장음표시 사용
131쪽
iasti, ut ostra ura es: ostendetat autem cap.prae- Acedenti ratione a. dominis in eas habere ratione voluntatis, inpotin ιρμι xisens agere O non a-sere.
13em Aocet variis in locis delibertate human ac nam t. p. qu. 83. art. I. probat hominem esse
liberi arbitrii, quia Judicium rationis ad Lirirsa se halit, ct non est diterminatum ad unam quae ratio nulla ellet, si libertas nostrae voluntatis in sola spontaneitate seu immunitate a coactione consisteret. unde ibidem art. 3. aite Liberi urbitriiris dicimur, quia possumus unum recipere, ullo recusato. Et qu. 24. deverit. arr. l. in quinto argutiaento sed contra: in hominis inquit ) potesare est sarere o non sacore, O ita .s hierι arbitrii, Ergo
iuxta D. Thomam, libertas non solum secun- esum statum accidentalem, quem habet an nobis viatoribus , sed etiam secundum propriam rationem sormalem, communem Deo, Ange- hominibus, indifferentiam seu potestate in ad agendum vel non agendum includit nec in sola spontaneitate, seu ratione persecte voluntaris, adaequa te consistit.
Eoatissa νariis rationibus demonstratur. porrs T etiam eonclusio variis rationibus demonstrari. prima sumitur ex notione electionis, quam constat esse partuin libertatis, &quidem praecipuum ; unde plures libertatem rimetit iram definiunt. Quae ergo erit notio e lectionis, eadem erit & libertatis r At constat nomine elechionis designati tantum votitionem ita terminatam ad unum, ut aeque possit ad alterum terminari; unde Aristoteles 3. Et hic. eap. a.docet ea tantum sub electionem cadere, quaes fieri poliunt & non seri. Et D. Thomas in fia
determanata ad unum, electio Ioram non hab/t: Ergo etiam nomine l: bertatis actualis intelligit ut determinatio voluntatis ad unum actum, eum potestate ad oppositum, subindeque indifferentia activa, & non sola spontaneitas di immunitas a
Secunda ratio ,eaque praecipua & sundamen- ι talis . Liberi arbitrii ratio consistit in eo quod Iactus nostros sub nostra potestate & dominici habeamus ; unde GLeci principium liberum. αὐNIουτιεν appellant, quae vox signiscat sui po-EM veritas ex SS. Patr. bus, ac Summis V tentem,& clominum actionis suae; &sacra pagina per domini uni & potestatem hominis libertatem explicat ; ut patet ex illo Geness η. bter te erit appetitus istis,ctra dominaber/s illius ;& ex illo 1. ad Corinth. .Non habens necestatem, potestatem autem habens s a volantatis. Sed actus p uid spontanei, re a sola coactione immunes , non sunt sub dominio & potestate nostrae voluntatis Ergo non sunt vere liberi, subindeque libertas in sola spontaneitate non salvatur, sed insuper essentialiter requirit indifferentiam de potestatem ad opposita. Maior de consequentia patent. Minor autem, in qua est dissicultas, multipliciter ostenditur. Primo ex D. Thoma i. contra G entes cap. 63. io ubi ait: Dominiam qιοί habet voluntas supra fusa eius, per q&od in uia potesate es ritu νel non velle.
exiti Δι dite manat onem v rturis ad tinam, O ma lentiam causaeexteritis agoris. sed actus pure spontanei non edi cludunt determinationem vii tutis ad unum, sed tantum violentiam causae exterius agentas, ut patet in amore beatifico, & volitione boni in communi r Ergo non pollunt diei est e sub dominio A potestate voluntatis. Secundo ex Aristotele 3. Ethic, cap. s. ubi di- 1 orcit: Qtiibus is rebas nostra in post totam es agere,
in iis non agere, O in enibus non agere, in ris c agere. Quae vel ba exponens S. Thomas ibidem a , , , , - . i*ct Si perari , inquit
Non valet etiam quod additJan lenius, nem he E oportet etiam ιμ d uverari,iις. II. Summoram pons, eam definitionibus eadem renti firmatur.
d Phiatis cibus colligitur. Plura loca s s. Patruinari. I. adduximus, in quibus propriam libertatis quid litatem explicant per indifferentiam ad contradictoria; ideoque liberum arbitrii in comparant staterae in aquilibrio postae, vel cardini inutiamque partem versatili. Unde soluin hie addain summotum Pontificum Pliv. Glegorii XII l & Urbani VIII. constitutiones, in quibus hi duae Michaelis Rati propositiones proscribunt tir: Quod voluntaries , es nec ita telat, tib ρὸ tamen t. Item: Solariolentiar pugnat libertati hominis naturali
is Nec valet tesponso Jansenti, dicentis summos illos Pontifice, non damnare absolute illas pro postiones, sed solum per respectum ad id quod hoc tempore eontra antiqDos Patres &Doctores nomine liberiatis signis eatur, quod Non est aliud, quam illud quod hahet saltem in- .lifferentiam contradi ctionis. Non valet, inquam, tum quia jam ostendimus Patres & Doctore, antiquos, praesertim D. Augustinum. s. Tiaomam in libertate limpliciter desine addi-io sumpta admisiste seinper aliquam indisset en-t MN. Tum etiam, quia non alia de causa Summi illi Pontisces propositiones illas Baii damnarimet nisi quia existim aiunt eas continere errore
Caluini. qui non negavit libertate a coactione, sed tantum a necessitare, ut infra ostendemus.
Is suam Opinionem diversam este ab illis propositionibus Baii, utpote asserentibiis omnem aci uvoluntarium , ac proinde & actus primo- primos, habere libertatem ; cum tamen ipse ad libertatem necessariu in putet . quod voluntas semoveat & applicet specialiter, S cum luce ac directione rationis operetur; quod non habet in actibus primo-pi imis. Nam esto disserat Jan- senii doctrina a secunda propositione Baii,conia venit tamen adhuc cum prima, in qua ponit libertatem in otiani voluntatio perfecto, eis ne
cessarium sit; quod reprobant piae dicti Summi
pontisces. I s in nostra potestate s enim n/n operari non esit in nostra potestate A impos bile esset non operari: ergo necisse esset nos operam, O operari non est ex notis, sed eae nec itare. EGgo ex Aristotele M D. Ihoma, illi solum actus sunt sub potestate & dominici voluntatis, quibus ita agit ut possit non agere ue non vero illi qui ita ab ea sticiuntur , ut eos non possit non elicere ; quales sunt amor beatificus, volitio boni incommuni, & alii actus pure spontanei, Se a coacticine, non vero a Decessitate immunes.
Probatur tertior Quidquid est in potestate iss
132쪽
nostra, cadit in deliberationem intellectus, de Aelectionem voluntatis: Seg aistus pure spontanei non cadunt in deliberationem rarionis,& eiectionem voluntatist Ergo noti sunt sub ejus potestate de dominio. Minor pater: Maior probatur ex D.Thoma in hac qu. art. 1 ad a. ubi ait: Ix hoc contingit pod homo est dominus sui astus, quod hisbet delib rationem de suis actibus; ex hoe enim quod ratio deliberans se habet ad opposita ; valuntas in utramque potes. Item i. p. quast .s r. art. a. ad 3. dicit: Sumus domini nostrorum actuum secandam quod poscimus hoc rei illud eligere. Idem
doeent Gregorius Nyssen morat. ea the cap. 3 i. Augustinus lib. a. contra Foelicem cap. q. re Eusebius lib. c de praepar. evang. dicens: In no- BIra potam s potestate, quod ex propria ιrectionis motione t. oo, Quarto eadem Minor principalis probatur ex Augustino de spiritu de sit ter cap. i. ubi ait: Hoc quisque habere in peristate dicitar, quod si vult scit, s non vult non facit : Ergo non dicimur habere in nostra potestate nisi id de quo poli imus in utramque partem disponere, ita ut pendeat a nostro nutu de arbitrio iacete uel non δε-cere. Unde Clemens Alexandrinus lib. . Scio iam a tu ira prope finem : Ides linquit) in potestate nostra, cu)us ex equo sumai domini, O us quod ea udrirsatur, ut plalosophari, res non: credererit non.
acii. Deniq; s in actibus pure spontaneis salvetur cdominium voluntatis, sequitur quod Pater &Fillux in divinis , persectissima spontaneitate Spiritum Sanctum producentes, eius productionem habeant in dominio, subindeq; Spiritus Sancti non minus quam ereaturam possint diei domini: quae fuit Eunomianorum, Actianorum, ac praecipuὰ Macedonianorum haereses propria, ut colligitur ex NaaianZeno orat. 34.
