장음표시 사용
101쪽
si aliquid aliud appetere sibi oppositu sed vi. A ideδ posset Dena destruete visionem. quia pon
so beata hoe piae stat, facit enim ut proprium
lubjectum appetere nequeat cessationem vas nis . vel et rotem ei ira Deum quae duo opponuntur visioni qua tenus saeit ut non possit in aliquo ex illis apprehendere rationem boni: Er. go totaliter satiat appatitum beati. at Contit matur: lde. humanitas, terminata per
subsistentiam Veibi Divini,non expetit propriisam , quia per divinam illius appetitus perfecte satiatui ; quocirca compositum, ex illa Ae verbi subsistentiate sultans,in eorruptibile est: Ergo si visio beatis ea satiet intellectus appetitum. quo
propendet in vetum . non relinquet potentiam proximam ad formam Oppositam I de consequenter compositum resultans ex visione de in . tellectu, in eoi tu pii bile erit. ar Constraatur amplius: Forma quae eatet eonistrario ab intrinseco incorruptibilis est:Sed vilio beati fiea caret eontrario ἔ ei tot enim, qui solus videlut illi opponi ei propriὲ non contrariatur; quia nee sunt eiusdem ordinis. nec possunt mu
tuo se expellere; illa quippe vilio se perfieit sub jectum. ut reddat illud omnino incapax ettotis: Ergo idem quod prius.
Salauntiu obiectian s. set: quod est ei te uiua vitiosus,quem D.Thomas
I .p. quaeli. a s .ati . . vitate eonteudit in Objecto Omnipotentiae Dei.
Respondeo,distinguendo Anteoedeni: Beati. tudo habet potentiam init inseram ut destiuatur a Deo physi eam nego Anteeedens: Logieam de
obedientialem,eonsistentem in non repugna tia ut destruatut a Deo operante supra leges eo. unes. 8c contra peeultatem ipsius beatitudinis inclinationem, concedo Anteee 3ens, Ac nego
Consequetiam: quia ut aliquid dicatur ab latrin. seeci eorruptibile, per tespectum ad Deum,non sussicit non repugnantia, seu potentia lo ea de obedientialis ut ab illo destruatur,ut supti ostena sum est; sed erigitur potentia phys ea inclisata
seeundatio ad non esse: ideo enim homo,v.g.ducitur eortuptibilis ab antrinsee . quia matella ex qua componitur, appetit alsas forar as,in compa. abiles cum anima rationali, de ea consequenti
appetit expulsionem animi de non esse hominis. Objicies tertio contra seeundam putem conclusonia Forma ieeepta in subjecto non eonna tu tali , sed extraneo, recipitur in eo amissibiliter Eceorruptibiliter; ut patet in calore, qui in subjeacto propcio de connaturali seliseet igne, est in avi
missibiliter sed in aqua est amissibilitet eo quod aqua sit subjectum extraneum: Ai visio beatifica est in homine. de in Angelo,ut in subjecto extra
nec, non vero eonnaturali; cum lumen gloria,
OBjicies ptim deontra ptimam partem con- c quo dependet, nulli intellectui ereato vel erea elusionis. Ad rationem beatitudinis non est bili eonnaturale sit: Ergo viso beatifica est amisi
necessariu in ponere illam in eorruptibilem ex natura sua.sed luvieit quod ex Dei dono de eonset vatione non coitum patur: Ergo omnino voluntat id ponitui tueorruptibilis ex propriaraiatione. Consi quentia est bona. Antecedens probatui: quia ut heatus sit perfectὸ scelix, de non stanxius de suo statu, sume it quod Deus statuetiteonsetvate beatitudinem ejus, Schoe si illi no iv.
i. Huie objectioni solutio patet ex dictis in proin
batione primae partis conclusionis, negandum scilicet esse Antecedens : nam cum de essentia beatitudinis sit quod vel ratione sui,vel ratione eorum quae illi dedentur, satiet omnem appellis tum beati leomnem miseriam de anxietatem ab eo excludat non esset veta beatitudo, si ex se de ab initin eo no habetet se eo tum redde te beatum de perpetuitate sui statiis : hoc autem prae
stare non potest. nisi ab intrinseeo sit ina missibi. lis 3e incorruptibilis: adeoqi non suffieit extrin- seeum Dei de eletum, quo statuit perpetuis eo set vate Sanctotum beatitudinem a sed insuper requiti tui quod ipsa beatitudo ratione sui. vel ratione alicujus proprietatis de persectionis sibi debitae, exigat pcirpetuo durare Ze eonset vati
Objicies se eundd: Beatitudo habet potentiam αλ initin se eam util Deo destruat uti Ergo est corruisptibilis ab intrinse eo , saltem per te spectum ad Deum. Consequetuta patet ex septa dictis, Antecedens probatur. visio beata est destructili, 4 Deo suspendente eo nevisum. At non est de stimctilis pet solam denominationem exit inleeam a potentia Dei. Elgo est destructilis per potentia si sibi initin Aeam. pio batur Minot. Si solom esset destiua li 4 per denominationem extrinsecam 4 potentia Dei. haee ea uialis esset vera .ideo est de ictilis.qui , Deus potest eam destruete : Attursut hae e est vera: Deus potest illam destiue te,
quia uestructilis est: Ergo de primo ad ultimum,sbilitet de eorruptibilitet di intellectu humanoae angelie .
Confimatu : Gratia sancti fieana est qualitis ageorruptibilia.ut experientia constat. nam quotidie coitum pitui pet peceatum: Ergo multi magia lumen gloriae, de visio beata. Patet Conte quentiaetum quia gratia sanctis rana est nobilior
forma in ordine supernaretalla tum etiam quia comparatur ad lumen gloriae. ut essentia ad peci-prietatem inon potest autem proprietas esse incorruptibilior, quam natura aqua dimanat.
Ad objectionem respondeo. Malorem esse D Vetam,quando forma ex te non habet quδd sit ineorruptibilia,sed ex eonditione subjecti; tune enim si ieeipitur in subjecto extraneo. est in eo eo traptibilitet de amissibilite tisicus verbiquaad O ex se x ex natura sua incorruptibilia est . di persecte partiei pata a subjecto extraneol tu enim non sollim non parti ei pat eorruptibilitatem subiecti, sed insuper illud trahit de elevat ad suam incottuptibilitatem. Patet hoe in subsiste tia divina . quae quia ex se est ineorruptibilia de
aeterna ,etiam communieata subjecto extraneo,
set licet humanitati, incorruptibilia de perpetua manet, de trahit illam ad suam perpetuitatemtunde Christus naturam semel assumptam nun quam dimis etiam distituta unione illius naturae per mortem. Caeterum visio beata ex se de ex natura sua ineorruptibilia est tum quia est parti. cipatio visonis Dei . de mensulatur aeternitate illius tum etiam quia principia ad illam eo neutis rentia, nempe lumen glutiae, Be divina essentia, in ratione speciei unita, ea propria natura sint in eoituptibilia r de se viso quam vis te eepta in subiecto extraneo cintellectu se ilieet humano vel angelico a noti propterea participat corru ptibilitatem seu mutabilitatem illius. ed poties illud trahit 3c ele .at ad esse omnino immutabile de in eoituptibileta deoque lieἡt anima vel intelis
102쪽
tellectui se eundum se mensurentur aeuli, ut ta- Αmen subjiciunt ut lumini gloriae, & visioni beatae,aeternitate participata mensurantur,& omnino in uatia bili tet se habent. Dixi autem,quando forma ex se in eorruptibilis est,re petiacte participata a subjecto quia si patticipat ut imperfectε
ut glatia de charitas viae . ratione cognitionis
obseurae fidei pet quam regulanturJ etiamsi ex natura suasit in eo trupti hilis, nihilominus potest de facto eo itumpi ex defectu subjecti; quia tuenon trahit subjectum ad suam perfectionem sed potius trahitur ab illo ad suam imperfectionem. 3o Ex quo patet responso ad confirmationem: sileet enim gratia sanctificans de se postulet perpetuitatem, de illam secum assetat, si sit in statu
persecta de eonnaturali.uti est in pallia ubi clara Dei eognitione tegula tui: in via tamen potest aliqua ratione eotrumpi seu amitti, quia est in statu imperiacho 3c veluti praetet naturali, utpo te tegulata per sdem dceognitionem obleutam adhue tamen in illo non est physice corruptibi.
