장음표시 사용
121쪽
quidem non vult ignetate . non tamen curat ad diseete ea quae potest de tenetiit seue s di haec. ignorantia voeatur classa seu supinate'9 Ex quibus intelliges divisionem allatam esse bonam εe convenientem: Nam ignorantia, ut conducere potest ad lationem voluntarii. ttiplicitet pote me habere ad actum voluntati . qui continet a ctum externum ex ignorantia i clendum , prinio ut eausa, lectando ut effectus, tertiὰ neque ut eausa, neque ut e flectus, sed ut pet accidens eoneomitans talem actum : Atqui ignorantia, quae vere est causa actus, est Ignorantia antecedens, quia eausa ptreedit effectum. prioritate lallem naturae; ignorantia vel o quae est effectus voluntatis.est consequens, quia eue ctus eonsequitiat eausam ἔ ignotantia tandem quae neque est eausa, neque effectus, neque praecedit,neque subsequitur ratione cam alitatis talem actum, sed solum illum comitatui, de per accidens illi eonjungitur .cone mi tans e li: Ergo ignotantia eonvenienter dividitur in antecedentem, concomitantem, di sub sequentem.
in Notandum secundd. in voluntatium posse sumi duplieitet ; primo positivε, vel contratie, quatenus dieit aliquid quod est contra inclinationem voluntatis siecundia negativὰ, vel eo tiadicto tae. prout dicit putam negationem vo-hanta tu, di melius dicitur non voluntarium; quia licet non sit secundum inclinationem vo luntatis, non est tamen eontra. sed mete indis. se te liter se habet. Dubitat ut ergo, quaenam ex dictis ignotantiis causet involuntarium positi-
3. I l. x seiritur diguulari. quoad ignarantiam
Dico primo . ignotantiam antecedentem
causa te in voluntatium simplicitet. Ita Divus Thomas hic ait. 3. Mi Probatur: Quod eausat effectum omnino nolitum.& tepugnantem inclinationi volunta. tis,caulat in voluntatium simplicitet: sed ignorantia antecedens causat effectum omnino nolitum,ae repugnantem inclinationi voluntatis, ut patet in exemplo septa adducto; projiciens
enim sagittam ex ignorantia antecedente, occidit hominem quem noluisset Occidete, ει quem dolet Occidisse: Ergo ignotantia antecedens camsat in voluntatium limplicitet. Ex quo in se tes illam exeusare a peccato quia peecatum adeo vo .luntatium est ut si non sit voluntatium, non sit peccatum unde qui in vincibilitet ignotat v. g. esse vigiliam.non peccat carnes eomedendo ide. . quo fultus in tractatu de peccatis. Ex hoe etiam intelliges. quinam contractus, quaenam vota,&s milia. valida sint, si fiant ex ignorantia antecedente. in his enim attendenda sunt duo, videlicet substantia rei, & aeclis dentia: si ignotantia st de substantia, invalidus est conti actu siseesis autem, si sit de accidentibus : unde s quis contrahetet matrimonium cum muliere paupeie .existimatis esse diuitem. mattimonium hoc esset validum a quia divitiae& paupetias sunt quid accidentale matrimoniors veto contrahet et cum Calliatina . existimana esse Margaritam.matrimonium non esset validum, quia est istic tantia circa Iubstantiam.
Dico si eundo, ignotantiam consequentem
causare uoluntatium simpliciter, de involuntatium secundum quid . ita S.Doctor in eodem atticulo.
Probat ut prima pars: Qui vult causam alieu M ius essectus, vult etiam in ipsa causa essectum ex ea sequututii: Ergo eum ignotantia consequens st smplieitet volita, etiam essetius ex ilia sequutus erit simplicitet volitus in illa, & pers consequens mi placiter voluntarius. Altera etiam pals suadetur: Quod si contra i ι .aliquam inclinationem voluntatis, est in voluntatium lecundum quid: sed esse ctus pioveniens ex ignorantia consequenti, fit conita aliqualem inclinationem voluntatis: Ergo est in voluntarius seeundum quid. Minor probatur: Operans cum tali ignorantia, ita est asse Aus dum operat ut . ut ii adesset scientia, non poneret essectum, unde illo posito.& adveniente scientia,tristaturι ut patet cum quis non sacta tussici emi diligenistia, putans Occidere letam. Occidit amicum: Er. go voluntas ope ans cum illa ignotantia, habet aliqualem inclinationem in oppostum. patet Coi sequetitia main ut ait Aristoteles 3 Ethic ca. . Earum quιρο in aliam aguntu quem facti paenitet. ιηνιtinu piluitar. Ex quo inser es, quod sicut illa quae sunt ex metu. sunt mixta ex voluntario dein voluntario, ita di ea quae procedunt ex ignorantia consequenti.
Adverte tamen. qi: bd ignorantia subsequens est duplea una pule subsequens, quae condulo.
nem concomitantis non admittit ι ut cum quis astecta tignorate .ut liberius peccet . vel cum quis negligit scire quod debet, unde posse a cum ignorantia peccat . quod pelian et ad ignotantiam et assam: alia est ignorantia sub si quens, admittens conditionem ignorantiae conccinitaniatis quae ideo mixta ex utraque dici potest ἔ v. g. D eum aliquis non facta susscienti diligentia. dum putat se Oecidere fetam , occidit hostem suum, quem valde cupiebat oecidete. ignorantia ergo
consequens.quae non est mixta ex concomitan te sive sit assectata sive crassa, causat in volunta
rium secundum quid , non autem illa quae est
mixta ex concomitante, modo explicato : eum enim omne mixtum patticipet ex natura utrius
que extremi , talis ignotantia mixta participat ex subsequente quod est de ejus essentia scilicet facete voluntalium smpheltet,excludendo involuntatium simpliciter l, & de concomitante, non tristati de esse ctu.sed laetat i atque ade4 non causa te involuntarium secundum quid.
artrantur ebit lienes, Co Hra A primam patiem conclusionis obiici potest : Ignotantia eonsequens removet scientiam. 'uae s adesset. homo noulaeetet id quod modo facit ea ignotantia: Ergo
talis ignorantia eausat in voluntatium simpliciter. Antecedens est Divi Thomae in hoe atticulo, ubi loquens de hac ignotantia ait : Gιμι tausa seiunavim quid in relantarium , inquan
122쪽
, i obsitvandum tamen, inhoeeasu duo esse
Histinguenda, ptimum est emissio sagittae, vel cciuia animalis secutidum substantiam ; alterum est occiso inimi ei. inquantum hujusmodi formabieti primum ei omnino voluntatium. sicut est de tacto cognitum secundum vero non est voluntatium , quia non est cognitum a cognoicit enim emittens sagittam te oceidete ani-iual.sed ignorat hoc ana mal esse hominem , be, ostem suum.
443 Die ei. adesse simul cum intentione se tam ocicidendi habitualem voluntatem , seu ineli nationem Oceadendi inimicum, a qua occiso ini. ei sub speeie seiae potest dici voluntaria. Sed contra: voluntas seu inclinatio habit li, non suis eit ad eausandum seu genominania dum voluntarium in actn, seg tantum in potentia : Ergo a voluntate seu inclinatione habituali occidendi inimicum, non potest talis ocellio vel qum eumque alia actio, dici voluntaria. Praeseritin, quia si voluntas habituali, sus-fieetet ad tribuendam malitiam, & rationem voluntatii in actu,non solum illa actio qua desa cto inimicui sub specie fetae Oecidi tui . sed omnes aliae quotquot ab illo homine exeicetentur.ellent actu voluntatiae, & habetent piaedictam malitiam, i x vi latis voluntatis; quia non est minor conjunctio huius moesi actionum ad illam habitu item volu utatem . quam praedictae occisonis; neque est major tatio cur potius i n istamquam in illa, insuat talis voluntas. Ex quo infe re a. quo d lιcet cum intentione oecidendi fetam
esset simul volitio a ctualis occidendi tui micum. non ideo haec volitio consertet illi malitiam, nee oecisionem illam actu volita denominatet; quia scilicet non imperatet illam, sed me te per accidens & eoneomitantei ad illam se habetet. Idem clieendum, s quis cum ignorantia invinaeibili latentia inimici mitteret sagittam, eo antismo ut se exerceret ad oecidendum postea ini. maeum, vel optando illum adesse ibi, vel se iam quasi ejus statuam eogitando. vel hune acti meliciendo sitirm ibi ινι inimitam, illam Mori. rem: quia animus illius non est oecide te ibi de tune inimicum, quem abesse putat, sed duntaxat eae detenta n , quas ejira statuam, vel exeriseeti ad illam alio tempote transfisndum. 34s Dieε volitio eonditio nata sussieit ad denseminandum aliquem actum vel effectum voluntarium se eundum quid: Elgo ab isto actu conis ditio io: Si scirem tti latere inistrom, illum Mitis
derim . potest occiso inimici sub specie fetae,
diei voluntarias cundum quid. Re poli eo volitionem conditio natam so scele ut al)qui I denominetur voluntatium secundum qui i quando adest illius cognitio. ecus autem, si sti ignorantia illius ἔ quia repugnat quo da liquis voluntarie tendat etiam sub conditione, in illud quod Omnino ignotat : unde eum venatot. dum elicii praedictum actum cuti ditionatum, ignoret ibi latete inimicum , Oe-
eisio inimi ei sub specie ferae, a volitione illa
conditionata nequit esse voluntatia.
