장음표시 사용
161쪽
praestat, sed sicuti est dictum potius concocticis J nota hoc verbum ipsus Epotius concocticis 3 quod aperte significat, maiorem in curandis morbis h bere dignitatem facultatem ipsam naturalem, quam uitalem, & animalem. Pro explicatione prioris diiscultatis sciendum est nos de hisce partibus praecipuis duobus modis loqui posse: tum scilicet quatentis conferunt ad vitae custodiam: tum quatenus ad ianationem morborum conducunt. Sub priori r tione post cor ipsum debet cerebrum substitui: ut sub posteriori, ultimum Iocum tenet. Ratio est, quia spiritus principaliter a corde pendciat: mox quantum ad uitam, a cercbro: ab hoc enim proficiscitur vis respirandi, sine quavita permanere non potest. Nam spiratio a uita, & vita a respiratione I parari non potest, Aristotelis testimonio libro de respiratione, & Galcni libro sexto de locis assere cap. 4: Quod vero attinet ad morborum propulsa- Ptionem non indigemus tanto robore facultatis animalis , quanto indigemus facultatis naturalis: Satis enim est, ut sufficiens conseruetur pro vita respiratio. iecinoris autem opus per neccsiarium cst omnibus partibus, ut Galenus docet hisce veibis. Maxima igitur, & cordis offici; dignitas , atque Ur
tantibus maxime omnium necessaria. Cerebri vero ad uitam quidem par est molirentum: non tamen par robur eius in aegrotis requirimus : cum n cesse omnibus non sit neruorum ac mustilloriun opera uti : itaque abunde
fucrit, si tantum eius seruatum sit, quo respirationis munus sit obeundum Ihaec ille: quae aperte solutiovem confirmant: Quod vero ad alium attinet dissicultat cin rc petenda est Galcni intentio in eo capite , cum non parum huic propcsto conducat. Pio curandis putridis febribus Galenus proponit a. balneum, rarefacientia medicamenta,& potum stigidae: Quando scilicet concoctionis nothi sese osserebant, alioquin ab illis abstinendum. In hoc itaq;spcciali casu multo magis virtuti concccticij attendere dctemus, quam puti satili. Haec enim ad concoquendos humores putridos nihil facit: idcirco a pulsatili facultate signa coctionis sumi non polliunt, neque cognosci quando debeamus uti balneo, aut rarefacientibus medicamentis , aut potu frigidae. Hac de causa dicit Galenus ad huiusmodi agenda magis firmas requirimus IQuid sibi uolunt haec uerba, ad huiusmodi peragenda J nis quod casum quendam specificant, in quo concoctrix facultas magis valeat, quam Pulsatrix.
Sed ne quid desit , expendamus, quid arendum si vinus inerit imbecilla,
corpus vero indiguerit vacuatione. Sane tunc aut omnino non est tracuandum, aut pari m. Si cnim virtus fuerit maxime imbecilla, ita ut nullum genus vacuationis ferat zbstinendi m: s vero non tantum fuerit imbecilla pro illius imbecillitatis modo est illa admittenda,ea tamen condatione, quam Galenus declarauit noro methodi capite decimo , sic scribens. Si quidem a Lsectus vacuandum esse praecipit idque vel vena incisa, vel purgatione, harum autem neutrum scrent imbecillae vires: Quoniam igitur in omnibus huiuς modi repugnant ijs incerta sucurrendi ratio est, alias insatiabilis omnino assectus relinquitur, alias Dacio S aegre: idque si magnum nactus sit medicum sanari poterit: oportet namque ubi indicationes ita sibi aduersantur paulatim quod vitiosum est vacuare, εἴ paulatim inuicem, quod falubre est reponere: vocant Medici eiusnodi vitiosi sicci curationem graci ε'πικρασιν δ idcst contemperamentum J sed haec de viribus scripstae sufiiciat.
162쪽
loco indicet, aut contra indicet vacuationem : νbi Fem
netj sententia perpenditur. Caput XV I.