lis intrinsece, quia non habet aliquod phys eum
principium eorruptionis, sed tantum morale,
quod est peccatum. 31 Ex his solutum manet praeeipuum Cutielis
fundamentum,quod potest si e bie viter proponi. Plinei pium proximum visionis beati iti et non petit ab intrinseco perpetuo conser vati: Ergo il- Cla noti est ab initio seco incorruptibilis de tua- missibilis. Consequentia patet, Antecedens plo. batur. Principium proximum visionis beatae est intellectius, ut illustratus lumine gloriae: At liuie conjuncto non debetur perpetua conseivatio
ratione subjecti, cum lumen illotiae sit illi itide
bitum, nee ratione luminis, quia clim aecidenti
essest ineste sublecto, ex parte subiecti dijudicandum ae metiendum est an aecidenti debita vel indebita sit eonservatio,sicut ex patie subjecti iudieamus ae metimur an accidens naturalest vel supernaturale : Ergo principium proximum visionis beatiti eae non petit ab intrinseeo perpetuo conseivati. r32 Huie inquam, argumento patet solutio ex iam dictis negandum scilicet esse Antecedens. Et ad hujus probationem,neganda est Minoi, pro se .cunda parte, quam non convincit probatio fa-m: nam licet vetum si accidens quod subordi natur subjecto. debete mensulati quoad debi. tum conset vationis, penes lubjecti exigentiam non tamen est velum,quando acciden, sibi sub- ordinat subjectum.illudque trahit ad propi iam immutabilitatem hoc autem est disetimen intelgiat iam viae. re lumen beatifidum, quod gratia virlibero hominis at bittio quoad sui conservationem subjicitur, ita ut illam pio albitrii libet. late possit abjieete lumen autem beatificum no gsubjicit ut intellectui eteato, sed illum sibi subji-
eitae sub ordinat. de ad ordinem immutabilem elevat,ut antea exposuimus: ideoque an si debitum perpetudeon silvati non ex lubjecti erigentia, ad ea propria hujus luminis glorios natura dijudieandum & metiendum est. Unde est dispalitas quantum ad hoc inter supernaturali. talem accidentis, de debitum conservationis illivi in subiecto i eum enim supernaturalitas su. matut ex ereessu de elevatione formae supra na- tutam de ex igentiam sublei hi in quo recipitur,ex parte subjecti metimui an accidens naturale vel supernaturale sit: E eontra veto cum debitum
conservationis reguletur penes immutabilitatem formae eonset vandae;uou penes exigentiam Tom. III.
subjecti sed penes propriam nain tam ipsius ramae metiendum est;ptat se itim quando talis sol-ma est in suo statu petiecto de connaturali . ut contingit in proposito.
obiicies ultimor viso eommunaeata paulo uin taptu fuit ejusdem speeiei eum visione B ea.
totum: At illa non petebat ab intrinseco perpetui conset vati: Ergo nee visio Beatorum id ex poscit. Maiot videtur certa, Minor vero probatur primo. Actio uota potest excedere durationem principii a quo essentialiter pendet e Ae
principium . scilicet lumen communicatum pauislo, non petebat ab intrinseco perpetuo conserinvati, elim fuerit Deilὰ transiens, de datum petmodum luminis prophetici, de coruscationis
transeuntis,ut docet S. Thomas a. a. q. 17 Lart.
ad et Ergo nee ejus vilio .seeundo eadem Minor suadetur quia alias non solum fuisset miraeuloia sum . quod Paulus manens viatot viderit diui
nam essentiam , sed etiam quod illius visio ad
breve tempus daraverit: At hoc videt ut multiplicate miracula absque ne eessitate: Ergo visi communicata Paulo in raptu , non petebat ab intrinse eo perpetuo conservati. Huic argumento respondent aliqui negando linMaiorem:existimant enim visionem communi
catam Paulo in rapis, Ze visonem patriae quam Beati et ieiunt,este diversae speciei,quia prima ex natuta sua fuit transiens.&non processit a lumi ne gloriae.sed a solo auxilio; altera vero est peris manens de alumine gloriae procidens. sententia tamen quae docet utramq; visionem es e ejusdespeeiei, solumque diserte acciden talit et de ex parte subjecti, vetior & probabilior est : tum quia utraq; respicit idem obiectum sot male nimirum ellentiam divinam clarὸ eognitam: tum etiam quia qualitates Aelle mobile, . Ad Aiis ei thmobiles ex parte subiecti, non differunt speeie& essentialitet, juxta D. Thomam infra qu. 4 1.
Melida ergo respondetur, eoncessa Maiori, negando Minotem: visio enim Pauli ex se de ex natura sua erat perpetua.& exigebat ab intrinseco perpetuo conservari ed ex dispissatione Dei& pet mitaculum non duravit de facto : seut Coelum, vel Angelus. quae ab initinseco ineorruptibilia sunt &exigunt perpetuo conservati. de potentia absoluta pos Iuni desinere esse. Alpii mam probationem . nego etia in Miri Otem: nam lieet tale lumen habuerit modum dispositioni sitan leuntis , suit tamen habitus quoad stabita tutam i unde quando D.Thomasio eo ei lato illud eomparat lumini prophetico.compa. ratio tenet solum quantum ad modum essendi utriusque , non veto quantum ad substantiam seu rationem speeificam. Ad secundam probationem , eoneelsa Majori, nego pariter Minoistem: nam vel illa duo miracula sunt inter se sub
ordinata.& unum inclusum in alio, aut secutum
ex illo ; quia scilicet eo ipso quod viatori comis municat ut clara Dei viso . non nisi ad tempus debet eommunitari, praeterquam Chiisto quisuit viator de eomprehensore vel f sunt duo miraeula non iob Ordinata .multipli eantur eum utingenti necessitate.otta ex natura visionis, ut satiaostendi.
103쪽
DE VOLUNTARIO ET IN VOLUNTARIO.
vetbis s. Dotior ut tamque partem nostrae conis
Elusionis& docuit de probavit: unde ultetioli
probatione non indiget. Sed quaeres,utrum voluntarium univoce vel
solum analogice dieatur de homine dede bruto Respondeo univocὸ de utroque praedicati. Ratio est, quia bruta conveniunt uni vocὰ de sene rite nobiscum in gradu & tatione eognoscitivi: Ergo etiam in ratione appetitivi, seu voluntarii. Consequentia patet e quia appetatus sequit ut cognitionem , & juxta modum eognitionis est modus voluntarii de appetitivi, ut ex D. Thomatam vidimus: Ergo ubi ratio cornostiti vi est uni. voea. etiam ratio voluntatii seu appetiti vi uni- v ea erit Antecedens vero probatut i Bruta de homo continentur sub eodem genere de gradu animalis: Ergo de sub eodem gradu cognosciti. vi. Consequentia patet nam animal, quod uni invoc E se habet ad utrumqve, est vivens sensibile:
Ergo de vivens cognoscens; sentire enim cognoscere est: Ergo quae eonveniunt uni voce in ratio. ne genetica animalis. eonveniunt uni voce in ratione cognosti iri.
Dices: voluntatium dieitui a voluntater Sed
- voluntas non repetitur in brutis, nisi metapho rice, sicut risus in prator Ergo ne e ratio volunta iii.
Respondeo, voluntatium dici quidem a voluntate. ut ab eo a quo nomen imponitur, taurquam a principaliori in genere appetitus non ta
men signis eare solditi actum ab illa elieitum, sed etiam actum elieitum ab appetitu lensitivo htuto tum quia aliud est id a quo nomen imponitur,& aliud id,ad quod signisseandum imp
nitur: lapis enim v.g. diei tui a laedendo pedem, omne tamen quod laedit pedem non est lapis. Vel etiam diei potest quod voluntarium dicitura voluntate non speethia sumpta, pro voluntate rationali sed a voluntate genetice sumpta, prout abstrahit a rationali de irrationali, de solum signifieat appetitum elieitum, ut regulatum cognitione: & sic sumptum voluntatium dividi tutin duas species. scilicti in voluntarium persectu In, quod in solo homine reperitur,de in volutitatium impersectum, quod eonvenit etiam btutis, si eut etiam animal. seu vivens sens bile,
in persectum de impersectum dividitur. , Eae dictis eoiliges, hane definitionem volun
talii ab Almaino traditam e Voluntarium est arilia xel emissis,qιυ ιυ o in patestare agentis. at posis amismbis requi uis sit eam panire νes non reve, non esisse legitimam: illa enim sollim convenit actibuslibetis: voluntarium autem latius & universa. Ilias se habet quam libet um; nam convenit pueris, amentibus, & brutis, quibus tamen non convenit libertas, ut ex Aristotele doeet Diuus Thomas hie attieulo secundo in argumento, sidcantra. Item in beatis amor beati seu 3. & ti uitio ultimi finis, sunt actus omnino necissarii , de ta. men sunt pei secte voluntatii, ut patebit ex dicendis articulo sequenti.
