장음표시 사용
61쪽
g. 8'. Dixerat in praecedentibus, Deum, dum extra mundum nihil posuit. quod amare ipsum posset, per hoc perfectum illum, & senect utis morbiq; immunem esse fabricatum. Quod Apuleius p. as .
de dogm. Plat. ed. Colon. ita expressit: Attributa in ei perpetua δε- ventus, re inpiolata valetudo, et . nihil praeterea extrinsecus eti retictum, qvod corrumpere posset ejus ingenium. Ea enim est natura corporum, ita pergit Plato. ut a rebus forinsecus obsessae contrahere senium ,& conmbescere . queant. Voluit ergo immunem esse mundum ag. 88. Qui autem hoc voluit, sui ne sic statim oblitum verisimile est, ut paulo post sua Ohni, mundum ali diceret 8 inamobrem siqvis Φυmν substituat pro facile me astensorem habebit. . Ita mundus erit animal αυὶο εαυlκ τυφώ τώ εαυlὼ ψυων . 89. Geminum in modum apud Horapollinem I. HieroglVph. a. Mundus est serpens, qui ως τροφῆ τύ ἐαυβ cmuαι utatur. Mundum enim pingentes serpentem pingebant, qui suam ipsius caudam roderet: ut significarent, quae in Mundo gignuntur, ea rursus in eundem resolvi. . 9o. Parum commodabit quidem haec lectio Gmaro, sed ad scopum Platonis quid potuit scribi planius p Cavet enim ipse diligem ter, ne quid effutiat, quod mundo certum minetur exitium, Itaque& f. Ios2. A. de temporis interitu cum loqueretur, conditionalem propositionem dedit, non absolutam: μῆ -γέγονεν, Lα ἀμεμμα α λυθωειν, αν ε λυπις πις άHῶν ω lcitis. g. 9Ι. Quod supra g. 82. monui G aeum verba Timari Platoniaci e sua memoria prompsisse, credibile nunc facio ex alio ejus loco p. s. ubi diserte memoriam suam appellat. Αναμνήσω θ Tιμαίου,
62쪽
g. 93. Poterat interim hic locus Platonis vel sic repraesentatus admonere GaZarum, Platoni mundum comiptionis expertem fore. Sed videtur eum de Intelligentiis exposuisse, qood ex solenne Patribus elle g. 27. retulimus, ac repugnat illius apud Gagarum disputationis cursui. Volebat enim ibi Axitheus Theophrastium, animae immortalitatem, si ipsa in tempore procrearetur, Vocantem in dubium ,, autoritate Platonis reprimere, eo ipso, qVia Deos Deorum pronunciet immortales, quos tamen a conditore prosecios fateatur, negantis, quicquid est conditum, obnoxium esse corruptioni: ubi tantundem valet, sive Deos Deorum Intelligentias interpreteris, sive corpora si
s . 9 . Venio ad Zachariam Mitylenaeum, cujus Dialogus de Mundi opificio contra Philosophos Dialogo Gisaei adeo similis est argumento & sensibus, ut alterum alterius fruge uti voluisse vero perquam sit simile. Nam de hic Chistianus inducitur Medico cuidam, aeternitatem universi Platonicis rationibus fulcienti, obnitens, & M gistri eum sui autoritate irretitum cupiens. Sed uter alterum aetate praecesserit, ambiguum esse video. g. ys. Nobilitis Barthius, qui amborum Dialogos iunctim edidit, p. I 8. & 2 3. priorem G aeo vult scripssse Zachariam. Αt, si Z charias fuit ille Mitylenes Episcopus,qui anno 1 3. interfuit Mintae Synodo sub Justiniano celebratae, ut habet opinio vulgaris, etiam Aube to Miraro recepta Part. I. Bibl. Eccles. f. my. Vix anteverterit Gazaeum scribendo. utpote anno circiter v. florentem, de quo Labbeum vide Tom. I. de Script. Eccl. p. I . g. 96. Ulut sit, in Platone ad partes Christianorum rapiendo Gnixius laboravit Zacharias, & plus perdidit verborum. Cum enim P. Minque Platonis e d imaeo recitasset Iocos , quanquam in id utens pleri Sque, ut initio non carere mundum exinde monstraret, P. seq. subdit: οπιώς ἀυτος ο Πλαπιν - μνη ν οιδε τον κυανον, - ει γε
. 97. AtqVi supra g. 39. patuit, non aliud ibi Platonem significare, quam interitum orbis non esse prorsus impossibilem. A posse G 3 autem
63쪽
autem ad esse negant Valere consequentiam Philosophi. Porro interire posse mundum ridem, sed non interiturum ex mente Platonis, non modo suspicari licet ex ejuS loquendi cautione, dum conditionate loquitur, temptμ una cum caelo cessaturum, SI MODO cessio idis e penire pint, supra . 9o. sed etiam asseverare ob verba manifesta:
morti atum non subibitis, volunt te mea vincuti novi vicem vobis praea
s te, regredere ad F. o. IdqVod de Mundo dictum ne ipse qui
dem negat Zacharim. g. 98. Et tamen, quod mireris, invenit, quod his Iocis, quos pro μορμολυκώοις & inanibuS terriculamentis deridet, respondeat.
