장음표시 사용
111쪽
seeundo, intum In cessatione ab actu possit vo . . luntas pati violentiam 3 Tettio. an possit pati violentiam saltem quantum ad actus a se impe ratos; qui sunt duplicis generis, quidam enim solum a voluntate imperantur. & ab alia potentia et sciuntur. ut visio, deambulatio.&e. Alii veto non solum sunt a voluntate imperati, sed etiam ab illa eliciti, ut cum voluntas per unum actum seipsam applicat ad eliciendum alium, v.g.cum e x intentione finis , impersi Helionem mediorum. In hoe ergo it ipliei sensu te solvenda est dissicultas propoli ta.
DIeo pti md i Pet nullam potentiam potest
inferti violentia voluntati in actu ah ea elicito. Ita D. Thomash;eat t. q.& I .p. qu. 82. aIt. I. de qu. 22.de verit at t. s. post Ansel: tium sibi ode libero arbitrio ea p. c. abi ait inritis nemo alis velle aliquid, quia non potist v ira ualem set LG1 Probatur ptim4 conclusior omnis actus elicitus a voluntate est essentialiter voluntarius: Ergo per nullam potentiam potest esse violentus aut coactus Coii sequentia patet, nani volun/ ctatium & violentum opponuntur. Antecedens piobaiul: Omnis actus elicitus a voluntate, essa prinei pici intrinseco cum cognitione, nam voluntas est principium intrinsecum . & sine cognitione praevia operati non potest: Elgo est voluntatius.
Plobat ut secundδ: violentum est illud quod
est contra inclinationem eius quiad dieitur violentiam pati: Sed omnis actus a voluntate eliciistus . est sectis dum ejus inclinationem, imo est qua dam ineli nato eius actualis;lichtenim non
semper inclinetur voluntas in objectum, sed aliquando illud ad vetiat ut & fugiat tamen ipsa nolitio seu actus aversonis, est quoddam pon. dus voluntatis ad fugiendum & refutandum Lobjectum,& se semper est ineli natio ex parte actus,tieet sit repugnantia erga objectum: El. go nullus actus a voluntate elicitus, potest esse
64 Q dam tamen in eo nitatium fieri possunt instanti: pii maesti voluntas potest necessitari
a Deo ut patet in amore beatifieo: Ergo de eoisgi. Probat ut Coi seqtientia : tum a patitate ta tionis : tum etiam quia uoluntas ex natura sua inclinata est ut libete operetur : Ergo eum ne iace stitat ut ei te ι aliquod oblectum , m vetur conita naturuem suam inclinationem ,& con sequenter infert ut ei violentia di coactio. Addo quod. non solum violentatur res quana Edo impeditui a proprio actu, sed etiam quando ab exti in se eo fit ut majori pondere tendat quilm
tendet et secundum propriam inclinationem; ut lapis non solum violentatur, quando detinet ut ne descendat, sed etiam quando deorsum iaci tui maj ii impetu quam expostulet ejus gravitas : At quando Deus necessitat voluntatem ad aliquem actum, maloti impetu tendit in illum, quam ejus ns ura expostuletr Ergo tune voluntas violentatur, seu cogitur. 6s Secunda instantia est: Dato quis d actus elici, tus a voluntate non sit . nee este possit eontra inclinationem actualem & elici iam voluntatis, non taloen repugnat esse contra in sinat onem ejus habitualem , seu plopetitionem innavium, tis.
ipsius,ut patet in peceato, quod est eonita naturalem homum inclinationem. ut docet s. Thomas intra qu. I .ait a. 5: tamen elacitui a
voluntate : se A ad violentiam lusticit quod
actus sit eo nita inclinationem habitualem, seu propenso neminuatam ipsus voluntatis: Ergo voluntas etiam in actu elicito potest pati xiolentiam. Tettia instantiar si ratio ad dum valetet,se. queretur quod nec antellectus . nec alia potentiae vitalea possent pati violentiam , quantum ad elicientiam svotum M tuum: Sed hoc dici neisquisiui insta patebit : Ergo&e. sequela probaisii tur: quia intellectio. & qualibet actio vitalis. necessatio debet esse a principio intrinseco. &eonsequentet fine repugnantia intellectus, de principii vitalis ; nam quod ab inti inseco ema nat,sine repugnantia emanat: Ergo si actus voluntatis non potest elici violent et, quia est a principio inti inseco inelinante Ac non repti gnante; similiter actus intellectui, vel alterius potentare vitalis,violentus esse non poterit. Quarta insantia : Deus potest voluntatem grinclinatam in aliquod objectum, per moti nem esiacem inclinate ad oppositum . de s stin ea odium petri v. g. ponete ejus amorem: . Ergo potest illi instite xiolentiam, etiam quantum ad actus elicitos.
Ad ptimam instantiam respondeo, conees o 68Αnteeedente . negando Consequentiam: quia non est idem voluntatem necessitati. & cogi, nam nece tritium non opponitur voluntatio, imo voluntatium abstra it a necessatio & libero. ut supra ostensum est: violentum veria, cum debeat esse a principio exirinsecti, e diametro opponitur voluntatio: unde sicEt volutitae maelieito possit a Deo necessitati, non ta medipotest ab ipso eo gi 1 ad ptimum enim sussicit quod sine indifferentia iudieii moveatur & etiaciat actus suos ; ad secundum vero requii tuequod moveatur di elietat a ctus a principio exin, i. inseco tum rei illentia initin leci i quod repugnat actus voluntatis, cum essentia litet si actus vitalia. Nactualis ejus inclinatio ut supra pondetatum est. Unde D. Thomas qu. 22. de verit. art. s. Duplex est missuri , altera coaer orno. altera natur alti m Mastanti e stitit lapis nia, statur ad .escinium daarbum natarati pand νe crini Matrem,o admosum in Iocum stipeν num mi uatur ex coatiune. Ex quo patet responso ad ptimam probationem Consequentiae . de ratio diseti minis quae interne cellati uiu & violentum seu coactum repeti.
Ad secundam nego quod operati necessatiost contra ine linationem voluntatis nam voluntas non nunus inelmata est ad Opeiandum n
cessatio, quando obiectum sine indisserentia propCnuui, quam ad ope iandum libete, quan do illi proponitur eum indisetentia, unde ne itum est violenium : se ut supta dicebamus, quod quia eo: tum est capax ab inuinseco motus & quietis . non est violentum et quod rem Veatur . nee erat illi violentam quod quiescat
post diem iudicii i vel si cur quia aer est capax
lucis & tenebratum, nec lux nec tenebia ei uiolenta sunt. Ad tertiam probationem nego Majotε: Nam quando lapia deseendit matuti impetu quam exapostulet eius grav)tas, talis motus non est ei violentus.ne qui naturalis. sed praeternatu talis: se ui fluxus & iussurus oceani, aut motus circuis
112쪽
est quia lie t sit a plineipso exitioseeo, non e sttamen eontra, sed praeter inclinationem pasti. Vel.qui equid sit de hoc, Respondeo secundo,
data Maloti,negando Minorem: ehm enim v Ω-luntas si appetitus rationalis, 3e sequat ut ductum de eognitionem rationis, ex natura sua in Melinata est ut majori ae vehementiori impetu seratur in oblectum quod illi non teptae lentatur ut indisserens, sed ut continens omnem ratio
nem boni,quam in aliud quod illi eum indisserentia proponitur & ut bonum aliquod finitum& particulate ei repra sentatur.
I Ad secundam instantiam nego Maiorem. Ad
arbitrio 'unium is ex evitam; unde viam Diui talem hamisa in Miud maret, nihilominis tamen hac
cujus probationem dieo, peceatum esse eontra B ita Omnipolemia Iacu, ut istud in quad mutatur νι-
naturalem hominis in elinationem , inadaequa4 iantarie patiι. tam de partialem, non tamen contra totalem de
adaequatam. Duplex enim distingui solet in voluntate inclinatio, una in ordine ad bonum honestum de rationi consonum, quod est Objectum ejus partiale Be in adaequatum i altera ad suum objectum adaequatum quod est bonum iue mmuni, prout abstrahiti vero vel apparenti. ab honesto vel delecta hili: Itaque actus peceati
est conita primam inclinationem non verra eon ita secundam: Cum enim nemo intendena malum operetur, ille qui peccat intendit & quartitiis Suanti disscaltas ιπι4 Iur.
