장음표시 사용
141쪽
ctor de hujusmodi actibus se consideratis lo- A non ex coactione , sed ex persectione in bono .
seu determinatione ad bonum, non tollit rationem meriti aut demetiti, quia non tollit rationem voluntarii, loqui in e determinatione voluntatis ad bonum, secundum genus tantum ;qualiter erat in Christo, qui cum esset ab intrinseco impeccabilis,erat ad recte operandum determinatus; haec enim determinatio non excludit indifferentiam exercitii, respectu huius vet. illius noni an particulara, nec per consequens ramtionem peliacia voluntarii seu liberi, quae est radix de fundamentum moralitatis actuum humanorum , ut ex eodem Angelico praecepiore articulo praecedenti declaravimus. quatur patet tum ex ips. textu; non enim dixit
quod rei pectu videre de amare Deum sit sempiterna& libera elee io, sed quod νsectu ridere Oisnare sit l. bera electio; sumens videre es amare sine determinatione ad Deum, subindeque uteoni citant aliud objectum praeter Deum, nempe visibile aliquod di amabile creatum: tum etiam patet ex ipso intento argumenti, quod erat hujusmodit Et chio s eortim qua sunt ad finem : cum ergo seat/sni vitimo comuncta snt milhtur quod ad eos non pertinet elictio. θ ριν consequens nec libertim arbitrium. Ad quod respondet .aliqua media elle, quae ratione suae impet sectionis . quam essent aliter annexam habetit, repugnant ipsi fini sjam habito. sicut eredere de sperare; S horum non est esectio in Beati se alia veto quae fini jam habito non repugnant, ut videre & amare crea turas ; de respectu horum eri in Beatis sempiterna ac libera electio. Ad testimonia secundae elassis dicendum est, S. Doctorem iis lotis, quibus libertatem opponit coactioni,sumere coacti Onean pro necessitate; speetatim vero quando amrmat liberum arbitrium diei et eo quo A eogi non potest : nam immediate post addit eoactionem esse duplicem, unam compellentem, aliam inducentem sue impellentem; S priorem repugnare essent aliter libero arbitti O; quippe quod ut dixerat
6. IX. sol puntur sandamentis Iansenti ex rarisne petita.
pRAETER. argumenta ex Ss. Ρatrum testim ni is desumpta, quae iam expedita lunt, alia ex ratione petita, quae Janiemus locis supra citatu, fu,ὰ S lato calamo expendit di uiget, breviter& perspicue hie diluenda sunt. Obiicit ergo primo ε Deus est verὸ libet, imδ .& totius libellatas tonsti origo, di tamen non habet agendi de non agendi invisi etentiam; illa enim pio rivi in Deo periit, hoc ipio quoci leniet aliquid immobili voluntate statuit atque volvit,art. a. eiusdem quaestionis, neque subjecto cogi C quam retractare non potest : Etoo stat libertas
potest, cum non si organo assidiu in id est, sit poteritia immateriali,) neque oboecto , quia quantumcumque aliquid ostendatur ei esse ho- Num,m potestate ejus remanet eligere, vel nCnUigere Itaque illud non cogi est non neeessitari , sive non determinari ad unum per modum Daturae, sed retinere sacultatem ad Oppositum. Unde opusculo 3. cap. o. in fine sc ait: υ auia
rem hIc modis natur alti honuni, ut libere agat, naucoactus e quia rationales potestates ad opposta se ha-iant. Et i. p qu 81.art. a. ita corp.NGψιtas coacti σ-nιιι η ιsta,qua ιonvenit ar cuι ex agente Uicut cam aliqui, nitur ab a a quo agente, ita ut non posiit contra- νιum agere. Ex quo manifest Epatet S. Thomam N i unquam coactionem pro necessitate su-niere , de ista duo, non coaete agere , dc agere
cum potestate ad oppositum, pro eodem usurpare: quia sei licet in homine viatore sde quo S. Doctor loquitur) hae edito agere non coactὰ de agere eum potestate ad non agendum, sunt inseperabilia ; eo quod in statu viae voluntas ilnullo objecto creato vel increato, imo nec a bono ut se & a beatitudine in eommuni, ne cels-tetur quantum ad exercitium achus, ut docet in hae parte insta qu. io .art. incorp., 1 Ad loca tertiae classis respondeo, quod quando S. Thomas ait, laudem & vitupernam consequi actum voluntarium secundum perfectam absque potestate indifferenti ad agendum vel
C, Dilaniatur: Deus libet 8 iustus est,quamvis Μ' non poliri velle pcccare dc imus te agere, ut ait Aus ullinus libro de natura ec gratia cap. 48 Ergo ad libertatem non requimur indiffetentia seu potestas ad opposita. Kespondeo ad obseetionem, negando quod MoL eus uiantiaoeat indifferemiam : lieὰt 'poli quam seinet aliquid voluit, non possit facialita luppositione, ratione suae immutabilitatis illud pollea non velle, niltilo minus utallud eum inditterentiata libertate velle censeatur, iustiei equo a illud ablolute non velle potuerat. pro pri-ocia aluum decretu in ,ex vi principii qu5 scabaeterno ad illud volendum applicavit, nimirum intellectus esus dc voluntatis, quae non dicunt necessatiain habitudinem ad creaturas. UndED. Thoinas I. p. qu. 19.art. b. ad i. ait : Ex hoc quod Deus ruit-aterno quicqvιd rati, nonseo rM quod
παιsse est eum illud reste,nis ex suppositione. InstatJansemus, S air, qu bd si adhoe ut Deus nunc aliquid liberὰ velle dicat ut, sit Teiit quod s cum indifferentia & ex propria libertate se adactum determinaverit, licEt postea in illa determinatione, Propter naturae voluntatisque conis stantia, immutabili Spermaneat, sequitur amoistem beatificum liberrimum este; Angeli enim de voluntarii rationem, vel loquitur de voluntario E homines qui beata fiunt, eadem libertate&in
persecto hominis viatoris. quod semper habet admixtam libertatem indigerentiae, saltem contradictionis, S quantum ad exercitium actus, ut jam diximus: vel sbium intendit quod satis&vitii perium non nasi pei sed tam voluntarii rationem consequantur, licet omne persectum voluntarium non si liberum, nec per consequens laude aut vituperio dignum: scutaliud est dicere, quod malitia peccati non consequitur nisi actii ira creaturae, es aliud, quod malitia peceati consequitur omnem actu mereaturae. quando vero idem S. Doctor asserit, quod impotentia differentia ad illum amorem se determinarunt, qua Deus ad volitionem creaturarum e s ergo immutabilitas naturae in Deo non extingim ilialam primigeniam electionis libertatem multo minus linquit immutabilitas gratiae 3c gloriae, amoris beatis es libertatem Interim et in Beatis. Sed nego sequelam. Ad probationem nego Maquod Angeli vel homines, qui Beati fiunt, ea dein libet tale u indifferentia se determinave rint ad amolem beatificum, qua Deus advolitionem creaturarum: licet euani amorem beatificum in angelis di hominibus anteeesserit
142쪽
voluntas indifferens seu libera per modum me- sriti; squidem per actus liberos viae, visionem
5: amorem inde sequutum meruerunt tanquam praemium: tamen non antecessit, nee antecedit
i maliter illum amorem voluntas aliqua indisi ferens seu libera per modum principii illum elicientis, seu effective inquentis a cum plincipium elicitivum, seu physice inquens, sit voluntas tegulata judiuiti determinato ad amorem , non autem voluntas regulata iudicio indifferenti, quod tamen ad libet talem illius actus desiderabatur. Seeus contingit in volitione Dei carca creaturas: hanc enim nostro modo intelligendi.&cum fundamento in re, antecellit per modum principii elicientis voluntas vetὰ libet. Ia, utpote regulata judicio indifferenti, de te. Bpraesentante bonitatem eleaturarum ut non necessat i5 amandam : sicque volitio illa, non ob stilite sua essentiali immobilitate, post primam ut ita di eam elicientiam , adhue perseverat ut vere libera, non vero amor beatiscus in Beatis. Urget Jan senius: Achus charitatis quem Angeli boni elicuerunt in via, adhuc pei severat in patria: Elgo amorem beatificum Angelorum antecessit voluntas libera indifferens etiam petmodum principii elicientis seu inquentis, sicq; in prima sui productione eodem modo elicitus fuit liberὰ, quo volitio creaturarum i Deo, licet postea immutabiliter perseveret. cRespondeo concesso Antecedente, negando Consequentiam: lieiti enim idem actus charitatis,quem Angeli boni elicuerunt in via, adhuc perseveret in patria, semper nihilominus verum Inanet, actum amoris beatis et , prout talis est formaliter,non respicere pro principio eliciente seu effectivd influente, voluntatem liberam seu indifferentem, sicut illam te spicit volitio divina creaturarum. Ratio est, quia licet in bonis Angelis sit idem numero actus amoris viae de patriae; prout in patria tamen non respicit Lmplius voluntatem per modum principit in disterentis , sed per modum principii Omninδ. determinati. det et minatione etiam ex parte ais Ictus primi, quae modum libertatis,quem in prima sua elicientia, durante statu viae habuerat , totaliter ab solbetr voluntas enim non obtinetrationem principii indifferentis, nisi quatenus regulatur iudicio indisserenti ; judicium autem indifferens in patria cessat. cum succedat clara vitio boni insiniti, taliter ad amorem determinans, ut impollibilest non amare, seque amor ille, quamvis enmative & quoad subitantiain idem sit, tamen quia est modaliter diversus, alio modo pendet a voluntate tune quam pendebat antὰ ; nam ante ab illa pendebat ut a principio libero, tune autem, mutato judacio, pendet ab eadem, ut a principio smpliciter de-s
aues Ad confirmationem principalis argumentidieendum est, quod licet Deus non possit velle peccare &injuste agere, libere tamen justus est: tum quia potentia peccandi & injuste agendi non est de essentia libertatis, sed illius navusae desectus. ut 6. 3. Ostendimus: tum etiam quia se Deus exercet pluriana virtutum opera , in potuerit non exere ere, ac sne peccato & in-deeentia ab illis abstinete. puta a proponendata promittenda retributione regni coelestis bonis hominum operibus. Imo cum potuerit abstinere a creatione mundi, potuit abstinete ab illis omnibus virtutum operabus, quae circa homi- Toni. III.