Epiplianio haeres . de Baiiliti epist. 8.aor. Nee valet quod ait Vincentius Lenis in Epi- sola prodroma ad Petavium , quod sicut ista verba pro tacere, generare , frare, possunt omnes creatas imperfectiones exuere, te elevari ad my- tisterium Trinitatis; ita & verbum dominari, ab omni impersectione depuratum, eidem mysterio applicari potest. Non valet, inquam, nam priora illa verba in conceptu suo essentiali impersectionem non claudunt, nec ex parte subje isti seu principii, nec ex parte termini; unde non mirum quod possiat cum omni proprietate, ablatis mi persectionibus, in Di Vinis .eris eari: At vetbum lioc dominari, dicit formati,smὰ Sin eo neeptu suo essentiali imperfectionem, saltem ex patie termini, nempe inferioritatem Ssubjectionem; cum tine Gregorio Magno homil 3 . in Evangel. dominari nihil aliud sit, quam scibitam quemquep idere Uude Divus Thoma i .p. tu. 3. art. . ad 6. ait: In sumsicutione dismin clanditur quod habeat servum. Ex quo paulo post infert, quod Deus non suit dis niuiti. antequam habe-νEt creatarum M shelium. Et quali 2.de potentia art. 3. docet actus notionales in Divinis, non subdi imperio seu dominio voluntatis: quia vl- delicet omne id cujuι volunt, est prini Uium intellige per imoerium seu dominium de quo loqui
esse tulerit tale, O tunc, rei nunc. Tertiarcitio: Si libertas sola eo actione viole δ' ' itit, sequitur eam esse inviolabilem, Deumque de ab loluta potentia non polle efiicere, quod
aliquis a eius a voluntate elicitus non si liber: Tom. III.
Sed hoc dici nequit; licet enim libertas a nulla
creatura domari possit, & sit arx munitissima , quam nulla res creata potest suffodere, ut scite dixit Antonimis lib. s. de vita tua, nuIn. 4 l. potest tamen a Deo vinei, olim supremum habeat in illam dominium : Ergo Sc. sequela Majoris probatur: Voluntas, ut disputationeptae cedenti viiii inest, non potest a Deo eost. nam ut ait δ' Α nselmus ibidem relatus: Inrit tinemo potest v le aliquiis. qma non potest vella Mim vestes Ergo si libertas sola coactione violetur, ut docet Iausenius, seqiuitii ream esse inviolabilem, etiani petoidinem ad absoluta in Dei potentiam. Quarta ratio: Certum est Manici eos, NX i- 1o .clestum, Abii lardum, Calvinum aliosq; h ere-
ticos, veram homini eripuisse libertatem: Se lilii non negabant voluntatem hominis at eiespontanee & sine coactione, atq; sub luce detegimine rat: onis, imo hoc ipsum aperte profitetur Calvinus varijs in locis, pridiertim lib. aliast cap.6. ubi ait: tiberi arbitrii hoc modo dic far homo, quὸdroluntare assat non coaetiora. Et libro a.delibero arbitrio Sicoail om tinquit op oni tur libertas, liberum arbitrium is fateoν
Imriat: Ergo vera hominis libertas in ibia spontanei rate, seu immunitate a coactione non salvatur, sed etiam indifferentias, seu potestatem ad agendum vel non agendum, ementialiter includit.
Ultimaratio: Augustinus,&alij SS. Patres acit de Theologi, passim profitentur concordiam ii bertatis eum gratia efficaci dissicillimam est e obse utillimam , dc paucis intelligibilem, em 'persectam notitiam usq; ad aeterna: vitae fruitio nem , de claram Dei Vissionem debere di Corri ut in tractam de praedestinationis nise ostendi n.
mus: Atii vera hominis Haertas in sola sponta ε ηneitate consisteret, ct sola interna eo letione ερο εviolaretur, dissicultas illa, quae talia pia elata in 'genia contrivit, o ab omnibus gravissima dieitur , jocularis emet ac nulla: Ergo I c. Minoe
patet : Quis enim Philosophiae elementis le Villi
me tinctus, non videt rect d ista conciliati vo
luntarem moveri per gratiam, illamq; n hilo
minus spontanee d sine coactione operarii Imo cum repugnet voluntatem a Deo cogi, cu oppositum sit haeretis in Philoli, phia, ut ait Tappetus impossibile eritqubd gratia tollat libertatem silue a sit Adversariorum sententia. Unde iuxta ilia lorum principia, tantum abest quod concordia
libet ratis eum gratia, dissicilis si, obseurissi i& l paucis intelligibilis, ut loquitur Augustinus, qiun potias illorum exiren Oium d scol .dia i inpost bilis est ac plane mintelligibilis
Certe hoc argumentum adeo manifestum est ut demonstrativiim ac convincens merito appellari pollit. TUO tenq; con urinari Ic amplius illustrari iis- 1ού.
dem exemplis, quibus utitur Jans enitis ad suam sententiam explicandam. Nullus enim est Philosophiae elementis imbutus, qui non sicile ea-γat, quomodo necessitas amandi, quam clara Dei visio Beatis imponit, cum voluntario eorum amore cohaereat; nec ille capiens aut ingeniosus haberetur, qui istud vix intelligi, nedum expli- eari posse contenderet. Quis etiam principiis Theologiae leu ter tinctus die et vix intellio iposte , quomodo Deus necessaria sitin ut aespontanee seipsum diligat, vel quomodo Spiritus Sanctus neces lario simul ae volt inta d
133쪽
ai res, ut usum es : ostendetat autem cap. prae- Α
cedenti latrone a. dominium eas habere ratio is me voluntatis, utpol ικ μι xsens agere o non a
Iaem Aoe et variis in locis delibertate huma-Na. nam l. p. qu.s3.art. I. probat hominem effeliberi arbitrii, quia 3udicium rationis ad dapersa se habit O non s determinatam ad tinti m. quaeratio nulla ellet, si libertas nostrae voluntatis in sola
spontane ita te seu immunitate a coactione con-s steret unde ibidem art. 3. ait: Liberi arbitrii esse dicimur, quia possumus unam recipere, ut O recusato. Et qu. 24. de verit .art. l. an ' into argu
mento ted contra: In hominis sinquit) ροι fate
ειηιIufo pariis rationibus demon retar. pors su etiam concluso variis rationibus ih demonstrari. Prima sumitur ex notione ele- 'ctionis, quam constat esse parium libertatis, &quidem praecipuum ; unde plures libertatem
vim electi νum deliniunt. Quae ergo erit notio electionis, eadem erit S libertatis i At constat nomine electionis designati tantum volitionem ita terminatam ad unum , ut aequὰ possit ad alterum terminari; unde Aristoteles 3. Ethic. cap., tantum sub electionem cadere, quae a. docete
ob itere o non sacere, O ita est liberi arbitrii, Ergo B seri pollunt & non fieri. Et D. Thomas insta
juxta D. Thomam. libertas non solum secundum statum accidentalem, quem habet in nobis viatoribus , sed etiam secundum propriam rationem sormalem, communem Deo, Ange .lis.& hominibus, indissereni iam se ii potestatem ad agendum vel non agendum includit; nec in sola spontaneitate, seu ratione peliaciὰ voluntaria, adaequale consistit. g. II. Summoram Ponti cum definitionibus eadem xenius firmatur. quaeli. 43. art. a. Ccim electio, inquit sipreacceptis unitis restectu alterius necesse es quod eleitio si reste- cluptarism qua eligipossunt; o ideo in hu quis suifrdeterminatu ad unum, electio Ioram non habet: Ergo etiam nomine l)bertatis aci ii alis intelligitur determinatio voluntatis ad unum actum, cum potestate ad oppositum, subindeque indifferentia activa, & non sola spontaneitas di immunitas a
Secunda ratio eaque praecipua & sundamen- i ctalis . Liberi arbitrii ratio consistit in eo quod Τactus nostros sub nostra potestate & domi uio habeamus ; unde Graeci principium liberum. αυraia ιε appellant, quae vox significat sui po-,9, NADEM veritas eY Ss. Patribus ac Summis V tentem,& clominum actionis suae; &sacra pa- GPhntificibus colligitur. Plura loca s s. Patruinari. I. adduximus, in quibus propriam libertatis quid ditatem explieant per indifferentiam ad contradictoria; ideoque liberum arbitrium comparant staterae in aequilibrio positae, vel cardini in utramque partem versatili. Unde solum h Ieadda instim motum Pontificum pii V. Gregorii XII l & Urbani VlII. constitutiones, in quibus haedum Michaelis Baii propositi o n es proserib un tiir: quod poluntarie fit, et fine- cegitate ut, tib r. rament. Item: Sola prolentia
repugnat tibertati hominis naturali.
