장음표시 사용
151쪽
- cineri ab intellectu supra probatum e F superest tantum ut ostendam' aliquot propositio bus an ab aliis rebus,vel quoque seipia moueri queat. prima propositio voluntas mouetur ab appetitu sensi duo, non per se proxiis, sed indilecte de remotὸ.
Prior pars patet experientiaci frequenter enim ex- .perimur varias in nobis ex parte sensitivi appetitu passiones excitari, quibu volui, tas nostra ad solum Donum apparens neglecto ver,conuertitur, im id expreis habetur in sacris pag. ad Rom. 7. Sensiou- rem in membris meis repugnanum legi mentis meae, cu initatem me integepeoati: dc D. Iac , V sl f De tentatur apropria concupi centia. Posterior ver 'pars propositionis, scilicet indire- ω tantum de remote,voluntatem a sensitivo appetitu moveri sola explicatione satis confirmatur eatenus sepsitiuus appetitus mouet voluntatem,
quatenus ipse essicit vi iniectum apprehensum ipsi intellectui obiiciatur percipiendum sub ratione
conuenientis, sic volnntati proponatur, ut postea in illud ipsa, o Iunias ab appetitu sensi iura moue tiar,quatenus ipse sensitiuus appetitus facit, ut aliter appareat intellectui obiectum in deinde ipsi voluntati proponatur, vel amplectendum si bonum sue -μix propositum se fugiendum si contrario sub alii qua rationeniali& direonuenientis fuerit propos,
Otest voluntas ab aliquo exteriori moueri,
152쪽
Deinde quia Deus omnibus sere momentis va- , sias insp ratio ne --ψluntatem inmittat quibus iabonum moueatur,ut quotidie experimur. De obiecto res est clara si enim fuerit oblatum aliquod obiectum voluntati, experimur quopiis ipsan variε circa illud astici, vel desiderio conseque di si fuerit ipsi propositum subratione boni, vel λ- siendi,si fuerit tuo ratione disconuenientis extabitum. De solo corpore caelesti existit controuersia, ex qua in muliorum animos Ita epsit nescio quis turpissimus error, ut no solii amrmarent, caelestia corpora modo quod uniuaui congruenti rati . ne sui influxus mouere voluntatem, sed amplius co- tenderetu motum illum esse necessarium , ita ut ei voluntas non posset resisterea unde tot ex astrorum
intuitu praedictiones tatarium necessario futuri iortae sunt,& ingulis fer Ediebus ad aures nostras deferunturi
Contra hunc errbrem concludendum est voluntatem a c esti corpo mouet , non esse ab eo aliquam iecipere impici senem, vi cuius necessarib inclinetur,ira ut ei repugnare non possit sed tantiim aliquo modo remo te assici ex ipsius influentiis, quatenus illae varias affectiones sensibus nostris imprimunt,ex quibus fit, ut intellectus ratio immutetur.ec varia obiecta voluntati amplectenda proponat, quibus interiectis statim voluntas, ubere tamen aius uos actus mouetur,passionesque sensitiui appetiuis sequitur. . Ob id ciea si caelorum4 astrorum influxus nullam
153쪽
isserat necessitatem voluntati, quomssi' sit ut ar nomi multacere futura ex coelorum astroiuio ue dispositibne pronuntient,sicut testatur ex .