I x t M v s hactenus abunde, quae necessaria videbantur circa prPcipuos scopos venae sectionem indicantes : nempe magnitudinem morbi a plenitudine, aut sanguinis motu , & virium r bur: Nunc relinquitur, ut agamus de ijs , qui minus praecipui sunt. Octo enumerantur a Galeno libro secundo de rat. curanB di ad Glauconem Philosophum, S de curatione per sanguinis missionem φ& ab Avicenna libro primo suae medicinae sectione quarta capite tento, sci- Iicet. Temperamentum, Accidentia stiperuenientia , Habitus corporis, Anni tempus, Aetas, Regio, Consuetudo vacuationis , & Ars , de quibus iam dicere incipio,& docere quam vim habeant in indicando, aut coliti Mindicando vacuationem, exordiamurq; ab ipso Temperamento. Calidum igitur , & siccum non sine graui noxa vacuationem fert: itemq; Digidum, &humidum, ut puta caloris expers, aut certe languidum possidens: calidum v roin humidum plenam sine ulla molestia vacuationem stibstinet. Etenim, quae corpora calidam habent siccamque temperaturam modum excedentem spiritus habent maxime tenues, qui facile difflabiles non serunt aliquam ex
ς magnis, integrisque uacuationibus: in quibus semper fit magna ipsorum spirituum iactura. Haec ea sunt , quae facile incidunt in febres hccticas incipientes, ut Galenus docuit octauo methodi cap. r. & primo de febrium differen. cap. m. de aliquando ex ephemeris ab ira caulatis, aliisque id genus e ternis causis incidunt in hecticas ; atque in torridum marasmum: praehendunturque eisdem de causis ardentibus febribus. Conuenit hisce naturis, ut Hippocrates docuit sexto epsdemiorum , se Galenus in eius loci commentario, atque praesertina 8. metho. cap. z. quies, refrigeratio, aquae potus: maxime aduersa res est inaedia , & ueneris usus : tandem magiς saudent alterantibus, quam euacuantibus primo ad Glauc. cap. 7. Porro haud est cognitio dis.ficilis temperaturae calidae,& siccae: nam quibus siccum praeualet humido,&D calidum stigido, i, corporis habitus gracilis, hirtiatus,& nigrior est, ac reliquis tribus intemperamentis, quae hoc sunt minus calida, tactu calidior sei titur: plurima quoque his flaua est bilis, urinaque , Si deiectio bili satura, &pulsus magni,& somini leues,& mores animi ad iram , atque cogitationes propensi. Vocamus autem calidam , siccamque naturam non solum , quae a primo ortu talis ex proprio temperamento sit : sed etiam , quae posterius ex calido, siccoque victu, de plurima dimotione, & vigilia,& cura, & tristitia, & regione calida, siccaque, & tempore initio , Se cali statu calido si coque est acquisita, ut Galenus testatur decim' meth. Hoc temperamentum resertur ad vires: quia feri non potest, ut abunde calidum , siccumque corpus, cum febricitet, uires valcntes habeant, eiusdem authoris tectunonio. Sed tamen haud ita imbecillas vires habent, quin ferant vacuationem pro-
163쪽
portionatam temperamento , quae sicilicet leuiter uacuantibus cachochimiam Efiat, ut manna , attramento cassiae, diapi uno suiplici, atque id genus aliis: quorum mentio a nobis fiet in curationibus particularium morborum . Ad easdem Etiam vires refertur temperamentum frigidum , S: hunudum: sed ne hoc ipso in negocio aliquis sit,sit error : animaduertendum est : quod temper mentum eiuscemodi duobus modis considerari potest : uno modo quatenusciim calore t ratioci admodum imbecillo consistit: alio modo, quatenus catisspraeternaturalibus acquisium adhuc omnium solidarum partium calor non modo absumptus non est, sed vegetus adhuc,& validus permanet. in m ri casia vacuationes non conueniunt: quae res potissimum accidit in ultimas