93 Nec valet responsio Jan senii, dicentis Summos illos Ponti sed, non damnare absolute illas propositiones, sed solum per respectum ad id
quod hoc tempore contra antiquos patres &Doctores nomine libellatis sigi iii iecitur, quod Non est aliud, quam illud quod habet saltem indifferentiam contradietionis. Non valet, inviquam, tum quia jam ostendimus Patres & Doctores antiquos, praesertim D. Augustinum . de S. Tholmana, in libertate simplicitet & sine addito sumpta admisille semper aliquam indifferentiam. Tum etiam, quia noli alia de causa Summi
illi Pontisces propositiones illas Baii damnarunt,nisi qura existimarunt eas continere errore
Calvini. qui non negavit libertate a coactione,
sed tantum a nec Silitate, ut infra ostendemua pagina per dominium & potestatein hominis libertatem explicar ; ut patet ex illo Genesis 4. Subter te erit appetatus istis, criti dominaberis illius ;& ex illo i. ad Corinth. . Non habens nec itatem, potestarem autem habens sua νοIuntatis. Sed actus pure spontanei, di a sola coactione immunes , non sunt sub dominio & potestate nostrae voluntatis: Ergo non sunt vere liberi. subindeque libertas in sola spontaneitate non salvatur, sed insuper essentialiter requirit indifferentiam de potestatem ad opposita. Maior & consequentia patent. Minor autem, in qua est dissicultas, multipliciter ostenditur. Primo ex D. Thomai. contra Centes cap. 68. γubi ait: Dominiam quod habet voluntas supra suos ad m, per quod in e us potestate est pille rei non velle .
lenιiam causae extentis agentis.Sed actus pure spontanei non exeludunt determinationem vii tutis ad unum, sed tantum violentiam causae exretius agentis, ut patet in amore beatas eo, di voluto ne boni 1 ii communi Ergo non posunt diei esse subdonirnio & potestate voluntatis. secundo ex Alistotele 3. Et hic, cap. s. ubi dicit: Quibus is rebus inostra an pose lutes tam es agere,
in iuc non agere, O in quibus non agere, in iis c agere. Quae verba exponens S. Thomas ibidem
tionibus Baii, iit pote afferentibus omnem actu voluntarium , ac proinde & actus primo- privios, habere libertatem; clim tamen ipse ad libertatem nec ellarium putet . quod voluntas semoveat 1e applicet speetaliter, es cum luce ac directione rationis operetur; quod non habet an adhibus primo-ptimis. Nam elio differat Ian- senii doctrina a seeunda propositione Baii,convenit tamen adhuc cum prima, in qua ponit libertatem in omni voluntatio perfecto, etsi necessat nim sit; quod reprobant piaedicti Summi
Pontisces. p ibtis esset non opirari: ergo necesse est nos opera- νι, O operari non est ex nobis, sed eae nec irate. Ergo ex Aristotele de D Thoma, illisossim actus sunt sub potestate di dominio voluntatis, qui bus ita agit ut possit non agere ; non vero illi qui ita ab ea pliciuntur , ut eos non possit non elicere ; qukles sunt amor beatificus. vo litio boni incommuni, ci alii actus pure thoniaranei, & a coactione, non vero a itecellitate
Probat ut tertior Quidquid est in potestate is s
134쪽
nostra, eadit in deliberationem intellectiis, de Aelectione in voluntatis: Sed actus pure spontanei non cadunt in deliberationem rarionis,& electionein voluntatist Ergo noti sunt sub ejus potestate & dominio. Minor paret: Major probatur ex D Thoma in hae qu art. 2 ad a. ubi ait: Ex hoc contivit quod homo est dominus sui astus, quod habet deliberationem de suis actitas; ex hocen m quod ratio deliberum se habet ad opposita ; νο-
tantas iis utrumque potest. Item l. p.quaest .sa. avt. a. ad s. dicit: Sumus donum nostrorum actuum, secundum quod postimas hoc vel illud eligere. Idem docent Gregorius Nyssenus Orat . ea the. cap. 3 i. Augustinus lib. h. contra Fcesicem eap. . de Eusebius lib. c.de praepar. evang. dicens: In no- Bpra potam V polsate, quod ex propria elei tionis motione sit. QO Quirib eadem Minoi principalis probatur ex Augustino de spiritu & litter cap. 31. ubi ait: Moc quisque habere in pati state dicitur, γοd si vult sucit s non vult non facit: Ergo non dicimur habere in nostra potestate n)si id de quo possumus in utramque partem disponere, ita ut pendeat a nostro nutu de arbitrio facere vel non eere. Unge Clemens Alexandrinus lib. 4. Stromatum prope sinem : Id est linquit )ia potestate
nostra, cuIus ex aquo stimui domini, O ejus quod es adνιrsatur, ut philosophara, vel non: credere
oi. Deniq; si in actibus pure spontaneis salvetur Cdominium voluntatis, sequitur quod patet de Filius in divinis , perfectissima spontane ita te Spiritum Sanctum producentes, eius productionem habeant in dominio, subindeq; Spititus Sancti non minus quam ereaturam possint diei domini: quae suit Eunomianorum, Aetianorum, ac praecipud Macedonianorum haeres, propria, ut colligitur ex Narianzeno Orat. 34. Epiphanio haeresi .S Basilio epist. s. ana. Nee valet quoὰ ait Vincentius Lenis in Epistola prodroma ad petaurum, quod si eut ista verba producere, generare, pirare, pollunt omnes creatas imperfectiones exuere, de elevari ad my- osterium Trinitatis; ita & verbum dominari, ab omni imperfectione depuratum, eidem myste rici applicari potest. Non valet, inquam, nam priora illa verba in conceptu suo essentiali impersectionem non claudunt, nec ex parte subjecti seu principii nec ex parte termini ε, unde non mirum quod possint cum omni proprietate, ablatis impersectionibus in Divinis veris eari: At verbum hoc dominari, dicit scit malissime de in eonceptu suo essentiali imperfectionem, saltem ex patie termini, nempe inferioritatem Iesubjectionem: eam tesse Gregorio Magno ho- mil. 3 . in Evangel. dominaii nihil aliud fit, quam hsubitam quemquep ider/ Unde Diuus Thomas
l. p. qu. 13. art. . ad 6. ait: In significatione domihil auditur quod habeat serram. Ex quo paulo post
infert, quod Deus non suit dominus.antequam habe- νὸt creataram bi subjectam. Et quae diri .de poten tia art. 3. docet actus notionales in Divinis, non subdi imperio seu dominio voluntatis: quia vl- delicet omne id cu3us volunta est prinιψιum intellige per imperium seu dominium de quo loqui iatur) quantum in se est, posibile sese vel non esse, o
se tale vel tale, o tunc,vel nunc.
Tertia latio: si libertas sola eo actione viole- ς ' iiii, sequitur eam esse inviolabilem, Deumque de absoluta potentia non posse emeere, quod aliquis actus a voluntate elicitus non sit liberi
Sed hoe diei nequit; licet enim libertas a nullae reatura doniari possit. Ee sit arx muniti clima , quain nnlla res creata potest suffodere, ut scit dies it Antoninus lib. s. de vita sua, num . i. potest tamen a Deo vinei , clini supremum habeat in illam dominium: Elgo Sc. sequela M.' oris probatur: voluntas, tu disputatione praecedenti visum est, non potest a Deo cogi; nam ut ait et Anselmus ibidem relatus: Inmiti, nemo ριis r te aliquιd. yia non petest velle natim vel ἡ: Ergo si libertas sola coactione violetur, ut docet Iatis en ius, sequitur eam esse inviolabilem, etiam petordanem ad absolutam Dei potentiam. Quarta ratio: Certum est Manichaeos, Wi- ao elestum. Abai lardum, Calvinum,aliosq; haereti eos, veram homini eripuisse libertatem: sed illi non negabant voluntatem hominis agete spontanee de sine coactione, atq; sublued ®imine rationis; imo hoc ipsum aperte pios i et ut Calvinus varijs in locis, praesertim lib. 1.
Inst cap .c. ubi ait: Liberi arbatrii hoc modo Ille ιν hama, quod veluntate agat non coaetione. Et libro, .de libero arbitrio Sis inquito opponi tuν lib/νtas, i bertim arbitrium osteον Θιoa η-t ν asserera, ac pro Iraretuo habeo qurAsu si. iis sentiat: Ergo vera hominis libertas in soli
Gontanei rate, seu immunitate a coaetione non saluatur, se A etiam indifferentias,seu potesta tem ad agendum vel non agendum, essentialia et includit.
