장음표시 사용
231쪽
HAbitus esiiciente concurrit ad modum actioins,facilitatem, scilicet, pi Omptitudinem, c. Probatur, facultas adiuta habitu acquirat facilita .rem, c. ergo signum est habitum cum facultate concutiere ad modum actionis, facilitatem, promptitudinem, S c. . Haec de habitibus in communi.
Non agemus hoc loco de erroneis habitibus er- . rore scilicet.& haeresi,neque deo pullativis, o natione nimira vide humana:neque de infusa seu supernaturali fide, sed de cetiis, verisin acquisitis, aut saltem qui vulgo dicuntur acquisiti: nec quidem de omnibus 1 nam de scientia actum est in lib. de demonstrationesed tantsim de illis quatuor intelligentia,sapienti arte, prudentia.
De Diesilentia. I telligentia quae ab aliis intellectus nunc arear. nihil est aliud quim vis curus beneficio intellectus versatur circa prima¬issima principia. illa duplex vivi incomplexa, quae versatur cis
232쪽
prima principia, in complexa simplieta, vi sun 1 c. s c nudae reium essentis quae per primam mentis operatibnein p*rcipiuntur Alia dicitur eonplexa quis in principiis coiriplistis seu generalibus axiomatis per se notis, ut quodlibet est vel non est. occupatur
intritur,trum intelligentia bis solatin on
Rei pondeo eontra plerosque negatiue, statuoqueinxelligenti,ni esse eundem iealiter intellectu quase tenus in primorum principiorum eqgnitione versa- Probatur .intellectus natura sua potest prima hotissima principia percipere, nec alio habitu adistinctio inditet, ut ad illorum notitiati ast bigati ergo ipsemet intellictus est intelligentia. Antecedens probatur quilib t enim per naturale lumen intellistus facile percipit veritatem illorum pri rum principioriim ipsisque praebet assen
sum, se do eorum termini explicentur, verbi grati totum esse maius sua parte, si modo explicetur
quid sit coluth,quid para, a quid maius:ergo intinlectos sine habitu a sedistincto natura sua potest priam a¬issima principia percipere.. Quaeritur etiam an intelligentiaprae requirat ali quam sensus cognitionem: verales olutio pendete dictis in Logica sermone de demonstratione, ubi ge, neratim docaimus ad omnem cognitionem in tessectus requiri sensuum apprehensionem, siue quae iii nobis fuerit siue tantum in illis a quibus horum pri morum princiliolum intelligentiam accepimus.
233쪽
uint. 4MAERO , si' ru hac solum iii mentu Me tiae explicati ditio est, ipsaque seplantia abiij s vertita ritibus intellechus distinguenda. Iraque dicendum esti pici ti no/ης nonnuri qet init uiixit'. o novi qu m, up usu 'ixi: Abusive inuat bus conlpreheiulit omnem artem, O iemque disciplinam in quodam emulenti statam seisam, quoi ctorim iis ih sua arte Petitissimu
Proprie veto usurpata sapientia significat illum mentis habitum,qui in rerum altissimarum contem
platinii ouopitimo: sititur si misistinis, certissi in is principijs, ut Metaphysica secundum Aristote lemis omnes Philosophos hoc modo sumpta a pientia est habitus mentis, prim ab intelliuntiaristinebit, mi odi simili genita duntaxat in cognitioiui
primorum principiorum vectetur, apientia ver
ciscas , ini'as in riusmodi pi im*principi inonstra iura,ccupetur. . Disseri fecund a scientia speetatiui sumpti Qquod scientia speciatim sumpta scilicet pro speciali xu rilli sc 'ti quae simul sapientio Qx sin*, v x Mox iis, Phyllea, id aliaeyxeum libri versetur circa em in uniuersum, nec habeacommunissima principia . sed obiectum sibi propi HIR, ibiq- peculi tia principia postulet. Sa-
234쪽
turas complectitur , generaliaque habeat principia modo in metaphysica tradendo. Dixi sapientiam essi habitvunia scientu speciarii sumpta, & non uniuersim pro qualibet ceri a de ne eessaria riui cognitione distin istum, quia cum ipsa sapientia,nim .Metaphysica,sit etiam cognitio certa necessaria rei,hac ratione solet nomine scientiae insigniri Quapropter quando Aristoteles diuidit, ros habitus intellectus in intelligentiam, sapietiam, scientiam,artem,& prudentiam summomen seleninitiae speciatim pro specialibus scientiis, quae habent terminata obiecta, o principia quo pacto Meta . physica, quae sapientia est proprie non dicitur scientia: Non autem uniuersimpio quacunque cognitione certa Meuidenti rei per propriam causim, quo
selum pacto Metaphysica scientia est. QVAESTIO TERTIA.
