장음표시 사용
171쪽
Carpen ex electione, cum sine coiiliora delectu fiant. Secundb eam 1 cupiditate distinguit, qu bd cupidi
ias lati sun datur quim electio tu quia cupiditas e tiam in brutis animantibus reperitur,m quibus nutata est eleistio: si quia hismines cupiditatemoti alta aggrediantur, quae tamen ab ipsis seciuinu electiόnε. iudicium non himi, sed prono impetu: tum dema quia cupiditas est aduersa de inimica electioni: si nitii semesinientem caeca occupauerit piditas, non sinet eam bonum de re propolita ferre iudicium, recteque eligere. Tertiis,eamdem Electionem ab iracundia secernit. in eo quod quae per iram fiunt, per consilium, ac dein libetationem electionemque fieri minime videantur,ut aperta testatur exρerientia. Quarib eam se cernuakoluntate: liam quia vo- Iunias etiam extenditur ad impossibilia, ut quis immortalitatis desidWis e neretur:electio ver non item,sed est tantsi reruni quae apprehenduntur, ut obtentu possibiles: tum quia voluntas est finis, essctio verb tantum mediorum verbi gratia, beatuu-dinem volumus tanquam finem, .studiosas aino nes tanqliani media eligimus Quint b, duplex adhibet discrimen inter eleel ionem, opinionem. Primum qu bd opinio sit etiam rerum te narum, qu* nec existunt, nec sexiesn- quam debent existere electio ver rerum anteitii facienἡarum Secundum quod eligendo dicamur quales, non item opinando: verbi gratia eligendo
iustitiam tanqu- virtutem eximam dieamur iusti non autem opinando, qu bd ipsa iustitia silpraestans, egregia virtuS.
Ex his omnibu3 cap. sequenti infert quod sit ob testum electionis , seu qu a re electio esse possit.
172쪽
atque nullam esse elelmone de rebus aeternis, nee de remis quaesu .mivira, sue semper, ut coelorum conuersiones, tus, obitus, siderumque motus: siue aliquando tantam, ut pluuia, tonitrua, c. Nec de iis quae fortuitb, per accidens contingunt, ut deindentione theseuri nec denique de iis quae ad nos non spectant , ut quomodo Persae debeant suam Rem p. administrare, sed solam de iis quae nostrisue instituti de in nostra potestate sita sinit:nec certe de inibus: de iis enim quarum rationes nobis sunt exploratae, ut quomodo sit manducandum nullade.
tium tis,aut cosultatio instituitur sed de iis solani. sis variis modis a nobis ci possunt,quo illoruni modorum estici debeant
Dε imperio supra a n est, reliqui actus sunt
Quod attinet ad cosilium, illud dupliciter a philosophis usurpatur Primo proconsultatione dedilia
genti disquisitione mediorum, quae certam proportionem sortiri possunt cum aliquo fine comparam. do:&eo pacto reuera antecedit Oamem electionem inedioraim, quia priusqua certa media velimus etiagere.disquirimus,an sint proportionata fini ad quemorduim.ur, saliem si res fuerit alicuius momenti sienti nullius esset vel cera Gigui, nemo curaret hane sedulam disquisitionem sacere. Secund aceipitur pro iudicio praetico intellea, ctus quo post dilquisitionem diligetem iudicat pra-
αοὶ lueevi illa inedia esse tuenda, de in eo is
173쪽
iu eonsiliam sumimu cum aliquod alteri damus consilium Quod spectat ad usum, ommuniter distiuguitur
Adituus est illevoluntati, tuis quo sibi sibiectis
qualitates ad agendum applicat. Passivus vet,est ipsemet aquo diarum pol tis xuma, oluntate imper tus. Illustratur exemplo eum aliquis intendit imagi
nem depingere, achio illa qua voluntas manum Uinplicat ad talem imaginem efformandam dicitur vim activus ipsa verbactio manu seu imaginis effori-tio, passivus dicitur. versatur autem usus activus it de quo tam hic Mimus a circa media ad finem conducentia, quia iis solam,tim ut ad asseeutionem finis in in eo a simplici electione mediorum distinguitur, quod per simplicem electionem mediorum tantum designen tu medi quae affinm obtinendum desimii debet, per viam ver ad eumdem finem Quseque' dum eiusmodi media applicenturi Denique quod attinet ad fruitionem, illa cym- muniter definitul Altas Munia iis quo in prasenseta desectatur . vel si mauis , est quies in bono di fine obtento tunc enim solum frui liquo dicimur,cum de eo possesso lamato desectamur, in eoque placide conquiescimus, ut recti habet D. August. 1. de Tinit. c. r. Hisfruimur in Pum quora μ' deisset coquisit De actionibus hum anis qui plura requi i et aegae D. Thom. a. x aquae. I. squead S. Cale tanum in D. Thomam aliosque Theologos, qui ip fius mentem illustrissimis commentarii adusti suta
174쪽
imaginatione perceptum tali quam ccu mium expetitur, & malum imaginatione existimatum repudiatur.