Salpuntuν argumen ιa in cantrarium.146 Brietas primδ eontra istam eon eluso. Inem: Respectit subjecti apti non datur mediath intet sormam di stivationem, leo enim
A v g. neeeilatio est videns vel creens :-actii humanus est subjectum aptum respectu voluntatii M in voluntarii: Figia omnis actus humanus debet esse voluntatius vel in voluntarius; & peteonsequens actus ex ignorantia eonco nutante proveniens,non potest esse non voluntat itis .sed necessatio aebet esse volutitatius aut inuoluti tarius privative., Respondeo, coneessa Maloti, distinguendo Minotem : Αctus humanus . cui adest ieientia, ' est subiectum aptum respectu voluntarii de involuntatii, concedo Minorem leui deest scientia : nego Minote mi Actui autem ex ignotantia B eone omitante procedenti de e st seientia.& id onon convenit illi quod si v suntatius uel inuo aluntat ius. sed solum quod si non voluntatius: se ut lapidi, quia non est subsectum aptum ad visum, non convenit esse videntem vel caecum. sed solum non videntem. Objietes secundo: in tantsim ignorantia ea. . 743sat e flectum , inquantum removet seientiam, qui si adesset, impediret e flectum Sed ignorantia concomitans non te movet scientiam quae
impeditet e flectum, imλ potius, si adesset talia silentia.libentius produceretur effectus, ut pa tet ex dictis; squidem si ignorans scitet ibi euec inimicum, libentius ipsum occideret : Elgo igia notantia concomitans nullo modo causat hune essectum. Respondeo, ignorantiam concomitantem i. non esse eausam essectus secundum entitatem vel substantiam . aut secundum aliquid postivum; sed tantum secundum aliquid pui Enega tivum istitieet quantum ad ratio aem non voluti latii in eo inclusam quare ii adesset scientia, plodueet elut idem effectus. quantum ad entita, tem& substantiam. v.ς eadem emissio sagittae& oeeisio hominis ; non tamen quantum ad rationem non voluntatii. squidem esset tuneo. mnino voluitiatius hunc ergo e sectum negativum, leutationem illam non voluntarii, impe-
dithi silentia, si adesset. Unde in Dima te spondeo eone es, a Mal ori, distinguendo Minoiere iseientia, quam temovet ignorantia coneomia tans, non impeditet essectum . quantum ad sub stamiam concedo: quantum ad rationem nouuoluntarii, nego.
De VHunsam libera. U IA inter species voluntarii non Inssis mum locum tenet liberum, illudque est
Q. ,diae Ae fundamentum moralitatis actuum humanorum , hanc disputationem prae eedenti adiungimus, ut existentiam di natura a libet talis declaremus priusquam de actibus huam auis, eurumque moralitate, disset mus.
123쪽
ARTICULUS i a n insatia inme/ntia , o natura iam,
. Hareticoram errores referuntur.
de quia libellas vatiis significationibus minus propriὸ & late dicti, usurpatur, seu quia multiplex libertatis genus sub ejusdem nominis velamine laten velum hoe libet paululum attollere, Ec vatias libertatis aeceptiones seu divisiones
Prima de generalis libertatis 3 iviso est, in libertatem naturae. gratiae, de gloriae quam elegan
ter piosequitur D. Betna idus in libro de Italia de libero albi uio. his verbis e Tmplex est nabu pro- pasta liberta, anccato. um freta, anti itate. Haης c
Deinde libellas naturae sub dividitui in liberis 'tatem spontane ita tis.seu complaeentiae,& in libertatem indisserentiae seu contingentiae stimadicit solam immunitatem a eoactione seu vio' nientia,ab agente exit inseco illata; & hane habet voluntas in omnibu, actibus elicitis, etiam ne incessatii, ut sunt volitio boni in communi, a mot beatiscus &e. quia Di disputatione praece denti ostendimus et nullam potentiam potest inferri violentia voluntati in actu ab ipsa eliciis, to.juxta illud Anselmi lib. 2. delibero at bitti
cap. s. Inpstin nemo aio veste aliquid, quia non potest x ire nolexi νιlti. Seeun Aa non solum impotiatim munitatem a violentia de eoactione. sed etiam ὀ necessitate absoluta seu determinatione ad unum per moAum naturae. de dicit potentiam seu Leobatem ag opposta sive eontrari E, sive contradictolle. Unde dividi tutio libertatem eonitatietatis,& contradictionis, ses spe inciseationis ire exercitii. Una dieit facultatem ad actus eontrarie oppositos, ut amorem di C. diu Ni praseriaticinem de fugam eastera ad actum, α negationem vel cessationem ejus. ut ad velle vel non velle.age te vel non agete die. Mitto a. liud genus libertatis. quae se ilicet dicit immuniis talem a let vitute altet ius hominis dominio ad
dicente . quae dicit ut libertas civilis: de qua Juti spetiti in institui. de iure rsonarum, de isti ea
tu hominu l. cum igitur,& sequentibus.
2 s a Hie ergo solum agimus de libertate in diste .rentiae, re inquit imus an illa in statu in noeeniatidi,& in statu naturae lapsae in homine reperia- tut Quam disseultatem erellauImna ag eon istandum diversos Philosophorum Gentilium de Haeteti eorum errores, qui ad quatuor praecipua capita reduci possunt. Primus est Stoieotum de Astrologo tum, qui voluntatem nostram de ejus aetas sati de tetminationi subjiciebant, nominest intelligentes
seriem de influxum eausarum naturalium , prae
cipue eoelorum & astrotomi qua de eausa diiscebant ut testatui ex Atistotele D. Thomas
quod talu Ur νalantas in hominibus, qualem inemcu Pater pirorum Durumque i u est . calam,
se eundus fuit Manichaeorum, qui etiam libertatem destruebant,&dicebant homines ad malum necessitati; non ex influxu siderum . sicut Stoici & Astrologi sed exanima mala ita secum animam hominis bonam abripiente . ut eam non nisi malum velle sineret. Unde ait Hie. ronymus in prooemio dialogi adversus Pelagia
Tettius est et tot Calvini de se quaeium, qui
denerant nostiis actibus libertatem, propter motionem,seu gratiam, qua Deus applicat voluntatem ad agendum; quam existimant ita esse effieacem, ut omnem diisentiendi potentiam in voluntate ereata ab lotheat de eonsumat; subinis deque voluntatem sub divina motione non re tinere absolutam dissentiendi potentiam . sed puram spontaneitatem . seu immunitatem a coactione, minimὸ veto a necessitate. Qui error a Tridentino sess. c. ean. q. his vel bis pioisse tibi tur: Si quu dixerit liberum arbitrium, a Diamatam se excitatum, nihil cooperarι. Oc. mque pessissatiro rilit, Oc,anathemast. Quartus denique et tot est etiam Cal Vini AeLui heti, qui coneedunt quidem hominem in statu naturae integiae praeditore fui sse libertate. aiunt tamen perdidisse illam per peceatum; nee dieendum jam esse arbitrio liberum, sed peceati
servum solumque libertatis nomen vacuum ad nos transili., ut lath set ibit Rostensa alia eo nistra Lotherum e quem etiam errorem damnat Tii dentinum sessione citata ea n .s ubi ait: Sι qualibertim hominis amburiam pos Ad μιcatam amissam Oerumdam spoxerit aut νem isseda solo titula: in. rituram μι νι o. anathemast.