Primo prorii alibet industilari virtute conficiendi,quo pacto omnia diuina arte constructa fuisse di .cinius secundb limitur pro omni cognitione certa ad aliquem finem vitς utilem conducente, sicque com plectitur omnes scientias practicas, prudentiam irem, & si ii gulas artes propri' dicta Tertii, suuiitur pto quacunqueIisciplina, specialibus t ioque cientiis comprehensis in quo sensu recensuit Aristoteles Mathematicas disciplinas uiter artes, di vulgo supreni artes liberales
235쪽
eonstituuntur, Grammatica, Rhetolica Dialestica,
Atithmetica, Musica, Geometria, S: Aa in logia, iuubus alii Medicinam de Iuris pruis istiani addunx. Quatio lumitur stricte pro lota acie effectiva, seu
ea quae pol acti Oiae relinctuit opus V tarchitectui sievie ab Aristotele definitur 6 Eth.c. . Nab nu
sumitur pro eo babumqui occupatur circa materia aliquam externam singui rem, siue post actionem aliquod opus remaneat, i Architectura,siue non,'ein arte laltandi re citharisaii di Ex quo sumitur prima actis 4iuisio, in effectivam,' ut est Architectura,&a inuam, ut est rars alimes.s undo diuiditur in dominam seu subaliernantem,& famulam,leu administram, aliter iubalterna
fertur finis alterius artis inferioris seu substernatrivi ars militatis,adcuius finem, scilicet victoriam, restitur ianis alterius artis uiseriori 6 subali et natae, nimirum liquestris; ut 1 cap. Eth. docet Aristote les. Tertia artium diuisio est in eas quae certos fines habent, si modo omnia praecepta 'ruentur, ut prae dicta Arc tectura, eas quae fines non habent certos;tametsi omnia praecepta observentur, ut Medicina, quae semper sanitatem non estituit, etiamsi omnes suas praeceptiones in sum reuocet. Aliae actis diiuisiones nullum habent negotium:anfectio nec essentia, tum ex his, tum ex dictis in L
gicae praeludiis satis intelliguntur
236쪽
Primis pro ill sagacit te naturali circunsp animalious a naturi concinest, quo pinu,- reformicae dicuntui prudentes, quia i ra xe r colligunt,utiliaiyeme illi p*scantur.
lertia quam qui sibi somp r re potesti diligentem operam in mediis inueniendis, quibus ad finem .iqucin, i ς'ω,De finis i est honus,ac secun
tia,qua praeditus latro ille dicitur' i prudentum uit tempore. loco,in oblatis occasionibus Vti, --ςomi niten quidentur,o Qx
I Ruae iam exister ac prudentes de imprude
. testestantur confirmantque honores qui prudentibu viris c0nferuntur,&d o in quae dentes incuri t. Causae prudentiae sunt anima, intellectus , αλ-ctiones, quibu generatur ad modum aliorum hab- tuam.
237쪽
V uisitat huius Virtutis metes inti erant
Prima est memoria, quae quidem est praeteritorum recordatio, quia si haec deficiat nullus relinquii prudentiae locus
habitu primorum principi num ut supra, sed pro re. rum singularium Jactibilium notitia.
Tertia est docilitas quae est viilosatis iis beneficio euius in v spatientes arilint repugna. ita
aliorum senthntias, horumque rationes intelligit, Ut
apsis diligenter,ponderatis, quid si agendum fugiem duino inseribit mari sequitur solistia, a tha,lit elisi, in vir prudens repent media excogitat ad finem prou ositum assequendum. Quintae ,rouidentii, , αε vistus fer quati, vir prudens solet de fututis rebus studitos cogitare, ut illas cum praetentibus' phaeteritis conferat, iu-
int futtiric 'Huic sue cedi circunspectio, quae est virtus' uti id circunstantias rei proposixae animunt conuertia
P strema est eautio, per quam potest vis prudesis
impedimenta,quae circa negotium occurrunt remo
po sent ex vetetibus adserri optima est illa quam habere Aristoteles ι Eth. c. s. Priusi,ii. h.