necta, in qua imbecillis adeo en caloris vitalis potestas, ut iam morti proximi sint: natiuum temperamentum est frigidum,& siccum , acquisititium ve- Pro propter caloris imbecillitatem, concoctioniso; probae defectum Fgidis , ac litimidis excrementis continuo , genitis, micum, humiduinque: quis igitur in eliis modi natura vacuabit λ at vero si partium solidarum nondum mutatum temperamentum est, ut in cachoiae, ac principio hydropis contingit, vacuationes exerceri possunt : quinimo si quispiam morbus est , qui valida medicamenta expurgantia postillet: hic unus est praecetteris: de quo mini me quidem loquitur Avicennas: Habet autem difficultatem magnam , quod loco postremo de temperamento calido, & hiimido diximus: quandoquidem Femelius alio modo uidetur sentire: Ego certe sem opinionis huius, ut putem nullum existere genus temperamenti, quod ferat aeque integrani vacu nem, quam propositum , tum quia in hoc inest abundantia sanguinis , tum Getiam quia vires validissimae runt. Femelius vero secus putat habere nego- ciuit . inquit enim libro secundo terramulices cap. i. Quod calidum, humidumq; corporis temperamentum in propria solidarum partium substantia Gium, quoniam vi insiti caloris assiduo plurimum disiipatur , ac di luitur, non perinde copiosam serre vacuationem, atque quod ab illo plurimum diusdet frigidum ,& sccum.& addit postea, quodciinque corpus humidum ampellant, quod multo humore abimael in venis recondito, id facillime vacuationem tolerare Jhaec ille. Sed videntur mihi rationi primum, deinde vero Galeni doctrinae parum consona. Refragatur illi ratio, quia ubi vires valiadae sunt, atque sanguinis adest abundantia, ibi viget de vacuando indicatio. HQui plurimo sanguine abundant, venas latas habent, elisarchos vocant g cilii sane alio, quam calido,& humido temperamento praediti esse non possint: Hanc naturam temperatam vocarunt antiqui: de qua Galenus haec scripsit libro 6. de sanit. tuen. cap. 3. Quod ad temperamenta rationem pertinet, qui maxime sunt humidi hi maxime sunt longaeui : ijdem & sanitate ubi corpus ad robur peruenit plus caeteris fruuntur:& cateris qui parem aetatem gunt, valentiores ad extremum usqtie senium suntJ his Minde addit antiquorum de quibus diximus testimoniuin dum ait. Ideoque ferme medicis om nlus, tum philosophis qui corporis elementa diligenter inuestigarunt, imperamentum id laudatum est: immo vero etiam unum id proinde secundum
naturam se habere quibusdam est visum J quam vero sint vires validae illud iudicat Uerusiime et quod uim i venae Gnime laeduntur , tum etiam fo
164쪽
A men, ac seim multo magis perserunt, quam qui calido , Ic sicco sunt termperamento. Quod sane non icue est, ut inquit ipse Galcnus, virium valantium indicium. Preterea hibstantiam virium coiisllare in hisce tribus su stantijs demonstratum est a nobis superi bus libris: nempe in spiritu asib stantia: in lolidis partibus ; atque in camoso genere: at uero quae calida, humidaque sunt corpora haec equidem harum trium substantiarum ubertatem habere, neminem esse arbitror, qui nesciat: habent enim carnosas, muscul fasque omnes partes, membra seuda procera, crassa, ac firma: quo fit, ut Galantas non raris admonvit , vacuationcs copiosas ferre : cum non vere
tur ille sanguinem mittere utque ad animi dcliquium in sebribus sin his ,
quae non auueniunt uisi in corporibus surguineis, & cum virtute val. da , ut