. nes & Angelos, aliasque creaturas exercet. Secundo arguit Jantemus t Christus in ad- ascimplendo praecepto moriendi fuit liber, cum in ejus impletione metuerit ; A: tamen cum ab intrinseco esset impeccabilis, non potuit illud non implere, seu Patri non obedite: Ergo in diis rentia, seu potestas ad opposita , ad libertatem
Constinatur : Voluntas Christi fuit libera a 37
non solum in bonis Operibus, sed etiam forma litet in non peccando ; cum in non peccando meruerit: At lieὰt habuerit indifferentiam reia pectu bonorum . nullam tamen habuit ad non mccandu ; eum ratione unionis hypostaticae esset Omnino impeccabilis , seu ad non peccandum necessati 5 determinatus: Ergo indifferentia non est de ratione libertatis, nec elus essen tiam ingreditur. Fateor hoc argumentum dissicillimum esse, de maximum negotium Theologis facessere ;sed ob ejus dissicultatem non oportet veri tatem deserere, nec, ut alum, clypeum&ha sta in abjicere : nam ut bellὰ ait Augustinus de bono persever. cap. I . Nunquid ide) negandum est quod apertum est , quia comprehendi non possquod oci situm es ρ Nunquid , inquam , propteread aura sumus, quod ita esse perscim vi, non sta esse, quoniam cur ita si non possumus invenire Unde
Theologi ut nodum hune diffieillimum solvant, de libertatem Christi cum eius impe cabilitate concilient, varios dieendi modos exis cogitarunt, quos referre praesentis instituti non est: exacta entin hujus dissicultatis resolutio. ad tractatum de Incarnatione pertinet. Interim Dis . videri pollunt duae solutiones quas in tractatu 4. de beatitudine agendo de impeccabilitate Bea torum, fuse exposuimus,5 quas brevitatis ea 'sa hie non repetemus. Ad eonfitinationem respondeo , negando quod Christus fuerit liber in non peccando, si non peccare sumat ut praecise per modum negationis, sicut argumentum videt ui lupponere ;i negatio enim peccati necessario & absque ulla prorsus indifferentia fuit in Christo , ratione unionis hypostaticae , quae illum reddebat ab intrinseco impeecabilem. Fuit tamen libet in non peccando , s per non peccare intelligatur hoe politivum quod est bene operati ; vel etiam ipsa negatio peccati, quatenus erat per actum positivum complacentiae volita : unde respectu utriusque fuit indifferens; poterat enim hoc vel illud bonum facete & non facere, de habere vel non habere actum positivum complacenistrae circa negationem peccati.
potestque hae e solutio illustiari es simili do
e lina quam tradit Divus Thomas quaest. 7.
de malo ait. 1 i. ad 8. Vitare peccatum ve-8iale inquit in potest intelligi d Iciter r uno
modo sciandam param negationem. sc non me
retur vitam aeternum. quia etιam dormiens non pec-eus p aliter . O tamen nen meretur e atio modo βιandam aliquam Urmationem. sectiniam quod dicisar ille vitare peccatum ve mala, qui utili non peccare remiatiter ; O quia a Diuntas potιs σι ex charitate, ideo vitare peccatum νιηιale pors esse meritoriam vita a terna. Idem cum proportione dicendum de eo quod est Christum non peccare , nec posse peccare : si enim non
peeeare sumatur per modum purae negationis dicimus nec memorium , nee liberum suisse
litillo pio ut se si veto sumatur secundum ali-R 1 quam
143쪽
quam affrmationem. pro eo quod est velle non Apeceare , seu in non peccando habere complacentiam, sic & liberum ipsi fuit de meritotium , sic ut di indisserens. Tettio objicit Jansentus: Si vera voluntatis libertas in indifferentia agendi de non agendie usitat, sequit ut operationem divinae gratiae ex diametro repugnare libertati arbitrii r Sed
hoe laedit sentum Christianae pietatis , imo de communem offendite Ergo in indifferentia uti
potestate ad agendum vel non agengum nequitiatio libertatis cons stere. Sequelam probat :Gratia essicax extrahit voluntatem ab indisse-xentia agen Ai, eamque determinate facit agere de uelle: Ergo si vera voluntatis libertas in ania disset entia agendi de non agendi cons stat ope- Bratio divinae gratiae destruet arbitrii libertatem di illi ex dea metro repugnabit. Addit eandem esse rationem eoncupiscentiae, utque etiam habituum, quorum haec est natura, ut operandi facilitatem tribuant, adeoque ulu nam in partem voluntatem inflectante indifferentia autem eum ad instar bi laneis&aequilibriise habeat, ea re omni violatur, qua alterutram in partem impellitur. Ex quo aliud absurdum ex nostra infert sententia, nempe meritum bonum de malum eb minus esse aede coloratius . quo
quis in bono vel malo fixioribus habitibus radicatus fuerit; nani eum meritum de demeritum
ex arbitrii libertate maximὰ ponderet ut , eum cilla patitet minui debet. Pro resolutione hujus
argumenti tr a praemittenda sunt. asi Primo Observandum est, qudd determinatio voluntatis est duplex; unaquae se tenet edi parte aes iis secundi, seu operationis ; & altera quae se tenet ex parte actus pii mi seu virtutis. Prior non pugnat cum libertate sed potius conjungit potentiam liberam cum sua propria perfectione . quae est actu operari: Posterior autem libertaiatem laedit, quia affert non solum determinatio
nem in operando , sed etiam in ipso posse, ita ut potentia non possit nisi determinate hoe .
