장음표시 사용
41쪽
re, aut non velle, cancedo Libertatis contrarietatis quae est circa contraria bonum,ut bonum est, fi m
lum, ut malum est,negoci de sic consequentia negancta est. Sed haec solutio infraniaris explicabitur,x M getur de libertate volunt iiii. Obiicies secundb: Si voluntas non possit ferri in malum, ut malum est, nihil merebitur repudiandosnatum, ut malum est, quia meritvit in libertate fundatur: Sed hoc absurdum est, ut probatum,&patet ex illo Scripturae loco Ecclesiasti I. . IVotuis
transi ed , O non est transgressinuemuisnonfecit rario sabiliscunt bose em in Domino . . go voluntas potest ferri in malum ut malum
Respondeo concessa maiori,negando min. Non enim in eo meretur voluntas, ciuod malum; ut malum est adversetur, quia aliter se gerere non potest. sed vaeo, quoin malum sibi sub specie boni propositum refusiat:Nec hoc aliud intedit Scriptura secra loco citat, i doeet enim bona eius stabilita, qui cum pr'pter speciem aliquam boni posset transgredi luandata Dei,&facere malum, neque tamen xraris gressus est,neque nudum egit. Tectib obiicies: Eodem mod o se habet voluntas ad bonum&malum quo intellectus ad verum , e falsum: Sed intellectus non tantum in verum , sed in lalsum ut falsum est potest ferri:ergo de villiinins in malum, ut malum est. Quicquid sit de maiori ad minorem respondeo in testectum non ferra circa falsum , ut falsum est, nisi peg difffensum Proindeque o sit inter illum M voluntatem proportio , voluntatem non Arri
eire malam vi malum est,nisi per nolitioimm M
42쪽
Reliquae obiectiones probant tantiis volunt tem inter tam mala a parte rei, id est vero bono opposita, appetere ictim daemones non esseexpetur. Deoque in omnibus displicere conantur, Ut libenter fatemur sed non probant in his Imilibus d sideriis, voluntatem nullam habere boniratis speciem, quod negamus: Cum ipsum non essetnmonibus ipsis videatur conuenientissimum, ut ab illis aeternis suppliciis, quibus addicti sunt, liherentur, g tissimumque ducant Deo displicere, quo ita riter puniuntur,dc in hemiinefflagitiorum genus omne perpetrare, propter vetus illud odium,uo homines prosequuntur. Idem dicendum est dolis,qui sibi sui ne hostibus violentas minus inferunt,id scilicet facere, ut iram suam expleant, quod illis apparet sub specie alicuius boni.
no proprium est esse conueniens sergo de ecla appetibile. Consequentia est recta: si quidem eo ipsi, quod aliquid est conueniens eo fit ut possit mouere appetitum Antecedens ver probatur: Boni definitio est,ut si aliquid congruum, ac conueniensi ergo eum definitio omni definito conuenire deis beat, omni bono debebit competerri quod sit con
Obiicies, Si omni bono conueniat, quod sit apis Oetibile, ergo cum peccatum secundit suam subisantiam cynsideratum sit bonum, quiae in bonum conuertuntur, peccatum iit iam appetibil , ouod est absurdum.
43쪽
que cuto si e duntaxat bonum ratione. suae essentiar eivitatis non autem ratione deformitatis δέ in
pentrias peccati,in non appetatur deformitas. 'Neganda est conseq. meru enim .ς sntitateP se, data consequatur defornutas faciens peccatu', ws Gbi gratia ex intitate actionis, qua aliquis alium occidit contia ipsam Deilagem , consequatur illa deformitas, seu carentia conformitatis cum lege diuin quae facit vir si ', d homwinirin, potin men saltem appetitu nat rolli,4 ex inclinatione potentiae natur ij , verbi gra- tia, manu ense hominem imus sicinitis, repexi, qui ' manus sit tali r n trusalix ad mou k - γῶ --, VH quidpiana aliud, qu interfici tui horns, nulla habu a ratisne vel confor tatis, 'es des' mit
n Totandum prini,h dupliceor esse appeti um ἰ
pensio lapidis ad centrum .iuslimis ignis ad sum Hor o se dedet. Ait reum elicidam, eumque ilum nam ratis cm,si Duum'
44쪽
Hohi, dictuneis sequentem: Alterum sensitiuum
bis eum brutis animantibus communem , quo ani
mal praeeunte sensus cognitione fertur in bonum sensibile 'tui cibum quon gustus iudicat esse dele- tionem suturum Notandum secun db appetit tum elicitum posse bifariam accipi: Primb pro ipsa potentia appetente, seu ut si dicunt in actu primo: secundo in o cri facultateelicito, seu biactu uicini do se volunta quae est appetitus rationalis accipi tutis pro ipsi facultate, dc tunc dicitur appetitus elicitiuus: dc pro
ipf, actu a, oluntate elicito,&proprie dicitur elis
His notatis sit. Vaelibet es sertur in suum bonum pro naturά onditione,illudque appetit, aut rationali appetia ,ii fuerit rationis patriceps; u ensitiuo si se- si praedita sit riui demum innato , seu naturisi. Explicati r conclusio, simulque probatur quael bet res bona his tantum tribus modis est appetibilis, ut per rationem, ut ijssessio iurnini boni, prosequutio virtutis, utinxtim pertinent id appetiatum rationalem Aut est appetibilis per iudicium sensitiuum, ut delicatior cibus, voluptat carnis, de similia, haec latum cadunt sub appetitum sensitimin i Aut desinqhe est appetibilis quia est e nive
niens naturae cuiuslbet rei, ut lapidi esse in centro. icti esse in Lunae eoneau , iubst vitiae suis accidere-etibus assici, aceidniti esse in substantia, & sc d - ii, quae proprie speetant ad annatum, Q in*lem appetitum ergo res quaelibet est appetibilis, via orationali, essensilium riuuiatis πῖςuxu .