Quid ergo Z Contradicere sibi Platonem, di, Wod in nocturni pugna fieri solet, ipsam dimicare secum. Sed quomodo fidem facit λ Qvia, inquit, idem Plato dicit: si .) omne vinctum Hssolvi potest: a.) ne ne omnino dissolutionis expertes eritis 3 qVia item alibi 3. ex propria com
επών α ταδὴ γηγνω- , κέ hκικά λυροως οἰδει, ε πειλα. μή) γε-εν. Eι λληη ιιουργῆ-ειν- Φηών,-ν ori ' φήσειεν,ον ιολογών τε, νω-εν lοu αααχ νγ έα M. s. roo. Accipiamus quod dat Zacharias, Iocis quibusdam Platonem favere futurae Mundi perpetuitati. Restat experiamur, num secum ipse aliis locis, quos, ut V ides, ternos numeravimus,) pugnet. Hoc vero absimile nobis vero est. .ioI. Saltem non putamus, id eodem in Dialogo fieri; minus in eadem tantum non linea. Fieret autem, si secundus locus, quem v set Zacharias, nam primo responsam est modo s. n. ) corruptioni mundanae faveret: quandoridem immediate nectuntur sibi apud Platonem supra g. aa. ουπ-λυλσεβε γε, άδε τευξεχθε Θωάτου μοίρος, quod contra corruptionem facere largitur Zacharias, &, quod praecedit: αλανοιlοι ιών G--ἀλυὶοι πάμπαν, in quo sibi Glia omnia visus est invenisso. g. 1oet. Sed visus: nam & haec Verba im mortalitatem coeli adeo non infringunt, ut stabiliant potiuF. Tantum hoc nefatur, eam esse
64쪽
- PLATONICA MUNDI AETERNITAS. Ss
ejusdem generis cum immortalitate ipsus Dei, quippe non absolutam. nec externae omni violentiae imperviam. Repete qVae g. '. &seqq. diximus. . Io3. Quid autem est, qVod in his verbis pro εώ Zacharias .mds nobis substituit, futurum pro prcesente Θ ου παμπιμ αλυ ε- mPε. An licere putavit sibi Platonicum textum in eam formare faciem, quae sibi foret commodissima λ An librarii culpa haec fuitὸ Anmemoriae, qualem dc GMaei notabamus A. 82. circa Iocum, quem hic in Zacharia ter tum numeratum jam tum ibi sussicienter excussimus, κτὸς οἰκείας Φλος τον ουργινον inae verba totidem plane apicibus leguntur non apud Platonem, sed apud GMaeum, ut Verosumile sit, alterum ab altero se decipi pastum est .