Ex quibus liquet. plures posse distingui noeessitates libet O at bittici repugnantes , nempe Stoicam seu fatalem, Manichaeam. de Caluinisticam: quae in hoc eonveniunt, quod omnes tamatcte de tam valide hominem ad operandum delet minant & consttingunt, ut in eo non relinquani potentiam ad oppositum: disse. runt autem in causa a qua proveniunt e prima
enim ijdetum influxu ; seeunda a plinei pio
malo, vel anima mala, se eum animam hominis bonam abripiente ;tertia ab emeaei a divinae motionis,aut a pecea to priaei parentis,pi Ocedere dicitui. His praemissis sit prima pars quassi rasaisitur. o a'nditur homi
nem inflatu innocentra habuisse librata ιιm indisserentia.
Dico prim ὁ: Homo in statu in noeentiae fuit
libet libertate indifferentiae. probaret
124쪽
, Probatur primo ex illo Genes. I. Faciamus hominem ad maginem Osinalitudinem nostram: quod Ss. Patres ad libertatem inditiarentiae , quam homo a Deo in sua creatione accepit, communiter referunt : praesertim Tertullianus lib. 2. contra Marcionem cap. s. ubi docet libertatem esse mimiam illam ac tingularem persectionem,seeundum quam homo ad imaginem Dei eo n-ditus dicitur : Liberam inquit sui arbitrii osti potesatis inpenio hominem a Deo institutum ; nal- Iam magis imuinem os militudinem Dra in illo animadpertens, quam erusmodi stat qs sermum : neque enim facie ct corporalibus tineis, tum variis in genere humano, ad uniformem Dram expressus est, sed in ea substantia quam ab pso Des traxit id se anima ad Ioν-
Sieetia in Damascenus , quem refert Divus
ginem Dei, gaiurat intellectualem urbatrio libe ram, oeper Iepotestativum. Idem docet lienatis libro . adversus haereses cap. 9. dicens : Nomarationalis, O secundam hoc si mitis Des , liber in arbitrios ius, s potestatis. Vel ui loquit ut Tertullianus ubi supra eap. 6. Totu lιbertas arti trai in utramque partem cone isa est illi, ut μι dominus conflanter occurreret. Item Bernardus lib. de gratia delibeto arbitrio : IIui sinquit ὶ .gmtatis pra-ν Igativa, rarionalem singulariter creaturam Conriis itor in orit, quod quemadmodum i esuiguris erat, suaquelsus voluntatis, non nectoratis erat, quod ba nus erat: ita ctissu quoque sui quodammodo surιs in hac parte exilerae r quatentis nanm sua potiantuιe aut mala feret, O justi damnaretur, uat bona maneret, o merita sulpuretur. Demum Matius Victor lib. I. Deum ita loquentem is iacit Genes s i. Nunc hominet faciamus, ait, qui regnet in orbe ;Et sitimaeo Dra: similem decet esse creanti, Liber ad urbitriuis fruita ν qui mente crearit. His addi pollunt quicumque per imaginem Dei in homi ue intelligunt domini uin ejus super i reliquas creat uras : cons equens enim est, ut qui habet alio tum dominium, habeat multo magis& sui. suale enim erat addit Tertullianus ubi lupra ) tit totius munda posidens homo , non inprimis animi sua possesone regnaret I aiιorum dominas , sua simulas Et Novatianus lib. de Tria Pit. cap. . Clim omnia linquit in serνituum illi didisset , solam liberam esse volait : nam O ti. ber esse debuerat . ne incongruenter Dei imago ser-
Plures etiam pro nostra assertione suppetunt rationes , quas adducit D. Thomas l.p. qu. gr. armi.& qu. 8 .ar. I. lib. 2. contra Gentes cap. p. qu. 21. de verit. ar.ε.& qu. 23. art. . & in a. dist. las .ar. I.&2. Sed prxcipua& sundamentalis est illa quae sumitur ex propria natura voluntatis , quae eum sit potentia coeca,debet sequi per omnia dictum intellectus: attiae adeo sicut iste in iudicaudo de appetibilibus est indifferens,&taliter unumquodque apprehendit, ut ejus judicium non ligetur, neque ad unum determinetur; ita illa debet in appetendo similem se vate indifferentiam , ita ut a nullo bono parti. eulati Si finito necessitari possit. Unde ait i. p. qu. 83. art. i. avra Juastium rationis ad diversa se habit, O non es doterminaram ad unam . necesse est quod homost uberi arbιtri , ex hocipso quod rationatis est. Tom. III.
Confirmatur Se magis illustratur haec ratio. . Natura intellectualis triplici gaudet universali ''tate 3: amplitudine, qui carent naturae rationis expertes. Prima est, universalitas inessendo. quatenus per formas apprehensas, & per species intelligibiles, potest fieri omnia, dc recipere naturas&quid ditates omnium Ierum , non quiadem melle naturali Mentitativo , sed in elle intelligibili & repraesentativo, ut docet ut in libris de anima. Ex hac uni versalitate oritur altera, nempe universalitas in judicando, quatenus potest in omnem faciem vertere obiecta, bc considerare illa ut sunt digna amore vel odio, de ut sibi necessiaria vel utilia, aut nociva & disconvenientia. Et ex hac nascitur tertia, quae est in appetendo, ratione cuius potest velle vel nolle, eia is gere vel non eligere quaecumque bona parti cularia, quae non habent cum summo bono, seu
cum bono ut si e s quod est objectum formale
voluntatis in necessariam connexionem. Immaterialitas ergo eli radix remota libertatis; universalitas vero & indifferentia judicii immate rialitatem coni equitur, estque proxima libertatis radix runde ex eo quod voluntas humana sit appetitus rationalis, de reguletur per judicium rationis indifferens . recte infert S. Thomas eam gaudere libertate indi Terentiae, & non lo-lum i pontaneitatis: praesertim cum indifferen tia principii in agendo sumatur ex forma pex qua in agit , quae respectu appetitus est bonum apprehen lum , quare sicut appetitus sequens apprehensiouem & formam ad unum determinatam, operati debet cum simili determinatio iane; ita qui tequitur formam apprehensam. communem de indifferentem ad plura, debet operari cum indifferentia. F. III. Error Latheranorum o Calpimstarum refellitur, O hominem ιn Ia natura lauegaudere liberia ιιιadiserantia , multipliciter o
DI eo secundo : Etiam in statu naturae lapse rechominem gaudere libertate indifferentiae. Conclusio est certa dende.&definita in Tridentino locis citatis,& in Senonensi, celebrato Pacisi iis contra Lutherum , paulo ante Tridentinum Anno 148.in decretis fidei cap. 11. ubi sic
dieitur : Cum reliqueritDeus hominem in manu conis
filii sui. apposurritque coram eo ignem ct aquam, bonum O malum, ut a quodcumque voluerit porrigat manum siuam nec abs re istus ille iudices , qui potuit transgredi se non est transgressus, facere malactnon fecit, quod si eost appetitas ejus, O mineturissius ac denique percurrentι Scripturam sacram, assim obrium sit, quod liberum utram risan partem hominιs arbitrium asse rei, satu esse risium est uro Pro- Muciatu Comitio ibertatu e umori rares o metas e ponere. Quibus verbis Concilium non solum litabet talem indifferentiae aperte statuit; sed etiam varia infima at Scripturae loca, quibus illa commendatur ac declaratur,& in quibus, ut ait Augustinus libro de gratia & libero arbitrio cap. 2.apem e rideinus expressam liberum humana νσlvnia
Nec valet quod aiunt Haereti ei cum Calvino r17 lib. 1. instit. cap. s. in his locis a Coneilio allega tis sermonem esse de homine integro . qualis a Deo conditus fuit, sive de primo parente, qui
125쪽