45쪽
i obiicies ex cap. 6 Genesis sensus ε congitatio Eumani cordis prona sunt ad mal*n ab adolescentia: erg' per appetituiti sensitiuuii nulla res potest
Reipondeo ad antec Maliani illud ad quod teste liuino, aculi, pronus est sensitiuus appetuus , esse Midein malum vero bono contrarium, sed iub spe. cie boni apparetuis sensum blandeis iucundesaia
Gλnsuetudo est y losophorum, ut cum opyo ta occurrunt . unum post aliud explicetv i.
Proptεrea quia bonum, malumanter opp6nunqtur , absoluta disputatione de bono , nonnulla d malo subiungimus , primamque quaerimus quia . a citius quaestionis solutionem notandum est malum dupliciter sum polles primo materialiter F ore ipsa, quae mala dicitu es secundo formaliter pro ipsa ista obliquitare deformitate, ob quam xes mala. dicitur verbi gratia homicidium his duobus modis posse spectari primu materialiter pro ip sa actione homicidij secundb formalitei pro priuatione rectitudinis A qua deberet obtinere honiicidium enim, utpote factum contra rectam rationem. liuinamque legem non potest non habere pri intimidiis illius rectitudinis, quae ipsi inesse debere Iujori modo fatentes initum esse rem aliquarii veram positivam qnia est ipsa retentitas di verbi gratia homicidium est ipsa actio; qua quis alisi in terficie: seMnegan us posteriori tu quia est istam priuatio allelmi boni ci persectionis ex o Grin
46쪽
Niceno homilia secunda in Mayica Canticorum: vero priuatio , ve potε surdito et caecitas, non estres aliqua vera, realis quia res quaevis positiva, eum ens realest, debet esse bona Mens enim χο- m reciprocantur , diroque apsa sormalis axis mali, seu priuatio reuit isti non potest esse ira aliqua positiva. Adhoe etiam institutum confirmandum spectant praeclarissim in Ausustuli verba in Sotiloquis e. s. ubi perpendensilium D iom. textum d I. Sinei ofactum est nihil, per nihil interpretadu peccatum,ieu malum Ideo sis refactussum nihil, quia nihil est,
que non tantum de peccato, sed etiam de morte do-
ruerate praecede eiusdem ope is πιι --e, quia ovaesen est, est, o Mnsmora, priamo τεν, est, nemper ipsam adnibilum tendimus dum nos nihiIfacere Perpeccatum nos idamus. Et paulo pb'wUM . factinns nihil;MUMHAMM,nihilsa Hinc intelligis bomam malum opponi priuatiue , quia malum dicit priuationem boni, sicut caecitas priuationem visus & tenebrae luminis obiicies, si malum dicatur formaliter priuatio boni, tertiationis, priuationes eiusdem petωctionis erunt idem malum at consequens falsum.- quia cum audacia dc timiditas dicant priuatIonem,
eiusdem virtutis rae persei ionis , scilicet ortitudinis entix idem malum, quod non est rationi pro
pinquum. Respondeo ad inatorem, audaciam timiditatem posse diei idem malum ea parte, quadicunt lxivatioem eiusdem istutis despersectionis sciur
47쪽
eri sortitudinis, diuersa vero esse mala, qua parte dia eunt diuersas negationes rectitudinis in actu siquidem eam negat per defectum timiditas audacia very per excessum.Hari de malo' sint ad fugam eius.
INis est nomen metaphoricum sumptum a terminis de limitibus
agrorum: ade ut quemadmodum terminus agri dicitur illius finiis, quia ab eo finitur Uoerminatur
ager neco litur vlterias sic finis apud Philosophos dicitur ille qu
terminat, ac veluti finit intentionem agentis.