An rario voluntarii perfectius reperiatur iis actibus tiberuiquam in necessiritii AFriRMANT Vasqueet hie disputatione
2 .capite q.salas,& Lotea,citantes Almai. num. Contadum, de alios. Negant veth Caietanus Medi na,M alii Discipuli D. Thomae. Pro te solutione,
Notandum est, ex dupli et ea pite posse con- a
tingere quhd aliquis actus sit nece stamus primo ex impet sectione cognitionis 1 quo pacto motus pii md .ptimi deinde liberati in homine sutitue cessatili secundo ex summa perfectione cognitionis , quae repraesentat objectunt ut in se est, desie amor beatificus est necessarius , quia regulatui per visionem beatam , quae tollit indifferentiam objectivam judicii, de Deum ut in se est clatὰ voluntati repraesentat. Hoc praemisi .sit
cognitionis, esse magis voluntarios , quam actua liberos.
Probatur primo eo ne lusio: Deus necessat id sse ipsum amat,& libet E diligit creaturas: Sed amor quo seipsum diligit, est magis voluntatius.
quam amor quod i logit creaturas: Ergo actus neseeslatius in Deo est magis voluntatius quam eius liver. Maior patet.Minor probatur. Ainor
quo Deus seipsum diligit. est maior in ratione amotis,quem amor quo liberε diligit elea tutas:
Ergo etiam est major in ratione voluntatii. Antecedens est certum: quia Deus magis amat se ipsum quam creaturas ; amat enim seipsum .ud summum & infinitum bonum, creaturas vero,
ut bonum aliquod limitatum di solium.Conse.
uentia vero probatur. Amor in latione amoris est essentialiter voluntatius; cum amor nihil a
liud sit quam quoddam pondus de inclinatio voluntatis. juxta illud Augustini in eonsessionibus: Amor m pandiu meum amores rar quotumque
pror: Ergo si amot quo Deus seipsum diligit se
major in ratione amotis amo te quo diligit creas turas,erit etiam majoi seu persectioi in ratione voluntarii. Simile argumentum fieti potest de amore notionali, quo Spititus sanctus produci-Ψt : absurdum enim videtui dieere, quδd product io et eatutatum sit magis voluntaria in Deo
quam hujus divini amotis spiratio. Respondet vasqueE. amorem quo Deus se i- I Opsum ililigit.& quo Spititus sanctus producitur.
excedere amorem quo diligit et ea tutas . non in ratione voluntarii, sed ex parte objecti;quia sei-lieet Deus amat seipsum ut habet omnimodam rationem boni , creatutas veto ut honum aliis quod finitum particulate, de indifferens. Sed haec responso magis confirmat quam in silmet lationem adductam:quia perfectio amo. tis sumi iut ex oldine de in itinseca habitudine ad
objectum : Ergo quo persectias etli tale obiectum eo persectior erit amor in ratione amoris
104쪽
subindeque in ratione voluntarii, quam ellentialiter amor includit.
Pri batur secunda eon eluso ratione fundamentat . ea propi a latione voluntati desum pta. Cum voluti latium sit id quod procedit a principio intcinseco cum cognitione snis. im in possibile ei voluntatium liberum in Deo erce. deae tie cestirium in talione voli illatii. nisi ex cedat illud in hoe quod est esse ab intrinse eo cum cognitione: sed omnino absurdum est diiscere pio luctionem creaturatum in Deci esse magis ab intrinseco, aut ex pei sectiori cognitione . quam Spiti a sancti processLinem. qiae est
omnino necess. iii: Etilo absurdum es oi etes in Deo volu utarium liberum excetiere δε a. tium in ratione volui tacit. xa Hae laticinea probiiii. tion tu i in Deo. sed etiam in nx uta lationali creata . actas i iecessarios ex perfectione euenitio iis, e .le magis voluntarios. qui mactus libet oue: ru nqvia in mea
tuta rationali libertas ct nece Ita x surit originatae R exemplaiae a libertate de necessi ate divina; unde loquelidum est de voluntatio libero se necessatio creaturae lationalis . seut de actibus libem de necelsariis voluntatis divinae , set vita tamen proportione : Tum etiam quit dilectio patriae est major in latione amotis , q iam amor
viae; adeoque i. ratione voluntarii, q Iae in amo ra essentialiter includit ar: Tu ndemque quia amor patria est magis ab intimieco, quam amor viae; cum chilitas pati laeto o conatu fetatur in Deum; de ex perfect oti etiam eo nitione procedit, eum di manet a visione beatulea, quae est pei sect Gm eognitio ultimi finis. Respondet vatqueet ubi si pia . persectionem voluuiarii non peti ex perfectione eululeamq; cognitionis. sed solu a ex perfectione illius cois nitionis quae est radix voluntatii : haec autem inquit est cognitio indisserens, seu apprehens dens obiectam sub indissidientia boni & mali. sedeon ita: D Thomas hie ait. a. loquens de 6 cognitione quae est radi et pet secti . luntarii, quam cognitiarumpit sectam Meat, ait illam esse, amularum apprehendι tu, i sq. . sis. sed etiam Inoscitur rutis is proportio his mos a/umaris ad ilis iram usum sed hae cognitio abstrahit ab ind sse rentia.ut patent quia tam bene cognitio nece. G-ria attingit pio portionem filiis ad media . de me. dicitum adfinem . quam eognitio indifferens: Erebi falsii vest luod cognitio.que est radix petatici Vol istarii fit solum illa quae applehendit obiectu in sub ina detentia boni de mali., coniiciu i ur: i inanium requirit ut eognitio ad volunta ium. tituantuin tollit ignotantiamque eausat nivolui. ta: ium: Atqui ignorantia non causa tui put dis aut udisserentiae,sed per d. sectum eognitionis: Ergo ad lationem petractionis vel imperfectionis voluntarii. non est alia tendenda ullo modo ratio idissetentiae. vel deinterminationi a ea parte intellectus, sedi alio coetiitionis vel ignotantiae.
eniti deliberatione .est liberuire Elgo volanta rium pei sectum, in sententia D. Inomae iii dein quod libetiam : Elgo non repetitur aci actu hus necessa sua. LM Confirmatis e primλ. s Docttit in eo det m. c. leuio in resp. ad 3. doe et quod laus εν νιιροι inmιonsequantur actu a νεlumariam .hisiarum ρον α' rati amm valantar r Sed laus de vitupea tum Atia sequunt ut nisi ad acto, liberos, qui e mi nece lissaraci agit, vel agitur . nullam meielut lauiam aut vitupetium Elgo idem quod prius. Confit matut amplicia: l u em saucius Doctot interdum assetit actus notionales in Deo non esse volunta. ios quia iieeestita, lunt: Ergo catios voluntarii non seperitur in actibus nece laciis. Respondeo ptimii in locum Divi Thomae, quem Vasqueetes Lotea tanquam expletium in tui favorem magnificant, varias habere explicationes,quas refert ii de photisos hic disputat. 78. fragm. s. Verior&eonformior textui est illa,quae asserit s. Doctorem pei haee vel hu: Peistiam ιο I usionem vi. siqvium solanianum sciandῶ- ναιο-nιm persectam .es lentiat in volvat a Diptii iactitationem uolui sie exponera; hae enim adpellectam cognitionem consequit ut de petilia ui dis fert a voluntatio imperfecto, quoia in paelis, a mentibus,& beatis leperitur: in teli quia autem
verbis qiuando lubdit: ρνοι sititiei an νιin a mpoto qu. dirib νam si solum ponit exem in plum quoddam voluntatii petiecti, in eo quod nobis notius est. scilicet in actu libero; ex quo non licet in se ite non dati voluntatium pei e ctum sine libertate : seut ii quis dicat, animal distinguit ut a planta in eo quod se luit, quem admodum videmus homine aientile ι inde non lieet eollige te . quid solum hominea senuant,
Ad primam confirmationem dieendita est,
quod latia &vituperium sequunt ut voluntarium perrectam, sed non omne e est enim hae proprietas sicut propitum seeundo modo , quod eonvenit soli sed non omni.