Notandum secundo, etiam indisserentia voluntatis esse dupliceim: una est potentialis de privativa seu suspensva . quae cum importet potentialitate in Ae carentiam actus , seu otium de suspensonem potentiae, dieit imperseetionem ;unde nec reperitur in Deo qui est actus purus . ab aeterno ad agendum determinatus, nec in voluntate quando actu operatur; tunc enim non
est otiosa de suspensa , sed de actu primo ad se.
eundum redacta. alia quae dicitur actualis 3e po- stiva,ea est qua voluntas in actu eligit &se determinat ut retineat potentiam ad Oppostum; Ze haec eonvenit Deo formaliter. & tepetit ut in voluntate quotiescumque liberὰ agit Tertid advertendum est, duplicem adhue in μη voluntate indifferentiam repetari; alteram quae necellitatem , alteram quae propensonem excludit. Pruna utriusq; partis eligenda potest tem lignis eat. nee limplica ad alterutram pro issensione laeditur: nam l. c Et ad unam partem e-igendam voluntas magis inclinetur. modo M-ι teram ista tepudiata erigere pollit, illasa manet itidisserentia. Alteram persectuin voluntatis ae quilibrium exprimit, cx malori in alteram par-
. tem propensione tollitur. Prima libero aibiti io essentialis est ; secunda acciden icisis tantum :quapi optet liberum arbitrium . quod prima pei eunte semper extinguitur, nihil ex seeundae
interitu accipere potest detrimenti. Una deni que dieitur indisserentia elicientiae, seu electro nis; altera vero appellatur indifferentia ineli iationis. His praemissis.
Ad argumentum respondeo,negando sequelam Maioris. Ad eujus probationem. distinguo AnteceAens quantum ad primam partem et gratia emeax extrahit voluntatem ab indisserentia potentiali de suspensva eone M. Antecedens: ab indifferentia actuali A: positiva, nego Ant cedens de Consequentiam 4 eum enim indifferentia potentialis& suspensiva non si de essentia libertatis, sed aliqua ejus impersectio , licet gratia emcax eam tollat, applicando volunta rem ad agend una, eamque reducendo de potentialitate ad actum, seu de otio di quiete ad exe citium S Dperationem, non tollit iura liberta tis,sed aufert duntaxat rubiginem potent tali iatis,& otii quietem ac suspensionem ; subindeque libertatem perficit S actuat, non vero edia metro cum illa pugnat, ut dicit Jan senius e praesitona cum voluntas sub motione Ee applieatione gratiae essicacis indifferentiam actualem N positivam semper retineat. N ita ad agendum per gratiam applicetur,ur absolutam non a geniadi seu dissentiendi potestatem conservet. Simiis liter distinguo secundam partem Antecedentis: gratia essicax determinale facit agere & velle .
determinatione se tenente ex parte actus primi, seu ipsius posse, nego Antecedens e determinatione se tenente ex parte actus secundi, seu ipsus operationis,cone edo Antecedens a 3e nego Consequentiam: libertas enam non eonsistit in indifferentia raeludente determinationem avius secundi seu operationis, sed in indifferentia excludente determinationein actus primi . seu virtutis. Itaque gratia emcax . in sententia Thom istarum .determinale facit operari potiusquam non operari; sed qua quaeso determin
tione 3 An tali, ut actus primus, seu virtus v luntatis, quae ante gratiam erat potens non ope
rari . reddatur ex vi gratiae ad illud extremum impotens, de dieatur voluntas non solum operatura, sed etiam non potens non operari, quasi maneat determinatae virtutis ad operandum tantum absit qui enim se intelligit determinationem gratiae, haud dubie in/ucit in erro rem Calvini, gratiam sic e Eeacem ponentis, ut omnem non agendi seu dissentiendi potentiam in voluntate absorbeat & consumat. In alio e go sensa determinationem gratiae ponim us, 3e solum volumus gratiam determinare volunt rem determinatione praecise se tenente ex parte actus secundi, ae se habente per modum purae applicationis potentiae, seu ad instat cujusdam . nexus ac vinculi, actu in primum cum secundo E indisIolubiliter conjungentis . .
do quod f hoe argumentum Iansenti va-
leret,probaret non solum essicaciam gratiae, sed ipsum etiam actum secundum, seu actualem volitione libertati eontradictionis ἡ diametro repugnat et liqui dein ipsa actualis volitio, non minii , imo magis determinate sicit velle , quam divina gratia ; cum volitio stipsissima forma constituens volente sormaliter.& gratia solum effecti v ἡ,seu applicati ve, ad volendum concuristat. Unde sicut ipsa albedo magis determinalia facit athum, qua in agens albedinem inducens
aut applicans ; quia albego est ipsssima sorma albi scans: ita pariter necesse est quod actualis
volitio magis determinet ad volendum, quam gratia
144쪽
gratia volutonem inducens. seu ad illam a Dpli - cans , quia volitio est ipsssima sotina constitu ens det ei mina iὸ volentem Ergo si gratia emeaxe diametro pugnet cum arbitrii libet tale. ex eo
praeeis E quod illam ab indifferentia agendi extrahat iaciat velle determina te; a fortiori i-pla a ctualis ψolitio dilecte cum illa pugnabit,&cum ea stare non poterit.
illud quoque quod addit Jan senius , nempe
quod si libertas in indifferentia agendi & non agendi consistet et, in nobi, violaretur pei habitus virtutum , qui in unam partem voluntatem
inflectunt', in ipsu in facilὰ retorqueri potest: Nam quod generaliter docemus de libertate, hoc ille de in noeenti; statu certissimum elle defendit, asseritque Angelos & Adareum contra dictionis indifferentiam, seu expeditam agendi lpotestatem , in statu illo sti licissimo liab utile iunde ii habitus gratiae & virtutum violarent in nobi libertatem indifferentur . eo ipso quod volunt. G ira in unam partem inflecterent, idem dicendum esset de gratia ela virtutibus infusis Anselis S Adamo, quae etiam e i uni voluntatem an una ira pallem , nempeadiecte operandum,
inclinabani. Sicut ergo Ianienius respondere tenetur, quod eis Adainus u Angeli impellente gratia, de habitu charitatis, magnam ad Deu in amandum propensionem haberent, nullam vero ad non amandum , non erarat propterea minus liberi; quia essentialis indifferentia, quaesolam necessitatem excludit & quae elicientiae seu selectionis appellatur ut notabili 3. exposuimus)ineis illibata manebat , de aecidentalis tantum laedebaut, quae eum majori in alterutram par tem propensione non consistit. Ita patit et nos dicimus. quod lieet habitus vii tutum operandi
facilitatem nobis triti lant , adeoque unam in partem nostram voluntatem inflectant, ejus tamen libertatem non laedunt; quia ellentialem libertatis indifferentiam, quae in utriusque partis eligendi potestate eonii iiit , minime violant, sed duntaxat indifferentiam inclinationis, quaelibertati accidentalis eis, minuunt, quatenus voluntatis aequilibrium tollunt, eamque adu iam patiem eligendam inclinant. Unde non sequii ut ex noli raseni entia, meritum eo minus
elle ae deerat orati iis, quo quis in bono lixioribus habitibus radicatus fuerit. ut inepte nobis obsicit Ad uel si iii : sed potius longE plus mei et uti
qui ex majori seu intensiori charitate Opetaturi ietvata tamen indifferentia agendi S non agendit quam qui agit ex habitu minus intenso,
S non ita si miter radicato, ut docent a heologi in tractatu demerito. & aperte colligitur ex D. Thoma r. quaesi is s. altae a. ad a. ubi sie habet : Inflata silicitati, sutura homo pervenit ad perfectum : ide. non νι inquatur locus prociendi per meritum tiramen relinqueretur . et sι egi crus meritum, propter masorem chamaram.