Ultimatatior Augustinus,&alij SS. patres, Iol.& Theologi, passim prostentur concordiam libertatis eum gratia um caci dissicillimam ess d. obseurissimam & paucis intelligibilem, es iisq; persectam notitiam usq; ad aetonae vitae stimio nem,& claram Dei visionem debere dissi fit ut in tracha tu de praedestinatione suse ostendi D. a. mu, At ii Uera hominis libertas in sola sponta ne ita te cons steret, &sola interna coactioite /rt. εviolaretur, dissicultas illa,quae talii piaeHai, in s 'genia contrivit, & ab omnibus gravissima diei tur , iocularis esset ac nulla: Ergo de e. Mitior patet: Quix enim philosophiae elementis leui ii
me tinctus, non videt recte illa conciliarit voluntatem moveri per gratiam, allamq; ultilo minus spontanee & sine coactione operatia imo cum repugnet Voluntatem a Deo cogi.&on postum sit haeresis in philosophia,ut ait Tappetus, impossibile erit quod gratia tollat libertatem, si, 4 , sit Adversariorum sententia. Unde iuxta illorum principia, tantum abest quδd concordi, libertatis eum gratia, dissicilis si, obseudis ima, de a paucis intelligibilis, ut loquitur Augusti nus, quin potius illorum exiremotum di icor dia impossi, lis est ac pi He inintellisibilis. Ceitc hoc argumentum adeo manifestum est ut
demonstiativum ac convincens merito appellari posti t. Potestq; eonfirmari & amplius illustrari iiD 1ού.
dem exemplis, quibus utitur Janseritus ad 1in sententiam explicandam. Nullus enim est Philosophiae elementis imbutus, qui non iacile ea
piat, quomodo necessitas amandi, quam elata Dei visio Beatis imponit, cum voluntario eoi iam amore cohaei eat; nec ille sapiens aut ingenios iis
haberetur, qui istud vix intelligi. nedum expli- eari posse contenderet. Quis etiam principiis Theologiae leviter tinctus die et vix intelligi posse, quomodo Deus necessario simul aespontanee seipsum ditiuat, vel quomodo spiritus Sanctus necessatio simul ac voluntaxia
135쪽
pro Legati agitui nee sapiens Theologus assit- .mabit, vix intelligi posse, quomodo voluntas, ei scaciae vicitiee Dei grata piaeventa, indeclinabiliter simulae sponte operetur : subindeque futile ac nugatolium erit tu ueta si Adversatio-ium sententia quod ait Augustinus libr. de gratia Christi cap. r. Isu qua ha bι delibero arbitria voluntatis. O de Dei gratia deuratur, ira Est ad discernendum decilia, ut quando defenditar liberam
b. IV.Corollariis /x dictis. Ex dictis confutata manet sententia vincentis L cnis, qui ut doctrinam sensen j tantisper leniat, de argumenta supra adducta eludat,
duplicem neces iitatem distinguit: unam dicit
esse Calvinisticam, satalem , Manichaeam,& libertati capitaliter advelsam: alteram Iante manam, S liuertatis amicam : ista inquit le. iter
inclinat voluntatem in actum, illa duri ter compellit atq; praecipitat; ita ut aItera Atropos tanquam neces tas in exibilis; altera perὸ melior, Lachos nominari pust. Manet, inquam, hac lententia, 3c vincetiti, distincti ol quae mera videriit fictio, ad illudendum smplic bus compos ta) ea supia dictis confutata: Nam vel mollis it Ia, quam fingit, necessitas , excludit potentiam ad oppositum, vel non ὶ Si primum dicatur, seruitur illam destiuere do ininium voluntatis in
uos a eius. quod, ut supra ostendim iis, sine potestate ad oppositum salvam nequit: unde La ehes, illa sium trahet satalis necessitatis,quod Atropos non potetit abscindere, ut poetica Ad
versarii fictione utar, & ad versum illum poetae
4 alludam: Cloto colum Dyalat, Lachos trahit. Atr pos occat si vero secundum afleratur, inale comparat ille Author necessitatem illam molliorem ei qua Deus se amat, quave Pater 8t Filitas proia ducunt Spiritum Sanctum. 3e qua beati Deum
clare visum diligunt: nam omnes illae necessita, . tes,potentiam ad oppositum.&dominium voluntatis in suos actus excludunt, ut ea supra dictis patet.
Ex elusa etiam manet eae dictis Gibius sentem Eo 8 tia: uniuersalitas enim seu amplitudo naturae intellectualis, qua per sol mas apprehensas,& species intelligibiles, potest fieri omnia in esse intelligibili, est quidem prima ae remotissima libertatis radix, ut art. I. declaravimus, non tamen forna. liter ipsa libertas, quae lut Ostendimus dominium an actus voluntatis, seu pote statem agendi de non agendi essentialiter im-ortat: unde ille Author non dili inguit inter li- et talis radicem,& ejus essentiam seu rationem formalem; gratiaeque libertatem confundit cum libertate naturae dum asset it subjectionem, vel adhaesionem ad Deum ut ad ultimum snem, esse radicem libertatis: hoc enim solum veri scatur de libet late gratia, qua immunes reddimur a servitute peccati ; non velo delibertate naturae, qua nostrorum actuum &asiectu uin domini sumus : alioquin peccatores, qui Deo ut ultrino fini non adhaerent, naturali ubertate carent, illaq; per peccatum totaliter ea tingueret ut in
nobi contraTridentinum seir.6.canone 1. Item cum adhaelio viatorum ad Deum sit actus formaliter liber, utpote meritoti ua, debet suppone- te libertatis radicem; alias garetur germen principians radicem suam: unde quotiescumq; D. I homas proximam libertatis radicem detegit , non aliam assignat quam indifferentiam objectivam judicij ut patet exquaest. 24. de ve Iit.art. 1. ubi ait: Tatiis libretatis radix o in ratio-ke constituta. Praeterea, cum libertas ereata ectypon quod ue, dam si atq; expressio divinae libertatis, eandem debet cum illa habere notionem, seu rationem
formalem per quam constituatur: Sed libertas divina non amplitudine, sed indifferentia seu potestate ad hunc vel illum effectum producendum constituitur: Ergo dilibertas et eata. M norem Ostendimus supra ex D. Thoma,&adhuc probari potest ex eo quod Deus summa &infinita amplitudine gaudet non soluin dum ad extra prosundit creaturas, sed etiam 3um Pater de Filius Spiritum Sanctum producunt; de tameneq; Pater libere generat Vethum,nee pater de Filius libere spiritum sanctum producunt: alioquin, ut supra dicebamus,actus notionales in divinis subderent ut imperio uoluntatis, & una
persona haberet dominium supra aliam, quod est error in fide. Deniq; contra hune modum dicendi militant
duo ultima argumenta, quae contra Iansentum R agduximus. Calvinus enim veram arbitra j liberiatatem sub motione gratiae salvari negavit, ut ex Tradelatino colligitur Sed ille non negavit submotione aratia perseverare subjectionem v luntatis aci Deum. vel adhaesionem ad ipsum ut ad ultimum finein, aut amplitudinem dc emiis Tenta am qua creatura intellectuatis excedit res pure corporeas, sed tantum velam ἡ: sentiendi
potentiam: Ergo in hac potentia seu Dcultate digentiendi consistit formali ter libertas, quam
voluntas mota & exercitata a Deo conservat submotione gratiae,non veth, ut docet Gibi usus, in amplitudine, aut adhaesione ereaturae intellectualis ad Deum ut ad ultimum finem. Unde Eugenius Philadelphus, seu Franciscus Anna, tus, in exercitatione Theologi ea in librum delibertate Dei & et eaturae pag 614. se ait ' Camraemistabat una lin/ί qu Ad scilicet praegeret mi- 'natio physica non ausitat potentiam dissentien- et 'dio hactenvisu. d. Dina Imal O Calpiniana consania Asiηcοηfusa serrarint. credibile admodum est, hunc auis thorem Umovi lineam pν tergressum , an alieno a Catholicti sando laborare. Aliud etiam argumentum, desumptum ex iii. disse ultate ει obscuritate eoncordiae ubertatis cum gratia e caei, non minus eon ira eundem
Authorem pugnat: Nain s libertas in amplitudine . et adhaesione ad Deum consisteret, facilὰ qu quam intelligere posset efficaci Dei motione non violari hominis libertatem: cum manifestum sit, quod gratia efficax non tollat sed po-E tius esticit subjectionem, de adhaesionem ad Deum tanquam ad ultimum finem; nee destruit, sed magis perseit amplitudinem & emi.
nentiam creaturae intellectualis supra corporeas: unde concordia illa, quae ab Augustinodis fieissima Se obscui issima dicitur, omni prorsus difficultate di obleuritate eateret,&ab ipsi
etiam tyronibus ae novitiis facilὰ intelligeretur, de ubi noctiix ae vespertiliones Haic viderent. Doctorum aquila caligaret, 3. V.