. Io . QVae sequuntur apud Zachariam, Φυα ' ψ, παπανώ ταυ--nihil asserunt novi, sed inculcant sensum
I. Ios. Nos repetitione nos rorum stipersedentes conc Iudamus, Platoni melius hic secum, quam cum Chri Itianis convenire: transeamusque ad Leonem Hebraeum, qui ipse quoque Dies. III .de Amori f. m. oo. Tom. I. Cabalist. Pistorii persuasum nobis cupit,coelos ex sententia Platonis tandem corriimpendos for . . Io6. Sed agnovit eius ex Italico hac enim lingva Dialogox dederat,) interpres Jo. Carolus Saracentis,propriam hanc esse iniussese
tentiam, d. l. in marg. quam Platonicorum interpretum contemptastretasty autora late inum erit, arg. in eum Dialog. f. - . s. ior. Et vero nihil hic a Sert I eo praeter suspiciones. Quarum haec textura est: Animadvertit, materiam primam, seu rude illud atque informe chaos haberi Philosophis pro generationis Omnis, corruptionisq; principio; ex hoc fundamento ortum & interitum & in subIunares naturas, ut qVae materia constent, derivati, & a cano, ut quod materiae. cutein hujus, iis expers, propulsari; contra Platonem, quia coelum juxta cum sublunaribus ex eadem conflaverit materia, ut
ortum illi dederit, sic negare interitum non potuisse; divina tamen potentia summinari credidisse nativam coeli habilitatem; inde fieri, ut cim inferiora brevissimis intervallis nascendi vices ac moriendi servent, coelum diuturna quadam ac stabili aetate gaudeat, vae nihil secius finienda sit ad extremum.
65쪽
s. io8. Retulimus bona fide non verba Leonis, sed sensus. Quos ex eo haustile qVOqVe, ut alia non paucissima, nobis videtur suppar illi scriptor Stroazius Cigogna lib. I. theat. nat. c.8. p.83. si excipias, quod ultimum dicebamuS, coelum omnino ex Platonis mente periturum: de hoc enim tacet Cigo G. s. io'. Verum non debuit aestimari Plato ex principiis aliena
philosophiae. Aristoteli quidem, qui Mundum necessitati acceptum referebat, non libertati divinae, indubium hoc fuit. quicquid ortum
est in tempore, aliqVando& interiturum; quod interiturum non sit, etiam retro aeternum esse; secus ut fiat, in impossbilibus habuit. im. Haec a xiomata in Scholam Platonis qui intulerunt, e duobus alterum impingere Platoni coaeti sunt, ut aut existendi principium adimeret mundo, quia finem ademerat; aut cum principio daret&finem. Prius elegerant Platonici qVidam, de quibus s. a. memorabamus, posterius Leo. ni. Cui Plato sic responderet, qVod ortum est, interire posse; at verb, quod a Deo ut causa voluntaria sit ortum , illi ab eadem causa si velit, perpetuitatem indulgeri posse; de hoc privilegio se mundum a Deo donatum arbitrari, qVod opificium tam elegans, ubi semel construxeris, demoliri improbum Videatur: Neque se consequentia am agno scere, ubi materia prima iit, ibi nativam labilitatem inesse oportere; nam ad essicientem qVoqve causam respiciendum luc esse, ut, quae opera sint a Summo Deo immediate prosecta, in iis immort litatem nemini, praeterqVam auto; i, expugnabilem esse credamus; quae a Diis minoribus, non mirum, si secus habeant: Mundum ergo duplici vinculo, ne dis sui positi, contineri, Uno naturae suae tali a causa inditae, altero divinae voluntatis. . tia. Haec duo vinculae Timaeo supra . p. civissime demonstravimus. Verum Leo HebraeuS, dum Iimaeum citat, pro altero vinisculo infirmitatem, h. e. pro sanitate morbum nominat nobis, manifesto satis indicio lippientis oculi. Graeca enim illa: τῆς ἐμης