OBiiciet insuper Vincentius Lenis contra
nostiam sententiam : Actus perfecte v luntarii, quamvis sint omnino nece ita in , Sadunum determinati, i inti pei secie liberi: Er- , o libertas non consistit in indifferentia , sed in
immunitate a coactione Consequentia manife
sta est, Autecedens sic probat piimo. Quoties
judicium lationis ducem se praebet voluntati. voluntas libere a L quia tunc modum a sentium naturalium stipergreditur : sed in actibi perfecte voluntariis etiamsi sint necessa Di, pretii iudierum rationis , & ducem voluntati septae-
beta Eigo actus persectὰ voluntarii, etiam si sint necessarii,&ad unum determinati, sutii persecte liberi. Seeundo probatur idem Anteeedens. Quoties
voluntas se ipsam agit, seu movet, libere Opera tur ; unde D. Thomas qu. 2. . de verit. art. a. in
argumento sed contra, probat bruta non esse liberi arbitrii, quia non se agunt & mouent, sed poti sis aguntur & moventur ab authore naturae: At voluntas in Omni actu perfecte voluntara Oseipsam movet, cum si potentia vitalis, cui proprium esti e movere ab intrinseco: Ergo in Omiani tali actu est formaliter libera. Probatur tertio e Omnis humanus est liber sed amor beatificus v. g. est actus humari us Quis
enim sinquit idem Author) amorem ultimi hi, Obtut Uctim hominis , negabit alium humanum use Ergo est actus liber. Addit quod , cum libertas si maxima persectio
voluntatis , O ad eam exercendam intellectus ruma
quam daae ct iacifer sit ei a natura datus, nimii incredibila est ρινθct ima Ostiendidionia operatisne m- ted estis qualis ιν ν o beatisca, νοlantatι Ιἀ rtatemo persectionem Ulam erψι , O a culmine mentis in modum O ιmpetum agendi brutatim dedici. Respondeo negando Antecedens. Ad cujus primam probationem , distinguo Majorem quoties judicium rationis ducem se praebet voluntati, seu praeit actui voluntatis, toties ipsa libete agit, ii judicium ut indifferens, concedo Naiorem :s non ut indisserens, sed omnino doterminatum, nego Maiorem. Similiter di stin
guo Minorem in otiani actu voluntario, etiam
ii si necessatius. praeit iudicium rationis, determinatum ad unum , concedo Minorem tindi Liarens, nego Minorem,de Consequentiam. Ut ergo voluntas libete agat, non tu ilicii quod pre-vio rationis iudicio Uperetur, alioquin semper
libere ageret, quia cuin non possit ferii in in eo gnitum . semper prae lupponat lucem ae dictamentationis , sed nece tiatio tequiritur quod reguletur per iudicium indifferens , quod est proxima radix libet ratis , iuxta illud D. Thomae
mor beatiscus, de alia actus necessarii. non supponant judietum rationis indifferens, sed omnino determinatum, non sunt liberi,iicEt sint pet-fecte voluntarii. Nee obstat, quod in illis actibus voluntas modum agendi naturalium agentium supergrediatur ipsa enim non solum in actibus liberis . sed etiam ita necessariis , agentia natui alia superat, qua doclii sunt necessa in ex perfectione cognitionis: nam ex duplici capite potest contingere. quod aliquis actus volutatis necessarius sit, primo ex imperfectione cognitionis , quo pacto motus prim primi de indeliberati in homine
necessarii sunt; secundo ex summa perfectione cognitionis, quae reptae seniat objectum ut in se est; de si eam or beatificus est necessat ius , quia regulatur pet visionem beatam , quae Deum ut in se est peis ectissmὰ voluntati repraesentat. .ecundo responderi potest,concessa Malori, a s
145쪽
negando Minorem licet enim in actibus neces sariis judicium rationis praec citat , non tamen docem voluntati se praebet . dux enim est non qui praeit qualitercumque, sed qui praeit regendo Hisponendo ordinando , praescribendo hoe vel illud, iudita arbitrisin suum a quod certe locum non habet, ubi ratio ab ipsa natura est de terminata ad unum tantum, tam quoad specificationem, quam quδ ad exercitium, sicut eon tingi t in actibus omnino necessariis; tunc enim nec ipsa ratio, nec voluntas se ducunt, sed tam haec quam illa ducitur a natura, vel authore naiaturae. ut docet D Thomas insta qu. I7.art .ad 3. ubi ait: Primas polentutis actus ex rationis ordina rione non 'sed ex infractu natura aut superioris causa. Idem die endum est de amore beatis eo i ii cui entin amor ille si ordinatissimus, non pendet tamen ex directione & odinatione intelle eius humani, vel angeliei, ted ex ordinationerationis, quae est in intellectu divino; se ut &Opera naturae dicuntur ordinata, non per ratio.
nem quae sit in natura, sed per rationem quae est
Ad secundam probationem principalis Ante eedentis, Maior distinguenda est : Quoties vo
luntas seipsam movet tam moraliterquam phy-sce. libere opera tur, concedo Majorem a quo ii. os seipsam movet physice tantum , nego Malo iarem. Similiter disi inguia Minorem: voluntas in omni actu perfecte voluntario, etiam necessa rio seipsam movet physice, concedo Minorem: mcraliter, nego MinOIem, & Consequentiam.
Ut enim aliquod agens libere dicatur operari, non susscit quod physice ad agendum semove ais alioquin omne vivenS libere ageret, cum de ratione viventis sit seipsum physice Se a principio interno reo vere ad opeiandum j sed instiner requiritur quod seipsum moraliter moveat,
hoe est, ut habeat dominium sui actus, at agat ex deliberatione rationis, de electione voluntatis ritii de cum in amore beata dico, α alias actibus necessatus, voluntas non agat ex deliberat 1one ra
tionis.& electiόne voluntatis, nec super illos a etii, dominium habeat; in illis non operat ut li beie, de prout voluntas est fornialiter , sed ne ehssano , de quatenus habet rationem naturae sicut g. s. notabili 3. exposuimus. dii Ad tertiam probationem , absolute negati potest amorem beatis cum esse actionem huma nam: qui aut docet D. Thomas supra quaest. 3.
t. a. Illa actiones propyle humana vocantur, qua iastam homo est dominas; ct qua ex palantata delibera tu id est supponente deliberaraonem rationis in procedante Amor vero beatiscus , ut jam dixi mus, nee subditur dominio voluntatis, nec tationis deliberationem supponit i Ergo non est proprie actio humana, sed potius finis omnium Milonum humanarum. vel dici potest,amolem beatis eum esse actionem humanam , quoad sit bstantiam operis, non ero quoad moduino perandi r quia quamvis si actio spiritualis quoad suam speciem, subindeque soli substantiae in tellectuali proptia, non procedit tamen ab homine secundum incidum agendi illi proprium , qui est agete cum deliberatione rationis, & dominio ac electione voluntatis.
13 Ad aliud quod addit vincentius . nempe in-oedibile use persect ima ct illendid ima σιν.-
A toram dejici. Respondetur primo,quodUmmno abusue dieitur pet visionem beati fi eam eripi voluntati perfectionem libertatis i licὸt enim
voluntatis libertatem exerceri non s tiat respectu objecti primatii, quod est divina bonitas se-- eundum se, non tamen libertatem absolutὰ erapit, cum permittat eam exerceri circa objecta secundaria, seu circa divinam bonitatem, ut est ratio diligendi creaturas; imo eum actus neces salii sint fundamentum & origo liberorum , de omnis motus procedat ab aliquo immobili , ut docet D. Thomas i. p. qu. 32. art. r. immobilis adhaesio Beatorum ad Deum,per amorem beatis eum, est fundamentum di origo actuum liberorum , quos ci Ica creaturas mobil iter seu B mutabiliter exercent.