in statu innoeentiae indifferentem ad ut iuruli- Abet potestatem habuit & exercuit; non autem de homine lapio, qui una eum iustitia originali indifferentiam illam voluntatas amisi. Non va let, inquam , quia haec verba Ecclesiasti ei , si Miseris mandata serrare, conservabunt te. appo- suit tibi unem ct aquam, oc. manifestὰ dirigun- cur ad ho manes viventes, ct non solum ad Ada inum lψngὰ antea mortuum. Illa quoque: Ante homitiem xita o mors, banum O malum ; quod placuerit et , dubιtamda: non de unico Adamo vel Eva prolata sunt , in quorum optione non est amplius vita & mors, bonum S malum, sed generalitet de omnibus viventibus & ratione uia tentibus ante quos bonum de malum proponitiar, intelliscnda sunt. Item illud Josue ultimo; Optas vati datur, eigite hodie quod placet, evidentillime dicebatur istaclitis praetentibus , quosvit ille sanctus morti propinquus , ad retinendam fidem a vitam, pietatemque erga Deum indueebat. Et illud Ecclesiastici 3 . Qui potuit arandi edi, O asa est transgrestis, M. dicitur generaliter de ius iis , Dei mandata servantibus. Denaque cum dicitur Genes. . Sub te erit apporalvs tatis, o tu dominaberis istius , est ibi sermo de
homitie post lapsum Adami, nempe de Camo,
Duia velo de primis parent bus.11 3 Potest etiam probati concluso ex SS. Patribus, qui passim libertatem indiflerentiae in no bis agnoscunt , ex variis encoinris celebrant. Eorum testimonia eos ligunt Controversistae, praesertim Bellat minus lib. I. delibero aibat. cap. 3. Nobis lustici et pauca & illustriora producere. Primus occurrit Gregotius Nillentis , vel poti us Nemesius eius contemporaneus, qui lib. 7. de Philosophia cap. i. S a. libertatem aris bitrio nostro concessam explicat per in disterentiam ad hae e contradictoria: ιre o non fre ; dareo non dare ; concupascere o non concupiscere ; Ia- rara O non latum. Similia habent Damascenus lib. a. de lide cap. as. de a6. Athanalius Orat. contra idola,& Basilius in Psal. 6 a. ubi ut declaret hanc voluntatis nostrae libertatem de in A. Diarentiam, eam comparat labrae leu staterae : Cui
ras puset appendere , bonamque a malo discernere Quam cogitationem antea i eri ullianus expresserat Lb. 2. contra Marcionem eap.6. his verbis: Quasi tibν ins emancapata a Deo bona libertas er ρε- ιι s arbitrii. 339 Favent etiam Patres Latini: nam Augustinus, ut eandem voluntatas nostrae indifferentiam explicet, comparat eam cardini versatili, qui modo versus Orientem , postea versus Occi-
eisque dominamur. Sic liberi manumissi appellabantur, quod iam sui jutis essent, & sub manu
propria constituti. Et Abraham ad Saraim de Agat ait: ει ce ancilla in munti tua est, utere ea ut libet. Demum D. Bernardus serm. 8 i. in cantica, hane nostrae voluntatis indifferentiam & libertatem mitum in modum extollit his verbis: arbitrii libe, las is pia e diviηum quiddam prasustens in ani
Hae e SS. Patrum testimonia disertisti mih ad idem institutum Prudentii versibus e nelud mus e libro primo contra Symmachum. Iibertas rumorio Oncissa is homini, Iermam cus flectere vii ,
Atque voluntati, licitum ψ: seu tramite dextro Scandere, seu I. νο malit decurrere campo: Stimere seu requiem, seu continuare laborem , t Seu parere Deo, re in contraria verti. Pi Obat ut tertio conclusti: Homo, ut supra ostendimus. ad imaginem Dei dicitur conditus, quia libertate indi Erentiae fuit a Deo donarus: Sed imago Dei non est omnino deleta in nobis per peccatum originale, cum illa adhuc rema- . neat in daemonibus de damnatis; ut eleganter docet D. Bernardus serm I de Anniant. his veris
bis: Ad imaginem O similitudinem Dei factus es homo, in imagine arbitνιι libertatem , vir tales hiabitum
militassine : osmi Dado quadem perιit. vertima-men in imagine pertransi hamo; imago squidem in gehιnna ipse tiri potes, non exuri, ardere, non deleri. Quibus verbis imagin in Dei ab ejus similitudine distinguit, in eo quod imago attenditur penes natu Iatia , praecipue penes arbitrii libet tatem, tu ut eo 1.iltein in aliquo gradu remanet in Dae inoitibus, smiluitilo vero penes gratuita, quare in illis post peceatum nullo modo per-ttaniit. Unde etiam libro de libero albi t. cas. I.ait: Dirin stin titudinas summam Iocum tenent Ia - , geli boni, nos infimam . Adam medium , diaboli natilum. Ergo libertas in disterentiae non fuit in nobis io tali ter deleta per peccatum Originale. Denique suaderi potest eo ne luso hae rati asine: Hoino in statu naturae lapsae metetur S demeretur, S elieit actiones in aliter bonas vesmaias,& laiule aut vituperio dignas ut expericitia constat 1 Sed uta eius nostri sint moraliter boni vel mali, meritorii vel demetii otii. & laude aut vituperio digni, requiratur liberias indifferentiae , ut articulo sequenti ostendemus: Ergo in statu naturae sapiae tepetit ut in homoelibertas indifferentiae. dentem vel git se enim ait delibero arbit.cap. gr. Motus quo huc atqtie astuc νoluntas conpertatur,
nis esset volunta, ius, atqώ. an nostra postus pote te , neque laudandus , cam ad super ora ; neque calpandus homo est , ciam ad inferiora detorquet quasi quendum turdinem volantatis. Item Hieronymus lib. 3. dialogi contra Pelag. In ηι rapoium est potu ale. inquit , pel peccare vel non
Mare , o vel ua bonum vel ad malum extendeνemauum , ut tiberum servatur arbitrium r ubi alludit ad illud Eccleti .is. Apposuiι ιιιi ignem Oa quum, ad Dadvolvens porrue manum tuam: manus enim in Scriptura signi hcat arbitrium, libertatem , dominium , potestate in , dc immerium ; quia quae in manu vel sub manu ha-enrus, eis pro albittio libet u uti postumus , . lv. solvuntur objectiones. O N T a 4 istam eonci usionem de catholiis eam veritatem objiciunt Haeretiei quaedam Augustini testimonia . quibus docere videtur nos per peccatum Adami liberum perdigisse at
hirtium. Sic enim ait Epistola ror. ad Vitalem Liberum arbitrium ad diligemium Deam primi peccati gravastate perriimus. Et in Enchri id. cap. 3O. Libero ἁνιιtras maleatens homo Ose perd dito Ulum. Et libro de perfectione sustulae cap. a. I iactaritiora quod cuivit volantat curast libertate na
Sed sacile i et pondetur. Augustinum hi, locis
126쪽
non intendere, per peeeatum Adami perditam A vel nec σι talem nullam putas es peccandi, ni non sitisse naturalem& nativam hominis libertatem, tistestim illius peccati esse pararam , quod nulla ne-
ut perperam contendunt Haeretici, sed iaculta- colitare commissam est tuiti ex alio adversustem ad benὰ agendum expeditam, seu comple- Pelagium, ubi ait r Quod ex vittis natura, non ex tam bene agendi. 5c peceati vitandi possibilita- conditione naturasit quadampeccandi nece fitas, au- . tem, quia illa habetur per gratiam. qu mPec- HAEt homo, atque ut eadem necessitas non', discat Cato primi parentis perdidimus. Ita clarὰ sit - mo dicere et de neces, tutibus meis educ me. Addipium explicat Augustinus lib. i. contra duas e- possiunt adia loca , in quibus assierit ex inolita Pistolas Pelagian cap. 1. ubi sie ait: Quis nostram Peccandi consuetudine oriri in peccatoribus dicat, quod primi hominis peccato perierιt liberum quandam peccandi necessitatem ; ut libro de arbitrium ab humano genere Libertas quidem pse perfectione justitiae cap s. ubi sie habet : Quia
rut per peccatum ; sed ira qua in paradiso fuit. M- mc rit, voluntas, sequuta est peccantem peccandi dubendi plenam cum immortalitate ultitiam , propter ram sitas. Cui simile est quod ait alibi, Vieta quod natura humana rima indigeret gratia , δε- B ν m. an quod cuivitνoluntate. siqnutam estpeccandicente Domino : Si ros Filias liberaverit, tunc vere nece si ratem. Concinir Bernaidus seim. 3 i. in