D leo seeundhi si Deus voluntatem ad ope- 7
randum propensam, per subtractionem sui ea n curius, vel obiecti impeditet, ne in actum prorumperet; vel operationem jam incoeptam continuaret. non inferret illa violentiam, sed voluntas tune eonnatur liter quiesceret, &ab aliquod bonum saltem apparens de delectabile D Opelatione cessaret. Est contra Almainum, vag-
secundulti sensum i adeoque actus peccati nota
est vi oletii us led naturalis simplicitet ille/t postie diei seeundum quid violentus quatenus est con
ita inclinationem rectae rationis.
Ad tertiam instetitiam, distinguo Maiorem:
intellectu χ&potentiae vitales non possent pativi Olen iam in suis actibus , absolute de quoad sub tantiam consideratis, eoncedo Majorem rinfuis actibus respective lumptis, te prout dicunt ordinem ad voluntatem a qua imperantur, ne go Majorem, Eceoneessa Minori, nego Conseqquentiam. Intellectus ergo. 8e aliae potentiae via tales quae subsunt motioni voluntatis, possunt quem, Loteam , valentiam, di alios qui existimant voluntatem posse pati a Deo violentiam in cellatione ab actu : u.g. si Beato videnti
Deum, & in amorem ejus anhelanti, subtrahoret Deus con eurluin ad talem amorem , aut si voluntati praeventae cognitione congrua, de paratae ad consensum, Deus coneuisum ad conis
semiendum denegaret violentiam illi in seitet. Probatut conclusio ratione fundamentali: Causae infitiores non petunt ex natura sua ope. 7s rati. nisi stante motione de itis uxu causae superioris, cui per se subot di nantur in agendo: Et go sent naturaliter inclinantur ad agendam, considerati quantum ad elieientiam sucitura ri supposito influxu dc tacitu talis canis superio tisi
actuum duplieiter,und modo absolutὸ. de quoad substantiam actus qui elieituti alio modo te- specti vὸ ad voluntatem vel ad aliud principium interius il quo moventuti Si considerentur ptim 1 modo non possunt pati uiolentiam in actiis
bux a se elieitii: quia hoe ipso quod illi actus iunt vitales,a pti ne io intrinseco pio cedunt, δe se Implieat qu4dsint violenti; unde in hoe pati fi-
eantur cum actibus elicitis a voluntate : At vero secundδ modo potest pati violentiam non tam ipse intellectus qui movetur a voluntate, quam ipsa voluntas movens, quae ob aliquod impedimentum potest suo intento & impetio frustrari: quate actur imperati possunt esse parita natui aliter quiescunt.& sine ulla plane uiolentia aut resistentia ce stant ab operando si cauissa superior non inquat nec moveat: unde sevi natu tale & non violentum est, eestate lueem iciaete,cessante luminoi O. aut eoelum quiescere. cessante motu intelligentiae ; uel subtiacto divino eonent se ignem a combustione cessare. ut eontigit in fornace Babyloniear ita eonnaturi tale est voluntati, cessante concussu Dei, nocioperati, vel ab operatione jam itieepta desiis
stere. Consi matur: omnis erea tuta, ni docet s. Thomas a. contra Gentes ea p. 2I.&lib. 3. cap. 7 cico. habet se respectu Dei ut instrumentum tim naturales. paltim violenti, seu mixti ex na- g quoddam; quia seut instrumentum non potest
tu tali de violento; sunt enim naturales , quatenus procedunt a tuis potentiis,de violenti quate. nus interdum sunt contra inclinationem vo luntatis. Agnitimam, concesso Anteeedente, nego
Consequentiam: nam ut ait D. Thomas qu. Inde vetit ait. 8. us Humctimque voluntas immate Iur in aliqvid non auum cogi in il dr tus in ratra est.
ara quodprima atiserviuno secundanianeat:andi i liadoperari, nisi per actualem motionem causae principalis.ita neque aliqua eausa seeunda potest agere nis actualiter mota il ptima Sed cessante
motu causae principalis in instrumento.naturale est illi non operati: Ergo naturale est voluntati, Ee euilibet eausa secundae non C petati, cessante motione Dei. Iδem dieendum est .s subtrahatur objectum ψoluntati. aut ei non proponatur: leae c., i in volui et siet a poetitus rationalis. nam tutate est illi non ferti in ineognitum: Ergo te moto vel non eognito tibi ecto. non est violentum quod non operetur vel e esset ab actu, sed
113쪽
Dices:Impedite al. quam rem amotu, velo. A psis enim non potest este violentIa, sent nee inperatione, ad quam ex natura sua erat inclinata,
est ei inserte violentiam: Sed voluntas beati v. g. e th connaturalitet inclinata ad diligendum Deum a non min)t enim est illi naturale & ne- cellatium amare Deum. quam igni comburete,& lapidi descendete: Ergo seut inferre tui igni
violentia si impeditetur ne eombureret;& lapi-di,si impeditetur ne destenderet; ita di voluntati beati , si pet subtractionem divini concuts
impeditetur ne Deum diligeret , & ab amore beati fieo desistere eogetetur. Respondeo ptimo, distinguendo Majorem: Impedite aliquam tem d motu, ad quem ex na, putὸ elicitis. Et ratio est, quia ex eo voluntas cogi non potest in actu tantum elieito , quod talis actus sit quaedam inclinatio actualis voluti talia in suum objeetiim, ut antea de elaravimus: sed etiam actus smul elicitus & imperatus,est quaedam inclinatio actualis voluntatis in situm Objectum; necessatio enim tendit in lationem boni.
vera, vel apparentis: Ergo similiter te pugnat talem actum esse violentum.
Quod autem voluntas possit pati violentiam piquantum ad actus ab ea imperatos, de ab aliis potentiis inserioribus elicitos, manifestum est Si enim v. g.voluntas nollet videte, pollet quis tura sua erat inclinata, est ei in felle violentiam, a vi apelire oculos; vel si vellet videte, posset illors talis impeditio sat a causa particulati.cui conita nititur illa piopensio de inelinatio, nee dia:
s fiat a eaula uni vel sali. scilicet a Deo, nego; quia contra illum non nititur causa particularis, imopliis ad illum propendet, quam ad propriu πο- tum fle Opetationem. Si eut ergo si aliqua eausa pallieulatis faei atquod aqua ascendat. vel quod lapis non descendaeerit violentia; secus autem,s propter bonum univeis, ne sellieet detur va. euum. aleendat aqua de Aetineat ut lapis ; quia qualibet creatuta magis inclinat ut ad bonum generale universi, quam ad bonum particulare
M proprium: ita paliter si voluntas beati ab ali
vi es audete fle in hoe eatu chm aperirentur ocu li. illa visio non esset violenta potentia vi suae elicienti, utpote iuxta inclinationem illius ι esset tamen violenta voluntati impetanti, quia esset contia inclinationem elicitam ipsius. lmd etiam esset aliquo. modo violenta potentiae vi suae: quaelibet enim potentia habet duplicem inclina. tionem ; unam particularem ad suum actum ut ad proptium bonum de alteram univet salem, qua subiicit ut voluntati, quae eli inclinatio universalis tendens ad bonum totiui suppositi Aieee ergo vilio non esset tunc violetita potentiae visivae,secundulti partieularem ipsius inclinationem
qua causa particulati extranseo impediti posset esset latue a violenta ieeundum universalem: de
ab amore, inserte tui illi violentia; non autem si a Deo impeditet ut pet subit actionem concut-ssis; quia licet ad actum amotis sit neeessatio determinaca, multo latuen magis ad obediendum Deo ex propria natura ineli natur.
Respondeo secundo data Majoti. distinguendo Minorem volunta, beati est eonnatu talitet inclinata ad diligendum Deum. supposito divino eoncutsu. de aliis ad operandum ne eessariis, concesso Minotem: Remoto Dei eo neutia, de aliis a 4 agendum tequisitis. nego Minorem;cum
enim in elinatio voluntatis ad operandum si r x
depe ident i s a petioli. 8eptimi eau suboldi. V len Ium:Sed quicquid Deus operat ut me te aiu- ablolute violenta dici deberet.quia esset coulta praecipuam suppositi inclinationem.