B idem dicebat undecimo methodi cap. i . sed hic sertassis dicet Femelius opinionem hanc sitam sumpsisse illum ex Galeni uerbis libro 9. mcth. α II. in quo sc est. At qui humida , calidaque sint eorum substantia celerria me in ambientem distipatur: alias in halitum sensibilem seluta ι aliam in perspirationes, quae visiam fi g unt,s d ratione deprehendantur J parum p stea. Ergo puerorum stibilantia, inquit. omnium facillime digeritur, ac dissipatur : proptera quod est omnium humidissima: nulla vero frigidior, quominus vacuantis p dij eget, cum habeat ex se ipsa , unde naturaliter v metur. J Verum non cogit quicquam hic locus: quia aliud est humidum , Se calidum temperamentum: aliud calidum, & humidum: illud enim dicit, humiditatis dominium: hoc autem caliditatis. Ratio enim propter quam fi Ceile dissetur ipsae sebstatiae, est humiditas: quae postea talo proptius, atque ficilius distatur, quanto cum caliditate merit coniuncta: rem se habere Galeni
verba declarant in m meth. cap. s. quae sc habent. Propensi autem M.digerendos corporis succos sunt, quicunque natura sunt humidi: muisque si a cedat caliditas J ex qua loquendi ratione uidetur caliditatem considerasse tan quam asseciam , .de concomitantem humiditatem , non aut ut precipia, dominantem . Haec quae diximus , aperiunt causam ob quam in pueris non mittitur sanguis: quia habent substantiam humidissimam: maxime mollem , atque ut cum Galeno loquar, algae modo teneram : cui postea accedens coliditas maiorem facit dissollitionem. Nos vero, quando de calido humido. que temperamento loquebamur, intelligebamus illud quod a predominio Derat calidum, at a siubaominio humidum bene tamen cum sicco proportio. natum. Quod vero ille dicit secundo loco frigida , de sicca temperamenta magis sene vacutionem, est adeo absurdum , ut admirer maximum philos phum in peruersam hanc opinionem venisse. Etenim illud certum est,t
peramentum indicare vacuationem duplici ratione: ima quatenus ad uires re
sertur, alia ut ad plenitudinem I iam vero constat cum frigido,& sicco viares consuere non posse: cum illud sit senium, de mors: vita vero in calido, humidoque cohaeret, ut Aristoteli, atque omnibus philosophis placuit. Siveia, consideramus temperiem, quatenus est notha humoriam , qtod stigidu& siccum est omni videtur humore expers, idcirco nihil habet, quod sit vacuandum ..interum quod asserit postremo loco non est ad proposuim: quia alia est indicatio sumpta ab humore in venis contento: alia a temperamentor
165쪽
illa enim vacuationem indicat: hoc vero admittit vacuationem , ratione via Erium, ut docuimus.
COR PORIS HABITVS m O MODO COINDICET
aut secundo contraindicet vacuationem Stephani Ath
niensis opinio reprobata. Caput X V II.
V A κ τ b animaduertendus est corporis habitus : per habitum corporis intelligimus corporis constitutionem aut gracilem, aut obarsam, raram, aut deniam, atque inter hasce mediam quamdam constitutionem : cum quaedam sit, quae neque obsia, neq; Fgracilis, neque rara, neque densa, sed omnino mediocris . Gr cilis,&rara constitutio uacuationem impedit: quia uires illam serre non pocsunt praesertim uenae sectionem: duae enim cause sunt Imbecillitatis, quarum una est carnost substantiae penuria: alia vero eu magna spirituum dissolutio: ex tribum igitur sit bstanti)s constituentibus naturam virium, duae sunt imbecillae: una sertassis ualida, quae est solida sit bstantia: Verum diis magis poς simi in indicando , quam una: idcirco s solidae partes admittunt uacitat nem, omnino illam impediunt duae, nempe carnosa, & spirituosa sit,stantia. At uero si fuerit corporis habitus gracilis, sed densam carnem habuerit,mianimeque difflabilem ad illius disserentiam , quae iam explanata est a nobis, sere uacuationem copiosam : quia due iubstantiae ualidi sunt, solidum genus, G& spirituosum : ut pote quod non sinat propter denstatem cutis effluere spiritus. imbecillitas dumtaxat est ratione camis: in hoc habitu venae latae sunt& sanguinis non mediocris reperitur copia. Galenus h*c perpendens in quadam muliere admodum gracili sanguinem misit copiosissimum: cuius hist