136쪽
Aia dctositas resolatitur. I leo secundo, itidisserentiam ad bonum vel L malum, subindeq; potentiam peccandi,
non pertinere adessentiam seu tationem sol malem libertatis, sed solum ad statum accidenta lem quem habet in nobis viatoribus, nondum clare videntibus divinam essentiam. Ita expres se docet s. Thomas in a. dist. 1 f. quaeli l .a I t. i. addi .ubi ite habet: ad rationem tiberi arbitriι non per rines at indeterminate se habeat ad benam vel ad malam , Ora liberum arbitrium per sera bonam ordinatum est. ctim bonum si Ohectum voluntatis nec lumulam tindat,msi propter aliquem di selium, quem appril ndit tit bonum, iam non si potantus aut electio ι ni boni, atit apparentis bovi: ct ideo tibi perse et imum est tibertim arbitrotim , ibon malum tende- νι non potes, quia impersiarum Hse non potes. Sed hoc ad ii triarem ari tris pertinet, at a me tam ali quam facerι res non Iacere posit, O hoc D nrt-xat, bona enim qua facit, potis non facere Lec tamen malam Iacere pors. Quibus verbis S. DO-ctor hoc inter diuerentiana contradictionis ad agendum &non agendum.& indi serentiam contrarietatas ad bonum & malum , statuit discrimen, quod ptima pertinet ad rationem libertatis, non veto secunda; & ideo illa reperitur in Deo, non vero ista. unde Augustinus libro i. operis impersecti, merito reprehendit Tol. Julianum, aliosq; pelagianos quod libertatis aso. uisentiam explicarent per potestatem ind)ffetetiae circa bonum &. malum , seu quae possit beneci male veste; Sex hoc fallo eorum principio conita Julianum se argumentatur: Labertim
Iam e liber ergo Deus non est, qui malum non potes
non potes. Siccine Deum non laudas, ut ei auferus libertatem Simili discursia utitur Bel nardus in
ς' - ilio de gratia de libero arbitrio, ubi se rati η- cinatur: N O proinde putet id ) dictam Irberum, γ quod a ua inter bonum c di multim o potesar ι aut
faculture versetur: cum cadere quidem per se patue rit, non atitem restiuere nis per Domini Spiritum. Ahoquin nec Deus nec Anaeli sancti itim ita sint bona , ut non posimi csse O mala ; nee praxaricatores item Angelu, ctim ita snt mali, ut etiam non valeant esse bon , liberi arbitrii esse dicantur. Sed onsi illud post resurreetionem amissari scimus; quando tit que in separatiliter aliis bonis, aliis multi admix- . ti fuerimus . . Eandem veritatem clarὰ expressit S.Thomas in quaestionibus disputatis quaest. 11. de vetit.
ait. c ubi se discurrit: Cum pol tus Acutar si Dra, inquantam nec utarem non habet, I bertas volantia tu in tribus consederatur ; scilicet quantum
ad altam, in quantum potes verre res non velle; oquunttim ad electum , inquantam potest τὸ re huevit illud , o Q oppositam ; O quanitim ad orda nim Inis, inquantam potes veste bonum v I ma Ium. Sed quan tim ad primum horum, ines libertis voluntati in quolibet patu natura , νι 'ictu cu- iubliber oheori. Secundum veris horum s rege Iuquorumdam olei rorum , scilicet rest cla eorum qua
sunt ad n m. O non ipsius sinis, O erram secundum
ttis natura, sed illius tantam in Os xutura dotiere
potes: nam tibi ven est defectus in apprehendodo conserenda . non psis isse voluntas mala in hi, qua sunt ad sine n si si putat in Beatu. It pro tanta dicitti ν quod νel e malam nec o libertus, nec pura I bertatis, quamvis sit ali aia fignum illatiam.
Quibus verbis aperta manu docet nostram conclusionein t Diplicem enim indifferentiam in. voluntate distinguit ; una in contradictionis,in
quantum potest velle vel non velle ; alteram contrarietatis ad objecta seeungum se considerata,&praescindendo ab ordine ad sinem; &n tertiam quae est etiam contrarietatis, sed quae respicit objecta ut dicunt ordinem ad stiem ,
vel ab eo recedunt; unde vocatur indifferentia contrarietatis ad bonum & malum. Duas priores dicit convenite voluntati in quocumque statu, subindeque esse de libertam essentia ,& eius lationem formalem ingredi: ultimam vero ait non in eo tantum in quo natura potest deficere, qui est solus status viatoris : ta ex hoe inseri, velle in alum, seu peccare, nec effet bertatis ementiam, nee partem libertatis, sed
tantum aliquod indicium & siqnum illius ιquia nemo peccat nisi qui potest lecti operari, & eligere servato ordine finis , quod ad libertatis perfectionem pertinet , ut idein Do ctor Angelicus declarat i. p. quaest.62. art. 3. ad 3. his verbis. I biram arbit, iurast se habet ad Elia gentire ea qua sunt adfluem , Atit se habet intellectri ad concissiones. Nun Iesum es aut m qti,d ad xi tutem mi retias pertinet. tit in diversas cenil ob nes procedere post sectiηdtim print pia data: staquod in aliquam comiti enim procedat, prui γ- mittendo ordinem principieram. hoc est ex des seu ipsus. Vnde quod libertim arbitrium diversa elige gere posit, serrato ordines nis, hoc pertasset ad per sectienera libi riatis eius: sed quod eo ut aliqvid di vertendo ab ordine finis, quod est pecta e . hoc perati xet ad desectam I lei tutu : hnde major Ibertas arbι- iri i is in Ain iis, qιι peccare non possunt, qu/m in nobus, qui peccare pustimus. Ubi nomine distilas non debet intelligi carentia libertatis eumeerium de s de si ad peeeatum requiri libertatem, &actum pet caminosum esse actum liberum o sed diminutio quaedam pei sectionis libertatis, causata in peccatore ex aversione de recessu a Deo , ct con v sione seu adhaesione ad creat niam. Cum enim libertas sit persectio
simpliciter simplex, a Deo ut a primo libeto ,
primoque totius libertatis fonte peto manans; quaelibet autem res peificia turpet con unctionem ad suum principium , ω debilitet ut ae mi nuatur per recessum ab illo i libellas nostra quanto Deo magis adhaeret, tanto evadit illustrior , perfectior, re cumulatior; & ὲ eotitia quanto magis per peccatum ab illo recedit creat urae adhaeret, tanto debilior est ae deeolo. ratior. Unde in Beatis major est libertas in or dine ad bona creata &rarticular a. quom in viatoribus , ct major in viatoribus quam in damnatis : imo& inter viatores, Christus, Beata Virgo, & alii Sancti contiriarati in gratia, erant magis liberi si iam alii. qui eodem privilegio non gaudebant. Ide que Augustinus libertatem tanto maioresn alii et rarat, quanto divinat gratiae sub ectror Iaerit magnam
docet esse libertatem, quando possumus non in λ pecca
137쪽
et ηtrat. Consequentia probatur: Repugnat dari actum secundum sine actu pitino ipsi proportionato : Ergo si peccatum est actus secundus liber , necesse es potentiam peccandi esse cultatem liberam . aut libertatis partem ali
Tetii 4 i Si potentia peccandi non esset par
libertatis, ut est in nobis viatoribus , potentia non peccandi, seu abstinendi a peccato , non esset etiam pars illius : Sed hoe dici nequit: Et-go nec illud. Sequela probatur e libertas unius contradictorii involvit libertatem alterius, ut salva sit utriuique optio, quae est de ratione libertatis. Unde Aristoteles s. Et hic.cap. s. scari: Muibus in rebus in nostra potesate sitam est agere, in iis O non agercio in quibus non agere in iis est O agere. Qua verba explieans D. Thomas ibidem Iect. a. ait: Si operari et in potesate nostra, oportet etiam quod non operari sit in potestate nostra , Oeconperso, ut supra retulimus r Ergo si potentia peccandi non sit pars libertatis , ut est in nobis viatoribus similiter potentia non peccandi non poterit esse pars illius. Dices prim5: Posse errare non est pars vel exisa a 3. tensio serentiae r Ergo similiter posse peccarei non erit pars vel extensio libertatis, etiam con-
s delatae secundum statum quem habet in viatoribus. sed nego eonsequentiam de paritatem : Ratio distri minis est, quia errate non est actu scire, sicut peecare est libere agere: unde cum repugnet dari acium secundum sine actu primo ipsi proportionato potentia peccandi erit facultas libera, seu liberiatis pars ahq ira, ut supra argue
Dices seeuado : Libertas cum sit idem cum 224. voluntate habet pro obiecto bonum, subinde que non potest ferii in malum de peccatum: Ergo potentia peccandi non potest esse libertatis pars vel extensio. Respondeo, distinguendo Antecedens: Habet pro objecto bonum , ut abstrahens ab ho nesto, utili,& delectabili concedo Antecedens: bonum tantum honestum de rationi consonum, nego Antecedens, de Consequentiam : Cum enim voluntas sit appetitus totius supposui, cui implantatus est gradus sensitivus potest ferti inhonti delectabile, tametsi inhonestum de ratio ni dissonum , subindeque erigere malum morale de peccatum , bono aliquo utili vel delectabili vestitum , ut inta lix expetientia satis ostendat. s. v I. Pracipuam Iansenti sundamentum conral
ais. rvsicit primo Jan senius N est praecipuum
eius fundamentum J Juxta doctrinam D. Augustini, & aliorum Patrum, praecipuὰ Graecorum,liberi arbitrii ratio in eo consistit, quod actus nostros habeamus in nostra potestate : Sed actus put Espontanei, seu a sola coactione immunes, sunt in nostra potestate Ergo sunt libeti, atque adeo libertas in sola spontaneitate salvatur. Maior est certa, de patet ex dictis f. i. ra- ionea Minorem aut eiu probat ex Augustino,
pei saepὰ afferente, illud esse in nostra potestate. quod eum volumus facimus, vel quod facimus si volumus. ut patet ex cap. 3. libri a.de lib. aibat. Tom. tu.