Ex di ais eoiliges primo eo nita Vasque m.
Loicam, & alios, non solum volucitatem,
sed nee ullam etiam creatu tam polle pati vi lentiam a Deo. Quod enim est secundum inclia nationem praecipuam creatutae, non est illi , roianat i .absolute non tendit ad operationem , sed eun sui id pendentiis.&supposita Dei motione ecco leursu; unde illo subtracto naturale est voluntati non ope tari, ueut igni, si desit approxi
ia digialiri et uiditur. D leo tertio: Voluntas non potest e gἰ quantum ad actus quos imperat de simul elieit; bene tamen quantum ad actus . ab ea quidem Bimpetatos, sed ab aliis potentiis ei inseriotibus
elieitos. Ita D. Thomas hiu att. 4. in eorp. ubi ait: Duplex fu actus poluntatis, uuia quidem qui est ι-jtis immediate pilus ab Usa latius silicit νt . alius ax luntase imp raim. O mediante alia petentia exerci tit ambulare o loqui Quantum igitur ad a-
dita pol unt m imperium poluntatu ex quantur. Ubi
mine actus impetati se noti intellige te eos qui sui teliciti VP ab ipsa voluntate: nam litat etiam
illi possint impetati, sicut electio mediorum
iiii pei atur ab intentione finis tamen ut ad praesens attinet, cum clicitia comprehendunt ut Iiniara,est secundum praecipuam ipsus inclinatione: Ergo non est illi violentum . sed eonnaturale. Maior patet: non enim potest esse violentia. nisi sit telistentia ; nee est res stentia ubi est inclinatio. Minoi vero probatur: sicut quaelibet potentia,ut supra dieebamus, duplicem habet inelinationem , unam particularem ad suum actum ut ad proprium bonum ; de alteram unis versalem. qua subjiei tui voluntati, quae est inelinatio univei salis tendens ad bonum totius sup positi: vel etiam si aut in omnibus rebus reperi. tui duplex inclinatio naturalis, una quae coinpe tit illi, iuxta seum esse particulate, qua propendent in ptoprium ac eonveniens bonum .v.g.la pis per gravitatem in centrum i allela quae illis convenit in oldiue ad b um universi , cujus sunt partes, de pet quam magis propendent in bonum univeis, quam in ptoprium,qua te lieὲe grave ex propria inclinatione per gravitatem tendat deo tium , de leve pet levitatem sursum.
tamen ne de tui vacuum grave propriae gravita
tis oblitum a endit, de leve eontempta te vitate descendit: Ita etiam in qualibet re, piatet pro ptiam inclinationem , qua propendet in proptium de partieulate bonum, dat ut alia fotiioe ac potentior, per quam in id quod Deus vult in
ea aut de ea facete, tanta promptitudine ac proinpensione fertur ut illud ab soli ulla violenti praestet quamvis sit eo nita propriam inclinationem.
114쪽
Unde Sapientiae 1 c fie habe tuti axa at nula .ιin. tur iusti etiam sua νινtuiti abutis si crearuνaemm ι tisaἐtori disονum m. Quibus vel bis seti pluta de clarat . quod dum cieaturae a Deo moventur ad effectum aliquem qui videtur contra ineli nati nem propriae naturae, quas obliviscuntur huius-moga ine linationis, subiiciendo illam potentiae obedientiali , per quam Deo ad nutum inserinviunt. sicqne praedicta inclinatio in ordine ad resistentiae essectum est ibi veluti sub oblivione. de quasi non esset. Hine Augustinus lib. 26.eon tra Faustum,ait qu5d Deis, ινώιον o ιsndιtar omniam creaturarum,nihil raurea a turam fuit: id emmes ιuιqae naturale. quailiae facit a quo e i ou AM num p . motis, ctarda natara. Item Divus Thomas 3. eontra gentes cap. o O. vadiis rationi nus probat, ea quae Deus praeter naturae ordinem lacu , non esse ecinita naturam;idque declarat in fertia tamtione, exemplo terum coi potalium : Μ diis sin
83 Et quo patet vaetquem hic disput. 2 s. cap. 4. leviter de inconsiderat Edir ille . duplicem illam inclinationem. quam lupta in qualibet creti tuta agnovimus, unam qua propendet in proprium ac convaniens bonum, alteram qna ad bonum una vers. eusus est pars, & ad obediendum Deo.
a quo. ut ait Augustinus. est amna auravis. εια, O arti satura, connaturaliter inclinat ut, raua.
mum Philosopharamasse firmentam: patet, inquam, haec vetba vulgatia esse Theologi,& in Matina Divi Thomae pathm versati i cuius. Doctor, ITheologorum Scholasticorum Plineeps , locis eitatis. pluem hane inclinationem in qualibet croatula agnosca. Et ratio etiam sustragatur: Nam ut ait idem Doctor Angelicus I. p. qu. go. art. s. quod est altei ius , majorem habet ineliis nationem in id cuius est , quam in bonum pro ptium e sed qualibet ereatura est pars universῖ, de aliquid Dei: Ergo maiorem habet inclinatio. nem in bonum univelli & ad Obediendum Deo, quam ad bonum sibi Droprium & conveniens. Majotem declarat Dious Thomas exemplo manus,quet seipsam naturaliter exponit id ui ad consei vationem totius corporis; flevit tuo licivis, qui se exponit mollia perieulo . pro totius Ereipublieae consei vatione: Elgo naturaliter ma gis inclinatur pars in bonum totius, quam in bonum proprium. Confirmatui r omnia erea tuta naturaliter magis inclinatur in finem.qua in in medias opposta enim inclinatio est in Oidinata, ae subinde non potest esse a Deo et eatutaei .npressa: sed bo. Num univeis Ze bonum divinum. luni finis bono tum particularium in quae creaturae inclinania
tui: Ergo idem quod prius. a 4 Dices tamen cum vaetque: Non vid/tut pro- babile, in eadem creatuia tepetiti Oppoutas tu clinatione, di sed ineli natἱones ad defeendendum de astendendum sunt oppostae . cum habeant terminos oppositos&ineotia possibiles:Eigo spmentum est ponere in aqua v. g. inclinationem universalem, qua naturaliter ietatuI sursum, ad vitandum vacuum tota naturae inimieum, cum
reclinatione partieulati quam habet ad descendendum. Confirmatur primδ: Si in aqua esset talis in. clinatio ad astendendum, sequere tua qu4d cum
de facto ascendit. ne de tui vacuum, non gravavlatet, nec niteratur deorsum i sed hoe est tal- sum . & eantra experientiam . videmus enim
quod si per fistulam aseendat aqua. attracta re η sol ratione, quo plus aquae alceodit. eo magis fistuli gravat manum: Ergo &e. Confirmatur secundo r si aquae naturale sit is ascendere ad uitandum vacuum . de Obedae dum Deo deberet in ea esse aliquod inst tu Memtum . seu uirtus acti va ad tale in m Dium plodueendum , si eat te veta habet sta vitatem ad motum deo tium : Sed nullum habet piincipium ais cituum ad motum sursum: Ergo nulla datur in ea inelinatio ad ascendendum, ut vitetur vacuum; sed cum alcendit, hoe fit ex virtute corporis superioris contigui, trahentis post secolpus inferius, ne detur vacuum, sicut inagnea trahit se
Ad obiectionem respondeo, huiusmodi in. 8
elinationes hiat oppolitas, non esse tamen neompossibile a. sed subordinatas, I aquae secuti.
dum diversam rationem convenientes; nam
prior competit ips quatenus est corpus; seeonda vero quatenus est para universi,vel prout est ensereatum subditum Deo r nulla autem est repugnantia quod in ereatura sint hoe modo divei sie& oppotitae inelinationes . ut patet in animali, quod in quantum est grave descendit,& quateistius habet ausa scendit; qui tamen sunt motus contrariusimilitet in motu progressi vo hominis. elevatio pedis est illi violenta , inquantum esteorpus grave, de naturalis eidem, ut viventi de animali. Ad primam confirmationem nego sequelam 83γ Majotia: licet enim quando aqua, nec deluI va tuum , aseendit ex inclinatione quam habet ad honum univet si, motus ille st smplieitet naturalis , quia illa inclinatio ad bonum commune est praecipua,& praedo minans particulari,est tamen violentus secundum quid, inquantum pergravitatem aqua contra niti tur deorsum α expe.