Addo. quod licet in amo te beati seo,& aliis
actibus ex perfectione cognitionis necessat iis, non inveniatur laus fot malit et . bene tamen eam menter . quia invenit ut aliquid altius laude, scilicet gloria . quae eii laus in praema O. de consummatio omnis laudititieut etiam De ui est dignus omni laude ptoptet gloriam suam , quam tamen habet necessariis , de propter amoremqu4l ea uat. e quo Spiritus sanctus procedit. Ad securida n eoil metuationem respondeo, quod quando D. Thomas ait actua notionales in Deo non esse perfecte voluntarios . vel loquit ut de genetatione Filii, quae non est volu tatia formaltiei cum pilius non plocedat a voinluntate sed ab intellectu sed tantum eo tit cimi tanter,quia Patet vult te geoei ate, di in tali generatione sibi eomplacet .ut ipseni et sanctus Do/ctot explieat i .pat te quaest. r .ait. r. vel sumit voluntatium pii, libero in hoe enim dilimgulis tui generatio adoptiva a naturali. quda pinnatit voluntarie seu libete, stemm ueriti eram &gratuitam si aliae largitione, i ix a illud Jacobi Is
aia cras primo contra istam eonesusso.
nicationem e pio ptet quo u li . ius de alii 5 s. Patrea dicutit Filium non voluntate, ted Datia a procedere.
105쪽
DE . VOLUNTARIO ET IN VOLUNTARIO
L Oblities heundis: Modas operandi libete est Aper citor modo operandi nee eslatici. Ergo in modo operandi libere. perlactior talio voluntatii tepetiti debet. Consequentia videtur bo-Dix, Antecedens probatur 'ilia modus operandi libete eon venit natutae lationali Meundum gradum persectionis, quem habet super irrationa lem; modus vero opetandi necessatis .est com-munis ipsi naturae ratio nas eum inferioribus tia
, Respondeo distinguendo Anteeedeni : Est
persectior modo ope tandi nece miro , qui sequitur eognitionem impei sectam. concedo A n- tecedens:modd operandineeessatio eae petiae a Cognitione, nego Antecedens. Ad Probationem sdico. qu8diicut modus operandi libere est pro-plius naturae laticinalis.quatenua excedit omnes alias naturas infeliores ; ita & modus Opetandine fiatio sequens persectam cognitionem, ut patet in amore beatifieo e ille enim convenit creaturae intellectuali, prout omnes alias naturas inlariotes excedit.
a 4 Obι scies tertio: voluntatium liberum est ma. gis ab intrinseeo & er pei sectiori cognitione
linis,quam voluntarium necessarium: Ergo vo- luntatium libet um excedit necessatium in ratio.
Ne voluntatii. Consequentia patet ex supra dictis, Antecedens probatur primo quoad ptia
ARTICULUS III. V rtim ut omisso, o es Ain ex ιnseturin,
ον Moti ix ast diei solet ad omissionem aqvoluntatiam requiri haec tria, posse. teneti.& non facere. Et quamvis de primo de tertio nulla sit contrωveis a. de secundo tamen non est ita certum & exploratum r aliqui enam existimant tam omissionem,quam effectum ex illa i quuium, esse voluntatia. litat nullum si piae ceptum, vel obligatio ponendi actum Omissum.
ita Salas hie disp. i. seci. ma. . Alii. ut Martiis Dea, Alvarer,&Joannes 45.Thoma distinguunt in tei omissionem 3e essectum. & hune fatentui non Ie voluntarium inda tecte, quando non est obligatio ponendi actum omisiam a de ipsa vero citiustione id negant. Alii cum Cajeiano de
Conrado contendunt praeceptum seu obligaritionem ad utrumque reqviri,ide stultam ominso , quam essectus ex alta sequutus censeantur voluntatia. Aliqui randem volentes ad concor
mam partem: uia voluntas libet E agens magi, 'R P dita a lenientias tedia; re die uni deia movet seipsam.quam eum necessatio agit , nam si ' η' θνMonem ponendi actum, tequi.
inclinatio natutalis est ab Authore natulae umpressa ; libera autem a voluntate in seipsa Omnino produeii ut: Ergo voluntarium liberum est
magia a brattinseco, quam voluntarium necessarium. Probat ut etiam idem Anteeedens quo ad secundam partem Quia cognitio concurrena
ad actum liberum, noti solum proponit objectum , sed etiam insuit in Opetationem ipsam; cum enim sit delibetatio talionis . cle liberat de ipsa operatione, ae proinde insuit in illami quod non facit cognitio requis ta ad actum n M ssarium: Ergo voluntati uin libeium est magis
ex cognitione sinis.quam necessatium.
Respondeo negando Antecedens. Ad proba. Diionem pii mae pallis dico, voluntatem non m gis movere seipsam ad actum liberum,quam ad per se necessatium : imo magis se movet ad petu necessatium, ut patet in amore Dei in patria, ad quem volutitas se movet totis suis vitibus. quod non ita praestat in amore libeto, quem
elicit in via.Nee obstat quod inclinatio naturalis si ab Authore naturae impressa : nam ut ait D. Thonias hic art. ι .ad i. Livia de ratione palantavi rusu quod primipιum sis sis intra: non tamen est contra ratianem MLηιὰνιι, quod causetur vel mastatvr ab exteνιον princisus quia non Ur de ratione volunta-
Ad probationem se eundae partis. nego quod in actu necessatio sit iudieium solum de bonitate obiecti . non veto de ipsa operatione voluntatis: nam per visionem beatis eam v.g. non solum in anitistitui sumnis bonitas ex parte obiecti ut amabilis, sed etiam ipsum eret citium actus amandi ita repraesentat ut bonum & eon veniens, quod etsi mo ab illo non potest apprehendi ut appetibiisse Elgo judietum practicum quod solmai ut ex visione beatifica, non solum judicat de bonitate obiecti, sed etiam de eo n- venientia Ius, non minusqtiam judicium pla-cts cum quod regulat actus liberos. sequutuasnt volun taria moraliter seu eulpabiliter quia non est culpa uis sit ita a tessio piaecepti seu legis ; ab aulam nane lex inti ne racvias, ni dicitur ad Romanos 4. nan vero ut sint voluntatia physie ἡ& ineus pabilitet: ad hoc enim lex aut praee pium indissetentet te habent.
SUrso No primo: Aliquid posse diei volun
latium dupliciter , scilicet in potentia.& in actu: ut dicat ut voluntatium in potentia. meieipsum esse in potestate voluntatis, tanquam in causa quael, abeat facultatem ad ipsum'; quo pacto ambulatio homini sedenti dici potes voluntaria, quia in potestate ipsus voluntatis eo nistinetur ut uero aliquid sit voluntarium in actu. tequitit ut insuper quod alia facultas voluntatis si aliquo modo tedacta in actum, seu habeat aliquam causalitatem respectu ipsus. Ratio via triusque est, quia voluntatium importat habitu dinem ad voluntarem ut ad causam ; Elgo ut sit voluntatium in potentia. sufficit quod voluntas habeat potestatem in ipsum ἔ ut autem si v E luntatium in actu . necessaria est aliqua causaliatas voluntatis respectu illius. Suppono se eundd, voluntatium in actu ad hue esse duplex,unum duectum.&aliud inditeiactum. Dilectum est illud quod procedit i voluntate pet vetum N positivum influxum , sive
immediatὸ sve mediat i unde est aliquis actus 4 voluntate elicitus, vel ab ea im petatus in dii eis ctum est illud quod non procedit quidem a voia luntate .sed tamen ei imputatur, quia connexio
nem habet eum aliquo ab ipsa directὸ volito; &
hoe vocatur etia in νι laniarium interpretatarum.