riam retulit ills libro sexto de morbis uulgaribus se l. 3. commentario aute19. De qua nos alibi diligenter spriminus: praesertim supra cum de uiribus validis, & imbecillis disserebamus . Statuamus itaque in habitu gracili corporis in quo uenae sunt exiles, caro mollis,& alba a uacuationibus, pr se tim a uenae sectione abstinendum : at in habitu gracili cuius vens pateant,d nsarnque carnem habeat minime prohibendam . At uero cur graciles ab euacuatione repellat arduum est, dignumque inquisitione cinquit Stephantis HAtheniensis plutosophiis cum ipse pronunciet sis pe numero graciles magis, quain csteros sanguine pleruns; ab udare: magisque quantu ad hoc spectit confertas vacuationes tolerare. Dicimus inquit illa graciles hic ab ipso dici noqui parum, sed qui supra modum sunt graciles: hoc enim in oratione ponitur : ac prosecto crassi quidem ab euacuatione isduntur , quia refrigerantur, graciles uero quia cxciccantur. J Venim haec non satisfaciunt mihi: quia Galenus mulieri cum esset extenuatissima, sanguinem copiosium deci hendum curauit : quemadmodum supra mani Liuina iacimus: Constat enim diligcnter considetanti Galeni verba dis lolutio propositi problematis , quia gracilia corpora non procinus habent imbecillas uires, neque sanguine d tu uta linata aut erum venas habent λmplas, aut exilus et qui amplas habent
166쪽
A sanguinem copiosum continent, quae tenues minime: in illis incidenda, tu his non incidenda vena est. Vires quidem stibstantiam habent in carnosog nere in spiritibus, atque in selidis partibus: a quibus illarum estentia tota d pendet: ut Galenus docuit libro undecimo methodi capite primo. Haec irrasimul conspirantia, ut stipi a dicebamus ; uires constit lunt v lidasSimas . M .si conspirent duo, unum reluctetur: quod in proposita historia contingit, validae sulit vires , sed non simpliciter , atque absolute. Habebat mulier carnis penuriam, quia illae imbecillae attrahere ad sese sanPinem non poterant, at spiritus, solidaeque partes bene constabant. Quando Galenus in gracili co potis habitu venae sectionem inhibere videtur, non est locutus de omni, sed de eo dumtaxat habitu; in quo tenues erant venae , & spiritus facile disset-Buebantur. Obaesiim uero corpus recipit easdem sere distinctiones: nam quod multa pinguedine abundat, quodque venas habet admodum tenues capullis fere similes non fert vacuationem vena secta: quia exiguus calor in venis existens fere si is cari periclitatur ob concidentiam horum vasoriim pinguium. At si obaestim nuncupamus in quo emineant venae, caroque sit abundans, harid
potest impedire phlebotomiam, purgationemque: qus mediocri modo se habent corpora, ad uacuationis indicationem habent mediocriter. De hoc habitu corporis libro primo ad Glauconem capite decimoquarto sic locutus est Galenus. Eodem modo & qui stipra modum crassi sunt, uel graciles: nam& his tum venam secare cauendum es tum reliquas vacuationes consertas cauere oportet. J Crassos certe hic dicit non qui ramosi sunt, sed copia pinCguedinis tectos: quandoquidem frigidum temperamentum generare solet eiusmodi crassitiem. Hos si confestim, inular inque uacuaveris ad extrema frigiditatem perduces: praesertim quia contingit vacuato sanguine carnes venis superiacentes , ubi sepra ipsa deciderint venarum illa Συριτασις, idest concidentia , suffocatione caloris naturalis efficere : ut aetia testatur lib. secundo de Τ peramentis capite quinto. Verum quid agendum est, si cum habitu cili, & uenis tenuibus multa bilis abundet λ nam ex habitu indicatio viget de corroboranda virtute, ex copia vel o de purgando excremento: dico quod utrique indicationi satisfaciendum est: illi quidem priori, quatenus a