장음표시 사용
221쪽
. ethni dubitabis, eam habitus aliqui sint in ter
ni,vt habitus intellectus, voluntatis, alii externuvi habitus externorum membrorum: item in habi- tibiis internis duplex actus uiueni tur, unus intertius,intellechus scilicet,& voluntatis,alius externus, qui ex priori proficiscitur, utpote redditio iuris unia cuique, quae-illo interno volun natis actu prom tiarqμ.st..tuit ius illud unicuique reditere.Dubit bis inquam de illis habitibus internis, neeractus exterio es,an ero per intpriorO4 somp reeturi pro
qua dubitatione sit. HAbitus interni non comparantur peractus ex
ternos, verbi gratia fortitudo per actualem periculorum ingressam,ied per internos,ut eadem fortitudo per firmam illam voluntatis rςsolutionem qua vult omnia negligere pericula, qua se coiicere
possent in rebus piae claris. Probatur primo, quia alioquin omnes possent habitus comparare qui exteriores actus exercent, quod tamen est falsum , quia multi dolentes se obiiaciunt periculis,nec tamen fortitudinem acquirunt. Secundb,qui Logicae habitus, verbi gratia qui est internus potest optim comparari per eos actus de . finiendi, diuidendi,&argumentandi qui in mento efformantur, absque ullis ex verioribus, qui exoleprosundantur. Nec aduersatur Aristotelis dictum, nihil reali fieri per aistus internos, sicque habitum per illos hon Mnerari vult enim dumax t nihil gener ri
222쪽
reale externum pst actus internos, non tamen negatiabitus inter nos et rari. Dubitabis secund cum actus producat em cienter habitus, an unicus sufficiat acuis ad generationem habitus, an vero plures exigantur: quodve seiuatur Notandum habitum sum late quatenus continet omnem qualitatςm primae speciei stoicet habitum, Sisis positionem accidelitario distincta secun dbstrictὸ pro solo habitu, quatenus dieit firmissitas in subiecto relidentiam facilitatem in eodem sub tecto ad operandum quo positost.
Tertia propositio. SI habitus priori modo accipiatur, pro ut etiam ait positionem complectitur, quem risio, vo eant , abi secutidum substantiam ipse potest per v-nicum actum generari. . Probat ac, per Unicum actum facultas acquiritali,
quam dii positionem, quaecum sit eadem entitas cgipio habitu fit ut acquisita dispositione per nuntactum,dicantur 'abitus generari. S habitus posteriori modo sum tur,ut sic,nonge..ie: atur per uni raminum , quia est firmiter in
haerens quomodo non acquiri ut per unum actum sic Aristoteles testatur primo Et hic. quemadmodum una hirundo nonfacit ver . ita nec unicus actus tot tum habitum,
223쪽
OP posita eo de loco pertractata te mutu explia cant: itaque cum nuper de ortu habituum dixerimus non immerii hic eorumdem ii teritum m
Notandum itaque prim aliquid duplicitet posse
corruitio: prim per se, quando cli sibimet illata perimitur quo pacto seu indicitur corrumpi, cum actione caloris in illud irrueritis destruitur secun- db per accidens, quando vel corrumpitur subiectit. cum deperditur facultas videndi, corrupto an mali, vel eum deficit caua conseruans, sic absente1ole lumen in aere existens evanescit. Notandum secund achus, quibus vel generantur, vel corrumpuntur habitias alios essetntensiores, qui ex magno facultatis conatu modeunt, alios remisiasiores, qui ex minori. Hoc posivo sit. Αbitus sicile corrumpuntur in subiectis coria .ruptilibus, non item ii subiectis incorruptibilibus. idque per accidens , quia cum aeςidentia pendeanti subiectis,ubi haec facit vel dissicile potς- ιρο corrumpi,etiam 1 illi habitus Vilibet habitus siue subiecti eorruptibilis siue incorruptibilis, potest per se , de sibi
224쪽
in ta violantur corrumpi, cilicet per contrariosa - .au, sic icientiae habitus, rorem pellitur, habitus tempe tali Liae per contiacium actum immip
etiam pei habitum contrarium expellitur ver bIoata tem Iter anta non modo enc Hur per actum
'nientem: ve bl ra. ia calor per meus adiaetaiens: eisi . ciente veto l, qt ortalem sol malia introducit,
hes: ergi, formaliter expellaui pei habrium contra- riuui,essicienter vero per actum, quo contrarius ille
habitus in iubiectu' i introd ituri HAbstus nori omnino corrumpuntor pς amisontiarios remissos, sed solum minuuntur:
vel bigiata a noxa corrum .iltur tota te triperautia pecaxim intem erantiae retinisam sed solum diminuitur. . .