Suppono tertii, requiri necessari δ ad quod . cumque voluntatium quod objectum si cogni
106쪽
communiter dicitur,nihil νalitvinqvia pracvmιu. unde ut omissio & effectus illam eonsequens, snt voluntaria,debet omittera advellere,aded que s quis absque ulla eognitione seu praevisone missae, audiendae somno se dederit, ratione cujus missam non audiat, non censebitur illa omissio voluntatia, sed ex mera oblivione pro cessile dicetur. Hae sunt eerta de indubitata apud Theologos. sed diffieultas & eontrove sa est,an praeter ad vellentiam requiratur ins pet debitum seu obligatio ponendi actum qui omittitur.adhoe ut ipsa omissio & effectus ex illa sequens, sint voluntatia in actu: nam ultum que esse voluntarium in potentia. ante omne B Praeceptum . extia dubium de 'controversiam .st.
quens , lint voluntaria. requititur debi-τ leo igitur Ut omissio. quens , snt voluntaseu obligatio ponendi actum qui omit
Probatur primo ea D.Thoma hie ait 3. ubis utramqse patiem nostis conclusionis satis aluntate,& reduet in ipsam ut in causam, nou se lum pertinet ad imputabilitatem sed etiam ad ipsam rationem voluntarii: Ergo ad talemtionem voluntarii requirit D. Thomas obligavitionem & debitum. Praeterea s. Doctor in praesenti silam agitta voluntatio in communi, abstrahendo ratione boni;de hoe enim infit actutus est qu. rg. Ergo ejus resolutio de voluntatio in esse physeo,cioci vero inesse morali, debet procedere. Probatut ieeundo eonesusio ratione sanda. 3mentesi, & smul praeeipuum Adversariorum sundamentum convellitur.ut aliqua omisso fit voluntaria indire debet contineti virtualiterio aliqua actione ineompossibili eum ea quae o
mittitur, tanquam in causa: v. .ut omissio Missis censeatur voluntaria indilectὰ & interpretatiη debet contineri virtualiter & tanquam in eausa in volitione si ii, vel ludi eo tempore quo ee lebratur missa: At secluso praeceptia, virtualitet in ea non continetur: Ergo illo remoto non est voluntaria, etiam in direct &interpretatis . Major continet praecipuum fundamentum Adiaversariorum; ideh enim volunt omissionem Misissae v. g. in die in quo non est obligatio illam amdiendi. esse inditecte seu interpretatiπε voluntariam , quia voluntas Omittendi seu non auisnetlλ docet. Nam primo loquens de effecta D dienda millam,in actu ineompossibili, qui remis
ex omissione sequuto: se ait: Sciendum quod uans ιν id quodsequitur ad desectam actiora, redacitur sicut in causam in agres, ex eo qaad non agit, sta solam tam eam potest o tetulina Et affert exemplum illius eui non esset commissa navia gubernatior lieet enim ille prospiciat, quod si non gubernet navim, submergetur Dili tamen non imputa tui navia submersio, quia non tenetur eam M. bernate. Postea veth loquens de ipsa omissione subdit ; Quia igitur paluηια νοlenda se agendo paledimpedire hac qua nan Ut pelle o Banagere, ET ALI. QuANDO DEBET, id a non peltio nonagera impu-
rarti quas ab ilia existens., i Duplex solutio solet huic loco adhiberi i pii. D ma est, qudd D. Thomas loquitur non de ipsi omissione in se,sed de esiectu sequuto ad illam: secunda veth, quδd loquitur de omissione inis quantum culpabili, non ut voluntaria est piae. Eia. Utraque tamen insuffciens est 1 Prima quidem . quia licet s. Doctor initio articuli de ipso effectu ad omissionem subsequuto loquatur, postea tamen loquitur de ipsa omissione in se
considerata, ut patet ex vel bia ultimo relatis.
Addo quod D.Thomas in hoc articulo inquirit. utrum voluntarium possit esse absq; omni actu re te spondet posse esse. suppostis illis 3uabus
pote Missae exercetur, puta studio, victuali lex re interpretati vh eontinetur. Palet etiam eadem
Majot ex dictis in secunda suppositione: volunatarium enim indirectum est illud quod non
proeedit dite eui voluntate, habet inmen eum aliquo directε ab ipsi volito eonnexionem:ENgo ut aliqua omissio in directe de interpretati τὸ si voluntatia,debet vii tua liter contineti in aliis qua actione directὸ volita,& eum ea quae omitistitui inecim possibili Minor autem, in qua est disseestas.se osten ditur. Hoc inter negationem & privationem reis petitur diserimen, quδd negatio nullum habet fungamentum benE tamen pravatio;unde pii in vatio in alio ut in eausa potest contineti non tammen puta carentia vel negatior At se eluso prae cepto audiendi missam ejus omissio non habet rationem privationis, sed tantum purae eare
tiae,&negationis: Ergo illo Iemoto.ea non eo tinetur vitiualiter. de tanquam in causa in aeti
studendi vel ludendi, qui tempore Missae exet te tui , sed hujulmodi actio mete indifferenterdi eo neomitanter se habet in ordine ad illimi& sie manet illa omissio permissa, sed non voluntatia ι scut peccata hominum sunt permissa a Deo, sed illi non voluntatia,quia non tenetur ea impedire, nee auxilia efficacia ad ea conditionibui, quod stilicti voluntas possit Ec E vitanda praestare, ut anfra latius exponemus. debeat: cum ergo voluntatium quod potest esse Major de Consequentia patenti Minot autem f. Nam sient in physeia, quando filia
abique omni actu, si duplex, scilicit omissio, di esse 2uod illam sequeti, i s de solo essectuloqueretur, diminute omnino procederet, relinquens unam& principaliotem patiem difficultatis quae est de ipsa omissione, ratione euius effectus eth voluntarius. Seeunda veto solutio ex eo rejicitur, qud dD. Thomas non solum loqui tui de omissione ut imputabili, sed ut existente a voluntate, de prout teducitur ad ipsam ut causamiut patet ex prioribus vel bis e N. si re redacitur fiιut in cauissem in agras, sed tune saltim cum νοtUr o duit 1i &exposterioribus, cum dicit: Non miti O non age
rua forma est debita inesse subjecto, rationei spostionum, ejus catentia habet rationem privationis : quando vero non est illi debita, ejus eatentia solism est negatio r ita in morali-hua omissio actua habet rationem privationis, quando actus illi oppositus est debitus subie. tio ; quando veto non est illi debitus. rationem p uiae negationis de eatentiae r At se luso praeincepto, actus omissioni Oppostus non est debi. tus subjecto, ut patet i ejus enim debitum seu obligatio non aliunde provenit, qu malegaseu praecepto ad illum obligante : Eteo illo
107쪽
remotis omIsso Missae non habet rationem Aptivationis,sed ramum purae cate tiae & nega
4 Co': sim 1 tur: omissio lissae non potest ea u. si ii θ studio nis eausetur.vel ut privatio. vel ut negatio: At lecturo praecepto. acutio mod3 potest causali: Ergo illo secluto non pote si in stu
dio tanquam in causa virtualitet eontineri. Maiaior patet, Minor etiam quantam ad primam saltem evidens e st. Nam privatio est carentiao imae debitae inesse subjecto : secluso autem
praeeepto , non est debitum nee obligatio au. diendi Missam, Ergo illo non stante. omissio Missae non potest causat i studio tanquam pri- nuatio. Probatur veto quanthm ad secundam. Ut omissio in ratione negationis dieatut Vetd seri, debet prius non esse:Sed omissio Mulae in ratione simplicia negationis erat ante studium. im Aeum homo dormiebat : Ergo non eausaret a studio in latione negationis. Sicut ob eandemtationem forma quae de novo eommunieat ut materiae, non est causa negationis omn umalia tum formarum .sed tantum formae quae erat
in subjecto, vel ipsi debebatut latione disposi.