libera eruu et utique liberi ad bene , jν eque rim- Cantica : Quis me linquit liberabit de mam-dum, Oc. Et lib. 2.cap. s. Peccatu Ade obitrium bus meis e non quod Polo ago , sed me . non alιό proin tiberum de natara bo num periisse non diutinus, sed hibente ; cr quod odi illud scio , sed me , non ali3 ad precandam ναινε in hami bus subditis crabola, ad compellente. Atque utinam prohibitio haec, O heckene autem pieque rivendum non palere, mst ipsa νε- compsi . ita Picenta esset . ut non ellet νoluntaria ;lantas bominis Deigratiasuerit Iiberata, ct ad omne I sitan enim sta possem excusari ; aut certia ita isset
bonam actionis, cognἔtronis, sermonia adiuta. Quα νοluntar , ut non violenta : profecto eni Vc pestem Iin et, iis intelligantur,ci concilientur alia Au- corrigi. Nunc raro nusquam exitus miseropatet,quem
gustini loca specie tenus adve G: σ luntas inexcusabium,Ormorrigibilem nec iras Notandum est, vocem liberi arbitrii dupli- satis. citet ab illo lumi, videt ieet pio naturali facul- Respondeo, quod quando s. Augustinus do- iutate eligendi utrumlibet, positis omnibus ad id cet ea peccato Adama, vel ex coneupiscentia, praerequisitis; & pro eadem saeuitate , ut in- C Ortam esse in nobis necessitatem peccandi, lo- structa de munita iisdem omnibus prae requis- quitur de necesstate quadam peccandi vage &tis, inter quae est Dei gratia, ad abstinendum a in determina ter quia licῖt homo in statu natui aepeeeato, vel ad bene operandum utiliter ad vi- lapsa possit singula div sive vitare peccata, non
tam aeternam. In priori sensu illam usurpat in Lamen Omnia collective, ut dicemus in tractatu libris quos seripsit contra Manichaeos, qui na- de gratia. Unde S.Thomas qu.rs. de verit .art. di turalem illam saeuitatem negebant. hominem - Ia. ad T. exponens illud Psalmi : De nete titur ibas i. que subjiciebant naturali necessitati, bonae vel meis erae me. au qaod peccata da cantur necessanu. in- - Ο malae animae nagendo bene vel male.scribens quantum non postiηι ritam amma , quam νιι puunt veris eontra Pelagianos, qui dicebant vires na- κωνι gala.
turales arbitrii tales esse , t ainque potentes & Αdalia loca in quibus Augustinus asserit ex ripeditas. ut possit sine auxilici gratiae bene O- consuetudine oriri in peecatoribus peccandi petati. & a peccato abstinete , illam sumit in necessitatem, dicendum est, ipsum loqui de ne . posterioli senili ι praesertim cum docet, nos cessitate morali, non vero de physica : consus . per peccatum Adami liberum arbitrium per- D iudo enim peccandi invehit tandem magnam didisse. vel, quod in idem redit, loquitur de abstinendi a peccato dissicultatem, quae mora libertate gratiae, non nMurae, seu de immunita- lis necessitas dieitur , iuxta illud Augustini g. te i servitute de captivitate peccati, non vero confess. cap. s. Dumserpitar libidini,si uestiba delibertate indifferentiae, de qua nunc disputa- suemda ; odi dum consaetudisti nonr0ystar, facta smus. . Liberum enim ut supra annotavimus) necessitas. Et iuxta illud Anselmi de libero ar- triplieitet dicitur ratervitute seu subjeehione, a bitrio cap. 6. Frequentι asu vicimus nos non posse eoactione, dea nee essitate. Liberum a servi- aliquid, non quia nobis es impostibale, sed quia sne tute opponitur servo & captivo , atque in eo iusscaltate non passamus. In Audem sensu loqui- . consistit . quod quis sit exemptus a servitute tur Belnardus, cium ait quod Nechtitus incomi- peeeati, vel alia subjectione: unde Paulinus in lalem facit : non enim vult quod correctio sit spistola ad Celantiam: Sala, inquit, apud Deam absolute uti possibilis, sed solum quod sit 1 umma lib/rta, est non serrire peccatis ἱ summa apud Deam dissicilis, propter vehementiam pravat inclina-
nobilitas est clarere virtutiaus. Liberum a coa- tinnis.ctione est idem quod spontaneum, de opponi- r Objicies tertio: D. Augustinus in libro op - ic
tui eo acto seu violento. Liberum a necessita- ris imperfecti contra Iulianum, &plutibus altis te opponitur necessario,& est idem quod indisia in locis , ba frontem indifferentiae potestatem. ferens ad agendum vel non agendum, vel ad ais quam lJulianus te alii Pelagiam in libertatem gendum hoc vel illud. inducetiant, acerrime impugnat, eamque ve- objietes secundo : D. Augustinus variis in luti basim,&sontem, aenidum haeretis Pelagia- locis doeet in natura lapsa esse necessiatein pee- nae rejicit: Ergo talis libertas non potest ita buleandi. ortam ex peeeato Adami, vel exeoncupi- hominibus in statu naturae lapsa , sine haeresistentiar Ergo an statu naturae lapsae non datur in manifesta , & evidenti cum Pelagianis com- homine liberta in disterentiae ad bonum S ma- mercio. lum. Consequentia videtur manifesta: liber- Respondeo, Augustinum tripli ei de ea usi te is stas enim indifferentiae ad bonuiti & malum . probaste libertatem indifferentiae, quam Julia- eum necessitate peccandi est incoin possibilis. nus & alii Pelagiani admittebant: Primo , quia Antecedens probatur . tum ex illo dicto Au- volebant indiueienti alti illam seu potestate neustini contra Julianum i Mastam erras , qui ad agendum vel non agenduin, talem esse,quod
127쪽
neeessitatem divinae motionis . de gratiae libe- Λtum arbitrium applicantis, excluderet. Secundo, quia existimabant voluntatem hominis lapsi esse in persecto equilibrio, scuterat in statu in nocentiae, & aeque pro m in honum ac in malum; subindeque negabant liberum arbitrium et peccatum Adami suisse attenuatum & de uitatum , & ratione concupiscentiae magis propensum ad bonum delectabile contrarium rationi . quam ad bonum honestum & rationi consonum; ut refert Divus pios per in Epistola ad Augustinum, ubi Massiliensum errores res
rens, ait : Putant ut quia pravaricator ideo dii itur
non obessisse. quia noluat, fideli quoque non dubitetur ob hoc de russause . quia νοluit : O quantum quis Ique ad multim. tantum habeat factitratu ad bonum, puraque memento animam se ad vitia vel rirtutes movere. Tertio, illam libertatem reprobavit Augustinus , quia Iulianus & alii Pelagiam liberum
arbitrium generatim definie hant per potestatem bene vel inale agendi; cum tamen libertas generaliter sumpta , prout abstrahit 3 Deo de creaturis &a Beati saeviatoribus, id non postulet .sed sumetat indissetentia ad agendum hoc vel illud bonum, ut infra declarabimus. Non negabat tamenS. Doctor tibertatem indisserentiar, temperatam subjectohe aA Deum, de indigentem ad Operandum in otione divina, gratia applicante ; atque ratione concupiscentiae , ad mal um propensam , subindeque per peccatum originale debilitatam. Item non negabat patentia in ad peccandum reperiri in viatoribus non confirmatas ingratia , sed tantum negabat eam ingtedi essentiam & rationem formalem libertatis. De quo infra. ARTI cu Lus II.
Dusti cratisfione disrutilius restritur. Dico primo : Ut actus nostri sint boni vel
inali moraliter, laudabiles aut vituperabiles, metitorii vel demeritorii, non sussicit spontanei tas seu libertas a coactione, sed requiritur libellas indifferentiat.