Secundo dico,quod licet per visonem beati. ar scalm auferat ut homini tibertas in ordine adobjectum primarium, quod est bonitas divina Maiare visa; non tamen propterea fit deletioris .conditionis, quam esset in via, ubi libere dilu ebat Deum , pei fidem obscure cognitum: quia et pia illi libertate circa Objectum primarium, patet ei via ad exercendam aliam perfectionem. seu operationem longe superiorem,nimi tum amorem divinae bonitatis omnino neeessarium , qui persectior est amore libero , eum st magis voluntatius lut supra contra Va et quem &LOr- μ. . eam ostendimus) ac minus habet de potentia- ιιδου litate & plus de actualitate, sitque omnino im-C mutabilis de indefectibilis. Addo quod amor omnino necessarius, proinvenit a voluntate ut natura est; laber vero procedit a voluntate ut vol tas est, se ut s.f. tabi li 3. declaravimus: At caeteris patibus persectior est voluntas ut natura, quam ut voluntas: Erisgo & amor nec arsus liberum in persectione eedit. Minor probatur: spiritus Sanctus pro-eedit a voluntate divina secundilm conceptum
eius perfectissimum; quis hoc neget ρ At procedit a voluntate ut natura est, non tamen ab ea ut voluntas est formaliter, teste D. Thoma qu a. de potentia art. .m corp.&ad II. Ergo in voluntate conceptus naturae est simplicitet perfectior eone eptu voluntatis.
Constinatur: Sicut se habet intelligere saedi se uisu, ad intelligere eum discursu; ita se habet amare sne libertate, ad amare cum liberta Sed intelligere sine discursu est absolutὰ per .fectius quam intelligere eum discursu, ut patetiti Deo,& in Angelis: Ergo, caeteris paribus,et. iam amate sine libertate est absolute perfecti us.
quam amare cum libertate. Ex quo patet beatos, peram O Iem beatificum, a culmine mentis
in modum Ac impetum agendi brutalem non dejiei. sed potius a flexibilitate mentis in perpetuam stabilitatem Sanctorum erigi; de adpetis-etissimam divini amoris participationem , ac modum operandi nobilissimum elevari. Neque valet quod ait Vincentius , nimirum arcagere per modum naturae commune esse brutis, de rebus insensibilibus; agere ver4 per modum liberi proprium esse creaturae intellectuali, quae per libertatem a brutis discernitur, ae Deo assimilatur. Non valet, inquam, quia i ut supra di
cebamus ex duplici capite otiri potest quod
erratura aliqua pex modum naturae operetur. ptimo ex i m perfectione cognitionis, quae ratio
nem fi liis seu proportionem finis eum medias,de mediorum cum fine, nequit attingere; secundo ex summa persectione cogni uoms, quae objecti
146쪽
DE CIRCUNsTANTIIS HUMANORUM ACTUUM. 13ue
bonitatem ae meritum clarὸ & distincte reprae- Asemat: quamvis autem agere per modum natu iae primo modo, sit niaxima impei sectio.& eon veniat btulis, quae non se movent in fine ira , sed moventur ab authore naturae; agere tamen per modum naturae secundo modo , summa persectio est, soli naturae intellectuali propria S Deo
conveniens in operationibus ad inita. Unde Hi latius Damaseenus,&alii SS. Patres,vocant generationem Verbi Divini opus nature, non quod
ab ipsa natura divina immediat E procedat, sed
quia est ab intellectu ut naturalitet operante. Et ideo etiam D. Thomas supra citatus docet productionem Spiritus Sancti esse a voluntate, non ut voluntas, sed ut natura est. BEx his abunde satisfactum puto praecipuis Jansenti& Vineentii Lenis argumentis: unde de illis vere dicam, quod dixit in simili Claudia
cus Mamercus lib. i. de statu animae cap. H. Vide quum parro negotio veritatis calor frigentiam veri νAm pruinastiquefeceris.
De circunstantiis humanoram actuum. c
Couesior RATA ratione voluntatii re inis
voluntarii , quae pertinet ad essentiam humanorum actuum , agit D. Thomas de quibusdam accidentibus , quae illos quas vestiunt&eircunstant, de ideo circunstantia appellantur. Nulla autem et rca hane quaestionem sese
offert eelebris eo nito versa: unde in ejus expositione diu non erit immorandum. AR Ti e vcvs UNI cus
Oaee identia actuum humanorum. Probatur ratione D. Thomae hic ait. I. Quod est extra essentiam actus & tamen ipsum aliquomodo attingit, dicit ut ipsius accidens : Atqui circunstantiae attingunt actum humanum . desunt extra essentiam ejus: Ergo sunt accidentia
ipsius. Major patet. Minorem explicat D. Thomas .dicens nomen circunstantiae desumi ex metaphoca loci r sicut enim locus est extra essentiam corporis locati, de tamen ipsum attingit aliquo modo , ideoque dicit ut ipsum ambire de circunstare a ita similiter circunstantiae actus humani debent esse quaedam conditiones extra
essentiam actus, psum tamen attingentes vel af- seientes
1 Dices: Vel hujusmodi eonditiones intelliguntur esse accidentia respectu actus conside-iati in esse phylico, vel in esse moris 3 Si primum,
ollinis moralitas pertinebit ad encunstantiam ,
di nulla erit quintibuat speciem actui humano
in genere virtutis aut vitii . quia comparationecta hil e physicum omnis moralitas accidens est. Si secundum,contra ex pria multae circunstantiae dant speciem essentialein aetiit in esse moris;
nam circunstantia loci mutat speciem ejus mo.
ratem, ut homicidium . vel adulterium in loco sacro . constituit sacrilegium; circunstantia etiam personae inutat ejusdem speciem , v. g. si sit eum soluta est sortii eatio; si cum conjugata,ad ulterium 'i si cum consanguinea, incestus: Ergo
salsum est quod cite unstanti et sint accidentia respectu actus humani in esse moris conliderati. Respondeo quod circunstantiae, quae in prae- 3 senti considerant ut a Theologis, non sunt circunstantiae & aceidentia ipsus actus solum inesse naturae eonsiderati, sed etiam actus ut voluntarii , & humani, seu moralis; ita quod in linea motali.& non solum in linea entitati va aliquid se habeat per modum essentiae de quid ditatis, aliud per modum circunstantiae de accidentis: sicut in sulto hoc quod est rapere alienum, se habet per modum essentiae; sed quod bonum
alienum sit magnum, vel parvum,quod rapiatur in loco sacro, vel prophano. se habet pec modum circunstantiae N accidentis. Unde ad rationem in contrarium dicendum est, quod cireuntianistici sunt accidentales eonditiones etiam respectu actus moralis , quando munus & ossicium circunstantiae exercent ; si vero non exerceant formaliter rationem circunstantiae , sed transeant in conditionem obiecti, vel in rationem differentiae contractivae moralitatis, non se habent per modum conditionis accidentalis actus humani & moralis , sed pertinent ad speciheativum essentiale ipsius actus, ut eontingit inexemplis adductis. Dico secundo Septem tantum esse eiteunstan- 4tias humanorum actuum, hoc vetita contentas: Lu:s, uuid, VM, uvisus auxiliis, Car, Quomodo, Quando. Probatur primo rat:one D. Thomae hqc art. 3. Cire stantiae sunt accidentia quae attingunt quodammodo actum sed pollunt ipsum alii
gere tripliciter, Primo assciendo ipsius substantiam intrinsecὸ vel eximiis ecd ; de tunc est ciri cunstantia utiomodo, vel Vti, vel suomodo. Secundo ipsum assiciunt ex parte caulae.& hoc adhue triplicitetis cui potest esse triplex causa; una nempe est causa finalis, de ita est cite uni an tia Cur altera est esse iens prino palis , de ita est
circunstantia tertia est causa insti uinent alis.& se sit ei retinstantia bati tuu auxiliis. Tettio ipsum actu in attingunt ex parte effectus,&tunc est eitcunstantio uuia. Porro nulla alia circun- stantia excogitari potest, quae ad istas non reducatur: nam circunstantia Quaties, quae ab aliquibus ponitur, non est proprie circunstantia. sed numerus actuum qui diversam substantiam materialiter facit ; unde numerus semper confitendus est in peccatis, ut definit Tridentinum seis i . quamvis circunstantiae non sint semper de Elatandae : Ergo septem tantum sunt circun- stantiae humanorum actuum , praedicto versu
Probat ut secundo concluso, explicando sin- ,
gulas circunstatias in palliculari. Circunstantiantii, , non substantiam personae quae agit, sed qualitatem conditionemque illi adjunctam si gniscat; ut si sit saeculatis, vel clericus. conjugatus, vel solutus; voto adstrictus, vel non,persona particularis, vel eomunis; haec enim omnia aggravant aut minuunt malitiam peccari,
vel aliquando mutant speciem. Similiter ei cunstantia Quid, non denotat substantiam ipsus effectus,
147쪽
Fectus, segaliquo ὁ accidens illi adjunctum
Num quod af qtios perfundens aliqtiem aqua , ubiciat ipsum, non e ιινιallantia ablutionis, sed quod uἱIa-endo instu det vel calefaciat, O sanet, res noceat, hoc est circi Hianria, inquit D.Thomas hic art. 3.ad 3. Circu uitantia Vba exprimit locum in quo fit actio, qui si sit publicus, reddit peceatum publicum S: scandalosum si sacer, iacit illud es e sa crilegium. de Deo specialiter iniuriosi ina . quia domum Dei decet sanctitudo. Circunstantiae albus auxiliis, significat instrumenta seu media quibus operans utitur : v. g. ii quis utatur auxilio infidelium ad aliquod bellum, si incantatio nibus magi eis, s Ope Damonum i illa praebent speciem malitiae distinctae. Circunstantia Cardes gnat finem, non intrinsecum&qui se tenet ex parte Operis chie enim pertinet ad assentiam sed i xtrinsecum, es ab ipio operante intentum,
ut squis furetur propter adulterium, vel dete-leemosyna in propter vanam gloriam. Cire unia stantia Quomodo, explicat modum qua ae ussi,nem pe tarde vel velociter, intense vel reinissὸ ide haec circunstantia communitet non mutat speciem, sed tantummodis eat actum. Ultima deuique ei reunstantia, scilicet Quando, significat tempus, in quo duo eonsiderantur, scilicet qualitas temporis, quantitas qualitas, ut si sit dies festus, & quis non audiat in istam, vel faciat opus servile quantitas veto , ut si actus
multum vel palum duret ; si enim sit diuturnitas valde notabilis, aggravatur notabiliter peccatum , non tamen mutatur species. De quo infra , cum agemus de bonitate & malitia a-e utina humanorum.