ticinum i quia negatio aliatum fot matum jam praesupponebatur in subjecto ante adventum formae. CConfirmatur amplius si studium quod tem pote Milla exercetur esset sussie iens ratio tedueendi in voluntatem tanquam in eausam omisi sonem Missae. de eiseet et illam in dilecte &interpretati v ξ voluntariam etiam seeluso ptreepto; eodem modo esset sussi eiens ad te lueendum in voluntatem omissiones omnium acti numineo inpossibilium cum actu studendi, de eiseeret omnes illas voluntatias& liberas: Sed hoe vigesut absurdum : Ergo de illud. sequela M aioris patet nam si praeceptum non est nece Gladium, non est major ratio unius quam alterius. Falsias etiam Minoris constat. quia innumetae se te sunt actiones incompossibiles eum stu. dio, ut peregrinati, furati, fornicati ludere.&e. D& se omissiones omnium illarum actionum elissent illi voluntatiae . de liberae in actu seeundo, haberetque metitum de demeritum erga omnes
illat: quod est absurdum. Nee ualet si di eas eum Joanne a s Thoma,
omissionem Mille teduci in voluntatem tanquam in ea usa m. non vel homissiones aliorum
actuum incompossibilium eum actu studendi, quia ille qui vacat studio, ad omissionem Missae
aduertit. non veto ad Omissionem omnium alio tum actuum eum studio incompossibilium. Non valet inquam : quia chm cognitio praecedens aeque se habeat ad volitionem de noliti nem ad actum & Omissionem, non potest secto Esopc 1pto iplam omi Isione tu in voluntatem tanquam in causam reducere , eamque effieete voluntatiam in actu. sed tantum in potentia. quatenus voluntas potest eam. vel actum ipsi Oppositum eligere, ut ex solutione argument tum patebit. Probatut teti id conclusor sine praecepto 3 cimi stio nee est bona, nec mala in exercitio: Ergo neque voluntati a. Consequentla patet: nam juxta docti inam D. Thomae, non datur voluntatium ind intens in individuo, de quo iusta qu.i 8.art. 9. Antecedens veto probatur exemisplo saepe adducto de omissione Missae: illa enim seeluso praecepto, nee videtur motaliter bona, neque mala:non quidem bona, quia omissio o-
petis boni. quod e agit sub ςonslio. non potest
esse bona saltem si fixi intuitu minoris boni, ut est ludus vel studium e nee etiam mala, quia non est contra praeceptum chira non detur, ut supponimus. Ergo sine praecepto omissio nece si bona nec mala.
Denique suaderi potest eoncluso speetaliter
quoad seeundam partem, & variis exemplis Ostendi. essectum qui sequitur omissionem non esse voluntarium.quando non adest praeeoptum seu obligatio eum impediendi. ln primis peciacata non lant Deo voluntaria, etiam physicρ, quia nimi tum litat possit ea impedite, de non impediat non tamen tenetur impedire, nee da iste auxilia emeaeia ad illa evitanda: Ergo ut eis ctus sequutus ex omissione sit voluntatius , re
quiritur obligatio illum impediendi.
Dices sortρ, peccata ideo non esse Deo voluntaria, quia ea consilio & ptaecepto impedit. Sed eonti i Licet Deus hoe modo peccata impediat, quia tamen potest magis adhuc ea impedite, auxilio nimirum ess caci. α 'non imis
pedit. ideo si posse de non facete sussiciat ad voluntarium, peccata Deo voluntatia erunt. Et vel As De ui teneretur auxilio effieaci impedite peccata. utique volunt alia illi solent, qirariis tu lucumque consilio vel ptaecepto ea impediret: Ergo non plopterea peccata Deo voluntaria non sunt, qraia praecepto vel eonflio ea imis pedit , sed quia non tenet ut esseae iter impedire; ut docet D Thomas insta qu. 9.art. .uhidi
cit quod Deus peccati causa etiam indilectὸ di ei non potest , tametti aliquibus non piaebeat auxilium, quod si praeberet, non peccarent: qiua hoc totum siit sicuntam orditi m siue svientia Viri cum ipsi si s nentia O justitia r unde nout uratures quod aliqua peccet, sititii causa piciaιι. Suut gubernarer non dimur causa submersona naris, ex hac quod nongubernas vir , nisi quanda subtrahit guberna tinem , patres O debem Iuli Eare. In ejusdem vetitatis eonfirmationem alia 3 exempla ex humanis ad duei possunt. Exiens quis v. g. ab Ecclesia, relinquit fores apertas ad invertens venturum fortasse furem , qui de revera venit. de surtum committit: hoc tamen tutium ipsi non imputatur ut voluntarium .nempe quia non tenebatur fores claudere : eontra veto id ipsum voluntatium e stet ostiatio, quia tenetur fores claudete de eustodite. Item cum quis Omittit praebere cibum indigenti, mota in desequuta non tribuit ut illi ut voluntaria, s non te netur subvenite, bene tamen si tenetur, juxta illud vulgatissimum Ambrosi dictum snon pari i
nempe elui tentem . cum id facere tenebatis
occidi licia est perinde te habui sti, ac si occidissea. Addo quod non soldm in omissione, sed et- 44 iam in ipsi actionibuti effectus per accidens sequuti non sunt voluntai ii nisi interveniat obligatio ad e vi laudo tales effectus:nt patet in muliere se deeentet iuxta statum si um ornante, ex quo ornatu sequitur amor in ordinatus in juvene illam eonspiciente; ipsa enim non tenetur hue omittere ornatum, sicut nee attenuare pulchritudinem naturalem, quae multo magis ineitati va est nec recludi domo, ut ab aliis non videaritur. Similiter qui urgente necessi a te petit mu tuum ab usu tatio , quena videt peccatutum in exigendis usuris; aut qui petit Sacramenta a Patocho, quem videt in peccato administraturum. N
108쪽
ter peccat, neuttique peceatum usuratii aut sacerdotis eensetur voluntatium,quia neuter illud vitare tenetur. sed uterque utitur jure luci. De
nique Confessatius de Medicus, vi exauditione eonfessionis, vel ex applicatione medicinae.
sentiunt natu talem carnis commotionem, non
tenent ut illa ministeria relinquere, quando ne isce statia sunt sed solum non consentite , quia hoe solum est in potestate voluntatis. 43 Dicta essectus illos ex omissione, vel ex actione politiva pet aecidens sequutos, non esse quidem voluntatios motaliter seu culpabiliter. quia non imputantur ad culpam. quando non est debitum seu obligatio illos impediendi; esse tamen voluntatios physce, quia ad hoeptatae .ptum seu obligatio indissetentet se habet. Sed contia: LicEt libetum physice possit re- 4 petiti sine libero motali, in eo qui non est eo minos per se istae libertatis, ut contingit inamentius,& pueris ante perfectum usum rationis: isti enim pilus deveniunt ad deliberationem de bono & malo physeo prout conveniens vel disicon veniens est subjecto, quam deveniant ad dea liberationem de bono & malo morali, prout est consonum vel dissonum tegulis morum: in iubjecto tamen petfecta rationis compote,non potest dati libertas phylica sine morali , nee per consequens omisso,& effectus ad illam consequens esse voluntatia physieE . nisi etiam sint voluntaria moralitet & culpabiliter. 4 3 Confirmatur. 5e magis explieatur:Sicut opus non potest non elle alti fietosum, si plocedat a subjecto tegulis artis subdito 3 ita non potest non esse voluntatium morale, quod procedit apri ne spio subjecto reguli, morum:Sed voluntas
operans ex advertentia pei sectae rationis, est
subiectum tegulis motum subditum: Ergo si seis mel ponit ut quod omissio,& effectus ex illa sequens, proeedant a voluntate perfectὸ libera, Non potest negari,quin sint motalitet & eulpabilitet voluntati a. Ex quo suffieienter impugnata manet ultima sententia, quae asserit debitum seu obligationem ponendi actum requiti, ut omisso de effectu, ex illa sequutus, sint voluntaria moralitet & eulpabilitet, non vetis ut sint voluntaria phrsice & inculpabilitet.
OBit c i a s primo: Quod est In potestate
voluntatis, voluntarium est i sed omisso missae. etiam si non si praeeeptum,est in potesta te voluntatis: Ergo est voluntaria. Minoi patet: quia in potestate hominis est audite sacrum in die protesio, vel illud non audite. Majot veto
probatur : Nam ut ait D. Thomas hie art. 3. in axis gumento, sed contra: Iaudiusvi domina fiumis duitur es. voluntarium: Sed domini sumus eius quod est in potestate voluntatis: Ergo illud quod est in potestate voluntatis, voluntatium est. s Consimatur: Qui omittit libete. Omittit voluntarie; voluntatium enim supponitur ad libarum. cum liberum aliquid a 3 dat lupta ipsum: Sed ille qui omittit audire factum diebus proinfestis, in quibus nulla est obligatio audiendi. li. heie Omittit &αquὸ libete . ae cum omittit illud audire in die festo, in quo utilet obligatio pracepti: Ergo voluntati omittit.