QVAESTIO SECUNDA De existi.tia Pas ii ad inmertinentibus. SVpposita passioniim existemia quae expersentis
Quaeres prim qnae sit passionum causa efficiens. Respondeo eam esse multiplicem, totalsi esse animal, partialem esse animam . instrumentalem esse appetitum sensitiuum,4 conditionalem esse ipsius obiecti apprehensiouem. '
- seciuid quoioim pacto passiones illis
oriantur. Haec quaestio ut soluatur. Notandum est ex doctrina medicorum o -- malis perenni motu constrictionis, dilatationis cieri, passionesque coriri, cum varia cordis trans. mutatione, cum scilicet non seruat modum,& ni eis suram debitam, sed ab illa mediocritate quam li bere debet, recedit,siueper excessum, cuilias aequo vel dilatatur, vel contrahitur siue per defeci u si minus quam par sit dilatetur contrahaturi: sic cum medicis dicimus oriri laetitiam csi eo multum dii latur,tristitiam ea mulium eonstringitur,iram cum magna fit sanguinis ebullitio circa cor uno verbo dicimus cor tuncplus aequo dilatari clim passiones circa bonum prosequendum occupatae exoriuntur: contrahi verbis ultum , eum passiones quae sunt circa mali fugam ortum habenti
Q 'aeres 'exti quotuplices sint eiusmodi passio.
Ad huius quaestionis solutionem, quae totalen
175쪽
Notandum enfimium appetitiini esse duplicem, nimirum concupiscibilem,& irascibilem. Concupiscibilis sertur circa bonum absolute suptiam:at vero-cibilis ardi acquisit' Missicili occupatur. Prioris exemplum sit canis cum panem sibi is do inino oblatuis euri. medere; siquidem canis a ipsum panem utpot acquisi uisculinium conelia piscibili appetitu ferri dicitur. Posterioris exemplum sit leo qui cupit vesci tauri carnibus quem tὰsentem intuetur; id enim expetit tanquam nonum aliquod facilis acquisitionis, sed tanquam vald arduum,& quod tantum
ho post loream 3c nticipitem pugnam obtinere, rideo dicitur idipsum apprimissi
ppetitu. Hoc posito. Passiones diuiduntur secundum duplicem appetitum, adebvlaliae diemtur esse appetitus concupi-icibilis aliae appetitus irascibilis priores sex vulgor stitia. Posteriores quinario numero continentur: Prima est spes, . Asserati , timor audacia, . ira, Vnde probatur omnes passiones numero esse unde. cim, quarum aliae circa bonum prosequendum, aliae ire nisum auertendum occup-
De essentia tussimis. T stoici Passionis nainram oculis,qstris subiicerent, fir in definierunt. Prim emini
dixerunt esse commotionem cotra animi naturam. Secundesine perturbationeda recta rationi aduersam Terti esse velimentem ac turbidum animi
176쪽