66쪽
g. II 3. Nihilo melius , ναῖον pro altero vinculo substituerat A Neas Gazaeus, supra g. 92. Neque saniora sunt haec Cigognae, loco quem . Io S. indicavimuS: Meum autem consitium, inquit Deus ad Mundum,) pluε pote I ad immortalitatem tm, qvam natam ad Ent
6. ii . Pergit Leo: At ego PDIonem carus per haec verba neqv. aram siemper indissolubiles fore existimo voluisse: at vitionem tantummodo, cur I os ex inferιorum orporum more vicissim gigni corrumpis, σAngustis eorum vitam terminis circumscribs minime conseiciamus, cum ramen ex eadem communis re issimilia materιa, a qνά novitas es' i olmtio proficiscitur, constent, eum arbitror reddarisse. Hoc non est interpretari sensim, sed torqueri. ns. A Coelio Rhodigino, qui adhuc restat, eo brevioribus nos expediemus, quia nec probat ille, quae dicit,& satis obscure animi sen sa promit, ad hoc argumentum quidem quod attinet. Dicas eum oracula fundere voluiis . g. ii6. Capite ultimo Lectionum Antiquarum totus in eo est, ut Platonem, tanquam a Chrisii placitis haud sere distitum laudet. I gitur illius Philosophi inenarnubilis illi est spientiae amplitudo atque
majestis, quodminurι non vacat satis, Chrsianae verilapis ira ves glisa nexa conglutιnatare, ut similitudo major cogιtara magnos ore nulla
possis. Iir. Sed ubi ad interitum coeli terrae q. perventum est, haec: in utramque partem flexibilia legaS: ista omnia juxta Platonem perse-νehantiae eum esse habituna morim, qPemsummi officis praescrι erit Sapient a.
f. Ii8. Putat autem Plato, nullum praescripsisse. Ergo nec ullum habebunt. Ita omnino sensit Plato. Sed Rhodiginus verbis ad fallendum compositis contrarium de hoc Philosopho credi voluit. s. aiy. Finire hic poteram, nisi e Paulo Benio p. ra. in Timaeum Plat. intellexiisem, esse quosdam, neminem nominat.) qui non dubitent, quas Plato alicubi ut in Timaeo L Io r. terrarum exustiones memorat, cum eo incendio coniungere, quod e ' divinis litoris didicimus mundo huic mortali interitum allaturum . . Iao. Verum his recte respondet idem Benius, Platonem non δε generatibus clad bus loqpi, sed de ras Lantum, quibus certa terrarum
67쪽
partι vastitas inferatur: disces hoc idem e Ioco Minucii Felicis, quem supra g. i6. descriptimus: nam apertὸ tradit, ab iis exustιombus alve
vasa tombus ZEgyptum algi eas omnes regιones tiberas esse, grae flenes fluvios ac maraa posita Dinit, inque hoc pacto antιquitatum memorIas conservari.
Aristotelica Mundi AE ternitaS.
Rsnteles, teste Lactantio lib. III. c. r. semper ait fuisse mundum, ac Ner futurum. Consentiunt in hoc de Aristotele essulum Cicero in Lucullo p. 3o. PeneaS GaZaeuSp. 8. 4heo-- 'piuasta sui, & ore uno, quod sciam, prisci pariter ac recentes omnes, si unum forte vel alterum excipias, quem intempestivum, hoc aevo maxime, quo barbaram historiae veteris ignorantiam exuimus paulatim. studium demonstrandi consensum Aristotelis cum S. Scriptura eb adegit, ut contra tot seculorum persuasionem. contra manifestam oculorum fidem, tueri incipiat, dari juxta Aristotelem & cte tionem mundi cum novitate essendi, ta interitum. . L Verum assertioni huic refutandae vel solum cap. Io. lib. I.