tientia fistulae gravitantis Ac manum glavantis nihil aliud eonvincit. Et potest hoe decla lata du.lici exemplo iam adducto : Animal enim. vel
Om .dum ascendit.& a vis dum utilat, naturaliter seruntvt sursum . de motus ille est limpliciter naturalis. quia est conformis formae & inclina ticini praecipuae& praedominanti & nihilominus gravitas talium corporum semper eontra nititutderesstit, tendens deorsum . unde huiusmodi animalia ascendengo & volando lastant ut ex eo nitaria repugnantia gravitatis,ressa. eiu euius talia motus est violentus. Ad secutidam confirmationem. nego etiam 8ssequelam Maiotis: nam ut motus iit natu: alis, non requiritui quod subiectum heth t iti ieptineipium acti. um illi ui licui ad hoc ut si
violentus . non est necessat tum quod passum te- sis at active . ut supta Ostendimus sed sussicit principium passivum : unde inclinatio illa. iiii xui satis quae est in aqua ad ascendenuum, misi
115쪽
aliua est v,m potentia obedientiali, passiva, Aquae naturaliter inest cuilibet enti creato,qua tale est, ad recipiendum a Deo quicquid absolui Enon repugnat, ut doeet D. Tnomas loco luptalaudato. Quare fictilia & imaginaria e si virtus illa attractiva, quam ponit vasque et in corpore super toti te spectu inferioris, similis virtuti acti. vae qua sertum a magnete tiahitur:nam vel talis virtus tribuitur rebus. solum quando immi ne tvaeuum:&hoc est ridiculum quia natura rebus providit de omni hiis neeellatiis ad consistentiam uuiversi: vel continuo inest rebus;& se non solum quando imminet vaeuum , traherentur sui sum corpota glavia, sed semper & eontinuo,scut magnes semper attrahit se trum. ,. Colliget secundo eum D. Thoma hie atticis. violentiam causa te involuntarium simplicitet: quia violentia directὸ Opponitur voluntario, cum violentum sit ab extitia seco, voluntatium vero ab intrinseco. Unde s te luctanti sceminae praevalidus aliquis stuprum inferat, nihil ex eo
quod patietur,ad eam noxae pertinebit mi Deuteron a a. sancitum legimus. Ita Christianas ne nainas.quae per Goti hi tam iii uptionem, Roma capta, vim a Barbatis perpesia suetant, sola tui Augustinus lib. I. de Civit. cap. 7. qu Ad inconcussa ac stabili rniantare inlata, quidquid alati de cor pore rit in carpareserent, quod ηι ριccatoproprio ηοηvallat eritura .prater culpam si partialis. si Dices Virgo dum a iuvene violatur, teniten te ejus voluntate, violentiam patitur.etiamsi ex ιternis non res stat, vel non resistat quantum potest: & tamen ille actus non est in voluntatius,edm in eo casu virgo mortalitet peccet, non resistendo, vel non te iistendo quantam potest: Ergo violentia non causat semper involuntatium simpliciter. Relpondeo negando Anteeedena quoad se cundam patiem: Quando enim virgo non resistit,vel non te fuit quanti, in potest & debet, in is direct &interpretative censetur consentite Op-ptellioni, cum non adhibeat media quae potest ad illam evitandam e unde ille actus non est violentus, sed voluntatius simpliciter,&invo lumatius tantum secundum quid.
sed quaeres, quaenam media externa teneatur
apponere virgo ad resistendum oppressi sui, ut inde dignosci possit. quando natu oppresso stipsi voluntaria interpretati VE&indirect J, si talia media non adhibeai3
Respondeo eum distinctione i s enim virgo
non timeat in se perieulum eonsentiendi. & a. liunde grave damnum vitae vel honoris metuit, si clamet, vel aggressorem Oeeidere tentet, non tenetur et amate . vel aggrestitem interficere,
quamvis lieite utrumq; pollit ed quod id piae stet in sui de sensionem) quia tune resistere agagies ti est praeceptum assit mativum, quod non obligat pro semper nec cum tanto peticulo : si vero credit probabiliter se esse expositam peti.
eulo eonsentiendi. tenetur omnibus modis, e tiam eum vitae aut famae dispendio, res stere,elao mando, de aggreliorem Occidere tentando:quia praeceptum negativum de non eonsentiendo actui illi et to obligat semper.& ad semper: unde tandem concludendum est eum Cutiele, quod quia raro comingit.ut in tali casu non immineat periculum eonsentiendi, debent tune virginea omnibus modis te sistere, de ita semper ipsis eo n- silendum est.
ARTICULUS V. An o quomodo ex metia Lacta, siri mixta
. Prima pari quasti re abituris leo ptimo Quae per metum aguntur, mixta s
sunt ex voluntario & in voluntatio. Ita DivusThomas hie articulo ferto.ubi hane eones usionem probat tum ex Philosopho , de Nisseno qui ea quae per metum aguntur, appetistant mixta ex voluntatio & in voluntatio: tum etiam quia ea quae per metum aguntur . secun-ddm se non sunt voluntaria , imo sunt in voluntaria sed fiunt voluntaria ex metu ad vitandum sellieet malum quod timetur: v.f. mercator ab solute, & absque periculo tempestatis, nollet projicere merces in mare; tempore tamen tem pestatis , ad fugiendam mortem quae timetur, vult eas plotieete, & de sacto projicit in mater Elgo quae per metum aguntur, mixta sunt ex vo luviatio & in voluntatio. Adde quod in oblecto actus ex metu factI. tepetiuntur ratio mali & ratio boni. sum cientes ad causandum nolitionem dc volitionem, quae sunt principia voluntarii & in voluntatii: ve ibi gratia in hoe quod est projice te merces in main
te, est ratio mali, ut patet, cilia ex hoe mereari tot maximum damnum in cui rati & ratio boni. tum assumat ut ut medium ad conservandam vitam , seu ad evadendum mortis petieu.luma
Veliam ut haee eoncluso magi, det latetur. & nquaedam instamiae . quae seri possent in contra rium,diluantur. Observandum est primo quid edm diei mus metum causare actum mixtum ex voluntatio & in voluntario , non sic intelligeniadum est, quali ipse metus cause i in actu uuam que rationem; hoc enim impossibile est cum t tiones oppositae non possint provenite ab eo isdem principio; sed in tantum dicitur me ius causa te in voluntatium,inquantum causat . ctum in quo in voluntarium Ieperitur, causa tu in tame a ex amo te ad illam rem quae propter metum
postponitur. Sicut si di eamus. quod anima. vel
viitus motiva animalis, causat metum mixtum ex natui ali & violento, non est sensus,quod potentia motiva, vel anima causet in tali motu ta tionem violenti haee enim ratio desumitur petoidinem ad corpus grave , cui progressi vita vel volatilis motus violentus e M sed fgnis eatui quod illa causat motum in qno utraque latiore petiturinaturalis scilicet sutpote cum a plinei pio intrinseco, nempe ab ansma 3c virtute motiva proe edat ipse motu H ia violenti, pet ordinem
Notandum est secundo, quod metua dupit. 3seitet potest se habete ad actionem causalii et sei laeet.&concomitanter: Tunc se habet eausastiatet, quando est veta causa talis actus . ita ut exitu iti moveatur homo ad se operandum . ut clim quis ex metu mortis offert pecunias latro ni . vel projieit merces in mater Tune autem se
habet mei e concomitanter, quando repetitues muleum actione . sed non est causa impellensti movens ad illam a sicut Martyres tum meru
116쪽
morti, fgem eonfitebantur, non tamen ex me
tu. sed ex Dei amo te & obedientia. in e fiunt
ptimo modo. dicunt ut seri ex metu vel per metum 1 istae enim particulaeo &ριν causalitatem denotant: quae veto fiunt secundo modo di euntur fieti cum metu,sed non ex metu,vel proptet metum;partieula enim cum salam concomitantiam de simultatem designat, non ve ibin luxum α causalitatent. Quando ergo dicimus, ea quae sunt ex metu esse mixta ea voluntatio & invidiluntario non loquimur de metu concomitante
tantum hie enim, ut diximus . non inquit in a. ctionem) sed de metu qui est vera eausa actio innis.& qui in illam inquit, non quidem phrschae essicienter, sed moralite r & objectave, quatenus mediante propositione Objecti te ita bilis, verbi gratia, mortis, seu naufragii in v et voluntatem ad sic operandum: in quo disseti metus a violantia; nam violentia, seu vis extrinseeus illaiata.essicit ipsam actionem. voluntate renitente; metus veto non efficit sine voluntate,sed movet
Denique advertendum est . quod metus duinplicitet potest esse causa aliculus actionis. uno modo patii aliter, alio modo totaliter: tune est eausa pati talis alicuius actionis,quando concurrit ut impellens de adiu .ana ad illam simul eum
aliis.propter quod, etiam cellante metu, seret actio : tu e veto est eausa totalia, quanδo solus metus causat actionem , atque adeo cessante
metu actio non fietet, quia praecis fit proptet metum, verbi gratia. ineutitur ab aliquo seatio gravis metua mulieri inhonestae, & mulieri ho .