pingatione, validaque vacuatione abstinemus: huic vero quatenus purgamus copiam bilis urinam leuiter mouentibus, quae testigerent, & humectent, deter-Dgantque leuiter: ut seminibus frigidis maioribus, & minoribus, radice glici rizaeae,& graminis, capitis ueneris, polli tricoque: abstinebimus prorsiis ab iisquq uere diuretica sunt, quia caliditatem habent insignem, atque intulto maiorem, quam habitus corporis serat . quet hic diximus de tenui habitu, idem volo intelligi debere de iis , qui propter consuetudinem assueti fuit inaediae,& victu parco exquisitoque : in his magis restigerantibus , & nutrientibus, quam humores purgantibus utendum est: & tamen cum purgationis maxima viget indicatio leuiter expurgantibus pharmacis utentes auxiliamur oportune. Habitus corporis coindicat simul cum uiribus, & cum plenitudine: cum viribus, quia dens iis ad validas, ut quod habet uenas satas: rarus ad imbecillas vires resertur: ut obssius habitus pinguis stigiditatem multam repraesti eat: carnosis vero ualidiores lures. Dcnotat lacundo humorum abundantiam
167쪽
ut bilis, aut anguinis, aut pituits: aut horum penuriam: ideo sanὸ Imri iurat habitus corporis non in. propria virtute, sed aut plenitudinis , aut vis
tione non indicent vacuationem: praesertim almi prost
V humus est scopus in euacuationis arte perpendendus, symptomata stiperuenientia : ut aluui profluuium lilperueniens,& conuulso vacuationem uetanta si enim ubi alutim ducere Ii- Fbuerit, aluui profluuium superueniat ab euacuatione prorsus a
stinebimus, quoniam in aluui profluuio , aluum ducere periculosium es procliuitas etiam ad huiusmodi assectus suscipiendos , tanquam semploma quoddam hiscatur. Quae de hisce symptomatis dicta sunt a n bis, idem etiam de reliquis omnibus dicendum est, de quibus transigit Ga. tenus primo ad Glauconem. cap. 14. & ix. methodi medendi. Quod veto attinet ad filiorem aluui audire oportet Galenum , & Hippocratem purucre admodum sic scribentes. Galenus quidem . Quod si fuerit febris cum aluui profluuio etiam si non sit pro multitudinis ratione, neque purgare, n re sanguinem mittere oportet: quicunque enim ijs plus adimere necessarium putantes, aut sanguinem mittere, aut purgare uoluerunt, ingrauiora poricula aegrotum deduxerunt. J Hippocrates verb. Alutio fluente sanguinem Greon mittito: nam si post venae sectionem fluor perseuerauerit, uirtus inibocillior redditur. J Verum est animaduertendum fluorem aluui duobus m dis constarari posse: uno modo quatenus per se invadit : alio modo quam nus ad alios subsequitur morbos: in priori respectu intercidenda non est purgatio, atque venae sectio: at vero interdicenda est in posteriori consideratio ne: nanque in fluxu disenterico venam aliquando incidi oportere manifestum fecimus in epistolis medicinalibus : conuenireque statim non in hoc modo fluore aluui , sed etiam in diarrhaea uti purgante medicamento ex omnium medicorum communi consensu demonstratiim ainobis fuit. Hic igitur de his non agitur. Sed de fluore aluui subsequente alios morbos inamquam symptoma, quod uirtutem imbecillam reddere plurimum potest: hae II enim ratione, in methodo medendi a nobis demonstratum fuit:a symptoma. te mutari aliquando curationem ,& medici diligentiam ad symptomata conuertendam. Consideranda sunt haec verba Galeni , etiamsi non se pro multi tudinis ratione I quibus uidetur contradicere sententiae amoristicae, qua .p cepit senex, euacuandum esse per eam regionem, per quam natura tentata sic enim ait. quo natura vergit per loca conferentia eo ducere oportet J Gai nus uero in commentario loci huius dicit, sententiam esse intellige am de vacuationibus impersectis: quando narura non persecte iudicante morbum, .