ubi ait: itad uos hab ra in potestate dicimur, quod
cam restimas facimas : idemque repetit lib. s. contra Maximinum cap. i . de spiritu de littera cap. 3 i. de lib. i. retract. cap. 3 a. ea quo
celebri Augustini ei fato an feti Janianius. Omnes actus a voluntate nostra elicitos , quamvis purὰ spontaneos. N a sola coactione immunes esse iri nostra potestate, quia sunt cum vo
Coiitirmat hune discutiam ex eo quod Au- 12
gustinus lib. s. de lib.arbit . eap. I. de lib. .deci vit. cap. 9. Se io dii putans cum Evoduo & cum Cicerone, quo pacto per praescientiae necessitatem non tollatur libertas voluntatum nostrarum, cum necesse sit omnino fieti quicquid raeviderit suturum Deus Non aliter hane disia cultatem resolvit, nee libertatem arbitri nostri eum piaescientia divina alio modo conciliat, quam die endo quod licet Deus praesciat voluntates seu volitiones nostras , tamen remanent
liberae, quia sunt a nobis, si volumus , & sunt
persecte volunt aliae. Unde ibidem cap. io. arbitrii libertate in cum simplici re absoluta necessitate cohaerere aperti si me docet his verbis: Sittila de nitar ne tinti, sicundam quum dicima. nec sese ut ita stat qu d. v I ita fiat, nesciio iuream tramea
miti ne nobis libertatem austrat velantatis. Neque
enim o pitum De , o procientiam Drasul netes tuta ponimus, s dicamus η ι esse es Deum semper virere. o cuncta prascire. Tandem coneludit jan senius
lib.6. de gratia Salvatoris cap. s. versus finem: In Augusin dotirona paradoxam inaudarum ιs,quod actus at quis voluntatis propi rea tiber si, quia ab illadis ινι ν olantas ct non agere post. quam via doctrinalia mara Sihola toti non med ocriter mira rideatur.
Huie argumento,in quo Jan lenius veluti ar- 227. cena suae sententiae constituit , patet responsio ex dictis g. i. ratione: ibi enim ostendimus. vere qui dein D. Augustinum, aliosque Patres. de
Theologos ac Philosophos cum Aristotele de
D. Thoina desinite liberum arbitrium per esse in nostra potestate, ac docere actus illos esse liberos qui subduntur dominio & potestati nostrae voluntatis : Sed iuxta coinmunissimam de constantissimam eorumdem doctianam , non dici nos habere ita nostra potestate , nisi actus illos quos possumus sacere vel non sacere , seu qui cadunt in deliberationem rationis, & electionein voluntatis, non autem illos quos spontanee tantum & sine coactione elicimus. Unde in sorma respondeo, concesa Majori, negando Minotem. Ad cujus probationem, ex Augustini authoritate desiimptain, dicendum est,
quod quando Doctoi Sanctus ait illita nos habe
rein potestate,quod cum volumus facimus, vel quod facimus, si volumus, hoc debet intelligi de eo quod ita facimus cum volumus, ut oppo
sium facete di velle possimus , subindeque dea eiu i ii distetenti, & non pure spontaneo. Patethoe et ipso Augustino de spiritu de littera cap. 3I. ubi se pronunciat : NOc qtiisque iκ potesate habere dicitar,qaodsi νuit,friit is non vult.non facit. 1ndeque colligit fidem esse in nostra potestate, quia credimus si volumus , & nou credimo, si
uolumus. Favet etiam communis diu status loquendi modus t quando enim diei mut sa-eete aliquid cum volumus. aut quod idem sonat, &promiscue usurpatur ab Augustino sa cere si volumus, subintea si solet. Juxta communem hominum sensum , α uon sacrae cum
138쪽
inmen animus motumqu5 superiori bias deser- Αtis,inferiora diligit; de ideo naturalis eit tapidi ille motus,antino vero ille voluntarius. Item idem S. Doctor in libro de gratia re lib. aibit.' uem pro concilianda libertate cum gratia edidit, cap. I. relatis Eis Scripturae verbis : apposui
imgnem ct aquam, a quodcumque voluero exten- itianum Inconstecta bomnis vita ν mora, De cumque placuerat, dabitur ei, subjungit exclamando: Eιce apertissime videmus exprestum liberum humana mentis arbitrium: illis scilicet verbis, quae manifeste lonant libertatem indifferentiae circa bonam de malum.
Ex his tribus ultimis testimoniis patet D. August. ad miti Te libertatem indifferentiae , non solum in libris quos i eripsit ad verius Mam-chaeos cui satetur laniamus led etiam in concertationibus quas habuit contra Pelagianos. Non ergo in Augii itini doctrina paradoxuminauditum est , quod astus aliquis voluntatas propterea sit liber, quia ab illo desistere volun Ias, S: non agere pollit Imo potius mira, nova,N Alia est Aduellarior uin sententia , libertatem inibia spontaneitate seu immunitate a coactione constituens, dc afferens nullum posse dari actum a voluntate illicitum, qui non sit liber; cum in actibus elicitis voluntas cogi non pol-
ad , sit. Undeillis cum Augustino dicere Iieet:Mira atrAE sunt qua dicitis, noam radicitu, falsasiunt qua L.
f. VII. aliud Iosemifundamentum D truitur. Biicit praeterea Jansenius : Eo ipso Obd
homo sponte agit non eo acte . l: bere ope alat: Ergo libertas m sola spontaneitate seu immunitate a coactione conlistit. Consequentia patet , Antecedens probat ut ex Augustino lib.,. delibero arbit. cap. . ubi ait homines juste DPuniri, quos Deus praevidet peccaturos , quia Devi procientia sua non cogit faciem da quasutara sunt. Item disputans cum Pelagianis, non aliter cum efficacia gratiae arbitru conciliat libertatem, quam asserendo voluntatem a Fratia non cogi, iit patet ex libro i. operis imperiecti pagi natio. de Isi. ubi Iuliano ita percontanti: In- ad quem modum libemur voluntas, ut bonum semper rege cogatur, ct malum vere non posui ut utrumque posit appeterer respondet : Absit ut dicatura nabu; ferum cogitur, non rati. Idem vi dere est apud Prosperum, Fulgentium, & alios sS. Paties,quorum Omnium sententiam ex prel- sit Petrus Diaconus in libro ad Fulgentium cap. dicens: Pater attrahio ad reram libertatem, non gmtota ne coiitate, sed infundenda charitatem per
iit. 'Cbi si misi i SS. Patres passim docent vo
luntatium seu spontaneum, bc liberum esse omnino synon in a. Omnemque actum voluntatis, eo ipsoquδd voluntarius de lpontaneus est, liberum eise : Ergo arbitrii libertas in eo sitia est,ini bd homo sponte seu voluntarie operetur, non vero in eo quδd agat cum electione N in differentia. Consequentia est mani testa, Antecedens probatur variis S S. Patrum testimoniis: Tertullianus enim lib. I. contra Marcionem capc ait: Dbιrtatem arbitrii in uramquepartem
malosto me ruando, sui dominas constanter occurreret. Prosper vero libro contra Collatorem cap. l8. seu potius is . hanc tradit liberi arbitrii definitionem : Liberum arbo trium es reisl pD- ιιta pontaneus appetitas. Quam definitionem
ex Augustino delumpsit, qui libro de duabus
animabus cap t. liberam voluntatem desinat animι motum, cogente nullo. Item Da in ascenus lib. 3 fidei cap. i .dacit : Ari traitit ora. κι-
S. Victore in Suinti a sent. a. c. p. 4. Dierum ar-
burium sanquit) exes dicitur, quod est poluntarium. Favent etiam Anselmus bd Berna idus: ille enim libio de concord . cap. i. sic ait: Ex Ilertate si quod si ex voluntate : ille velo in libro de gratia,& libero albitrio sic discurrit : ibi ergo cons Uin, ubi voluntas: porro tibi portinius, ilιιι
Ut haec testimonia, quae prima fronte apparent dissicilia, clarὰ exponant ut, de dans emanae opinionis latebrae ac insiliae facilius det
gantur. Notandum est primo, coacti Oms nomen tripliciter sumi: Piimo stricte & rigorold, pro interna violentia , qua voluntas invita prorsus ae reluctans ad volendum adigatui: quo paci usui patur communiter a Philosophis de de Theologis, qui coactum definiunt, id quod est a principio extrinseco, passo non cCnferente vim , ut diij, utatione praecedenti vidimus. Se citudo large & improprie , prout vim tantu in moralem signiscat, quae efficit ut id quod asimus. etsi voluntarium limpliciter de liberum iit, aliquatenus tamen non voluntarium, seu invo-llantarium secuti dum quid appelletui; se vulso dicimus mercatorem, metu naufragii coactum, projicere merces in mare , S aegrotum metu mortis, aegre licet de invito , permittere braehium sbi ab seindi. Tettid necessitas smplex,
quam libertati opponimus, coactionis nomine plerumque a SS. Patribus appellatur, ut docent Bellarminus libro 3. de gratia Se lib. arb. cap. 6. de Filius in 1. dist. Σι. f. a. 5 patet ex Augustino disp. I. contra Fortunatum Manichaeum , tibi .