rnotum,ac hinc inferebant non p*sses adere in an inum sapientis. Commodius definitur, clipetitus sensitivia ri ea bonum ct malum sensu Ur magmatione ter Zium . um aliqua deforme corporis mutatione. Actio in me definitione est genus, reliquae particulitem ut iocum differentiae. Ponitur prim , appetitu ensitivi, ut intelligam passiones in appetitu rationali, nimirum,'luntate. non reperiri,& siccisor, gaudium &4ristitia, quaelii ipsa rationali voluntate, siue Angelorum, siue homi . num reperiuntur, proprie non dicuntur passi ones sed quatenus excitantur in parte sensitiva mot i-que in corpore eiveiunt, ut quaestione silperiori insinuauimus
Dicitur secund circa bonum cst malu' νημ' agis oneperceptu=m, ut declaretur propositio ii tellectus ad voluntatem, imaginatiuae facultatis ad appetitum sei sitiuum, quod quemadmodum in-
te te sme e volunt; tem, ut in bonum si stur per
prosequutionem, de malum auersetur ac fugiat, ita etiam imaginatiua, quae est faciλltas interna animalis debe t dirigere appetitimi sensitiuum ut prosequi
tu bmium sensidite, Vel malui, effugiat, sicque
suas passiones in se excitet. Tecti dicitur, cum aliqua corporis mutatione,quia
ut dictum est iii fine quas, ni superioris, cam illae
passiones excitantur, cor nimirum dilatari vacon 'trahi solet Denique dicitur talis mutatio in corpore finxipsi delat mis de dissentanea, quoniam recedit a mediocritate&' mensura quam habere debet consentanee ad naturam animalis, siue per excessum , siue per defectum.
177쪽
D. afctioni Passionum. Rima Passionum affectio est earum b*nitas vel Notandum de nos 'gere de bonitate transcendentali quae conuenit cuiliberenti eo ipsi, quod sit ensi
sic enim certum est passiones, utpote veraenvia, bo- nas esse, sed tantum de bonitate morali inor in adrectim rationem, an passionesillae, sic bonae diei. queant quasi rectae rationi consentiant, an ver eo
modo mala quo , Mem rectae ratibni sint dissenta
Respondeo, passionibus in appetitu sensitivo excitatis posse conuenire aliquam bonitate vel malitia moralem trinsece ratione voliuntatis ipsis conse tientis. Haec responsio pugnat contra stoicos qui omnino defende Dant has passiones malas emeria sapientum animis pellendas tamen consentanea doctrinae D. Aug. 1 , de Civit. Dei. c. 8 opimit, ument, latantur di boni ct mali missi bene, si male cuthominibus recta vel perueba voluntaι est. v bi palsionibus bonitatem vel malui miribuit pro conditione voluntatis ipsis consensum praebentis. Confirmat tu rationes passiones istae ex se neque sunt disr ntaneae, neque contentaneae rectae rationi: ergo nec sumit bonae nec malae moraliter unde de secund , Aristotelem ex illis, nec probi nec improbi dicimur, nec nobis laudi vel vituperio vertunt quapropter relinquitur, Ut tant tim extrinsece per accidens ratione voluntatis illis bene vel maci consentio nil dicantur bonae vel malae. malitia ubi.
178쪽
animum eadere possint. Absolute negant Stoici: econtrario Platoniciac Peripatetici aiffirmant.