Conclusio est e etia de fide, & opposta sententia damnata ut haeretica ab innocentio X. in nova constitutione, confirmata ab Alexandro VII. &ante illosa D. Thoma qu.ε. de malo ai t. uni eo , tibi hae e scribit e uuidam posiveruntqώod malantas hominis ex nec itate moratar ad ahquid eligendum , nec tumen ponebant quod rotantias cogere tur r non enim omne necessarium est molentam sed μ-
iam id cujus principium es extra, unde o motus nais rarales in pentaniar aliqui necessaria , non tamen νia lenta oc. Haec autem vanas es haeretica : tollat enim rationem meritι-demerui inhamaκιs actibus: non enim videtών esse meritorium vel demeritorium,quad liqui sic ex necessiare agit , quod ν tare non post. Est etiam annumeranaa inter extraneas Philasophia
nim nonsi tibertim aliquid in nobis , sedeae necestate moremur ad volendum , tot star detiberatio, exbaris tutio, praceptum . Opunitio, o laus. Orit e mum, circa qua moralis Philosophia ιon sit. Eadem ratione utuntur frequenter SS. Pa- a 4
tres, qui passim docent, sublata libertate indissetentia . frustra esse consilia, exhortationes, praecepta , S actus nostros , nec praemio, nec poena , nec laude , nee vituperio dignos esse. Ita Hieronymus lib. a. contra Iovinian. ubi ait: Liberi arbitrii nos condidit Deus. nec ad νirtutes, nec ad vitia necessitate trahimur ; asi quis ubi necessitas est , nec damnatia , nec corona, s. Quod dictum refert Augustinus libro de
natura & gratia eap. 6 s. illudque approbat ut verissim mn, certi stimum, atque notissimum.
Unde, ui supra vidimus, libro 1. de libero arbit. cap. i. asserit quod nisi motus animi , quo ad bonum vel a3 malum flectimur , in nostra esset postus potestate, nec laudandus foret homo, neque culpandus , quando benὸ vel male agit. Item libro de fide contra Manichaeos cap. IO.iauis, inquit, non clamet 'ultem . pracepta darem, cui Iιberam non est quod precipitur facere ; Oiniquum damnare eum , cui non fuit pol flus jusa homplere 3 Et in libro de duabus animabus cap. ii. Nec hi libri obstari scrutandi mihι erant, ut diar cerem neminem vituperatione suppliciare dunum, qxi aut id relit quod justitia ride non prahibet, aut ad nansciat quod facere non potest. Nonne ista cantant isis montibus pastores O in theatris poeta. o redactim
O Amsites in sacris lotis, o in orbe terrarum genas humanum thia ne rationem elegant et prosequitur Eusta 37rbius lib. s. de praeparatione cap. p his verbis: sublaιὸ tibi νε arbitrib satebit Omnis philosophia. 9-cetit pietas , nassa erat laus mrtatis , nullas Ira ctas laboris, nec punienda erant improbi, nec mira, vi stadios , inutiles prorsas Ieges , vana ex D hortationes, cassa Ohurgat ones . nullum meritum. nulla merces . nec virtus erit nec ritium ; s non lib.ra voluntate , sed necessitate Iutarum veνa n
Potest etiam suaderi concluso ratione quam i Tainsinuat S. Thomas in a. dist. a quaestiati. 3. ubi dicit quod ibi iacipit genus moras , ubi prim
dominium voluntatis inpenstar Sed dominium
voluntatis est per libertatein indifferenti m. petquani in ejus potestate est agere vel non agere, aut agere hoc vel illud , ut doeet idem S. Do ctor . p qu. 82. ait. l. ad 3. ubi ait quod stimus D/mini nostrorum actaam, sicundam quod possumus hac vel illud agere, & magis constabit ex die endis axisticulo sequenti : Ergo libertas indicterentiae E est sucidamentum moralitatis, & radix ex qua hae proprietates in actibus humanis, velutinois res & rami progerminant, nempe quod sint laudabiles vel vituperabiles, α eapaces meriti vel demeriri.
Confirmatur : Idem suntactas morati, ctactas i shumani, ut ait S. Thomas supra qu. .art. 3. Sed laetus pure spontanei non possunt diei humani;
Ergo nec morales appellari. Minor probatur ex eodem S. Dochore ibidem ait. i. ubi se habet 1 Illa ergo actanes proprie humana Acantur vaeae νοlun te deliberata procedunt et id est . quae ii uni ex deliberatione rationis de electione v lutitatis: Sed actus pure spontanei,& a sola eo ia ctione,
128쪽
ctIone, non verda necessitate immunes , non A que indifferens: Ergo potest dirigi & delet
procedunt ex deliberatione rationis, de electio- nari per regula4 mor uin.
ne voluntatis ut constat in amore beatisco, vel in volitione boni ut sie: Ergo non possunt diciactus morales & humani. Probatur ultimo cones uso egregia ratione quam fusὰ prosequuntur salmanti censes h Ietract. ti .disp. .dubio i. g. r. de quae potest sic breviter proponi. Actus nostri non alia ratione di cuntur morales. nis quia subiacent regulis in o. rum. & ab illis regulantui; sicut actio aliqua ex eo arti sciatis dicit ut, quod subditur regulis artis : Sed actus purὰ spontanei. N a sola coactione inam Ines, non possunt regulis inorum subjici
l solvantur ohectiones. Odiacias primo contra primam eones uso
ait: actus sunt in genere moras, ex hoc quod sunt rotantum .: Sed actus pute spontanei , ut volitio boni ut se &amor beatiscus, sunt voluntarii. quia sunt a principio intrinseco, cum cognitio ne finis i Erso sunt in genete moris. Unde idem nee ab eis diligi & regulati : Ergo nee morales B S. Doctot qu. 19. de verit. art. 6. de in s. sint.
diei. Maior patet, Minor probatur. Cum enim regula seu lex adhibeat ut actionibus, ut eas ab extremi, ad medium regulae dedueat, si ustra illa ab haberetur actioni, quae non est vatiabilis secundum medium & extrema, sed suapte natura invariabilis, de ad unum determinata et Actus autem pule spontanei, &a sola coactione immunes, sunt omnino invariabiles, re ad unum ex sua natura determinati, ui patet in amore beatis eo, de involitione beatitudinis in communi: Ergo illi non potiunt subiici regulis moiarum,nee ab eis dirigi 5e tegulati. Confirmatur & magis illustratur haec ratio rProprium munus regulae moralis est imponere modum regulato , determinando ipsum ad unum quod ratio dictat , unde quod moraliter regulatur , supponitur indifferen, ut se vel sedeterminetur : Ergo actus qui non sunt indisserentes, sed ad unum totaliter determinati, non possunt cadere sub regula morali, nee dici morali ter boni aut mali.
Dico secundo ut actus sint moraliter boni
aut mali meritorii vel dein eritorii, non requiritur necessario libertas contrarietatis seu spe eis
cationis sedi ullieit libertas contradictionis seu
Probatur ptimo: Christus,dum erat viator , exercebat actus metitorios & moraliter bonos ;de tamen cum esset ab intrinseco impeccabilis, o non erat in eo libertas contrarietatis ad bovum& malum. Item Angeli in primo instanti beatitudinem meruerunt, per actum charitatis, quisuit neees latius quoad speciscationem, id libertantum quoad exercitium, cum in illo instanti peccare non potuerint, ut docuimus in tractatu de Angelis : Ergo ad eliciendos actus meritorios de moraliter bonos, non requiritur necesi sarab libertas eontrarietatis de speeificationis , sed susscit libertas contradictionis seu exercitii. Unde D. Thomas qu. 1 . de verit. art. 9. ad s. dicit: posse peccare non facit ad meritum sed ad meriti manifestationem,inquanti ostenditum bonam isse Glantarium.