illum sie altitur : utio modo habemus peccata, si
natura contraria nos coitfacere quodsaiam. qui enam cogitarn testitat/ aliquid sac.re,non plicat: Et disp. a. docet quod Manichaei assii mahant, ani mam a contraria natura cogι delinquere : id eil ex
ipsius interpretatione , ita pellici ad peccandum, ut res endi par fas nullast. In eodem senis
su nomen coactionis usurpat S. Thomas in 1. dist. 23.quaest. i. art. i. dum dicit intelle ictum videmonstrationis cui id est necessitari adessentiendum.
Notandum secundo, quod cum spontaneum coacto Opponatur, tot spontanei, quot coacti species este debent. Unde spontaneu in primo stricte & rigotoia usurpatur pro eo quod fit absque violentia ab agente extrinseco impressa ;de hoc modo voluntas in omnibus actibus elicitis agit spontanee , cuin in illis nullam possiepati violentiam, ut disputatione praecedenti ostendimus. Secundo spontaneum into dum sumitur pro eo quod vim seu coaetionem mo-
talem ex eludit nam ut coactus , invitus, ac nolens agere dicitur, quem impendentis peti
culi metus ad agendum impellit sic sponte aevolens agere dicendus est, qui nulla vi extritis
cus admota, nutu tantuin suo agere cernit m.
Tettio , sicut coactum interdum sumitur pto necessatio, seu ad unum tantu inde ieri nato; ita
139쪽
ita spontaneum nonnunquam a SS. patribus usurpatur pro eo quod liberum est , de simplicem seu absolutain necessitatem excludit. Idem dicendum est de voluntario; nam quod perfecte liberum, & absolutae necessitatis expers est, interdum ἀS S. Patribus voluntarium simpliciter appellatur, ut pater ex illo Augustini: Precatum adeo voluntarium es malum, ut nusso moti si pecca- iam di non si volantarium.
31. Notandum tertio ex D. Thoma quaest. 11. de verit.art. t. involuntate duplicem debere distin. gui conceptum, unum naturae,alium voluntatis formaliter. Conceptus naturae est illico inmunis cum omnibus altis rebus creatis, de in hoc
consilit , quod sicut aliae res aliquod bonum sibi proprium & conveniens . vel ad aliquam
Operationem tibi connaturale in ex natura sua determinatat sunt ; ita voluntas, in litantum est natura quaedam, aliquid naturaliter vult; iram voluntas hominis naturalitet tendit ad beatitudinem , & voluntas Dei ad sui dilectionem. Conceptus voluntatis est illi proprius re peculiatis, es eonsistit in eo quod in ordine ag aliqua
indisserenter & indele: inate se habeat. Unde D. Thomas a p.quaesi. i. art. 2.ait: Volatitas O nutara secticidam hoc diserunt in cassando, quod natara determinatu est ad unum , sed volauti non este terminata ad unum. Et paulo post: Eorum τι- tur voluntas principis est, quae possuntsc uel aliteresse; ea rami lutem qua non possunt hunc esse , prinι iam natura s. Et quaest 1. de potentia art 3. Voluntas sinquito inquantam rotantus, tam si libera, ad utram tibet se habet ; potest enim voluntas agere vel nou urere ; Os resectu alicuIus hoc voluntari non
lutitas est , sed ex lucrinatione naturati, oc. Ex quibus patet liberum albi trium esse ipsam voluntatem nimirum quatenus voluntas est, non quatenus natura ; iubindeque idem esse iuria D.Thomam, seri ex voluntate, ut voluntas est
formatitet, & se ii libero arbitrio. His piaeia missis.
136. Ad argumentum respondeo, negando Anteis cedens. Ad cujus probationem dico , quod quando S. Augustinus ait homines juste puniri, quos Deus prae videt peccaturos , quia Deus py sientia stis hon cogit sitienda qua sutara sant, nomine coai roris non antelligit strictam illam &rigOrolain violentiam , de qua loquuntur Philosophi & Theologi, sed nomen illud usurpat pio simplici necestitate , & docere intendat,
nullam a Dei praescientia voluntatibus nostris in serri necessitatem,quae a peccato excuset. Similiter in coneertationibus cum Pelagiatiis ea-Ηem notione coactionis nomen usurpat, eum
docet gratiam ess cacem nostras non cogere uoluntates : nam eodem modo illam sunm quo Julianus,cui interroganti respondet: Iulianus autem dum August1nuin interrogat, ad quem modum lit/retti ν τolumus ut bonum semper velle cogatur,no inane coac ιonis, intelligit simplicem nec statem, quae uni parta voluntatem assiget, ut
fatetur Jansenius bi . i. de haeresi Pelag cap. r. tibi de Pesagianis praecipue de Juliano loquetis
sic ait: Hanc utilem neces tatem submae coactionem rotat e non enim tam inreligit coac ritiem propri/diatam, quasi renitente volantiare , quam illum uutinam partem ad δἰ ionem, qua liberum urbatratim nonnis ad bonum , xii non nis ad malam ril pos dic νetar. Ergo cum Augustinus respondet Juliano : Abst ut duatur a nobis; s ensin cogitur, non
A νult, nomine cauissionis simplicem necessitatem intelligit , quam cum gratia esicaci pugnare Iulianus putabat, S ipse Augustinus negabat. Dum vero idem S. Doctor liberam voluntatem definitamura motum, cogente nullo, de eo actione morali intelligi debet nam ut ipsemet Jan senius lib. . de statu naturae lapsae cap. 1 i. ad eum locum explicandum annotat, uuisquis timore compulsiti aliquid facit, non sucit hoc nullo cogente,Ocoa-sesenter non potesntate, seu potins .phras Augustisi, sed neces,itate , hoc est nolena, invitus, o coactu suit. Ad confirmationem dicendum est , quod asT. quando SS. Patres asserunt voluntatem esie li-B beram, quia sponte agit, hoc nomen usurpant, prout non solum rigidam coactionem , sed etiam simplicem necessitate in extudit. Similiter cum docent quod arbitrii l. bertas nihil est ab udquam voluntas ; quod fit ex voluntate, fieti ex libertate; quod ubi est voluntas , ibi est libet-tas, Sc. loquuntur de voluntate secundum quod formali ter voluntas est . & prout dis in. guttura se ipsa quatenus habet rationem naturae: quia nunquam contingit voluntatem ut voluntas est, velle,nisi libere velit, Seum potestate ad Oppositum ; nam ut ex D. Thoma supi retulimus. Voluntas inquantum rorantus, ιumst tibera indigerenterse habet ad utramlibet.