nestae, ut coeant secum, ex quo utraque consentit fornicationi , talis metiis respectu mulieria in te areaula est illius actus, sed non totalis, eo quod talis mulier , cellante etiam illa causa, quia fornicatia est, coiret cum illo: sed respectu mulieris honestae , & quae alias cessante metu
non consentiret,metus est tota causa quare totiis
sentit. Nostra ergo eo ne lusio intelligenda est de
metu, qui est causa totalis actionis, seu totalem Otimum aliquid opetandi; non vel 1 de metu qui est eausa duntaxat paritalis, seu partiale motivum : hie en i ii non causat actum mixtum ex voluntatio se in voluntatio, bene tamen alter, ut patet in exemplo adducto : Fornicatio enim
δε prima muliere cente i ut omnino voluntaria.
eo quod non omnino procedat ex metu; insae unda velo est mixta ex voluntario & inuoluti tario . quia metus est eausa totalis talis actus. Unde si quis pallim ex timore gehennaei partam ex ipsa honestate operis, vel ex assectu charita. tis . legem Dei observatet, talis observantia nouellet mixta ex voluntario & in voluntatio; bene
tamen, s ex solo timore illam sit vatet . modo
stati in explicando. Objieitur ergo contra nostram conclusionem dissicile argumenium. Quando quis metu prenatum inferni legem observat, talis obieris vatio nihil habet in voluntatii aut displicenturi aliis esset mala d: vitiosa . quod repugnat Tri. denti no sessione sexta,eano ne octavo, Niem ne decima quarta,capite quarto. Ergo quae fiunt
ex metu, non sui, t mixta ex voluntara Ooc in v luntatio.
ss Mirum est quantum hae argumentum Theo.
logus torqueat. N in quam vatios dicendi an dos eos insectate superfluuiti esset eos resecrede impugnare , satius erit legitimam solutionem tradere. Dacendum est igitur, in Obseivatione
legii facta ex solo metu gehennae . esse aliquid
in voluntarii de displicentiae , ta nihilominu, ti-
molem illum non esse malum, nec viti sum, ut definit Tridentitium locis citatis. pro quo riora, in praedicta legis obses vatione posse considera ri.vel actionem quae pracipitur, materi alii et de ineste rei, vel rationem formalem praeceptae.
quae impoliat applicationem divinae legis ad illam; hoe se eundo modo sempet est illi eita ejus displieentia , quia divina lex nihil habet mali, ratione cujus posse licite iespui : primo veto modo potest esse licii a 'quia res praecepta potest afferte aliquid laboris de fastidit . quod secun . dum se eonsideratum, non habito respectu ad legem divinam . potest licitam displicentiam terminare : ut patet in dolo te de militia quam Christus habuit in horto olivarum, non quidem de Observatione praecepti moriendi , sibi a patre impositi, sed de doseultate oe molestia operis sibi piaeepti.seeundum se de praecise sumpta. Unde tantum abest quod talis displicentia observationis praecepti, laudat illam peecam invisam aut vitiosam quin potius leat meritum au. gere nam quo major est tepuenantia ad opus praeceptum, propter eius dissicultatem de laborem , eo maior vitius demetitum splende iu in
exequendo illud, de superandu piae dictam dissicultatem.
- seeundo diei potest . metum non semper io.
eausare involuntarium secundam quid, sed solum quindo obiectum est malum secundum se sumptum. 3c non tantum ut hic de nune considetatum e scut proiice te merces est bonum mercatori , ex luppositione stilum quod si rem .pestas, S immineat vitae periculum , sed abit ta-hendo a tali et leutistatuta est malum;&ideo vo luntas non vult eas projieeie sedi hae eonsidetatione. Caterum quando objectum non est malum feeundum se, sed absolute bonum. volun istas non potest habete actum nolitionis circa iis psum. Et hoe repetitur in casu argumenti, nam
observatio mandato tum est per se bona,& nulia D lo modo mala , etiam abstrahendo a periculo gehenna inset ni; de ideo obseruatio ficta extimo te. non est ita voluntaria secundum quid. Quae tes . an ad hoc ut ea quae per metum a- io Igunt ut, stat mixta ex voluntat lo & in volunta. rici requiratur aliquis actus conditronarus, qui
sit nolitio in Ecax illiu a medii, quod hie & nuue
eligitur ad vitandum majus malum quod tamerui v. g an ad hoe ut projectio mercium simitita ex voluntatio S in volunt trio. necessarius sit actus cond tionaturae ineficax , qt 5 mercatot nollet projicere merces, si non immineret peisticulum vitae .
a Respondeo assit mattvὸ, quicquid in contra. tium dicat Curiel hic dubio a. patartapho I.
asserens proiectionem mercium denominariis. voluntatiam secundum quid ab amore medietum e atque adeo non elle necessitium actum
illum conditio uatum. qui sit nolitio proliciendi merces secundum se spe ctatas.
Probat ut breviter : Nam sicut projectio
mercium temo te tantum de radicali et reddi, tui voluntaria simpliciter per actum, Al. O met catot vult vitate naufiagium, fortet aliter vero A
proxime pet volitionem emeacem projiciendi illas ex pti oti actu causaram ;ria amor. seu voltitio contet vandi merces secundum se consigeiatas,potest qui dein remote de radicaliter te Adere eandem prosectionem : ecundum quid muc.
117쪽
DE VOLUNTARIO ET J.N VOLUNTARIO. Ios
tumat Iam sed non sol malitet de proxim : Ergo A te in voluntariam. si tu absolute usurpetur pro per
ponendus est alius actus,ex amore meretum OI
tum habens, qui tribuat proximὰ talem denominationem. Conlequent i a patet, Antecedens probatur. Quia uniuei la litet voluto finis denominat tanti)m ipsum finem formalitet volitum, media vero radicalitet tantum de temo te; unde
oportet ponere aliquem a chum qui dilecte tendens in ipsa, denominet illa proximὸ Ae sotm litet volata, seu voluntaria: Atqui sugere projectionem meteium , est medium in ordine ad possessionem&eonservatione in illatum ἔ sie ut projieete illas est medium ad eonservandam
vitam:Quemadmodum ergo ex amore vitie o.
ritur volitio absoluta de elheax projiciendi mer.ees.lta ex amore mercium nascitur actus . quo
mereator vellet si esset possibile, eas conset va- sectὸ se uessi eaciter; non tamen si accipiatur pro a diu absoluto quidem ex patie potentiae. sed imperfecto de ellica ei: quamvis autem asseramus illam volitionem projiciendi metees esse in seipsa absolutam. &eonditio natam solum ex paria
te objecti, non tamen ponimus esse essicaeem.