Probatur secundo: Illa libertas sulse it ad mo- lralitatem, qua'atis est ut actus cadant sub re3ulis motum, ita quod hujusmodi regulae possint ipsum dirigere, S de eo disponeret sed ad hoc susscit libertas quoad exercitium: Ergo ad me tendum vel demetendum, susscit libertas ex etiacitii. Maior patet ex dictis conclusi ne praee denti. Minor probatur. Eo ipso quod actus sit libet quoad exercitium, potest ratio & lex de ii lo di sponere, ipsumq; praecipere vel prohibere: Ergo eadit eo ipso sub tegulis morum. Confirmatur.: Actu, sic libet non est deteria minatus a natura ut si vel non sit, sed ad titium-
dist. 23. qu. i. atta. ad a.docet actum charitatis.
quo Christus Deum diligebat, fuisse metitorium. Et in resp. ad s. se ait i Etiamsi libertim arbitrium Chri a esset determinatam ad unum numero,scut ad dulgendum Deum s quod non sacere non potest tamen per hoc non amittat libertatem, aut rationem laudis, sue menta, quia in illud non coacte ,
sed stante tιndit, o ita est actus sui dominus.
Respondeo, quod quando S. Thomas ait a- i 79ctus in genere moris, ex hoe quod sunt voluntarii, sumit voluntarium pro libero, non vel5 pro spontaneo, ut infra patebit. Ad aliud testimonium telictis vatiis solutio-mbus, respondetur eum Banne, Alvare, de Sal C manticentibus, actum charitatis Chtisti Domini posse considerari dupliciter ; primo, prout respicit Deum ut bonum secundum se, de hoc modo sertur in illum omnin 3 nec ellario, unde prout se non fuit meritorius: secundo, quatenus respicit Deum secundum quod in actu exercito est ratio diligendi et eaturas , de prout se sertur ad eum libere, saltem quoad exercitium;& hae ratione suit meritotius. Quemadmodum enim ipse amot divinus es increatus sititii est ne cessari us de libet respectu diversorum: necessarius quidem . quatenus terminatur ad divinam bonitatem sumptam secundum se ; liber veto, prout terminatur ad creaturas, vel f quod idem esto ad ipsam divinam bonitatem , ut est in acto exercito ratio illas diligendi : ita etiam actus charitatis Christi Domini, de amor beatificus aliorum beatorum, quia sunt participationes sor- males amoris divini de increati, habent quod secundum illam diversam terminationem Objectivam. sint sinul nece flatu S liberi ; licet cum hoe discrimine in beatis, de in Christo, quod in illi, non sunt secundum illam rationem merito rii desectulla ius viae ; cum tamen in Christo, qui simul erat via tot de comprehensor . actus
charitatis ut terminatus ad essentiam divinam . quatenus erat ratio diligendi creaturas, praesertura rationales, pro quibus moti debebat, inertiatorius esset.
Dices: Ideo essentia divina secun um se con- lgasderata,amatur .abs'. ulla prorsus indifferentia, quia prout sic est bonum infinitum clare visum :Sed etiam prout est ratio diligendi creat uras, est bonum innititu clarὰ visum, cum sit eade proriasus indi .isibilis bonitas divinae essentiae: Ergo inritet sub hae secunda consideratione rapitvo untatem necessatio, di absqi ulla indifferentia. Respondeo, bonitatem divinam, ut est ratio diligendi eleaturas esse quidem in se seu subjective infinitam ; tamen formatissime applicata creaturis, per modum rationis illas diligendi. finitam esse, quia finito modo applicatur, sis
129쪽
eut At ipsae ereaturae sanite illam participam. Cujus rei exemplum est in eadem essentia divina, unita per modum speciei impressae mentibus beatorum, quae prout unita sormaliter, finita est quia finite unitur, licet in se seu subiective infinita siti & rursus in eadem essentia, ut continente ratione idealem equi, quae etiam prout
se sorma litet comprehensibilis est, licet in se , seu stibistive, incomprehens bilis sit. Ex his patet solutio ad aliud testimonium rnam D. Thomas ibi solum intendit, quod etsi
libertim arbitrium Christi esset determinatum ad unum, scilie et ad dilectionem Dei , quoad
persectionesneeessarias, poterat tamen mereri,
quia cum tali determinatione remanebat liber de indifferens quantum ad exercitium,seu indi Dferentia & libertate eontradictionis,ad eandem dilectionem Dei, prout est ratio diligendi creaturas. Unde soli1m vult in actu necessario posse reperiri laudabilitatem dc meritum , non ex ea parte qua ne eessarius est, sed pro ea qua liber est
libertate contingentiae non entitativa, sed terminativa r alioquin sibi aperte contradiceret ,
aedestrueret praviam res hcnsionem quam ibidem praeimitti : in ea enim asserit Christoeonia xenire libertatem ad meritum necessariam, quia
licet determinatus sit ad bonum in genere, libet ratem niti lominus ac indigerentiam habet circa vatia specie ac numero bona. Dicendam
inquit) quod libertim arbitrium Christi non erat
determinatum ad unum secundum numeram, sed ad unum secundum genus cilicet ad bonum. Quam solutionein clariolabiis verbis expressi s. p qu. 18.ai t in .a33. Dicendum quod voluntas Christi,iuersed teνminata ad benum, non tumen s determinata ad se. v. ad ista bonum ct ι ιδ pertinet ad Christimia ore pe/ tiberum arb trium centrinutum in bono.
181 Initabis: Ergia pirperam allignavit D. Tho
mas, pro ostendenda libertate actus dilectionis in Christo, hanc causalem: quium assum non coa
Eie edi ut e tetidit: Sed debebat dixisse, quia adhuc ieipe titi iti iis actus, ut tei minati au cieaturas, habet indifferentiam.
Sed nego consequentiam: L cet eni in spontaneitas, seu negatio coaetionis , non sit ratio
Ormatis fundatis in dilectione Christi laudabilitatem dc meritum, est tamen ratio permitte ii di in eadem dile et ione, ut terminata ad Creatu ras, indifferentiam contradictionis, fundantem Iationem laudabilitatis N metiti : quias dilectio beata Christi esset eoacta, nullo modo posis et esse libera, libertate contradictionas , nec consequenter meritoriar ut ergo S. Thomas salvet actum dilectionis in Christo, sub aliqua sui
consideratione fuisse libet um, libertate contradictionis. ac proinde meritorium, recte hane causalem assignat, pia in illam non coactesdsponte tendit: additque, cr ita est sui actas domihus iquia, ut dixi, spontaneitas seu negatio coactionis, est ratio permittendi dominium, ae indisse rentiam contradictionis in dilectione Christi
beatifica, ut ad creaturas terminata.
183 pro completa hujus difficultatis resolutione,
advertendum est, quod quamvis de fide certum sit ad merendum vel demerendum in nobis viatoribus libertatem indifferentiae requiri, non tamen in Christo, quia Innocentiu4X. in nova consti ;utione desiniens ad metendum vel de metendum non susscere.libertatem 2 eoactio ne, sed requiri libertatem, a necessitate. loquatur expresse de metito aut demerito hominis instavi
tu naturae lapser unde quamvis gieeretur tν 1lum, Angelos vel homines in statu innocentiae, per actus pore spontaneos meruisse , nihil praedicta consti tutioni repugnans assereretur. PO
IO non eo haec addo, quod negem Christum iametendo liberum suisse libertate indifferentiae, cum maxime liber fuerit; sed quod negem illum eo modo quo nos libeti sumus, liberum fuisse ι& ut distinguam certa fidei dogmata d conclusionibus vel opinionibus Theologicis, quae pari
certitudine di firmitate non gaudent. Objietes secundo, Amor beatificos, m rerini natur ad Deum secundum se, est actus omnino necestarius: Sed ut se est motaliter bonus rErgo ad bonitatem moralem non requiritur nec ei latio libertas indifferentiae. Major patet, Minor probatur primo. Quia amor Dei in patria habet ea iideati bonitatem, quam habebat in via, cum tendat in idem objectum : sed invia est bonus moraliteri Ergo & in patria. Secundo. quia in patria facit hominem perfectum , sanis etiam, N:moraliter bonum, scut in via. Tertio, quia in patria retinet Oppostionem moraialem eum odio Dei, quam habebat in via. Denique, quia nisi esset bonus moraliter, careret aliqua persectione quam habet amor viae, essetiaque proinde minus perfectus : quod admitti non potes . Respondeo concessa Majori negando Min ' tem. Ad cujus primam probationem dicendum, quod amor Dei in patria habet eandem bonitatem ex parte operis, quam habebat in via, non tamen ex parte operantis: quaa licὸt tendat in idem objectum non tamen eodem modo; in via enim liberὰ in illud tendit, in patria vero necessario. sicut licet motus primo primi Stindet berati versentur eirca idem objectum, ae actus
deliberati; quia tamen isti tendunt i illud eum
aduertentia S libertate, sunt motaliter boni vel mali,non vero illi.