Testimonia D. Thoma ab A dyersariis objecta
Λ Ulta congerunt, de accumulant Jan senius es Vincentius Lenis D. Thomae testimonia,
quae favete videntur eorum sententiae : ea tamen ad tria genera seu capita revocari positant. Primum est eorum in quibu4 affirmat naturalem necessitatem non repugnare libertati voluntatis, ut a. p. quaest. 32.art. i. ad i. tibi ait: N cessitus natura ιs non asse I libertutem voluntam. Idem docet quast. 22. de verit. art. s. ad a.&ad 3. S quaest. IC. de potentia art. 2. ad s. ex
quo ibi dein infert, Deum libere seipsum diligere, eu Patrem libere pioducere Spiti tum sanctum
Secundum est eorum, quibus videtur assere- a 3 ρ. re, hominem esse libeti arbitrii, per solam libet talem a coactione, cu usinodi est quo ait in 1. dist. 13. qusst . . art. . Iuleram arbitrium dicitur ex ea quod cogi non potes Et I .p. quaest.83. t a. ad 3. Homo pe canda tiberAm arti: ιum dicitar perdidi se , non quantum ad tibertatem naturalem quis ψ a coactione,sed quans iam adtibertatem qua es a calpia OE miseria. Ubi videtur stipponere libertatem naiaturalem, seu essentialem , per sbiam immunitatem a eoactione salvam. . Tettium est eorum , quibus docere videtur, I . . opus esse laude vel vituperio dignum, merito. tium vel demeritorium, ex eo solum quod voluntarium & spontaneuin est , seu liberum cicoactione; v. g. hic quaest.6. art. a. ad 3. ubi ait: Laas ct rituperium consequuntur actum voluntariam, secundum persectam volantur a ratιonem, qualis navi ιην nitar ιη bratis Et in 3.dist.' quaest.2.art. I ad 3. ubi ite habet: impotentia coamonis, qua opponitur volantario, toltit rationem menti O dementi, non impotentia qua es ex perlectrone. - ιικιtate vel maia uia quia hoc volantariam non tollit, sed ponit voluntarium confirmatum ad anum.
140쪽
, t . Ad teistimonia pii met classis tripleae potest adhiberi solutio. Prima est. quod quando Sanctus
Thomas ait: quod naturuiti nec ita, non aufert ti- loquitur delibet late potentiae, non vero de libertate ac tis, ut patet ex ipsus verbis . ait enim r Nec ita, naturalis non reptignat voluntati, non repugnat dignotati voluntatis, non aufert Ii-krtutem volantatis. Unde sol sim intendit, quod etsi voluntas, ut habet rationem naturae, eliciat aliquos actus nee ellatio s. &ad unum determinatos, ut velle beatitudinem ineommuni, hoe tamen non obstat quod eadem facultas, ut habet rationem voluntatis formaliter , s ub quo conceptu habet rationem liberi arbitrii. N indifferenter se habet ad uir uiti libet sut h. praecedendi ex eodem s. Doctore annotavimus P aliquos actus liberos exerceat,&ad aliqua oblecta, quae cum beatitudine necessaria in connexionem non habent, indifferenter 8e determinaid
habeat. ι, Secunda solutio seu explieatio est Caietam
loco citato t. partis ubi se habet : In restonsione ad primum nota, quod iam dicitur quod nece sitas naturalis non uti siri libertatem, pores bine res male m-telligi: mali qκidem .si integi sator quod nece stas natura is tam ob eo ire, quam elicit ινὰ, stat cum liber tute illam actus; hoc En m ηοχ es ivtillud te: bene reia, miι ruendo tiod naturatu necessivi actus quoad steti cari .m ea si ei ire, non aufert libertatem e
1usdem, quia sat quod libere estiatur. Itaque luxta hane solutionem Caietani. quando I . I honias asserit quod necessitas naturalis non aufert libertatem, ii loquatur delibertate actus, solum intendat quod necessitas quoad specificationem,qu.e in quibusdam actibus reperitur, v. g. in volitione boni aut beatitudinis incommuni,
non obstat quominus illi actus possint esse liberi quoad exercitium ; quia necessitas tantum quoad speeiscationem . admixtam habet indifferentiam ad agendum vel non agendum hiede nune, ii quantam ad exercitium actus , aut saltem cum ea stare potest , ut patet in exemplo adducto: licd t enim homo non possat Odio habete beatitudinem, potest tamen de ea actu non icogitare. & a tum amoris erga illam suspendere, seu aes ii non exercere. Tertio iesponderi potest, quod libertas dupliciter dicitur 1 uno modo prout importat inclinationem voluntatis, quatenus est natura, in
proprium finem : se ut & res quaelibet libere
quodammodo id est sponte) in bonum sibi
naturaliter conveniens fertur, v. g. dum aqua
sponte & sine ullo prorsus impedimento fluit , dicit ut liberὰ suere; & hoe modo libertas coactioni tantum violentae , non verA necessitati opponitur, magisque libentia quam libertas diei debet: alio modo libertas inagis proprie appellatur. prout electionem dicit, Ac indi fierentiam judicii respectu mediorum importat; nec simpliciter libertas qualiscumque. sed libertas aibiti ii nominatur ; &hoe modo non solum coactionem violentam, sed etialia nee eis talem prorsus excludit, ut perpetu b doe et S. Thomas,
ac nominatim i. contra gentes cap. 68. ubi expressis terminis ait: Dominum quod halit volunta
supra μοι actis, per quod in erim potestate. 3 ν de vel
non velle, excludit determinutionem viristis ad unum,c' riolentiam causa exteratis agentis. Unde quando qu. io . de potent. ait r. ad s. dicit voluntatem appetere liberὰ Glicitatem , licet ne Tom. Ill.
. cessario appetat illam ; Deum liberὰ amare seipsum ; Spiritum Sanctu in t bere a Patie pro cedere ; hoe intelligi debet de libertate com placentiae, seu spontane itatis de libentiae, quae est libertas improprie dicta, de secundum quid, non autem de libertate propriὰ sumpta quae arbitrii libertas dici tur. alioquin s bi aperte contradiceret, cum l. p. qu. 19 art. io. dicat quod I tirum arbitritim habemus reste tu eorum qua nonne sario volum m. vel naturati inst ncta ; adioque non pertinere ad liberum arbitrium, quod volumus
esse saetices ; & ibidem doceat, Deum non habere liberum arbitrium respectu eorum quae necessario vult, puta respectu suae bonitatis . quam amat necessario; eandemque Ob causam ibidem qu. i. aiserat Filium non producia Patre per liberum arbittium , quia naturali necessa tate procedit: quae ratio idem concludit de Spiritu sancto, aequali necessitate se Oducto. Ut ergo haec loca specie tentis inter se pugnantia concilientur, libertas a libero albitrio distinguenda est seu libertas lubentiae a liberta- arbitrii: Ae dicendum, necessitatem naturalis inclinationis non repugnare primae libertati, b endtamen secundae : de Deum libere se amate , de Spiritum Sanctum libere a Patre procedere , primo genere libertatis , quae magis libentia quam libertas dicitur ; non vero fecundo , . qpod indit serentiam sudicii & electionem vo-
Haee solutio 3 distinctio fundamentum lia. δε
bet in D. Thoma qu. 1 deverit .art. l. ad 1 o. ubi dieit. Restecta fas habere nos liberum voluntatem , sed non liberum arbitrium,proprie loquendo, cum non cadat sub electione. Et . a. contra Gentes cap. 48 ait quod animalia irratronalia quodammodo Itb H quidem motus seu uitionis sint; non uat m liberi 1utatio mullectualia νιγὸ non solam liberae uitionis sed etiam liberi judi ιιι: qtiod est libertim arbitrium habere. ubi a pelle distinguit liberam voluntatem 2 libero arbitrio, seu libertatem lubentiae alibertate arbitrii; & pr: mam admittit iii volunt a te respectu finis. N in biviis respectu actionia in ad quas sponte & naturali propenso ne seruntur, non vero secundam; quia nee voluntas resipectu finis , nec appetitus bruto ium respectu actionum eis connaturalium , iudieio indifferendi rationis regulantur, sicque non habent liberam electionem, licet habeant liberam volitionem vel actionem. 24 IDiees: D. Thomas in a. dist 1 s. qu. l. ai t. r.ad . ait Beatos habere liberam electionem circa
visionem de amorem Dei Ergo non solum libertatem spontaneitatis, seu libentiae, sed etiam libertatem arbitrii in ordine ad actus necessarios, quales sunt elata Dei viso, & amor beati ficus, admittit. Respondeo quod quando S.Thomas ait Beatos respectu visonis S amoris liberam electionem habere, non loquitur de visone&amore , prout terminantur ad Deum secundum si quasi vel 5 Beati lumine gloriae instructi videant Deuex electione 3 sed de visone de amo te, ut terminantur ad divinam essentiam, inquantum est ratio videndi vel amandi has vel illas creaturas, quae curn Deo non habent necessariam habitudinem se enim cadunt sub libera electione B ea torum ; cum sub hac rata one non afferant boni talem quae necessatio rapiat voluntatem. Quod autem haec interpretatio si legitima,& S. Do