prudens medicus sipplere illius impersectionem desiderat. Talem uidetur cistentis supponere impersectum , cum . dicat. etiam si non sit pro
168쪽
A multitudinis ratione J non uult tamen ad uiuandam esse naturam per conu nientem regionem. Nos vero dicimus alio modo rem habere : haud entinprecipit ille naturam non esse adluitandam : sed quod iuuari non debet dum ipsa mouet: etenim quae iudicantur,& iudicata sunt integre neque innovare, neque aliter irritare, sed sinere oportet : duo hic dicit: unum , quae iudicantur J aliud veris. quae iudicata sint J illud enim indicat motum naturae : hoc
autem finem motus respicit: dum uatura iudicat morbum quorsit in mouere
debemus, aut mouentem irritare an sertassis , quia Mnem Acit motum FSed hoc ipso in opere non est iudieandum: cum aliquando natura segniter incipiat, mox autem postea validioribus uiribus agressa opus , quod incoauorat perficit: multo sane magis expedit expectare terminationem moriis inc B pti, qua in temerarie ag redi quicquam: presertim quia non debemus incumbere symptomati, nisi illud vires imbecilliores sectat : tum enim caulla ratimnem subiens diligentiam ad cla conuertit medici, R aliquando curationi indicationem mutat. Ubi vero perfectiam fuerit opus naturae, si omnino ii tegra vita fuerit iudicatio , tunc iane ab omni abstinendum opere: si uere,
integra non fuerit, quia, quae relinquuntur in morbis recidiuam secere coiis sueueriant, tunc supplere oportet vacuando per eam regionem, per quam natura tendit, humoresque pronos cognoueris: Hanc Galeni fuisse sententiam declaratum fuit a nobis libro tertio nostrorum commentariorum ad Galeni
librum de ratione curandi ad Glauconem: Caeterum quod de ipse conuulsione diximus, id pariter ab eodem explanatum fuit eodem capite decim C quarto, in quo inter alia symptomata proponit conuumnem t nam vires in eo motu laborioso maxime labesectantur: sic enim est. Sed neque si quis si mul & distentione nemorum laborauerit,&sanguinis eguerit missione huic tantum semel mittere oportet, quantum exigit morbus: Sed aliquid etiam accidenti est relinquendum, cuius caua saepe sis res adueniunt , It vigiliae molestant,& vires aegroti dcbilitantur, J quibus uerbis constit, non simpliciter inhibere uacuationem : sed quantitalcm limitare. Eadem ratio est deus, qui aut diarrhaea, aut dissenteria, aut etiam coliricae pinioni ex quavis cauia in vel leuissima solant incidere : in his enim aut non est vacuandum, aut admodum parce uacuatio instituenda est. Hanc re pulchre videtur malii declarasse Avicenna dum ait. Symplomata etiam mala , ut puta Aluui pro fluuium , & Conuulso vacuationem uetant. Si enim ubi aluum ducere libuerit, aluui profluuium supententat , ab euacua tione protinus abstinebimus: quoniam in aluui prossimilio aluum ducere periculosum est. Procliuitas
etiam ad huiusnodi atachis suscipiendos tanquam quoddam symptoma li
169쪽
euacutioncm praesertim Nero phlebotomiam: atque an pu
ris inhibeatur venae sectio propter imbecillitatem
virium. Caput XIX. Equi Tun aetas. Circa quem scopum duae extremae insipicium
dae, ac exacte considerandae sunt dispositiones : una est corporem, qui nondum ad persectam peruenerunt maSni tutinetia: alia vero eorum , quae iam extreme declinant : sed in vir
qtie dispositione sua latitudo est suis magna in eo quod in Fgis, ac minum distincta: extremae illae duae non serunt vacuationem aliquam, aut certe si admittunt, eius limitant quantitatem: senectus quidem vires habet imbecillas, ob caloris naturalis defectuin, paucitatem spirituum, Se se guinis : pueritia vcro , quia insitam quandam hi t a natura vacua nem , artificialem aliquam vacuationem non fert. Hasce aetates a venae sectione C.
cludit H :ppocrates, aut quisquis author fuerit libri quarti de ratione uictius