Reseqnde reuera ex coelorum inspections easti Mimi obseruatione, nulla certam piaedictionem fieri posse de actibus liberis voluntatis sed id coniecturis tithi &signis probabilibus dici posse quq4 ,er undiqties quae sic ab ipsis astrohomi prouuntiantur, eueniant , nonnulli adserunt,itiones quas . lam probabiles. Prima est,qubd si quis astronomus nobis aliquid Iraedixerit, solemus saltem Vt plurimam illi fidε id ibere, pi'pterea, ut'ub diuturum praedixit eon si quamur, studemus diligentilis, vel desper tione metiendi quo er'nuntiaui in illud ipsuit perim- 'rudentiam ruinam Iraecipites secunda ratio est qubdastrologi ex illa astrorums ih α' heinxerigant varias passiones, quae debens urgere in parte sensitiva, quia probi tenent patanones eiusmodi in ipso appetitu sensitivo multi im is ipso eislorum,& astrorum inflexu depelidere: item, abdiciant, duntatem sominis mulium se
qui passiones appetitiis sensiti uir unde ita confidente dicunt euentus liberos voluntatis, qui reae a vplurimi im,libere tamen hac ratione c.ntin uni. Neeo qubd ei illis astrolog i mnati instinasquο- aam occulto spiritus superioris scilicet daemonis . tuas praedictiones proferant, quo fit ut quia daem. hes acutissimi sunt ingenii, quod i si astrologi ex eo
rum instinctu praenuntiant, ut pluri in uni eueniat ,
χuamuis libero, AE absque ulla voluntatis nocessita n
ivi imposita mixto et icqub ipsi astroiosi, m multa praeuiis i
154쪽
tiant, ut eorum aliquid non possit non tamenire. Tertia propositio.
Voluntas stipitim moliere potest peractum si-
quem praecedentem, ita D. Tho. I. a. qu. art.
reliqui theologi philosophique cum illo. Probatur ex volitione alicuius finis, verbi gratia
consequendae beatitudinis, mouetur voluntas ad aleistionem mediorum, quae ad ipsam beatitudinem conqu*unt,cam tamen ipsa electio sit actio voluntatis consequens finis volitionem ergo voluntas se ipsam mouet per aliquem actum praecedentem. Quarta affectio voluntatis et 'ub alias tote
tuis ad agendum apphcet, ipsis imperando Pio cuius explicatione.
Notandum est ex Aristotele . Politic.e.3. duplex esset ini*erium,unum politicum, quod aliis nomini bus ciuile bassiliscum diretium appellatur:alterunt despoticum, lirod alio nomine herile nuncupatur. Imperium politicum dicitur, cum facultas obm quens potest imperanti resistere, sicut ciues inagi-
stlatibus nonnunquam resistunt. E contrario verb imperium despoticum, herile dicitur, eum facultas obsequens nequit imperanti repugnare, vel saltem difficillime repugnat, sicut. olim erat imperium haeri erga seruos , cum hi utpote alieni iuris, Mon labetent repugnandi potestatem hero suo imperanti Rursus notandum est sacultates alias voluntatem mouere, dupliciter,ntelligi vel quoad specie actus ut cilicet eliciant actus talis speciei,vel quoad exercitium, ut nimirum actu in suas actiones prorumpanta ilibus notatis praecedentibus propositionibu , haec addatur
155쪽
oluntas non mouet alias potςntia quoad spe- ciem tuorum actuum.