Vertim quia isti philosophi teste o Aug. . de Cic
uit.: Dei. c. potius denomine qui mdere ipsa pi gnabant,ad pacem inter eos constituendam. Notandum est passiones exurgerein duplici diffsienti istas ita vehementes , ut rationemHisturbe si mentemque 1 recto iudicio distrahant Sesad'mei bet vitia insidistant: alias magis moderatas,quae neq; axionis regulam perimunt, nec mentem in vitia trahunt,& hae potius propassiones dicuntur'nim pansiones. Hoc posito, ad dissicultatem propositam. Respondeo, passiones rationis vrum impedientes insipientis anima cadere non posse, moderata
Prior pars huius responsionis ab omnibus approbatur, clarEque demastraturiis numqua sapiens habebitur quiduis passionibus inordinatis no potuerit inodu adhibere: ne nimiu effervescant: ergo passiones illae vehementiores,di nimium ebullientes in laql lentis animum cadere non possunt:&delus interuigendi sunt Stoici, quando negant passiones insapientis ammum cader posse,&illas animi motus de aegritudines vocantiquo sensu non sint contrarii Platonicis 8 Peripateticis qui pariter nullas eiusmodi passiones in sapientis animo agnosciInt. Posterior pars, scilieet moderatas passiones esse in sapientis antino, probatur prim exemplo Chrissi Domini, qui quamuis esset omnium hominum sapientissimus, quidem ab initio suae conceptionio, eas tamen passiones vel potius propassiones expertus est, tristitiaque, verbi gratia motus fuit, ut ipse me testatuit Matth. 16. Tripis ast anima mea, M
179쪽
tur regimii rationisa ergo possum insipientis-morecipi.
Conmmμm : elusinodi positori saepe sunt eauearia quaedam ad virtutem ala risiis amplectendam, expediuntque ad honestos actus eliciendos. Sic qui gaudet de praemio possesso magis hinc d virtutem meammatur evius beneficio tale praemi, - .s quutus ea ergo illae pia es moderatae in sapientis utimum sad 'possiunt.
rissimis Christi. PAssiones possunt cadere in animum utentis:
qui sapientior Christest qui est aeterna aetermipatris sapientia oriuntur in appetitu rationi reluia 'ante: quo nodo igitur in Christo ςssu potuerunt. in quo omnia consentiebant, diuinitas roto, appetitus Vnde illud, Tristis est vivinia mia, a ad
morte. Non quaero hic caulas illius tristitiae,an fuerit mors illa acerbissima , quam erat statim perpessurus, menti eius uersans an praeliis oninium peccatorum pro quibus erat moriturus , quae est opinio Diui Ambrosii sic Christum alloquentis: nostra An ingratitudo ludaeorunii, qui eum erant morti traditur, quod satis consonat cum verbis ilia
180쪽
minentes. An fuerit praeuisio exigui fructus erga litarimos eiusmodi acerbissimae passionis,&quod illis potitis esIet in danuuatoneu inmini in salutem, vias non est improbabilis opinio:an eo sideratio torinti
eorum, quae forti animo erat pro eius nomine maris
vres perpessuri quae expositio satis verisiimilis eriandenique sit alia causa: Non inquam diligentias inquiro quaenam fuerint causae illius grauissinuestri stitiae, quam in horto Christus testatus est his verbis; mri os .i----ομαιο- τω-Sed quaero quo miri pacto tristitia illa potuerit excitariis Christor
aut enim excitabatur in diuinitate dc hoc non, quia
diuinitasnon est capax iustitiae, quippe quae est eistatialiter beata: in seriesupericuli Minnae , do- non quia illaab instanti conceptionis erat beata, de cunnibus gratus donisque cumulata, aut denique in appetitumisinuo repugnan iis Maeipsia ratione pro ponestitutu susti Diada mors εesaurone, re ahis sinisse:& hoe etiam diei non potest, quia Christus habebat appetitum omnino placitum , nec ut Paulus sitiebat legem in membris suis repugnanimii legi mentis suae, quia non poterat captiuari sub lege peccati. Quomodo ergo pol at excitari ua
' Dicendum suisti excita n in Christo per repitagnantiam, non cum mente&ratione, sed cum re&
obiecto. Nbn repugnabat rationi dictant, ortem esse suscipiendam.imbei omnino consentiebM:tria sabaime timen de illa morte, ut natarii repugnante, sine tamen dissentione Qvlla imperfectione. E. quia satis actitavi subtilis est ista distinctio, eam exeipso firmitati illustrabori Mercator qui suborta grauissima tepestatevidet merces esse in mare protiis*iendar, t xi Gonsulat , consta tu sectae ' uix