Instat Curiel,& ait esse valde dimelle,& t. io Tte improbabile, quod ille qui videt periculum
submersonis praesens , Ac iudicat non posse vitati, uis proficiendo merces, 5c propte i ea emincaeitet vult illas projicere, & de facto projicit,
eodem tempore hune actum inemeacem eliciat in cito projicere merces stempestas non dein tui, vel si non adsit vitae petieulum: Ergo talis a eius admittendus non est. Respondeo,negando Anteeedens: Nam e.
te. sie ut Christus volebat vivere , si hoc esset y tiam Deus videns quendam hominem repto possibile juxta Patiis voluntatem: sed quia s ei
bat Patrem velle de praecipere mortem, absoluiste volebat mori. Dices. Non est necesse in violento , quδdeoneutrat duplex actus, ut aliquid si t mixtum ex uiolento & naturali: Ergo neque in metu. ut
res si mixta ex voluntario&mvoluntario. Conis
sequentia patet a paritate lationis: metus enim qu edam violentia moralis est . unde qui alle gant seseeisse aliquid ex gravi metu, violentiam allegant. Antecedens protiat ut in motu progressi vo animalis, ubi elevatio pedis est violenta illi eolpoti inquanto in gravi , &est natu talis
eidem ut viventi ; de tamen non est ibi duplexactus vel motus , sed unus tantum quo animal movetur: Elgo ut aliquid sit mixtum ex violento de naturali, non requiritur duplex actus.1o . Respondeo concesso Antecedente, neganis 3 do Consequentiam & patitatem. Ratio duetiis minis est . quia violentum non invenitur in actibus elieitis re internis voluntatis, ut vidimus articulo plaeeedenti, sed in actu externo & imis
perato, atque adeo executivo voluntatis e non
potest autem in actu executivo inveniti duplex
motus, uirus absolutus, alter eondition, us; quia cum sit motus in exeeutione. Omnino absolutus
bum insallibiliter esse damnandum , 5 eonsequentet habens actum quo vult emeaei ter ipsi denegate gloriam; simul tamen habet voluntatem antecedentem & inessi eacem de ipsus salute, absolutE & secundum se, seu praecisis circunstantiis, considerata, ut in tra ctatu de vo.
luntate Dei susEostendimus. Est tamen haee disserentia interhoe exemplum, &nostium pro 'N 'positum. qu Ad in Deo. ratione infinitatis, idem actus qui est volitio emcax denegandi gloriam reprobo, est volitio condulo nata ex parte obje. hi ipsum salvandi, in nostro autem proposto. debent poni duo actus distincti. s. II. Alia d. stativi expuitur Dieo secundo : Qqae ex metu sunt, sunt vo . rosluntati a simplicitet.& in voluntatia ianium secundum quid. Ita Divus Thoitias hIe attietilo sexto, ubi siediscui iii. illud quod est voluntatium hic &nune
pondetatis omnibus circumstamus. de in volun istarium solum secundum te , ab illa hendo a cit- eun statu iis, est voluntarium smplicitet. de in- est: & hae ratione etiam in actione extet toti A. D voluntarium feeundum qui de sed opus fictum Ela ex metu non dat ut duplex actus, sed tantum unus: verbi gratia, in ipsa projectione meteium, unus tantum motus datur, non duplex; u. nus ad projieiendum , altet ad non projiciendum. voluntarium autem , & in voluntatium, non solum in actibus externis Ze e voluntate imperatis, sed etiam praecipue in internis Se elicitis repetiuntur ; unde in metu non repugnat dati duplieem actum elicitum de internum, quo voluntas emeaeit et de inemeacit et ad idem ob jectum diversimode eons deratum termin
ψs Dices rursus: vel ille actus a quo projectio
meteium denominatur in voluntaria seeundum Equid.el eonditionatus ex patie objecti, vel ex parte actus si ex patie actu .nondum dat ut de facto. sed dabitui si ponat ut eonditio r s ex parte obiecti, talis actus est absolutus ex parte voluntatis.& se proiectio mercium erit absoluiste voluntatia & absolute in voluntaria. quod ima plicat.
hoc Respondeo actum illum esse eonditionatum solum ex parte objecti, de absolutum ex parte potentiae. Ad probationem in contrarium dicendum est, quod lichi tepugnet nojectionem mercium esse absolvie voluntariam, de absol
ex metu est voluntarium hie de nune.ponderatis eiteunstantiis . & in voluntatium cons dela-
in m seeundum se: Ergo est voluntatium simplieiter.& in voluntatium tantum secundum quid. Minoi patet in exemplo septa adducto proje- lectionis mercium. Major autem probatut ex discrimine quod omnes admittunt iniet intellectum de voluntatem , & inter objectum uisitiusque nam intellectus trahit ad se rei praeei 1ὸ
quantum ad quid ditatem . & objectum ipsus est quid ditas tei materialis,abstrahendo ab Om.
nibus eonditionibus indi viduantibus: At veto voluntas tendit ad res ut sunt in se, de oblectum ejus est i ea ipsa involuta luis Ouinibus conditionibus.& ut est hie de nunc Confirmatura Quod est volit uni emeacitet a I Ode absolute, nolitum vela inesseaeitet de conia ditio nati lotum, est voluntatium snipliciter. Sein voluntatium feeundum quid: At opus factum ex metu, est voluitin emeacitet de absolui ἡ, de nolitum inemea citet solum Se eonditionatὸ . ut patet ex supta dictis: Eigo est voluntatium sim pliciter . de involim talium tantum secundum
quid. Unde quando sanctus Thomas secunda secundae quaestione ce te sima quadragesima secunda. tticulo tertio docet id quod fit ex metu.
118쪽
smpliciter non esse voluntatium , sumit illam flparticuum τι itιν . prout idem significat aepure de non permixtei & solum intendit doeeteid, qtiod fit ex metu. non eli e pure voluntatium, sed mucium ex voluntatio de involuntario , ut patet ex verbis illius lie enim ait: Quasunt ex in mare principium h ibantia exteram ι ριamιι i anal
V X dicti, eolligi ut prin o . in hIs quae metu
a sunt, este suis eiens voluntatimn ad pecca- Blum mortale; nam illa sunt voluntati a simplicitet&absolute , quamvis aliqv d in voluntarii
habeant admixtum Eigis me ius non excusat lo
talitet i eulpadieet eam diminuat.& le . ius pec catum saeiat ae mitioli poe a plectentum. Si eadvelaui ch. istianos illos. qui in pei secutione, metu ac teri ore vel crueiatu f acti . cesse rant to letabilior est poenae modus coisti. v. us quam in eos qui sponte deliqueiant. ut in Aneytatia synodo di Nieaena, sti,que saetum esse scim m. Sic etiam Luctetiam illam eo usa Gentilibut in pense est commendata eastitas r Fortasse iurem
violanter irruentι.erram sua libidina affectam ι aniensisse. Suspicat ut Augustinuiam. I. de civit, cap. 9.eam4 que non violentet opplessam . sed metu de deis soria. victam elle obstruatam pudicitiam .innuit Poeta, hoc versve
aviιa u fama νicta paella meta. Quare non dubia est illiva eulpa, sed eui faeilias possit ignosci,qubd invita & ex metu consensit.
Colligit ut se eundΛ, contractus ex metu factos, s ure naturali non esse utitos; quamvis jure postivo aliqui irritentur, quando metus est si vis & iniuriosus, seu eadens in uirum constantem,ut loquunt ut Theologi Ratio est quia metus de se & ex natura sua non faeit in volunt
rium simplieitet, sed tantilin secundum quid: Ergo non solvit valotem eontractus ex defectu
voluntarii.& ipso tute naturae. Confit matur: Non requatit ut major volun tas aut libertas ut contractoa valeat . quam ut peceatum mortale fiat: sed voluntarium ex metu suffieit ad peccatum mottale ut jam vidim e Ergo & ad .alorem contrael us quantum est ex ratione voluntatii.& juris natui alis. Veruntamen jure positivo iri ita utut plura. διε quae fiunt ex metu gravi de cadente in virum
eo nitantem: v.g. iure positivo matrimonium contractum ex metu, nullum est, ut eoastat ex cap Lacum,&ex cap. νι ninti desponsalibus. idem est de ψoto solemna e et metu gravi emisit .ut patet ex titulo: De hu qua νι.m/tuive cos fiunt & ex
Τti denono sessi is . de Regulatibus cap. 9. ubi conceditui ut Religiosi ex metu professi possi itinita quinquennium reclamate. & si probaverint professionem ex metu esse factam. quod si nulla. Quantum vel δ ad vosum smplex ex meis tu fictum. non si e latitat ut a Jute, ut annotavit Srix est et in summa, veli, --: qina scilicet
non habet exteriorem D a d .tionem, se dramum inteliorem pio missionem ieri consentum , qui per mei inti ex tui queri tibi. potest. Econtra igit ut votum solemne, cum non totum habeat id
quod est interiorii eons ri ρ .sea aliam quoa ra
tius fit pet modum contractu. cnm Eccl-s a. iaspiti tualis matrimonii .aut se ivitutis, id O v luat Jua ut pati modo fiet ei libete de sine metu; hi it matrimonium. quo A titin solum eonsularim tutiniet toti eonsensu. sed extetiori etiam tradi i ne.ut sumitui ex eap. GL 1: qu i. εc cap. cum νινum de regulatibua Pluta quoque alia ex rite tu
facta Iure positivo illi tantur. ut electicipi aeuii, iurisdictio data vel propagata ex metu, ab sol tio ab exeommunicatione, metu sacta, dic. ut videli potest apud sylvestium loco citato. Potio illa omnia a Iute itii iantur,pimio ob
vitandas lites aliaque inconvenientia. quae ex his qu e metu cogente fiunt .sequi solent et iecundo, quia saepissime coniingit uti sse in liri consei sum vetum . quantumvis vel bis externis p titi-ratur: te tith, in poenam illius qui insuriose meis tum meumr metet ut enim ut effectu cai eat quod per injuriam extortum est.