Ad objectionem te pondeo distinguenda ι
Majorem: Quod est in potestate voluntatis, Ooluntarium est. in potentia,eonee do in actu, ne M.Similiter eoneelia Minoti, distinguo Consequem:Ergo etiam si non si praeceptum, omissio est voluntatia : in potentia, concedo in actu,
Solutio patet ex dictis in prima suppositione:
duplex enim,ut ibidem diximus, datut voluntarium;unum in potentia, ad quod lassicit potentia seu iacultas ipsius voluntatis ι aliud in
actu. quod requirit aliquem influxum seu ca salitatem voluntatis pet quam ipsius saeuitas rea dueatur in actum: cum autem secluso praeceptisi nullus detur actus voluntatis, ad omissionem etia indirecte tet minatus, ut supra ostendimus, illo remoto. omisso est voluntatia solum in potentia, non vero in actu, de quo solum est eontroversa. Ad probationem in contrarium diacendum est, quod sicut voluntatium aliud est inpotentia aliud in altu, ita di domini u : primum habemus tespectu eorum quae non procedunt actu a voluntate, sed possunt procedere iseeu dum vero respectου eorum quae actu ab illa pi cedunt. Unde distinguenda est Minor:ejus quod est in potestate voluntatis domini sumus: in potentia .concedo: in a ctu. nego. Similiter ad eonsumationem distinguo Majotem : qui omittit libete in actu primo,omittit voluntariὸ in actu primo,concedo: voluntatiὸ in actu secundo,ne go. Idem ad Minorem, de Consequentiare. Eo
dem ergo modo ille qui omittit audire laetum diebus profestis, in quibus nulla est obligati a audiendi, omittit voluntatie, quo omittit libet :non omittit vetδ libete,nis in actu ptimo & inpotentia, s quidem libellas illa non est exercita: Ergo nec voluntati Φ.
Obsietes seeunddromissio est voluntaria in- Ἀγdite istj, quando est obligatio & praeceptum:
Ergo etiam cum non est praeceptum, voluntaria etit. Probatur Consequentia; quia praeceptum, 'cum sit quid extrinsecum, non reddit omissionem voluntariam aut volitam, imo potius quan tum est de se voluntatem avocat ab illa. Confirmatur: omissio ante praeeeptum est 48 voluntaria & libera: Ergo ut si voluntaria, non requiritur praeceptum.Consequentia patet. Antecedens probatur. praeceptum non dat ut nisi de actu voluntario & libero : Ergo antequam aliquis actus cadat sub praeeepto, debet esse vo luntatius,& liber,& pet consequens etiam ejus omissio ante praeceptum debet esse voluntaria. Ad objectionem, conces13 Antecedente De- 4sgo Consequentiam : nam quando est praece pium. omisso induit rationem privationis, atque adeo continetur in actu in eo repossibili tanquam inrausa, v. g. omisso Missae in studio aut ludo unde eum voluntas dilectε tetminai ut ad talem actum,indi tecth & virtualiter termisnat ut ad omissionem quando vero non est praeceptum omisso est pura negatio et & se non eontinetur in actu ineompossibili,tanquam in ea usai atque adeonis actu dilect5st volita de quo non disputamus in praesenti) non potest esse actu volita, nee actu voluntaria, ut in prima probatione conclusionis fuse expedimus.' Ad probationem in conitatium dicendum est,
quhd licet praeceptum sit quid extrinsecum. 8c
voluntatem avocet ab Omissione, est tame eonis
ditio & causa. ob quam omissio ad voluntatem omittentis perse& moraliter pettineat i unde scut
109쪽
scut lie eptrieptum quantum est de te, avoeet Α non sequitur per se ex influxu anImae, sed peri a C. n accidens ex vitio tibias Deus etiam licit causet maletiale peccati, non tamen ea usat elus malitiam N deformitatem ; quia non vult nec causat illud malatiale. ut ex illo sequitur deformitas sed solum ut habet talionem actusti eniisereati & partieipati. Idem ergo cum pi oportio ne dicendum est in Hoposito. ille enim qui nullo stante praecepto vult actionem ineompossibilem cum auditione Missie, puta studium , tu dum,piscationem,uenationem &c. non vult illam formalit et ut causam omissionis Missa, de prout ex illa talis omistio sequitur sed solum ut laterialite i& concomitanter ad illam se habet: voluntatem a peccato ; si tamen non est praece-ltum, ornillio peccatum non est; ita nec est voia untaria sine praecepto Se obligatione. Ad consimationem te sponde tu quod omisso ante praeceptum supponitur voluntaria de libeta in potentia, non vero in actu. Ad probationem in conitatium similitet di eo, praeceptum esse de actu vel de omillione voluntatia.& libera in potentiai& in actu primo, hoe est, quae pollunt libete exeiceti, licque praeceptum omisssionern liberam de voluntariam supponere: veis runtamen ut omissio in actu se eundo de in exercitio sit in ξitecte voluntati a & libera, necessaria
tiouem purae negationis. aderaque non contine, tui mactu incompossibili cum eo qui omittitur, tanquam in causa.
Dices. Omisso potest esse dilectε voluntaria
absque praeeepto M obligatione, ut patet cum quis in diebus proseliis habet expressam voluntatem non audiendi Missanx. Ergo etiam pote. tit esse in dilecte voluntaria, absque ullo praecepto 3c obligatione i non enim est major ratio unius quam alterius. Sed nego consequentiam Se paritatem: Ratio autem discriminis est , quia quando omissio est directe voluntatia, in illam per se tenclit actus nem purae negationis I ae proinde in nullo tanquam in causa proprie continetur e tum etiam.
quia alias ille non solum in dilecte de interpretative vellet omissionem Missaea edetiam omisissonem omnium aliorum actuum cum studio vel ludo ineoinpossibilium.quod absurdum est, ut supta a notavimus. Unde non est sinite do eo qui Breviarium projicit in mare, vel qui emi tit sagittam sne sum cienti diligentia quia cum in tali subiecto sit debitum recitandi CScium. vel adhibendi sum eientem distilentiam antein quam mittat sagittam, alia Breviarii projectio. vel sagittae emisso , non est tantum voluntaria voLintatis; ae proinde etiamsi nulla sit obliga- in absolute, scut studium mpediens auditionem
so. per se ad voluntatem sinectat: At vero quando est in directἡ voluntaria , cum in illim per se non tendat voluntatis actus, sed tantum ta-trone causae debet aliunde habere per se connexionem cum voluntate,ad illamque, ut ad Gu-
sana petie spectate; quod non habet ni statione obligationis praecepti ut patet ex supra dictis.s 2 Objietes teti id Qusti et cunulue aliquis vult aliquam eausam , vult etiam in directe de interpretative ea quae ex illa necellatio sequuntur: Sed omissio Missae neeellai i4 sequitur ex actionei necim possibili eum ejus auditione . puta ex studio, ludo. piseatione. aut venatione: Ergo qui vult directe hujusmodi actiones exercere, tempore quo eelebrat ut Missa. in dilecte dc interpretative vult eius omissionem quamvis tunc nullast obligatio praecepti. Minor patet, Major probatur.Qui vult antecedens, necessario vult consequens quod necessari 1 insettur ex illo, maxime si piaeuideatui fututum, ut modo ponimus. E hoe patet tum in paturalibus; qui enim v. g. est causa dilecta genetationis. est eausa quoque in dilecta corruptionis consecutae ad illam: tum etiam in moralibus nam qui est causa emissionis
sagittae sine sustieienti diligentia , est in directheausa homicidii ludi secuti;& smilitet sacerdos
qui linteum Brevisitum,quod habet prae manibus voluntarie proiicit in mare. interpretative
5e indilectὸ vult non recitate Ostietum. s 3 Respondeo quod quando aliquis vult aliqua
causam, formaliter quatenus causa est. Ac prout ea illa sequitu testectus eensetur quidem via tua. litet & interpretati vὸ velle talem essectum: secus tamen si non vult illam eausam, formalitat quatenus causam. Patet hoc variis exemplis: licet elatinartifex si causa stati ae,& huic eonveniat motus deorsum talis tamen motus non diei tui esse ab artisee ut a causa. quia non conve nil statue ut ab alii fice est sed solum materi aliis ter. quia videlicet est materia gravis. item etsi
anima causet motum tibiae curvae, non
tamen eius Obliquitatem de defectum ; quia ille Tom. ITI. Millae quando non est praeceptum audiendi. sed de volu utaria ut causa omissionis. vel occisionis sequentis. Ex quo patet ad probationem Majo-tis,quae potest hoc modo distingui: Qui vult antecedens, quatenus est caula coissequentia, vult etiam consequens.concedo:qui vult an tecedens absolute.vult etiam consequens. Nego.