EXptic Axis conditionibus generalibus
actuum humanorum, quae sunt ratio voluntarii, ae liberi,& circunstantiae in communi, exponit S. Doctor lingulos actus humanos in particulati , incipiendo ab illis qui sunteirca finem , & progrediendo in alios qui versamur circa inedia. Primus autem voluntatis
a ius citea snem, appellat ut νοIunias nominepotemiae illi appropriato,scut prima principioiarum cognitio nuncupatur intellectus) veis Ita νοtitio , quia habet Objectum omnino si inplex, nempe finem sumptum praecise secundum se acum alli actus posteriores, vel respiciant finem inordine a 3 media, ut intentio, vel media cum respectu ad silem, scut electio, eonsensus,&nsus. atque ita non habeant obiectum simplex , sed aliquo modo duplicatum. Licet autem D. Thomas de simplici volitione in hae quaestione
principaliter intendat disserere , plura tamen admiscet de ipsa potentia volitiva, quia exa ista husus notitia ita requirit.
osjectam mi maris, aris litis villis-nisos solum bonum, vel induerens ad bo num es malum o innes fetὰ Theologi de philosophi
tanqua in generale principium, ab omnibus sapientibus admissum, recipiant, voluntatem non essenis boni , &o nisi a bonum appeterer B sunt iamen aliqui Nominales , qui putant voluntatem posse ferri in malum, sub ratione mali,& ita adaequatum ipsius objectum non esse bonum, sed indit serens ad bonum & malum. Moiatiis etiam in r. dist. x quaest 4. aliisque in lqcis, ei rea hoe uidetur anceps & dubius, aitque non esse suffetenter hucusque prohatum, quod vo- Iunias non possit odio habere bonum , & velle malum sub ratione mali. g. I. Concla a negatira lataiαν.
Dico tamen e Solum bonum, ut abstrahit a
vero vel apparenti, este Obiectum voluntatis seu simplicis volitionia: unde licet voluntas
affectu piosecutionis possit ferri in honuin ali.
quod apparens,quod revera malum est, non tamen ita malum cognitum ut tale. Probatur primo ex Aristotele quit. Ethie. 3 cap. i. tanqua in fundamentum totius moralis
scientiae ponat illud principium : sanam est quod omnia appetant: Sed illud esset falsum, si voluti ias affectu prosecutionis post et serri in malum, sub ratione mali , &selus obiectum esset aliquid abstrahensa hono de malo: Ergo Ne. Contii matur eas S patribus : Dion sus enim cap. 4. de divin. Dominibus , docet quod malum est praeter voluntatem , & quod omnia
bonum appetunt, ut rei eit D. Thomas hie art. r. I in argumentoseil contra. Et Augustinus in Enchir. cap. 36. sic ait: Beati esse volamus: O miserin solum esse nota mas, sed neque νede possumus. Iia
Respondent Nominales, Aristotelem.&Ss. patres , nomine bona dentali intellea isse idem quod appetibile & odibile. Sed hae interpretatio absurda est di nam sui hoc sensu Aristoteles &SS. Patres locuti essent nugatoria esset eorum locutio e eum enim di
cunt tolum bonum este appetibile . & solum malum odibile, sensus esset, solum appetibile esse appetibile, de solum odibile esse odibile. Prohatur secundo conclusio : De potentia volitiva,&illius actibus, eo sere modo proportione servata, philosophari oportet, quo deintellectiva, & operationibus eius: sed object umad aquatum intellectus est ens ut verum , non vero ens ut abstrahensa vero vel salso: Ergo pariter oblectum alia quatum voluntatis , sub in deque Primae operationis illius , etit ens ut bonum, non vero ut abstrahens a bono & malo, seu
a convenienti & disconvenienti. Unde se ut intellectus non potestassentiri fesso , nisi sub ratione veri; ita nec voluntas potest prosequa malum, nisi sub ratione boni, seu ut vestitum bonitate aliqua, vera,vel apparente.
148쪽
3 probatur Tettiδ conclusio ratione D. Thomae. voluntas, sumpta pro volitione, seu actu volendi, est quidam appetitus rationalis : Sed omnis appetitus tendit in bonum : Ergo&Omnis voliti O. Major patet, Minor probatur. Appetitus nihil aliud est,quam quaedam appetentis anesinatio in aliquid e Sed nihil inclinatur nisi ad id quod est sibi conveniens,&per consequens bonum: Ergo appetitus non est nisi boni. Haec tamen . subdit S. Doctor, est differentia inter
appetitum naturalem,&appetitum rationalem, quod appetitus naturalis semper fertur in verum bonum, ae vetὰ eonveniens ipsi appetenti ;appetitus autem rationalis non s empet feri ut in verum bonum , ae vere conveniens ipsi appe- . tenti, sed saepe fertur in bonum tantum appar eras, quod est simpliciter malum ac disconveniens appetenti. Cujus differentiae ratio est, quia appetatus naturalis consequitur sormam naturalem , quae tendit semper ad suam persectione, ac proinde ad verum bonum, de vere ipsi convenaen s ; appetitus autem rationalis consequitur formam apprehensam: eon llat autem quod aliquid potest apprehendi ut bonum & conveni ens , quod in se nee est bonum nee eonveniens. Ex qua differetitia solvuntur plura argumenta adversa sententiae, quae solitin probant voluntatem posse setri an malum applehensum sub ratione boni.ut exsolutione argumentorum sate bit. s. II. Soloniar objectiones.