Ex hi, faeile stat vel argumentum, quod con . DItra seeundam consutionem an hune modum fieti solet i Mattimonium de votum solemne sunt invalida. si fiant ex metu in constantem virum ea dente: Ergo non sunt voluntaria iit ipli. citet. Consequentia patet: nam omne matrimo nium.& omne votum simplicitet voluntarium.
debet e sse validum. Ad hoe, inquam, patet responso ex jam dictis r eoncesso enim Aniecedente. neganda est Consequentia. Ad cuius pii ibationem .d. stinguiat ut Anteeedens i debet esse validun pet se loquando . Ac attento Jute naturali cone ed tuuper aceidens. Ac attenta dispositione Iuli, positivi, negatur. Potest enim Ecclesia ponere qua dam conditiones. sine quibus votum aut matriis monium non sint valida inter quas una est quis dfiant f ne metu seut etiam in matrimonio aliam statuit conditionem quod stilicet fiat eora in pastocho & testibus; ideoque matrimonium cunis destinum.liret voluntatium,est invalidum. 1ic Potest etiam objici contra eandem eo est, sonem,quδd me ius gravis ereusat a culpa transigi essionem legia;& ideo non peccat qui ut vitet grave malum. Omittit factum in die sesso. aut stantit Eeelesa jejunium:Constat autem trans ingressionem legis hon alii et culpa vacate . nasi quia non est voluntati a r igitur metus tollit vo aluntatium simpliciter. Sed te spondet ut negando Antecedens, s in. ii7telligatur de transgi essione tormali legis ; existente enim huius obligatione, nullus metus e x-eusat simplieitet a culpa . licet eam diminuate propterea velis non letuam ieiunium , vel nociaudiens saetum.os metum gravem,non peccat, quia tune eessat obligatio legis ; eo quod leges humanae & etiam aliquae divinae. non obligerit, nisi aum possunt eommoda observa ii; cuin ve- id non possitnt absque gravis mali pei iculo, cessat obligatio,&eousequenter Lunalis eati transgressio.
119쪽
DE voLUNTARIO ET IN VOLUNTARIO.
NOTAND a M ptim δ . nomine tonenificentia intelligi hie a Theologis actum appetitus sensitivi, ut eomprehendit quamlibet eius pacsonem, versantem circa bonum . excluditque duntaxat actus qui sun t eitca malum . ut timo rem & tristitiam. Haee autem coneupiuentia,
A mens, potest tolle te voluntarium, quant)m ad secundum & tertium gladiam. Addo , qudd concupistentia minuit peccatum. ut doeet sanctus Diactot insta q inst.7 .at-tie.c Elgo minuit etiam libetum. onseque nistia patet: quia intantum aliquid est peccatum, inquantum est liberum: Elgo quod minuit pec catum, minuat libeium. Die ex Non potest latio inferior minui, nisi minuatur etiam catio luperior, saltem in eodem actu; quia illae duae rationes inter se identific1ni uir Sed ratio liberi & tatio voluntatii ut sie.se habent stetit inserius 8e superius: Ergo s concupiscentia minuat voluntatium liberum, minuet seu passo appetitus sensti vi ut docet S. Tho- d etiam voluntatium ut se. mas infla qu. 4. aris e 3. ad I.&quast. 7 .att .s Jduplex est, una antecedens , alia consequens. Concupiscentia antecedem est quae praeeedit actum voluntatis, de est eausa ejus; ut eum vita pulehra mulie te aecendit ut libido. de voluntas movetur ad desidetium vel delectationem ei tea illam. Consequens veto est quae eonsequitur actum voluntatis. Ae ab illo causatur: aliquando enim voluntas tanto cum ardote protum pit in actum. ut excitet passionem in eorpore. In ptae. seim ergo solum loquimur de concupiscentia anteeedente: hae e enim tollim potest este eausa Respondeo distinguendo Majorem: non potest latio inferior minui quantum ad essentiam; nisi etiam latio super icit minuat ut , eoncedo: non potest minui,quantum ad persectione ira ae ιcidentalem. nego. Libertas autem est quidam modus accidentalis actus voluntatis unde idem actus specie vel numero potest tiatis re delibero in necessarium, ut patet in chalitate viae, quae rem anet in patria,& transit de libera tu necessa
Dico seeundo Concupiseentiam non causare in voluntatium se eundum quid; Icὸt interdum voluntarii. vel in voluntatii I nam eontequens, - petaceidens aliquid tu voluntarii admittat.
cum supponat actum, non potest causa te in illo rationem voluntarii, vel in voluntarii. Excipiendus tamen est easus, quo aliquis excitaret conis pistentiam, ut at dent rus postea voluntas oviperaretur: Tune enim eoneapiscentia,non qua tenus conseqliena,sed ut antecedens , augeret voluntatium,ut constabit ex dicendis.
Notandum secundo, triplitem esse gradum ri voluntatii ut habet ut ex supra dictis: Ptimus est voluntatii absolute. de dieit solditi esse il princi
pio intrinse eo eum e gnitione, unde eommunis
est brutis i seeundus est voluntatii pei secti,sed
necessarii 1 Ae a distum requiritur cognitio non prima pals est D.Thomae hic attie. . eum eis nim argument optimo sibi obieeisset: sum meis rus s quadampassa ua iis ι-ιvs Mi s a mitis
pisii niιa. Quibus vetbsa tat ouem nudamenta lem huius patiis insinuat. Nam cum coneu piisseentia ea nulla patie malum respiciat. sed piae ei te bonum delectabile, non liabet ex se induis
soli1 mohjecti , sed etiam citeum stantiatum de U cete ad aliquid voluntati repugnans: Di quo dis dignitati, ipsus: tertius est voluntatii libeti, ad ruem exigit ut indifferentia obi ecti va iudicii, de
e liberatio rationis. His praemissis: Dieo primo,eoncupiscentiam anteeedentem augete voluntatium, quantum ad primum gradum 1 minuete velis, aut etiam tollere,quanium ad seeundum de tertium. ii, probatur prima palse Concupiseentia ante. eedens excitat voluntatem. ut ardentius & ma j oti eum intensione & eonatu seratur in Objectum, quod expetientia constat i nam quanthmajor est passo de concupitientia,tantis majoristinguitur a metu . cujus objectum est malum quod disse ite potest vitari;& ideo ut illud vitet, ex propria ratione habet inclinare ad eligena dum minua malum, quod secundum se voluntati repugnat . solumque eligitnt m eondueit ad praedictum finem; & hine est i involuntatium
in operibus metu factis .epeiium, S 3pso m tu
quodammodo citium ducat; in illis autem quae per eo neupiscentiain sunt, si quid in voluntatii admisceatur non ex ipsa concupiseent;a, sed aliunde per aceidetis proveniar.