in morbis acutis cum dicit. In acutis morbis sanguinem mittes , si veli mens moibus uideatur, floruerit aegrotanti aetas, de virium adsuerit robur. Admittit dumtaxat aetatem consistentem: qua voce intelligit ille omneth aet tem intermediam, excipit pueritiam,& senectutem: de qua re supra satis locuti silinus. Hic autem videmur etiam excipere adolescentiam: quoniam Gusque ad annum vigesimumquintum contingit argumentum fieri, pro qua re sciendum est: quod eiuscemodi aetates in relatione ad States intermedias u citationes non admittunt : at consideratae secundum se aliquando admittunt, di aliquando prorsus renuunt: senes decrepiti ab omni uacuationum genere alienandi sunt: qui uiridi senecta sunt praediti ferunt tuto uenae s)ctionem,& purgationem, ubi morbi natura postulauerit. Puerulis uacuatio non cor uenit, priscretim verb lactentibus: at uero non lactentibus conuenit lenis pia gatio: uenae sectio in euiarcho puero bene lini teque educato , densiori cute praedicto uenae sectio mediocris conuenit: ut demonstratu est a nobis libro primo tractationis huius, at ubi decimuinquartum aetatis annum fuerint pri-grcssi audactius sanguis vacuandus usque ad cotylam unam , & cotylam di- Hmidiam alio die: Adolescentes vero multo facilius ferent uenae sectionem ,
SI alias uacuationes. Sed petierit hoc loco sortassis quispiam, quid agendum si puerulo lactanti morbus adueniat purgationem indicans λ Rursus an pu ris vires ualidε sint ad euacuationem, praesertim ad uens sectionem: nam si
Galeno credimus, tum in commentaris in quartum librum de ratione viactus in morbis acutis, tum in libro de vens sectiove, validas vires habent, ob euacuationem tamen insitam non ferunt venet sectionem : hac de causa
dixit additum filis Ie ab Hippocrate illud verbum . Et floruerit qgrotanti ras J& ipse alibi dum loquitur de hac re dicit, semper exceptis ab orati ne pueris J enumerans scopos in veni sectione obsseruandos. Respondeo, puerulis lactentibus aliquod purgationis genus admitti aliquando posse ex rei
170쪽
Abarbaro , ex manna, ex agarico ,& quemadinod in nos facere eonsuevimus ex strum de cicorea cum reubarbaro, & de Eupatorior Vel et a quod mul- tb tutius est purgantia medicamenta cinitantes nutrici, puerorum com is subuenimus, qui uacuationis ratio ab Hippocrve primum inuenta, expcrientiaque comprobata in usu est apud omnes medicos. Sic enim scribit Hippocrates sexto epidemiorum sectione quinta, textu 3 s. Pueri purgantur ., si mulier, aut capra cacumerem siluestrem edat J in ex hoc loco aperte cotiligendum , facultates alamentorum reseruari an ipso sanguine ex illis procreato. Qui talis euadit, qualia fere sunt, quet comoduntur, bibuntuque. O ,
seruatum enim est ut Galcnus commemorat in eius conicx us comment,rio) verno tempore, quando capre scamonee germiua depasta fuerint, pur-B gatomim lac ipsas generare: idemque contingere, si titimalo vescantur. In Doride pr terra Boeotia, & Thessalia omnibusque finitimis regionibus multi ex coturnicum est musculorum distentionibus correpti sunt, cum ille v ratro vescerennar: hoc idem quibusdam Athenis contingisse nouit Galenus. qui coturnicibus suse uimis largiter impleuerunt. Quod vero ad secundam quistionem attinet, putauerim pueros habere vires imbecillas ad uenae s ctionem, atque etiam ualidas: quomodo autem utrunque possit contingere,& qua ratione Galenus contrarium sentiens debent interprstari breuiter doceamus. Habere illos uires validas 'potest facile demonstrari ex sententia Hippocratis, qua admonuit: quod qui crescunt plurimum habent calidi a nati: ubi magna est huius copia, ibi uires validas existere, non est ambigenC dum. At uero ex alia ex parte cum illorum corpus maxime humidum sit,
rarum , ac patens, annexamque cum humiditate insigni habeat calorem, fit maximam quotidie fieri per eutaneos meatus euacuationem, dissolution que substantis salutaris, pr sertim uero spirituum e cuius euacuationis causa illi ferre non possunt nouam uacuationem, maxime venet sectionem: quaeducitur pabulum calidi innati: Hinc imbecillia illorum corpus est ad uacuationem eiuscemodi recte obeundam. Quamobrem si consideremus statum praesentem validae sunt uires in pueris: si consideremus futurum, imbecillae . Comtrario modo res habet in senibus: in quibu4 languidi sunt uires tum propraesenti, tum inulto magis pro statu futuro. Propterea quando Hippocratta dicebat. Virium adiuerat robur J solii exclusit senes ab ipsa oratione : non D pueros, qui dumtaxat secluduntur illis verbis. Florueritque egrotanti stas Inam ille, eiusque imitator Galenus presentem dumtaxat statum consider runt: hsc secundum eius principia statuenda sunt: Nos veto , qui pia
ris incidendam venam esse arbitramur, longe aliter sentimus:
Nempe ualidas in pueris inesse vires tam pro presenta , quam pro setiam statu : ideoque ferre tuto phlebo. tomiam . Sed de aetatis indicatione sisticiat lite
dixisse : nam in nostra methodo videmur omnia explicasse ad hanc mat riam pertinentia.