dite iis prim di si bonum esset objectum
Padaequatum voluntatis, ipsa nullum posset habere actum qui vel satetur circa malum : Sed hoc est falsum, ut patet in actu nolitionis & Ω-gae: Ergo&c. Sequela probatur: quia nullus actus potentiae potest se extendere extra obj ctum adaequatum illius.1 Respondeo, negando sequelam Majori sinam saepὰ potentia & habitus operantur per modum recellusti fugae ei tea contrarium sui Obiecti, v. g. intellectus respuit falsu in . Se habitus justitiae
actum iniustitiae. dee. Unde D. Thomas hac art. r. adi Voluntasse habet O ad bonum Oad malum , sed ad bonum an tenda ipsum ad malumIero furendo illud. Nec propterea voluntas se extendat ex ita suum obiectum adaequatum , quia quando sugit malum , quodammodo operatur propter bonum; ex eo enim malum sugit, quia bonum appetit: v. g. ideo quis odit mortem aut aegritudinem, quia amat vitam &sanitatem. Sicut ergo ens dicitur objectum sot male adaequatum intellectus. quamvis intellectus possit cogn scere negationes tu privationes , quae sunt non entia, ex eo quod illae cognoscantur sub ration Eentis ex parte modi cognoscendi,& ad illud nerse ordinentur: Se sicut Deus est objectum so male adaequatum Theologiru, quamvis aliquis actus Theologiae versetur citea creaturas, quia illae non considerantur aut attingunt ut a The logia , nisi in ordine ad Deum: ita quia voluntas, dum petactum nolitionis sugit malum. illud sucit sub ratione alicujut boni, ideo semperstat objectum sol male adaequatum voluntatis
c Objicies seeundb: lti odio inimicitiae . quo volumus malum inimico, volumus mali, sub tatione mali sol maliter Elgo voluntas potest serriiti malum sub ratione mali. Consequentia patet, Tom. III.
Antee edens probatur, tum ex D. Thoma qu. r. de malo art. . ubi ait: Obrum quaerit malum proximi subratione mala, inridia ion Irmiatur hono proximi sub ratione boni. Tum etiam hac ratione. Odium inimicitiae opponitur directὰ amori amicitiae 1 Sed amot amicitiae vult bonum amico, quatenus est bonum illi: Ergo odium inimicitiqvult malum inimico,sor maliter qua malum illius est.
Respondeo, odium inimicitiae respicere ma- 7lum sub tatione mali proximi. sed non absoluta
sub ratione mali . quia malum de destructio inimi ei apparentiam boni habet respectu odientis, de sub illa apparentia Ze repraesentatione appetitur ; sicut econtra bonum alterius ut crescens, invidenti apparet inasum. Unde D. Thomas non dicit quod odium quaerat malum absolutὰ sub ratione mali, sed malum proximi: in quo directe opponitur amori amicitiae , quae vult bonum antico, quatenus illi bonum est.
Obj cies tettio: In hoc differt peceatum ex sin alitia a peccato ex ignorantia , vel passione, quod ille qui peecat ex malitia, vult malum subratione mali ; ille autem qui peccat ex ignorantia, vult malum credens esse bonum; qui veto expasione , vult malum ex ipso impetu boni sensibilis attrahentis : Sed voluntas at quando peccat ex malitia, ut quando odit Deum: Ergo interdum vult in aliam sub tatione mali. Constinatur ex D. Thoma antia qu i 9. art. 7. ad 2. ubi ait: Mui rati dare inemos nam propter inanem gloriam con sequendam, rati id quod riseo ιο- nam, sub ratione mati. Ad obiectionem respondeo, negando Majo- 2 rem e non enim i sed aliquis dicitur peccare ex malitia , quia vult malum sub ratione mali, sed quia peccat cum perfecta cognitione malitiae de deformitatis ; quod non contingit in illis qui peccant ex ignorantia , vel ex passione, quia ignorantia de passione intellectus impeditur ne malitiam actus perfectὰ cognoscat. Ille ergo qui peceat ex malitia . apprehecidit quidem malitiam de deformitatem actus,&ex hoc dicitur pe cate ex malitia ; illud tamen quod inovet esus voluntatem, est bonum delectabile, vel utile, quod apprehendit in actione peccaminosa. Ad confirmationem dicatur D. Thoma in lo- eo citato soluin velle, quod ille qui dat eleemosynam propter inanem gloriam, vult id quod de se est bonum, sub ratione mali moralis, nempe inanis gloriae; non tamen sub ratione mali ut sie, quia tunc intendit honorem , quem bonuinquod latra naturale reputat. Objietes quattor Potest aliquis appetere non is esse, ut patet in damnatis,& in illis qui ex desperatione se occidunt: sed non esse non potest appeti sub aliqua latione boni ; cum omnis bonitas sundetur in entitate & existentia rei: Ergo potest aliquis appetere malum si bratione mali. Respondeo concessa Maiori, negando Minoia rem enam ut ex Aristotes edocet D. Thomas Illa art. I. ad 3. Carere mau, habet rationem boni; unde cum non esse possit apprehendi. & de facto apprehendatur a damnatis & meseris, ut medium conducens ad carentiam mali, seu ad liberationem a iniseria de poena. apprehenditur & appetitur sub aliqua ratione boni, non absoluta , sed respectiva. Addo quod, cum beati iugo duo includat, unum positi viilia,scilicet esse cumulum orianti mbonorum, de aliud privativum, Nempe ea reies omni
149쪽
omni miseria, potest appeti duobus modis: primo per modum prosequutionis boni , Rhoecontingit, quando aliquis appetit possidete aut obtinere postive aliquod bonum; secundo pernaodum remotionis mali, sicut quando aliquis des derat carere aliqua mi seria, ct hoc secundo modo ipsi damnati di iniseri duin appetunt non
esse, qua tulit beatit nil inem , quatenus tunc Optant carere omni miseria. ii Objicies ultim δ) voluntas est libeia libertate comi arietatis caica bonum di malum. iuxta illud Eccl. s. ante hom nem vita O mors, lonum Ornatum,quod placuerriti, daἴitur illa: Ergo potestina fierenter velle bonum de malum
Respondeo, quod licet volunta, sit libera libertate contraraetatis, iii ordine ad quodcumque bonum de malum particulare S limitatum, sub in aeque possit indiflerenter illud velle aut nolle, non tamen circa bonum de malum ut se, sed est determinata ab alii hole naturae ad amandum bonum ut ii e , di ad odiendum malum ut sic: unde ad libe it,tem voluntatis non aequiritur quod pet acti in prosequutioni, possit seiri in malum sub talione mali , sed iussicit quod postii velle malum sub tatione boni: juxta illud
PARTIM a firmativam tenent aliqui ei nostris T so istis, exili mantes in mediis nullam inveniri bonitatem intrinsecam, sed illa ex inse- cc tantum denominari bona a bonitate filiis ;sicut medicina dicit ut extrinsece sana a sanitate animalos , cuius est effectiva : unde volunt bo num tes petiit finis & medii esse analogum analogia tantum attributionis seu propolia ovis.
