones instruunt in Morali Theologia ,ut recte valeant inTribunali Poenitentiae doetrinas sibi in Seholis traditas ad casus particulares in praxi occurrentes 29plicare, praticas quaestiones dissolvere, et poenitentes optimo dirigere in viam salutis

aeternae.

Non una methodo Casu istae quaestioneS moralses resolvunt. Aliqui enim sunt qui alphabet leo ordine eas disponunt atque Pertractant, ut Pontas, Berehorius, Marpageta:

tiastes, etc. etc.

Plures vero totidem casibus particularibus ideo confietis eas edocent, ut Pontas et

Scarparra laudati, Gobat, Potestas, Spero'

78쪽

Ceteri tandem , qui innumeri sunt, per varios Tractatus materiam universam dividunt, atque Scholastico ordine pertractant, probant. et concludunt quaegliones tamsen

singulas diversis practicis deduclionibus iu

V. Abel ly Epist. Deela ratio librorum et

opinionum Casuistarum it . vid. Dissertatio P. Zaccariae, De casuistarum origine, pr

gressu , ae Praest rilis P. 1. c. g. et P. 2. e.

14 -lt. Bergier, Dirionario Eneielopedies. ψ Casisti Item Christianus Lupus, Inruis operibus huc illum no - it m Audisio, Introdueione aqIi studii Eeelasiostiet e forme si bisogni religiosi. e civili. Qui cap. 43. I. 3 ait: . t gentili obbero i loro Casisti; εson tali Panetio it giovane , e Cicerone net libro degli ussetii, perchδ arrivando essi a questioni dissicili suppongono casi. ne danno la solutione. Le Pande ite di Giusliniano per la lucida e preeisa esposiZione de casi

nella loro professione non troveresti nullada oscurare ian'uppsella Eione illustrμ ω - D

sal si convinea di questi due satti solenni e di cui la storia Ie δ malleuadrieo : μιιο ldiiun Ieitore e studioso diligonte dμ' casistidi ven ne mai libertino; μιιo 2Niun libertino

divenne mal tale per essere stato alta scuola de' casisti n.

Tametsi Iansen istorum doctrinae vigesies

et amplius a S. Sede jampridem diris devolae fuerint, tametsi eorum dogmata sint evidentissimo ferrea et homines in desperationem barbare trahant; adhuc tamen, eheu dolori mutato etiam nomine asseclas habent aetate nostra non paucos, qui sententias ipsas vel suis in principiis; vel in consectariis tenere non prubescunt et fidelibus ovulis re - V. Bergior, Dialonario , ' Gianwuio; Bouvier, Inst. Theri. T. 2.

Talo ac tantum erroris monstrum vivido contundit Gloriosus no feliciter Rrguans Pius Papa ix quem Deus O. M. EcclesiactuniVersalis amori , votis et bono diutis- Si me servet incolument in sua prima Encvelim Qui pruribus die s nov. anno 1816.

ubi inter piareipuas inimicorum ma hi nationes, a quibus saeculo nostro Dominicum Gregem prassint attento lustri, r censet etiam l obriensissimas eorum insidias, qui in uestibus ovium. eum intus sint rupi ram- ε, mensita ne fraudulenta purioris pietatis et severioris sirsutia ae diret inae specie, humiliter irrepunt. blance eapiunt. molliιer ligant. latenter oceidunt, hominesque ab Dis ni religionis eultu absferrent, et dominicas

oves mactant atque diseerpunt. Hos ad vi

Sellator tristi; per via bima e storia Con Cesare e dei par eon Dio callivi: Si crudo δ il Nume di costor. si morta, Si ripiena d' orror dot Ciel la strada , Che a creder nulla, e a disperar ne porta. Di lor empla sucina usci la prima Favilla che sparota it casto seno Della Donna di Piero incende e lima. Vid. Gianaenio d' Ini, opstra in D m.

reste ecero uanta autem sit hujus infamis, totists a Sede Apostolica damnatae Sectae calliditas nefanda simul et impia suis in orroribus defendendis et evulgandis, nullibi clarius videri potost, quam in opere crescim heni. Le Provinetali est' Italia . Lugano l829. Itemque in libro valde jucundo, cui titi An. renture d' una Dama e C tin Abbate, ossis Storia delia Congregarione OII' Insanais det si g. Abb. Reboulet. Monza 1852.

Ut omnis quaestio cire probabilo plenius dignoscatur, diversas hae de re Bententias catholicorum ob oculos Ponamus. Quatuor sunt:

Prima docet in aequali opinionum pro-

79쪽

374, 408, 430, ιι 1, 478, 520. 502, 569,570. 5 9. 620, 629 700, 703 03, 760, babilitate, idest in dubio, eligendam esse

quae stat pro lege: v. g. dubitas aeque pro-bubilibus hinc inde mationibus num votum emiseris' tonoris de voto: quia illud serva. re tutius est . ita Antoine. Secunda sententia tenet, eo in casu eligi posse opinionem, quae favet libortati; ideo nullam praedicti voti adesse obligationem. Ita Alpho usus NOSter. Terιia spnientia probat licitum esse sequi partem minus tutam, quae scilicet stat pro libertate, modo tamen Sit vere probabilis; litet contriaria opinio pro lege sit aequo probabilis, imo probabilior. Unde non teneris in allato exemplo ad votum, si sit probabile quod non voveris, licet appareat

probubilius Θx alia parte quod voveris. ita Volt, innumeriques alii: quorum tamen sere omnos nobiscum conveniunt in re, etsi non in verbis; ut enim patet eorum opera volis vendo. non ita facile excludunt opinionem probubiliorem, si ea talis sit quam nos ex γSuimus. nempe, certe, sine ulla haesit tione et notabilirer probabilior. Si enim nonnisi levis sit praeponderantia, neque a DO. bis attenditiar: et en, quo Sensu S. Alphonissus in suis Dissertationibus de usu probabili tuetur, licitum esse sequi opinionem probabilem in eoMurru probabilioris, modo illa gravi motito nuatur sive intrinseco sei.