de cceso suffecerit. Ubi de duratione mundi ex proselso agens Aristotele tum eorum rejicit opinionem, qui principium illi sine fine, tum aliorum, qui principium pariter & finem dabant. Necesse est ergo, ipse Mundum principii pariter&finis expertem statuerit. Nam fini illi certe absque principio, squar quarta sententiarum varietas restat, soli Loquentium Sectar apud Averroem in h. l. cujus verba quaerelit. b. ad thes. II. approbata non dedit, neque hujus opinionis ab ul- Io, quod compertum habeam, fuit unWam insimulatus. 9. 3. Nobis, quia de fine mundi, non principio, suscepta in his est tractatio, faciendum hoc Ioco, ut aliquid sigillatim de ruina orbis
68쪽
ex eius philosophi mente promamus. Quam ipse nullam profecto mniversalem credidi ,. . . Etenim lib. I. Meteor. c. ult. cum de particularibus diluviis memoravisset, ridiculum tandem pronunciat f. Σ . H. obparvubreviculas1 murationes unipersum moveri asserere et additq; f. seq. A.)ut anni temporibus hiems intervomit, Ita magna qPάdam temporum conversione πιος μεγαλης) magnam h cmem re excessum Imbrium
s. s. Hunc ejus locum asserri video a viris doctis, Magio I. de Mundi exust. 8. LII. Li o II. Physii ol. Stoic. 23. p.ro 6. Lindenbrogio ad Censorin. p. 98. Gonsabo de duplici terra viv. p. 99. ad explicandum illud Cens ,rini c. i8. de die nat. Eu praeterea annuSyem Arιsoteles
maximum potius quam magnum anellat, grem Solis σ Lunae vaganimi qumqve blesiarum orbes consciunt, cum ad ιdem signum, ubι qvondam simul fuerunt, una referuntur, cuj&s annι hiem S summa emebase λυσ . ος, qvam nestri diluνronem vocant, aestaS autem cremetis rio, qνod Z mrendi
incend um. Nam his alternis temporibus mundus tum ex gnescere, tum exa cscere υι detur.
s. 6. Verum bene faciunt Lipsius & Lindelabrogius, qvbd hic trepidant. Apud Aristotelem enim eo in loco nulla anni maa ι c gnominatio; nulla commo-mMc aut aestatis mentio; humis quidem aliqua, sed magnae, non summa seu maximae r h. e. diluvii sed nastici laris, quale Deucalioneum in sequentibus memorat,non uni erialis, quod ipse nullum credidit. . . Ergo si Censorini moai σεις Sc κήακλυαίc exponimus, ut fieri debere apparet, de ruinis universalibus, certum est, Aristotclem contraria docuisse. Unde Philo Judaeus, contra interitum mun-d: di sputans, Stoicis cum Opponit, apud Calixt. desupr. iudic. p. 1ῖα Longe rectius, quam Deirio, qVi Comm. in Senecae Octav. p. 3ret. Ari--stoteli in hoc καὶακλυGαῆ & cne τυρολπως negotio Stoicos jungit, & p. seq. extremum mundi diem ex eodem Aristotele memorat nobis: cum tamen p. χχ. locum hunc ejus dedi lit. s. ad thes VIII.) Aristoteli sententiam de mundo nunqVam perituro contra Stoicos dedisset ,.
. S. Haec ita cum sint, quid Censorino faciemus p Non displicet illa, ctiam Vosso p. 2 7. thes Theol. approbata, Lipsit suspicio, d. l. in margine, annon Arisocles pro Aristoteles 2 in illo Censbrini loco H di ' legen-
69쪽
legendum p quem ex Eusebio, locum ejus dabo Dissert. seq. g. 3s. constet de conflagratione stripsisti. f. q. Quisquis autem ille fuit, videtur sic censuisse, ut magnus
annus sit, qui mundo particulares interat ruinas, maximus qui unive sales. Magnum ex Aristotele voceS -οσον μεγάλην et maximum ex Numen io αειόδους α ἐνιαυlον mi μέγω. Numenii verba via de apud Eusebium XV. praep. Evang. f. 79. ed. Lutet. A. IJψ . & Lipsit- .uin II. Phys. Stoic. 22. p. IOI.
g. io. Tamen, inquies, apud Aristotelem universalia quoque excidia reperio. Nam in libro de Elementorum proprietatibus scribit, ubi Planetae conveniunt in Piscium signum, cont/ngere mox, ut aqvis diluantur omnia; quodsi in Geminissis coitus is, futuram timnersi consta-gnutionem. Sane citat haec, quanquam aliena fide, Rhodi ginus I. Lecti. Antiq. ao. E quo repetunt,& ad generaleS duos obitus Mundanos accommodant Magius I. de exust. mund. 8. 5 Benius in J imae. Platon p. 33. qui fatetur, haec cum reliquis Philosophi decretis mirilice pugnare. In mo profecto eum ratio non fugit. . II. Verum nobis expedita responsio est, illum de Elementorum propriemtibiu librum esse cujuscunque potius, quam Aristotelis, ut 3am diu Observatum Mirandulae I. in Astrol. f. 18 . & Nun notio de caus. obscur. Aristat. p. s..