Ad secundam respondeo, quod licet amor beatiscus, tu terminatur ad D eum, desectu libertatis careat bonitate moral) S subjecti Qa . . ratione eujus actus imputatur & meritorius est; quia tamen est bonus obsective, utpote tendens in objectum bonum & rationi consonum, facit hominem persectum, sanctum, & bonum moraliter, & retinet oppositionem moralem cum odio Dei, quam habebat in via. Pet quod patet ad tertiam probationem. Ad ultimam diearet, eandem & longe majorem persectionem ea quam habet amor viae, ratione morali tatis, reperiri emanenter in amore
patriae. ratione physicae en titatis, & determinaiationis necessariae ad suum objectum: unde nonide 4 erit absolute minus perfectus , quamvis non si in eo bonitas moralis; scut non est miniis persectiis, quia caret libertate, quὰm amor viae, qui est liber. Addo, praedictum amorem
non carere absolute bonitate morali, scol abis solute non caret libertate r quia licet ad Deum secundum se terminetur necessariis , ad ipsum tamen . ut est in actu exercito ratio diligendi creaturas terminatur libere.& ut si a participat
moralitatem , sicut in solutione praecedentis objectionis deelaraia
130쪽
Lictet de si de certum sit, indigerentiam activam, seu potestatem ad agendum vel non a gendum, in statu naturae lapsae in homine reperari, eamque ad meretritumi vel demerendum in nobis viatoribus esse necessariam : quia tamen
aliquid potest requiri ad statum alicujus rei, quod ad eius ellentiam de quid ditatem non per
tinet, merito quaerunt Theologi, an indifferenia Blia rationem formalem &quid ditativam libet talis ingrediatur. vel solum ad statum acet lenia talem quem habet in nobis viatoribus perti neat ρ Et quaa indifferentia est duplex, una contradictionis, quae dicit potentiam ad agendum vel non agendum; altera contraraetatis ad bonum malum,quae potentiam peccandi importat ; dissicultas est, an utraque haec indi intentia sit de ellentia libertatis, vel solum prima
I. I. Statuitur prima concluso, crauthoritate D. Thoma stitiitur. e o ptim δὲ indifferentiam contradi ctionis, Useu potestatem ad agenduin vel non agendum esse de ei lentia libertatis, non vero aliquod accidetis ei adjunctum, de ad statum quem habet in nobis viatoribus pertinens. Eii conita Guillelmum Gibi usum , qui libro delibertate Dei & creaturae cap. 3. de sequentibus.doeet libertatem litam esse in amplitudine& eminentia naturae intellectualis supra corporeas, praescindendo ab indifferentia r citatque pro linc setitentia plures antiquos de recentiores
Theologos. Consentiunt Caesar Van in . in suis A pro sua stare sententia ; cum potius nullus pocst diei verEThomilia, seu D. Thomae discipulus, qui neget indifferentiam ad libertatis essentiam pertinere ; cum id expresse doceat s. Doctor, quotiescumque ex ptos est. de libertate Dei de et eaturarum disserit , ut patebit ex dicendis probatione sequenti. Probatur ergo primo conclusio ex D. Tho- is sina, percurrendo praecipua loca in quibus de libero albitrio Dei, Augelorum, & hominum d sputat, de ostendendo ipsitin libertatem divinam, angelicam, & humanam, per indifferentiam ad agendum vel non agendum, non veto per solam spontaneitatem seu immunitatem a coactione explicate subindeque censere, indifferentiam ad notionem 5e essentiam seu rationem formalem libertatis, non vero solum ad statum ejus accidentalem pertinere. Primus locus habetur i. p. qu. i9. art. IO. in I scorp. ubi assirmat liberum albi trium habetitantum respectu eorum quae non necessatio volumus, vel naturali instinctu ; ibidemque addit Deum non liberὰ amare seipsum, quia se amat necessario, sed esse liberum ad ea quae contingenter seu non necessatio vult exta se. Unde ut explicet quomodo Deus sit liber, licet non possit velle malum eulpae . respondet ad x. hoc non obesse . quia voluntas dirina ad oppo-
esse. Quibus verbis aperte recurrit ad indifferentiam voluntatis divinae . non vero ad spontaneitatem, ut ejus libertatem salvet. Unde qu. I 6. de malo art. s. in corp. Volanti Dei sinquit)nοnsicfertur ad unum in stiis eget ibus, quin quantum est d se pUit in aliud: O s candtim hoc competiter libertas arb/tr s. Et in a.dast. 23. qu. I. ait. i. ad a. Ad libertatem an tria pertinet . ut iactionem aliquam facere post vel non Diere: O hoc Deo convenit, bona enim qua sacri, potest non facere. Ecce prohat in diiserentiam, ut salvet libertatem arbitrii divini. Alter loeus insignis sumitur ex qu. a . deve- I' Qexeteit. α Franciscus Macedo Franciscanus qu. D rit. art. 3. ubi quaerit utrum liberum arbitrium uni ea demente summi Pontis eis Innocentii cit. ea propositiones Jansenti art. q. Est etiam eon tra Jan senium, qui libro c. de gratia Cur illi, re per totum, conatur ostendere libertatem simplicitet dictam non importare essentialiter, nisi solam immunitatem a coactione, cum luce ac d rectione rationis: sicque asserit voluntatem esse liberam simpliciter in Omnibus actibus, in quibus ex directione rationis Opetatur ;quamvis aliqui sint neeessarii simpliciter . ut amor beatiscus, vel amor quo Deus seipsum diligit,aut quo Spiritus Sancius producit ut runde facilὰ gratiam es cacem cum libellate consit in Deo a & respondet in corp. atticulia: Oporter dicera in Deo liberum arbotritim in penuri; similiter 2 in angelis, non enum i ex nec egitate νο- Iant. Unde quartum argumentum quod erat huiusmodi: Liberum arbitratim est potentia ad oppostos allus se habens sed Deus non se hab/t ad opposta, cum sit immutabilis, nec in malam selli posit : ergo liberum arbitrium non Ura Deo: sic soluit: Dicendum quod pol tu, apina se habet ad προ tu ; non quidem ut aliquid velit o postea notit, quod qua immutabiti tuta repugnaret; nec ut posit utile bonum Omulti m. quia d se libuitatem in Deo ponerEt i sed quia potis hoc velle ct non risse. si autem Divus Thoeiliat, quia glatia non cogit voluntatem, sed sa- Ε mas existimaret libertatem voluntatis divinae in
cit ut plena Ilime velit. Hune sequutus est Vin .eentius Lenis in Theriaca de libero arbitrio libro I. cap. 6. ubi contendit quod potestas volendi oppositum, minime ingrediatur rationem essentialem libertatis. Ex quo deducit, omnem actum perfecte voluntarium, licet talis potestas in disterentiae non adiit, esse etiam perfecte li.
Nostra tamen conclusio communis est apud Theologos,praesertime Schola Divi Thomae . quos refert de citat P. Alex inderSebille Aniuer siensis in Ibio de libeto arbitrio aduersus Coriati elium lanientum,& vincentium Lenem. Unde inanito iste te lactat,*mnes veros rhomastas sola ejus spontaneitate essentialiter consistere, non assereret Deum esse liberi arbitrii. quia .ishbc ville omni ella;&quia quicquid vult, ex ne cis rate non utili ', di quia Mitinias tis se habet ad oppostar sed hoc unum ad suam opinionem stabiliendam argum eluum adhiberet: Quicquid. Deus vult. si omὰ vult& non eo acter Ergo est liberi arbitrii. Simile argumentum desuini potest ex liberta- 19ste angelica, quam D. Thomas explicat perin-diiseientiam . seu potestatem ad agenduae vel
non agendum: nam 1. contia gentes cap. 48.
se delubstantiis intellectualibus scribit: Liber tutem nec uos est tus halare, si habι ut dominium Riactus,