Probatur, species inmina quae proficisciantur ab aliis facultatibus, non doliuniuntur ab ipsa volutate, sed a principiis quibus oriuntur ab obiectis in quibus versantur ipsi actus verbi gratia quod actu iiiitellectus specie sistinguatur ab alii videndi, noli nasci tui ex mouente volutate, sed ex eoqiiod actus ipsius intellectus sit ab alio principionempe intelle de aliud habeat obiectum, nimirum verum, ut verum est, actus autem videndi sit , visua facultate eirca visibile erso voluntas non mouet aliasroten, trisquoad speciem suorum actuuiii. mistapriposita
Voluntas i ouet quasdam facultate, uoad ex
ercitium quorundainarium, non tamen movet omnes. Probatur experientia, saepe enim iubente volunta-
4 intelli simus, comedimi s bibimus deambus Amus,4 aliis fungimur muneribus Diri quorumdam actuum, mon omnium viquiis A em phantasia, praesertim in er dormiendum,musingit, oculus inulta videt auditiu plure, nos pet
cipit: quae tame omnia fiunt sine motione voluntatis:imo antesiectus ipse multa cogitat, quae omni-nb anteueri int liberum voluiitatis usum, de ea moliente nota fiuist, ut in nobis singulis et Emomenti
Quod chrte posterius necessarium esse probatur. quia si id istanes suas actiones moueretur intellectus a voluntate, ante omnem intellectus actu i das
156쪽
tar aliquis actus precedens voluntaris, quo intelle
ctus ad suum actum fuisset excitatus: Et rursus tam quiuis actus voluntatis ex superiorib dictis fiat mouente intellecti, ante omnem actum voluntatis, praeexigeretur alius praecedens actus intellectetis illustrantis, ic duo illa contingerent, processus infinitus in actionibus intellectus 'olutatis, quodsmulam aliquis voluntatis praecederet a mim. tellectus, 'ubd non praecederet imb praecedere. tur ab illo: qua tamen duo absurda vitantur, si ad . . mittamus aliquem actum intes ctus an omnem iriouentis voluntatis actionem;hoc enim mod', ne
que in infinitum fit progressus, sed in aliquo primo intellectus actu fit consistentu,nec illa contra dictio ostenditur, qudd aliquis actus voluntati, nisuectae
primum actum intellectus, Me con-ra ab illo praece datur: quare id optjmotu st'tu tum est Dixi praeterea voluntatem mouere quast mi tantias, non ortines sunt enim multae eius imperio
non parent, sed necessitate quadam naturae operaris
tur, ut potentia nutriendi, crescendi,& ali similes: qu.d enim nutriamur ves augeamur, id ion fit ex
nutu voluntatis, saltem proxime , sed id necessitate naturae peragitur, texe probatur, qu bd etiam inter dormiudum nutriri,ct accrescere valeat ius, quo tamen temporenulla apparet motio voluntatis.
IM perium quod exercet voluntas circa intellecta illum mouendo,est herileri despoticum. Probatur,imperium de oticum dicitur cum f. eultas obsequens non resistit imperanti, sed ei saetamorem gerit: atqui intellectus qui est filicuitas obse:
157쪽
quens, de facto non repugnae imperio voluntatis, si proeliis nutu sucis operationes exercet, experimur enim voluntatem nostram saepe intellectum ab una actione ad aliam auocare, eique interdum pG culationem, interdum ver,praxim impetare: ergo imperium volu*tatis erga intollectum est herile αψes oricum. IMperium voluntaris erga inter nos sensus pha tinam,imaginativam , sensum communem. ne non Mapρetitiin sensitiuunt, politicum est,n- vo r. despoticum. Probatur, imperium politicum ex dictis vocatur, eam facultas obsequens non selethia iere, vEI saltem
aegre admodum paret imperanti atqui sensus interni phantasia.imaginatiua,sensus communis, necnon
stitiam appetitus sensitiuus,non soliis vo luntati imperanti paret. . Vel ialtem ingenti eum distieultat
ipsi obtemnerant. Nam quod specta sensus internos, experientia testatur illos ita tenaciter apprς tendere obiecta sua,ut ab ista apprehesione, vel mulo pacto, vel saltem eum maximo negotio, per voluntatis imperium uocari possint:quod verbratur et ad appetitum sensitiuum , eadem experientia certissima comprobat illum aliquando tot pertum bationum fluctibus commoueri,ut vel nullo pacto, .vel saltem peraegre iussa voluntatis ad eius nutum eiequatur: ergo, c. .
V 'luntatis imperium erga externa membra puta caput,inanus, pedes s.c.d poticiu ei est
Ron tamen omnino im xedia tum.