Ratio est: forma contraria non expellitur tota subiect , ita ut nihil illius in tali lubiecto rema-nς tier intonomia ' 'iuφη in Πομ -
225쪽
iormam contrariam, sed solutet diminuitur, vica inio non expellitur totus, seu secundum omnes suos padus per actionem quae non introducit frigus. Mindani omi es gradus , sed tantum minuitur' ergobabitus non corrumpetu totus per actionem quae 'o' lytroducit Minita contrarium totu sed -- iam niti vitur.
Abitus per se non corrum uinii ob 'la' essationem ab actu sed solum per accidens. Prior pars pro b tum quia ecl. Eth cap s. dormientes habitas prius acquisitos retinent: tum quia cessatio ab actu non habet actionem positivam , qu habitum expellat, contrarium introducat ergos nitim per accidens. Posterior etiam pars prob.quia si absti Moab acta alicuiushabitus, v. g. temperantiae per longum tem' pus , Onem get ex accidenti, ut detur locus variis passionibus, quibas,ndem genetrabitur in emper uitia,verbi gratia, consequenter habitus tempς-rantiae prilis acquisitus corrumpetur igitur per a cideias trabitus possiant cori ampi ob solani cessatio-μ ab actu.
H Abitus definitionem in Logicis agend de qualitate , his verbis tradidimus habit est quisbi in Mimina naturis, τὸ '-
226쪽
facillusiquepossit operari: Qv odsi ea co' nicetur fac. culisti ad asendan promptitudo sim omnςm ex 'pessat difficultatem, erit habitus specialitersumptus in eo dispositione distin istuc, quod dispositio, nec omium odum conserat ad operandum facilitatem. nec ita stro iter silo sublino inhaereat, habitus vero Eeontra 3 Hae d revae ea quae in Logicalo c. cie.
Varum habitu6upraestantis actu. B spondeo habi am, Mactum se mutubi ner fectione superare actus quidem superat haustii
in hoc quod ad actum tanquam ad finem ordinetur habitus: siquidem con inuniter dicitui habitus eme pr. pter actum, is autem iis omnibus praestet, quae sunt ad finem secundb in eo quod actus iit causaessi. ciens habitus causaver,dignior ut effectu. Verum istud minus apte dicitur irim quia . alia ex parte habitus est etiam causa efficiens habitus secundo quia auom illud , Causa est nobilior effecta, non est, rum nil in causis principalibus4 vniuocis, quae scilicet sine eiu*em natu, cum effectu , ut homo generans cuin homine genito non aluem in instrumentariis , ut est penicillus reipectu imaginis, vel aequivocis quae scilicet sint diuersae naturi ab effectibus, ut sol. comparatione muris, auri, es aliarum rerum, quae ab ipso sile producuntur: si quidem imino est di-
227쪽
gnior penicillo,, musti ratione ellentiali perfectior est sole unde cum actus sit tantum instrumentaria aequivoca causa habitus Quia principalis est anima, praeterea habet naturam specie ab habitu distinctam 3 non eqia itur quod debeat esse habitu praestantior, imo alia ex parte videtur habitus in dignitate actui anteponemius, quod actus ci . tr seat habitus ver diutius permaneata quac ex hi, omnibus constat habitum S ac um sese vicissim superare, habere ut excedens, excessuis.
Notandum prim binabituum augmentum aliud
ulla in testuum eum habitus magis inclinatio, tentiam naturalem ad actus eliciendos circa idem obiectum: aliud verb extensivum, evin thesinat potentiam ad achus exercendos circa plura obiecta. Notandum secundb intensionem Sc remissiopem
habituum non esse penes eorum essentiam , quasidentur aliqui habitus qui sint minus essentiali ter tu
bitus, quam alii, et enim essentiae rerum sunt indiui
sibiles Oed penes entitatem seu modum illum quo se habet ita esse itialis tus, ut modo intrauior modo remissior dicatur. - Notandum terti habitum intendi per similes astus iis, quibus fuit produistus, ut habitum temperantia peractus illos, quibus voluntas emcacis te statuit ab obsecenis voluptatibus abstinere, qui quidem actus sunt similes iis, quibus ipsa tem perantia fuit producta. Hispositis quaeritur quo-
inodo si tormentum intensivum,abim
228쪽
de extensivo egimus sermone de scientia Man in peractus habitibus intensi uec in ver etiam per rem mores aeque intensos. Scotus auententiarunό, dist. 17.qMM. . Duran.