Quarta demum sententia distinguit inter legem positivam et naturalem ubi agitur de malo intrinsecor si dubium hinc inde aequale versetur circa lΡgem positivam annuit Ligorio nostro dicenti: Dae subia non obligat; non ita vero si dubium illud sit et r. cu lemm naturalem. Hane opinionem primus induxit auctor libri ipsa s. Alphonsi aetate Neapoli editi cum titulo, Disserta-xioni xvi diruto naturale. Tom. 2, Di Sserta Eione 6. n. 6. Sed Sanctus Noster non Pr

bat ullo modo eam distinctionem, ut patet ex pluribus sni operis locis, in quibus suum principium universim defendit tam pro lege naturali, quam pro lege positiva. Vid.

lib. 5, n. 172, 177, 187, 224, 226, d68,

4. n. 216, 232. 270. 274,- l .. 5, n. 76. IT- L. s. n. 905, 906, 9 9. 010, 94l. 950, cc. V. Fe delini, S. Alphonsus a Ligoris seipsum vindieans, Dissertatis.

Eliam concpdendo quod contendunt nil versarii, non tamen ita facile μst demonstrare tutius esse obligationum imponeri

sequendi partem tuliorem faventsem legi. quam obligationem hujusmodi relaxare ;qui enim hanc imponit obligationem, exΡΟ-nit hominem periculo peccati surmalis, quia

docet experientia contingere Saepius, ut miseri homines hac audita doctrina, credant vel saltem dubitent inesse culpam mortalem ubi non est: sicque rerum dissidiluatuvieti ex erronea conscientia mortaliter peccent et damnentur. Quapropter cel borrimus Card. Palla vicini sic scribit: si indueeretur opinio, quod semper teneremur facere actionem, quae securior est etiam a transgressione materiali. haee opinio non esseι tutior, sed ma me eaeposita perieula subsequentis tra ressionis formalis: quare tutior est opposiια. Unde en responsio ad dis- ficultatem: mulia sunt quae ιulius est facere, sed simuι etiam tutius est non se credere

obligatum ad ea facienda, nisi moraliter eonstet de tali obligatione.

' canoni' in dubiis pars tutior eligonda

80쪽

De Legibus generatim euin appendite de praeeeptis deflesiae

M illa morum regula. quam proximam voeant et internam. nobis panditur vla ad illam, quam dieunt eaeternam et remotam. Videlicet Tractatum De Cometentia sponte sequitur alter is Legibus : qui novem eontinebitur e pitibus sub una Disputations et Append. Da prateucis Eeelesiae.

CAPUT PRIMUM

DE LEGIA NATURA GENERATIM ET UUA DI FISIONE.

Q. Quid est Ieae generatim aerepta '

B. Lex generatim accepta suum, ut sentit Angelicus. nomen habet a ligando; quia proprium munus est legis cujuscumque Su, ditos quasi ligare atque obstringere ad aliis quid faciendum vel omittendum. Augustinus ero cum Tullio eam ab eligendo appellari Voluit, eo quod unicuique ostendat quid eligendum sit 2 . Potest autem lex definiri trestula agendorum , vel omiuendorum. Sed melius cum f. mat quaedam rationis ordinatis ad bonum eommune ab eo, qui curam e munitatis habet. promulgata sal. Dicitur l ordinatio , id est praeseriptio; et in hoc dissert lex a consilio; 2 rationis, quia haec ordinatio debet rectae rationi Congruere: alioquin non esset homine digna, ut pol deficiens a rectitudine ; - 3 ad bonum eommune tamquam ad suum objectum;

sὶ Legis nomen varie Rumitur, modo pro inelinatione ad aliquid juxta illud Rom. 7: video aliam

legem in membris meis modo pro termino alie ius rei iuxta illud Prov. 8 : quando certa Dys.... Dallabat abyssos i modo pro eonditione alieni adje ta. ut eum dicitur : paei η ieeum ea tests, ut ete. ἰmodo pro opere alest Praescripto, iuxta illud Ioan quia Iex intuetur in societatis conserotio. nem , in pacem publicam, in delictorum coercitionem, in litium et controversiarum extinctionem, et in alia similia, quibus h num commune continetur; - 4 ab eo qui euram hales communitatis; cum enim leges serre sit actus jurisdictionis ae superioritatis , illae dari non possunt nisi ab eo . qui tali auctoritate potitur, seu a communitatis Superiore; -5 promulgaιa, quia promulgatio pertinet ad legis naturam, vel Baltem est ejus necessaria conditio : secus frustra constitueretur, cum impleri non possit quod nulli mode innotescit. Leges, ut consequantur finem Suum OPO tet ut sint stabiles. paucae atque perSicuae stabitis quoad potest, nihil sana magis societatem ac judicia perluebat quam incertae, mobiles ac continuo novae edita leges. maxime si unae aliis contrariae sint; - 2 paucae, cum enim nulla Sit lex , qua amsam cavillandi non praebeat, quo Diu res

leges, eo plures cavilli: hinc Plato, tibi plurimae leges, ibi tires et mores improbi; - 3I: nemo G -- faeit legem; modo pro libro ipsam

legem eontinenter sie dicitur ictae vetus, Iax nova. Sed proprie sumitur pro ordinatione ac noma humanarum aelionum. ut hic.