g. ia. in id Θ Ne ille quidem Pseudaristoteles de aliis loquitur,
quam particularibus Mundi damnis. Verba haec sunt. nec alia reperias in toto libro, quae huc faciant: I dixerunt, vides insuper, haec recitative proserri, quod diluvium, qvod fuit in terra, non fuit, nesi propter conjunictionem flesiarum in signo Piliis; π qvod ventus , qui interfecit gentes in Heriumot,fuit propter conjunctionem, quae fiat in Geminis; σ qpodpestilentia, quae fuit in terra jam π legendum videtur in terra Jamet, ut hoc ultimum sit nomen nescio quod proprium perinde ut Heriumor, qVod praecesserat modo. causa non fuit, nisi conjunctio, qra fuit in Agno Virginis, res militer reliqvaficta, quae fuerunt apud arare
g. 13. Etiam hoc amplius hinc disce, pervertisse hunclocum eos, qVi duas in eum contrarias clades, unam ab aquis, alteram ab ignibus, intulerunt. Nulla enim ignium in eo aut conflagrationis mentio;
70쪽
nec duarum tantum, sed trium cladium, quae sunt diluvium, venti,pestis, sub totidem signis, Piscium uno, Geminorum altero,VirginiS tertio. Quibus si quartum adjungas Sagittarii, quem facile credo fuerit Astrologis, damno peculiari nobilitare, constabunt illis intervallorum Lodiaci aequales distantiae. . I . Et hoc probabile est eos voIuisse, e quibus istius libelli a tor haec repetiit, quanquam quarti nec signi nec damni mentionem Gpud eum reperias. Nam 3c qui duabus illis universialibus Mundi ruinis, conflagrationi ac diluvio, metas temporum ponebant, ut Beros apud Senecam III. Nat uv. 19. aeqvas eas signorum spaciis dirimebant, Cancri Capricorni: vid. Differt. seq. s. I. Quorum in enta sunt apud nos suo modo imitati, qui tot admodum annos a diluvio Noae ad ignem judicii numerabatiliqvot elapsi fuissent a connito Mundo ad diluuiuim .. .is. Redeo ad Aristotelem. Quem uti certum est Mundo pes petuum durandi spacium dedit se, ita causam perpetuitatis hujus non cum Platone in divina voluntate, sed immutabili necessitate, qVam ipse Deus, si maxime vellet, mutare non pollet, quaesivit se, facile svadebitur est: nili eius circa mundi ortum opinione.Nempe statuit,Mundi conditorem fuisse Deum ex *gendi non facultate libera, sed necessitate naturali.
. 16. Ita sensisse, & a veritate Christianae sid ei deviasse, Scholastici quoque nonnulli agnoscunt. Vide Soncinatem XII. Metapiria I9. Javellum in XII. Metaph. q. Io. Con imbricenses in VIII. Phyca. q. s. art. 2. p. 392. e qVibus nonnihil dedi Dissert. II. I. 3s.) & qvos.
illi citant Scotum. Hemaeum, Marsilium, alios. g. in Pseudaegidius Romanus, ita voco qVia p. 96. citat Soncinatem vero Auidio Romano aliquot seculis posteriorem, Comnia in XII. Metaph. 6. q-a. p. Io8 . ed. Urseil. A. r6o . Aristotelis mentem hac similitudine declarat : Istremadmodum nos fatemur Fuium in Dirini, produci a P.ure per inrelgeditam, re Spirιtum S a Patre re Fia
les assereret, universum produthim fuisse per intesie tum oe voluntatem, sed tamen ex neces te natura o non libere.