48쪽
Ad rimuinis, O prypter Hum res omnes
Primapropositso. DAturre vera finis conti munis est Philosophorum onanium sententia, factuque. Propatur; finis est eausacautirum, id est, fine reliquae causae depeniente ergo necessari admittendus est. Antecedens ostenditur sublato fine nulla erit c usa efficiens, quaelibet enim illa debet sinem aliquem sibi proponere nulla suerit causaessicies; nulla quoque sol malis dabitur clim forma virtute cauis efficientis produci in materia debeat qubd si demum auferentur forma materia quoque, quae sine forma salte natuciditet esse nequit, tollit necessaribdebebit ergo, i fine reliquae causae defendent :Omnia agentia naturialia alicuius finis gratia operantur. Haec propositio est Aristotelis Diasim docentis naturam semper agere propter finem, nec quicquam frustra moliri seu etiam D. Thomae I. t. qu. I. art. 24 omnium plane Philosopho rumniatoris nominis,contra Empedoclenii, Anaxag Epicuriim,do alios , qui omnia vel casu velfortui δ' vel ex concursu astrorum, vel denique necessarib, 5bs ne ulla finis intentione fieri asserebant. Accendit ratio, si agentia naturalia non inciderent in opu fert naturae intentione, propter finem
49쪽
diquem,omnia promiscue ex omnibus fierent,&sie iuxta illud Lucreti primo sui poematis: E mania-sres erum re coelo icha etainen abzardaiunt ergo ome alia argetitia naturalia propte finem Oper ntur.
Dices, si omnia agetianaxuralia pr0m siue opsi antur,quare monstra, naturq porteta cotingunt3 Respondeo, no a contingere ex naturae intentio.. ne, sed per accidςns ratione quorumdam impedignentorum, quae init rusnxum, obstant lue quominus naturae suum finemas sequaturi sipua omnibi num pri absolutum estici'x
ia propositio. ALio modo conuenit creaturae rationali agere proptet finem quam alijs rebM ,sςllic' sesqniouendo,& dirimndo in ipsum fi9em . .
Probatur ut aliquid dicatur propter finem ope rari, sese in illum dirigendo, quatuor sunt necessaria: duo ex parte intellectus, nimirum finis,ut finia. est,in mediorum,ut media sunt, itotitia itemque cognitio proportionis,quam habent ipsa media ad nervi: Mduo ex parte voluntatis, amor scilicet, seu intentio Ois, Vm di*rum electio: Atqui haec tantum conueniunt cre tur*r timvili, non autem liis rebus, ergo aliter conueni cxe turae rationali agere pro- pter finem. qui in caeteris rebus, icilice, i*sem Quem
do, dirigendo in finem. Confirmaturi, sacris litteris, ubi motio illa minis ad finem satis diset te exprimitur, in ior.
inclinaui cor meum adfacredita iustificationes opter m , tributio'em. Ad 0m. 3. Pro ter te metro amur tota
Goc alibi praesertim, ubi repreheduntur homine'
50쪽
quod se in Anes suos nequaquam dirigentes, brutis videantur esse similes, ut Psal. 3. Homo comparatinis Hia. o. alibi passim ergo pecu in iure iotis
nil creaturae intellectuali agere propter,finem,nina,ium se in illum dirigendo. Oecurres, bruta animalia cognoscere finem,de M. Axis initione filiis sumisi e media ad eum assequem, dum, quod est in finem sese movere,ac dirigere. Relpondeo, bruta animalia non uti etessio te τει aiothm,nee ebrii proportionem ad finem cognoscere sed serti ex naturae impetu, de ui fines sitos rum re non aliter, qu m sagitta in scopum ad quem a sagittulo dii igitur neque fieri posse , varie cohibeant ab acceptandis mediis ad finem pro positum condueentibus, nisi extrinsectis iis diantur, ut videre est in equo, sitiente, quia nullo extrinseco impeditus fertur in praesentem aquam necessariis: ideoque con-st, in brutis illis auimantibus non repetiri verain inutibi ,3c directionem vi finem. . Non conuenit Deo Vere proprer finem ratione suorum actuum immanentium, etiam si opus externii essiciendu et plena eius libertate sint deterini nati. Huius conclusionis explicandae causa. - Notandum est, actus Dei esse in duplici differe tia, alios immanentes, qui remanent in ipso Deo, nec extra eum proficiscuntur, ut sunt actus intelli-νndi,& Mendi, quos etiam in nobis immanentes
Uancupamus: Alios eis transeuntes, qui scilicet egrediuntur extra Deum . nec in ipso recipiuntur: ut sunt creatio,iustificatio peccatoris, similes. Quo