238쪽
aditur eoindb circa ea quae suntaomini bona vel mala, id est cuca ea quibus homo mor liter bo- Mallos h3berii plet,& quibus laude vel vitu--
perio, praemio 'el supplicio dis ii iuditatur, quod
idem praestat ipsa prudenti voluntatis abus re- geudo, non quide nata uniuersum , quia hoc spectat Umoralem philosophiam,s d inj ti :ulari,& cir- aec ης illa Diticularia negoti , in quo tantum i morali philosophia, seditiam a caeteris scientiis,im ab intelligeria, di sapientia distinguitur, quiali, 'in m habitus obaem v niui s lia, non singulari postulant. . . . . Ubi ira prestentia est verus certus habitus,ex
definitione Aristotelis ergo non versatur circa singularia,Vtpot inserta, in viabdi ut in Logica id
Ad ea liscationenti antecedentis , notandum est duplicem posse considerari hoc loco veritatem, Unam speculativam , qu*sequitii iudicium rei, eo modis quo se habet a parte iei ualis est veritas iu quod virtus sie honςsta, Deus sit coleladus: ab teiam Iracticam, quae sequitur iudicium rectu
239쪽
ut est, qualis est veritas illius iudicii quo quis iudieat aliquo homini sub pauperis forma conspepcto danda esse eleemosynam, quoniam vir probus istud ferret
iudicium ieet tamen i parte rei tali homini, utpotὸ diuiti dati non debeat eleemou na. Dico igitumd anteced prudentiam Me verum habitum veritate practica, quia semper iudicat secundum rectam rationem in sicut vir probus iudicaret: non tamen veritate speculatiua, quasi in inspiciendis particularibus, se suamquet sortem de industria simulantibus non possit decipi. Hinc simpliciter negafidae eon seq. tametsi enim singularia est- quae occupatur prudentia in te incesta sinu certo tamen mod a prudentia considerantur, qualenu scilicet de illis praehice iudicat, quonam aia dirigi debeant ad bonum hominis fiscundum rectam ra,
Caeteriim circaillam huius definitionis particula, cum recta ratione qua videtur prudentia inter habitus intellectus constitui, aliqua excitatur inter philosethos controuersita: nam ali Usam iudentiam
in voluntate collocant, eo qubd communiter dicatur virtus moralis: ali, contra rectius, eam in in-
tollectu reponunt,eo quod ipsum pet iniciat, eiusque dicium formet de rebus agendis vel sugien is,mo resso superius exposito. Sed inquiunt aduersarii, prudentia dicitur virtv moralis: ergo debet reponi in voluntate. NUd in conse'. nam prudentia dicitur virtus moralis no qubiresideat in voluntate, sed qubd sit norma,& regula virtutum omnium moralium in volunt ate residentium,fortitu is, s eram
240쪽
virtutes morale.Ocetrantur, ab quam aliam gene-hil quia inclinetur intellectus ad ferendum iudiasium de rebus genas in miteria enitis euhhue vi tali, si ii iiiistilia,sive Artitudinis,si
semilia contendens. ως ii probabilios . praeieii speciales prudentias nullati Ham generalem ara.
nisi fori S prudentiam in genere, M non o mod λquo prudentiam seneralem Thomistae sue patit. ebbi turitate pbsterior sententia, ille sumetentethbthst serte iudiciuna de rebus age dis in materia cu-Iuscunque virtutis qui habet omnes special ir
dEntias quia per illas in singulis viiiiiiiii, potes' praescribere quid sit agendum Vel fugiendum ergo ἀδεε mulieris obeundum nulla alia requiritur prudentia generalis Quod vero dentur sp esses illae prudentis iiiv-. xiiiislectus iidieet de rebu. igendis in materia huiuscunque virtutis, illaeque inter se distinguantur facile ostenditur ' multi callent rude ii in circa materiam iustitiae . non autem circa inare-xi m seri Adinis, va temperantiae, ω eontra