Addo. quod ex divel si tale objecti ineundi
impetu & eo natu operatur voluntas, ut patet in E eoncupis entiae. 3e odios timoria. Otitui quod vehementi amore vel OdA:Elgo auget primum gradum voluntarii, saltem quantum ad intensio. nem illius, ex patie obiecti excitando volunta tem ut majori eo natu procedat. Suadet ut etiam se eunda conclusonia pars:
λο Conetis iuentia leu passo vehemens potest imispe A ire cognitionem. ne attendat ad proportio. nem sitis de mediorum, atq; ad omnes circum
stantias; imo etiam interdum potest tolle te seu impedite omnem indissetentiam sudicii, quia potest totaliter absorbere rationem. & amen. tem facere, ut ait D.Thomas hic art. . ad 3. Sed pet hoc tollitur voluntarium, quantum ad se cundum de tertium gradum.ut patet ex secundo notabili: Elgoeoncupiscentia, seu passio vehe-Tam. III. primum tollat acerbitatem & Dolitionem me.
dii non vero iecundum, ut expetientia eonstatreum enim quis amote & delectatione foeminae allicii ut, non solum non timet vigilare . nocta armatus incedere magna stigora, de alia perpeti
incommoda . sed absque ulla tristitia& tepuisgnantia illa & similia piae stat, vel patitur; de tamen si hae eadem Aeetet aut patere tui ad via tandam martem , quam illi inimicus procurati non sine tepugnantia dolore de tristitiae a pateretur: sicut e tiam mercator non nisi eum dolo te de tristitia projicit merces in mate; quia eum finis ipse st aeethus, non orae stat suavitatem mea
diis , sevi bonum delectabile, quod est obie.
120쪽
eaulet ἰn voluntarium feeundum quid, non in Amen concupiscentia.
ras Quod tamen illa interdum per aecidens ali quid in voluntatii admittat,ut habet secuda paracone lusionis.etiam constat perientia: tieet e. nim eum vehemens est amor erga aliquam mulierem, v. g. libentissime peeunia de tes familiaris
abjietatur; sicut patet exemplo Principissiehemaidentissimὸ diligentia Dinam filiam Jacob, quam ut coniugem acciperet, ad Iaeob & filios
sis eius dixit: Iην niam tνatiam carao vobis, o P tamquestatu ritu, dabo augere darem , o mutera ρο- sulare libenter tribuam quod petieritu tantum dare mi. si missam hanc uxorem : Ex minori tamen coneci. pileentia. aut forte ex magna concupiseentia a. dvaritia,contingere poterit quod cum aliqua te.
pugnantia dolore de tristitia quis tribuat dotem vel peeuniam pro sumina, vel alia re concupi. ta; subindeque quod concupiscentia interdum per accidens aliquid in voluntatii habeat admixtum. Quod potest hoe exemplo amplius deis clarari: licet ea lor ex stra natura habeat eales cete .ec expellete omne frigus. pet aecidens tamen contingit, ut ex debilitate eatoris. aut ex hoe quod g ditas est in subiecto proptio.ut in aqua, omne figus non expellat i subiecto. sed aliquid ejus eum calore mixtum relinquat . ut patet in aqua tepida. ita et go, licet concupi- escentia. quando est vehemens, Omnem repugnantiam,omnemque tationem in voluntatii ab. tot beat de eonsumat; tamen quando est rem illa de eoniuncta eum abo assectu vehementi . adeonitatium illiut medii quod assumit inclinan. te; v.g. cum avat uia,qtiae non ius eum dolore de tristitia pecuniam largitur; tunc omnem tristi tiam & repugnantiam , seu omnem rationem inuoluntatii a voluntate per accidens non ex
eludit sed aliquid in voluntatii admittit. Eac Consit matur : in operante ex passione mulis toties sunt istae duae considerationes: hoe opus est mihi bonum se eundum sensum, quia desectabile de est mihi malum secundum rationem, quia eontra legem Dei: Ergo quando contentiitissioni. sie vult illud agete, quatenus da lecta-ile sensui, quod nollet illud facete, quatenus Dest eontra rationem 1 de se tunc duae sunt vo .luntates opposite , una esseax. alia ine Eear. mod manifeste deelatat Apostolus ad Roma nos septimo , dum loquens in persona hominis eum passione luctantis. vel palimone victi se ait: Non inim quod pati bonum hac ago sed quod Oda malum illud fatis. Vade qui peceat ex concupiscentia,
sepe cum aliqua tristitia 5e dolo ie. de aliquo tomorsu conseientiae peccat e propterea Seneca loquens de vitis voluptatibus & eo neupiscentiis L ..., deditis. ait : ipsa νοluptates eorum trepida,O parium, ....io toro ibin inquieta fiunt; subitque eos dum maxim/ ι xultavit sagulta cristaris,hac quantia erant Ab hoc asscta Eurisiuam exere patintiam. ne altis maenitati Esa sertana Iliala νιι sed νιnturia aliquanda na ex
Ex hii intelliget . quod elim Divus Thomas
post Aristotelem. Nillenum, de Damalienum, docet ea quae fiunt ex euncupiscentia non eriinvoluntatis secundum quid scut ea quae procedunt a metu; non intendit omne in volunt rium etiam per aecidens il eon piscentia exeludete . sed tantum duplex intet concupiscentiam de metum distramen statuere. Primum est, quod metus tegulariter loquendo causat in v
non causet. quando scilicet medium quod asi
mi tui ad evitandum malum quod timetur . non
est alpetum de molestum, sed delectabile de tu.
cundum, ve ibi glatia. cum quis ad evitandam aegritudinem uti tui cibo delectabili, vel ad euitandum peticulum abstinet ab itinete de navi. gatione: concupiscentia velo Econtra per se deIegulatitet est immunis ab involuntatio; in tet- dum tamen pet accidens illud habet admixtum, ut patet in exemplis supta adductis. Secundum discrimen est, quod in voluntatium, quod regu latitet tepetit ut in his quae fiunt ex metu, ab ipso metu eausatur; illud veto quod interdum petaecidens miscetur concupiscentiae . ab illa non procedit. sed aliunde provenit. ob tationem supra adducta in quae lumi tui ex dive istate Objecti circa quod timor de concupit centia vetvn
y-m ignorantia causet involuntarium
ticulo octavo ignotantiam pro nune dividi posse in antecedentem . concomitantem . Eceonsequentem. Antecedens dicitur ea que ante. cedit actum voluntatis. hoc est, quae nullo modo
est volita: unde ad illam requiritur quod ille qui ignotat. se scientem adhibeat dit gentiam ad
eam vincendam eum tali intentione, ut si ea ablata ellet, non produceret effectum quem proinducit ex ignotantia : exempli causa aemittit aliquis sagittam in aliquem locum ubi est homotbscoaditus . ignotat tamen ibi late te homi. nem. 8e sufficientem adhibet diligentiam ut ex plotet an ibi si homo, ea intentio ue ut s scitet eum ibi latete.saelitam non emitteret; s ille talem hominem eo tisgat S intei sciat, talis Oeeirisio dicet ut pio cedete ex ignorantia antecede ninte. Concomitans vocatur illa, quae mere per accidens Ee concomitantet te habet adactum voaluntatis. 3c quae neque movet hominem ad Operandum , neque illum te movet seu prohibet ab opetatione: sed homo est ita dispostus.ut aequaliter Zc eodem modo iaperare tui .s talis igis notantia non adesset ae Operatur cum illa: verabi gratia, si quis venationis causa cireum eat sylvam. R de ptehendat hostem, ignotat tamen eum esse hoste in de adhibita prius suffieienti diligentia, existimani esse seram ibi latitantem, eamum sagittam, de intei fieit hostem: talis oeci. so dieitui procedere ex ignorantia concomi. tante quia tunc licet ille ignotet esse hostem .est tamen ita dispositus. ut si illum agnosceret.interaseetet. Denique ignotantia consequens ea est, quae consequitur actum voluntatis. seu quae est volita. quando scilicet voluntas vult ignotate id quod scire poterat & tenebatur. Porro guplieiter potest esse volita ignorantia: primo dilecte, quando scilicti voluntas expresse vult rem aliis quam ignorate, ut liberius peccet. iuxta illud Psalmo trigesimo quinto. N luis intelligeti ut ben/ erra. N haec ignotantia dicit ut affectara r secundo in dilecte , quando voluntas expresse