ibi: alii volum habitum intendi per quenali
hitus solum intendi perae us intensiores. Probatisrexe quod aliquis exercuiat actus huius vel illius intensionis, comparat sibi facilitatem ad eosdem actus exercendos, ut si quis produxerit actus temperantiae intensos ut ex ocquirit familitatem ad eosdem actus intensos ut sex eliciendos: ergo tanturelinquit habitum intensum ut sex ergo si fuerit an iate in eadem intensione per actus aequales, scilicetinis tensionis ut sex, nsen fuit adauctus ergo ut hitus augeatur requiruntur actus ipso intensiores.' noli aequales tantum vel minus intensi. Obiicies, lumen productum a quinque candelis potest augeri per lumen duarum recenter accensaxum' ergo a pari habitus etiamul sex, uitensus po-.teii augeri eccii exiuile actus intensos ut duo , vel Respondeo , negando consequentiarii propter disparitatem, quia quinque praecedentes candelae
. dua de nou accelas uniuntur inter se ad tale lumen producendum Dat ver quando habitus st intensus, verbi gratia, ut qui uiue, licet producatur actus intentus viduo, habitus di actus non uniuntur simul ad productionem alicuius actus quia que intensionem habu lacta' simul, unes
de mami semper habitus sine incien tento intensio
229쪽
obiicies secundb actus intensus,ist duo potest
producet e lui bitum ita tenuia ut duo vergo de sit periori iam habreui,adhuc hunc nouum trabitum, tanquam augmentum addere. Nega cons .nam actus intensus, ut duo,non potest producere habreum , nisi ut duo ii Hentum, qui
iam schypothei iupponitur, proindeque non est prodiicibilis.
on est serninae habitu supernatural 'piane illo potentianullo modo potest actum stupro ducere, fi proinde est eficiens causia acies s sura biratia sine charitate voluntas nequit elicere vi cuin pernaturalem dilectionis Dei super omnia: Sed a mus de acquisito de naturali an, cum sine illo pos
sit naturalis facultas agere, pie tamen concurrat es
laetiue ad productionem actus, siue quoad substantiam,sive quoad modum, id est ficilitatem, delectationem bonitatem,es malitiam actus. Negat Durandus in tertium sententiarum dist.23. M. ι.&sequentibus: contra quom su.
Prima propositio. Ire discus emcieter concus iit ad subit antia ala ui s. id est ut producaturrita Aristoteles a. Eth e L vh ait habitu teddere similes actus illis quibus pro . ductus est,& D. Aug. lib. de bono coniugali c. χi. ubi habet habitum id esse quo agimus cum op*s est.
230쪽
Probatur ratione, habitus iuuat potentiam ingendo, ut concedumo es: ergo concurris actiuε adactus eliciendos. Confirmatur,habitus efficienter concurrit admodum actionis,facilitatem Verbi gratia,ut statun pro babimus:ergo ad eius substantiam. P batur conseq. modos actionis comitatur ei substantiam: ergo cum habitus concurrat ad modum cone uri et ad substantiam.
Obiicie, aepugna aliquid simul esse causam de
effectum alici ius, in eode genere emis: atqui actus est causa efficiens habitus Pergo non potest esse effectus ipsius habitus. proinde lubitus non erit in Aens tanta aetiis. si ondeo concessama ad minorem dicendo ei iam eos actus qui sunt causa essiciens habitus, non esse eos actus qui sunt effectus habitiis, sed alios generat habitum. postea habitum generare alios G eius, sicut no repugnat vapores aliquos pluuiae causas esse, alios eiusdem speciei, sed numero differentes ipsiusmet pluuiae esse effectu . Rursus obiicies, si inantia actus tόta est a solas cultate rergo habitus non concurrunt efiicienter adactus secundum substantiam. Nego conseq. lic' enim totus actus sita faculi te,optimetamis totus ab habitu,sse potest; saeui tale tanquam a causa principali, ab habitu vel tana. quam instrumentaria quemadmodum imago tota
dicitur esse , pictore tanquam a principe causiat, tota penicillo, quam instrumento.