Quaeiunt lite aliqui, an possit da ii omissio
culpatis lis absque omni actu qui lit causa vel odia easio illiu ὸ Sed quia haec difficultas etiam per tractati solet infra qu. I l. ait. s. ubi s. Doctor quaerit utrum in quolibet peccato si aliquis actus.ad hunc iocum eam reiicimus.
cedentibus iationem voluntarii, omnesque
conditiones ad illud requisitas exposuit, atticulo quarto,&lequentibus agit de in voluntatio . 3c de eausis ejus; quae possunt esse quatuor, scilicet violentia. metus coneupiscentia, seu passio vehemens, de ignotantia: licut enim voluntatium, caulatur ex duplici ptincipio ,sciliceti x appetitu operante.qui est principium intrinsecum , de ex cognitione diligenteuia oportet quod oppositum ejus, scilicet in voluntatium , causetur exopi stis principiis, de proveniat vel ex eo quis d operatio est 4 principio exit inseco . ut contingit in his quae ex violentia aut metis sunt i aut quia tollit ut, vel ligatur , aut turbatur cognitio, se ut si pet ignorantiam aut passo nem. De his ergo quatuor causis in voluntatii brevitet hie est agendum incipiendo a violentia , seu coactione, quae prima & praecipua est.
110쪽
N Mor A, nuti primλ. violentum sie a philo.
sophiseommunitet definiti: νi.limum o uiui uolo a vulpia ιxινιψtia , passura costr nurim.Quae ultima via ba non aliam negati v E sunt intelligenda quas sustietat lubiectum eui vis i fertur, non e perari motui violento ; sed etiam posti vE & eonitatie, ita ut passum positi v Erenitatur,&agenti exitinsecores stat: alioquin infuso habituum de dono tum supernaturalium esset violenta; quia passiam, se ille et anima, non confert vim ad talem insutionem, sed mete negativὸ se habet in te eipiendo ι tecipit enim illa gper solam potentiam obedientialem , quae est
meta non repugnantia .Hoc etiam satis explimit nomen violen ti nam violentum idem est, ae viillatum: quando autem nulla est te iistentia passi, nulla fit vis ut inseratur einebis: Ergo tune nulla est violentia. Porto aliqui putant illud esse violentum. quod est contra intrinsecam inclinatione primcipii activi r Tum quia existimant principium
mei e passivum,v.g. materiam, propria 3e in ii-gore non esse natutam , de consequenter nihil esse illi violentum lice t videatur illi contratiari, quia non est contra naturam Tum etiam quia si ad rationem violenti sussieeret esse contra meli.
tum habet ad formas. Ex quo patet telponso
ad ptimum fundamentum oppostae sententiae. Ad secundum vero,nego sequi illa ab suida ex nostra sententia: nam potentia passiva dia phialest di,juncti vh ad lucem vel ad tenebras;& ma. teria prima habet potentiam passivam indisse arentem ad omnea formas, unde naturalitet sunt in daaphano tam lux quam eius privatio, de iamateria prima aquae tam sotma cum privatione igni quam scit ma ignis eum ptivatione aquae. Sub si stentia etiam verbi Divini non est violenter in humanitate Clitisti. scut nec modus perseitati in accidentibus Euchatistieis, ob duplicerationem. Primis quia. ut insta ostendemus, nes. lacteatura, absolutὸ & simplicitet loquendo, potest pati violentiam a Deo, natutaliter vella pernaturaliter operante. Seeundo, quia tunc solum violetatur potentia acti va vel passiva quad. do non ieeipit quod sibi natu talitet debetur,sea in quod naturaliter tendit,nee in ipso, nec in alio in quo illud sit emine niet: si enim idem quod appotit,recipiat subes epetfectio ti & emine liori, non violentat ut ted perficitur: unde cum personalitas diuina eminentet contineat huma. nam,& modus quo Deus supplet in accident, bus Euch Histiae in sonem subjecti, tiibuat illis totum quod subiectum debebat tribuete; humanitas Christi. de accidentia Euthalastica non subsistunt vel exiliunt violenter, sed tan- nationem plineipii passivi. tenebrae dici possent c tum praeternaturali tetia ut supernaturaliter.
violentae aeti, se ut de materiae aqur solata substantialis quam modo habet i quia tenebiae sunt contra potentiam naturalem passivam , quam habet aec ad lumen , & una fotma substantialis est eo nita potentiam di inclinationem natura lem quam habet matera ad aliam Mimam. Item humanitas Christi. eum habeat naturalem inclinationem passivam ad propriam personalitatem.sub pelsonalitate vel bi Divini violenter existeret: sicut& aeeidentia in Eucharistia. iubmodo perieitatis, quω Deus supplet inhaesonem illotum in subjecto. Ae denique cum in coelo sit potentia passiva ad motum, motus illi esset na. Diu talis, de quies violentae quoA tamen non est dieendum . quia nullum violentum est perpetuum , coeli autem post diem iudieii perpetuo quiescent. ita Vaetque et hie disp. as . cap. 3. Nihilominus tamen dicendum est, quod ut aliquid si violentum , susticit quod sit contra naturalem inclinationem subjecti, sive talia inclinatio si activa. sive passiva: seut 4 eontrario, ad hoe ut aliquid sit naturale , sussieit quod sit eo niat me inclinationi naturali subjecti, si ve ia-lii inclinatio si activa. sive passiva. Ita expresse
docet D. Thomas hae art. . . ad a. ubi asse ire vici- lentum motum esse.pianda β conira imni is
Ad aliud quod subjungitur, dicatui motum
caeli non esse violentum, sed naturalem, ob rationem in si nua tam , nempe quia in caelo est potentia passi va ad talem motu. Nee obstat, quod etiam quies est naturalis coelo: nam sevi ex eo quod matella pii ma dieit potentiam ad plures formas,omnes illa naturaliter ei adveniunt i ita quia caelum ex propita natura inclinatur ut mo
veat ut ab Intelligentia. de ad hoe quod cessante tali motu quiestat; utrumque est illi natu tale, dia
neutrum violentum,aut praeternaturale. Natandum secundo : haec quatuor nomina, uti sanum, pistratam.ιsactum,inroluntariam, quae
interdum confunduntur, inter se differte secum dum diversas formalitates quas exprimunt. Necessarium enim dicitur ptout opponitur contingenti seu indistenti, de importat determinationem ad unum, exeludendo facultatem ad oppositum. violentum includit quidem eande necessita tem de determinationem, ex parte eius
qui patitur violentiam,sed addit septa necessa rium,quod sit a principio exitioseeo ; quia aptincipio ptoptio & inti inseco nihil violent tur,cum tamen possit aliquid fieti necessatio. de tamen esse a plincipio intrinseco,ut patet in bivitis,& in motibus primὁ ptimis. Coactum fethchrationein pasipi; de alterationes ae generationes E idem est quod violentum; sed ptoptae loquendo
simplicium eorpotum, non esse violentas, sed natui ales, propto armaratim aptitassinem intratarem materia rit abrecti. Ratio etiam suffragatur: Nam materia, quae est prine ipium passi vum, natura est,ut docent Aristotele, & D.Thomas I. Physeteap. I. lect. I. de 1 ubi dividunt naturam in materiam , & fotis mam de totum eompositum: Ergo quod opponilut ejus inclinationi, contra naturam est. su deque vitilentum: v. g. si materia disposita ad iaca formam, impediatur ne obediat naturali agetiti an recipiendo illam , aut s posset materia ab omni forma spoliati, talis status denudationis esset ei violentus,quia inelinationem & appeti- eoactum solum opponitui spontaneo seu volun ιtatio. de ided solum inventi ut in cognoscentiis bus; violentum vel δ etiam in rebus inanimatis repetitur, ut cum lapis projicitur sut luto. lnvώ-luntatium interdum sumitur pro coactis aut
violentor sed tamen latius patet, quia potest contingete quod aliquid si involuntarium non solum ratione uiolentiae, seu quia est a piis pio
extrinseco, sed etiam ratione ignorantiae, vi ex
desectu eognitionis.ut insta patebit. His praemissis inquitim v, an voluntati possit ciitisetri a Deo vissentia seu eoactio 3 Quod potest triplicit ei intelligi : ptist h. an illi possit in serti violentia, quantum ad actus ab ea elicito,3