158쪽
yrio par huius proposuionis eadem ration pr*batur qua seita propositio c6firmata est imperium espotieum dicitur cum faculias subdita ad nutum obedit impςr: nt Use resi as habet in proposito sam volunt*ti nutum vvi xtollurius m nusis:ngimus pedeo movemus: ergo&ς. postetior vel b pars nimirum imperium voluntatis irritus odimem hi ' xxer' non esse omnino immediatum probitur, quia interuentu apytitus sensitivi saltem ut plurimam volu Mas mouet me Galli e terna, potii 'im motricem in idis ς' i dςntem, verbi gratia moust anum, cibum apprehendat, qui sub ratione boni sensit illa 4 appeti, sensitivo desideratus est. Dixivx plurimum, qM Iant liquando astiones xterioriam myrorum ex imperio voliintatis e5 tra naturalem sensitivi appetitus inclinationem, pro. indeq; nullo iis termedio an titu sensitivo vi pro
comprehendat omnes athus qui ab hominqproficiscuntur, si onterim procedant a tollantatesticisnte, vel imperante, ut omnes actas voluntatis 'gli quoque singuli,qui pius fiunt impςrio,Vt pote,
159쪽
a voluntato, eiusque im peii subiiciantur, ut nucii-tio M accretio in homine. Rursus actas qui eli :itur a voluntate. Mius neces. r. is, alius liber. necessarius qui sine consilio lae, libet alione necessari fit, ut amor Dei in beatis Liber, qui fit cum desiberatione indifferentia, Vt affectus erga disciplinas. Denique alius est voluntati actus,quq in finem fertur, dicitur int*itio: alius quo feris in media, de electio nuncupatur.sed de his actibus iijsque Ἀ- milibus infra plura lumus tradituit. Ex his omnino constat de existentia, essenti actus humanis super st tantum, ut hanc piaecipuam actionis humanae affectionem, bonitatem , scilicet
Notandum itaqueyrim in actionibus humanis duplier considerari bonitatini, ineram entitat
Entitativa ea est quae conuenit rebus omnibus, quatenus entia sunt Moralis ver b bonitas dicitur,quae competit rebus rectae rationi conli ntaneis,4 actionibus secundum rectam rationis regula exercitis: sicut e contra malitia moralis dicitur,cum aliqua deest perfectio, quae secundum rectam ratiqnem alicuri ei vel actiqni essς deberet
secundb, quia constat bonitatem moralem de qua hic solum agitus desumi tun ab abiecto trima sucunst 'tiis. otid est obiςctum acti onis humanae esse id circa quod eratur, posseque duplic
ter dici bonu Primbentitatiue, quia est res aliqua: Secundo raliter mi ita est idia circa quod aliqua
aut ex praescripto re regula eoae rationis deb*ς
160쪽
Norandaret inrtio circonstantias ctionis alleuiuis es qu dam cet. ntia, quae in ea obseratari os sitani,hocque versiculo comprehenduntur is simificat qualitatem inutias operanquis tu nobilis, vel rusticus. Nid, quantitaxeni res vi decem Urm nummos rari. Vbi, significat locum in quo fit actio, ve in templo2 Quibus au ih a , instrumena quorum interuenta amo aliauas factari , a quod ii, inius pusioni ecclesiallica uerit adhibita r Cur,denotat intentione lac finem agentis. Quem udo , uni'cat moduni se irium Para Quando,tιmpys in quo facta est. His praemissis,sit. Αωono humanae non accipiunt suam bonita em moritem a obiecto considerato ratimsti
Raae entitatiua boni is,sed anti ai mo alis, Prior tiara in ob tu obitius in o estis actionis humanae denetium ab aliquo moraliter bono ergo
non potest accipi ab obie*o restito' 'tione suae uritatiuas nita is ii Posteri. pars dem,nstratur, actio 'nim aliter lorquendo bona est, quae versatur circa obiectum bonum bonitate in orali: ergo a bonitate illa obie
Antecelens ostenditur,aisti bona dicitur bonita- ς morali quae est circa obiectum, pro ut recta ratio
ri scribit a tale obiectum est ' num bonita'm auo dirus, ero actio,ioraliter lo quendo