s. l. Sententia negares,uttrobabilior eligitur. Dico tamen : Media gaudete bonitate intrinseca diminuta, ac depengenie a bonitate finis; & pet consequens finem esse quod obiectum primatium ci ptincipale voluntatis,
non tamen aflaequatum N io tale. Ita vadetur docere Diuus Thomasti; cari. a. ut patebat pondera mi ejus verba e Nam in pinnis loquens de objecto adaequato voluntatis, ut potentia voli
conclusiones , iit in eis telucent principia ; ita voluntas se itur in media , prout in eis relucet
ordo ad finem . sie enim se habet sinis in appetibilibus . sic iit principium iii intelligibilibus Et inibi ut . ad a. ait quod medium se habet re spectu finis , sicut color respectu lucis r Sed
eonstat conclusiones in se habete veritatem de cognoscibilitatem intrinsecam , dependentem tamen a veritate principiorum, eique si hordinatam; & simili ter colorem esse actu vili bilem,lie et dependenter a luce in exercitio movendivisum: Ergo ex D Thoma media gaudent boni. tale intrinseca , diminuta ta inen , ac depen dente a bonitate finis . ratione eo jus pertinent
ad objectum secundarium At minus principale voluntatis : scut intellectus non solum habet pro objecto prinei pia, sed etiam conelusiones; vel sicut visus non solum habet pro ob ecto luiacem, sed etia in colorem Favet ei iam Aristoteles tib i. magnorum Mois ratium ea p. s. ubi sic habet: Lonoram qaldam sane In f,alia τοι non: Sed quae non sunt sires , haud . dubie media sunt: Ergo eae Aristotele non solu finis,led etia media, sunt vere S intrinsece bona. Ratio etiam id suadet r Media enim ratione 13 propriae naturae habent Ordine, proportionem,& coaptationem in finem ; nam medicinae habent vim naturalem & proportione ad tempe laudum his res , & rest i tuendam sanitate in Ergo gaudent bonitate intrinseca, ratione cujus pertinent ad objectum secundarium de minus principale voluntatis. Consequentia probatur, tum exemplo materiae primae, quae ratione ordinis ad formam δε eapacitatis ejus, dicitur bona,
ut docent Philosophi in physca, & eolligitur ex
Divo Thoma I. p. quaest. 3.art. 3. ad 3.ibi ait e Ma- . reria prima participa aliqaid de hora, scilliti ipsam. ordinem νιι aptitudinem ad bonum. Tum etiam quia bonum idem est quod appeti bye, seu conveniens appetitui: Sed media ratione propo tionis dccoaptationis in finem, movent formeliter appetitum, de terminant ejus actum qui est electio ; quare quanto major proportio & efiicacia est in mediis ad obtinendum finem, tant bmagis appetuntur S eliguntur: Ergo ratione iulaus ordinis, proportionis, 3e coaptationis in s-nem, gaudent bonitate intrinseca in ordine ad illum. Unde D.Thomas a. 1 quaest. 33. art. s. ad 3. Ea qua ordinantur ad em, habent rationem bomex ordine ad Inem. Addo quod, sicut virtus existens in lapide per I ὶ quam tendit an centrii, est quaedam participatio virtutis conservati v et lapidis existentis in eodemeentro ; ideoq; cum lapis movetur deorsum, eo velocius movetur, quo magis ad centru appro-ρinquat, quia per approximatione ad suam causam, virtus piς dicta quodammodo consortaturdi roboratur ad causandum pi dictum molnm, ut doeet Aristoteles i. de et lo teri u 38. N ibi Divus Thomas leti. 3 7 Ita utilita per quam inedia
dueunt in s nem , est quaedam participatio tonis venientiae & bonitatis ipsus snis ; unde illi,qmedium utilius est ad finem aliquem, quod magis ad illum appropinquat, quodq; magis parti ei pat de ipso fine i Ergos media ab intrinseco
habeant utalitatem,ordinem, proportionem, de coaptationem ad snem, gaudent etiam bonita- intrinseca, non absoluta, sea respectiva.aede- pendente a bonitate ipsus finis. Quare S. Doctor in a.dist 11. qu. .art. 3. loquens de bonitate mediorum S distinguens illam a bonitates nis. sic ait ati id ram .n 63 qaod inse bonitatem habet. non tamen appetitar absolute ιonfideretur,sied eae oris viae ad nem. bonitatem quiandam oristar, quaaciliis
Potest etiam suaderi seu confirmati coneluso is alia latione desumpta ex eodem Angelico D ctore
150쪽
ctore r. p. quaest .s .artia. In tandum aliquid est A que ille solus est intrinsece N serinaliter boni, , ,
media vero denominative solum &eximia sece. Respondeo concessa Maiori . negando Mino. bonum, inquantum est appetibile, de terminus motus appetitus : Sed media ut talia terminant secundum quid .sive aliquo modo motum appetitus , finis vero simpliciter Se ultimo eum terminat i Ergo media gaudent bonitatem trinseca, diminuta.& secundum quid ; finis veros m-pliciter, Sabsolute bonus est. Major paret. Minotem vero declarat D. Thomas exemplo motus corporalis: Terminatur autem tinquit) motus corporis naturalis impliciter quidem adult intinni secundum quid aure etiam ad medium, pi ν quod itur ad rem: ut enim di se uisus D. Thomae si legitimus,
susseit quod ratio sormalis sub qua .seti objectum
formale quόadmquatum voluntatis, sit finis , licet media pertineant ad objectum ineundarium illius, subindeq; gaudeant bonitate intrinseca rnam ex hoe recte insertur omnes actus humanos dependere a sine , scuta moti voti ratione sabqua. Iacut licet colores pertineant ad objectum formale terminativum visus, quia tamen lux est 19,ime quod terminat motu,O Acitur ati quad termi- B ratio formalas ab qua adaequata illius & colores
nus metti inquantum aliquam parte motus tirminat.
Sic ergo in motu appetitus , id quod stappetiabati, terminans motum appetitus secundum quid , ut medium per quod tenditur in aliud, vocatur utile i id autem quod appetitur titultimum, terminans totaliter motum appetitus, sicut quadam res in quam per se appetitus tendit. vocatur honestim, quia hon iam dici
6. II. Solruntur obrectiones. 1s c Bite ius et in ptimis Adversarii plura Aristotelis & D.Thomae testimonia. an quibus rationem &nomen boni soli fini attribuunt.bonumque cum fine converti saepe alterunt. Vetum faeile te suondetur, eos loqui de bonosmplieiter & ablblutὰ ; illud enim eum linecoincidit, de eum illo convertitur, non autem de bono ut sic, & prout abstrahit a bono simplicitet & seeundum quid ; a primario & seeundatio, absoluto de respectivo i se enim ratio boni non solsim fini, sed etiam mediis intrinsece convenit. ac de illis praedicatur. 1 Inliant Adversarii, de adducunt aliqua Divi Thomae loca , in quibus ait inedia non appeti propter aliquam bonitatem in eis existentem. 1 Sed hae e etiam facile solvuntur, dicendos. Doctorem his locis non negare mediis omnem bonitatem inti insecam, sed solam primatiam de absolutam quae est propria sinis. Unde quitido
ait r. p quaest. s. art. 5. adr. Vnsu non habere inseunde desilirenthr, sensus est, non habere unde desidetentur propter se, &sistendo in se, quamvis
habeant intrinsecam bonitatem de appetibilita tem propter aliud , ut denotant verba suble-quentia, sed desiderantur ut sunt ducentia in alterum. Similiter elim qu. xi. de verit. art. l. dicit quod
non habent vim immutandi visum, nis dependenter a luce, benὰ colligitur omnia quaevidentur, videri mediante luce. Quo exemplo utitutS. Doctor hie ait. 1.ad a. ubi docet media se habere respectu sinis, si eut colores respectu lucis e colores autem habent visibilitatem intrinse- eam, dependentem tamen a luce, ut ab objecto motivo de ratione sub qira: Ergo pariter media,
ratione proportionis de coaptationis quam ha bent cuin fine. gaudent bonitate intrinseca, li-cὰtim pellecta aediminuis. Nabonitates nis, ut a causa motiva dependente, eiq; sub ordinua.
Obsicies secundo: Tota latio medii consilit intendentia &relatione adsnem: At relativa, ut talia, nullam dicunt bonitatem aut persectionem, ut in tractatu de Trinitateostendimus: Ergo media ut talia, nullam habent in se bonitate. Respondeo, media ut sic, esse relativa transcendentalia , non praedicamentalia, licὸt enim fundent telationem praedicamentalem, non tamen propria eorum ratio in illa consistit, sed in eo quod ipsam fundat: quamvis autem relatio prς dicamentalis secundum ration m ad non ex primat persecta onem, ut diximus loco citato, reis
latio tamen transiendentalis potest ipsam importare. Et ratio discriminissumitur ex utriusq;
relationis natura r nam praedicamentalis est purus respectus ad aliud tanquam ad purum terminum, in quo proinde nulla convenientia neque ad subiectum, neq; ad ipsum terminum, neque ad appetitum importatur; de ita ex nullo capite perio ionem vel bona talem explicate transcendentalis vero, quamvis relatio nuncupetur, revera est forma absoluta; & licet ordine tui ad aliquid extrinsecuin, aut ab illo dependeat, non tamen est purus respectus , sed dicit vel influxuin in terminum , vel proportionem de commensurationem cum eo , vel participationem ab ipso. vel alias similes rationes, quae convenientia de appetibilitatem importare possunt. Ob ieies tertior Movere M allicere volunta aiiationem omnino formalem& motivam appe E tem, est propria ea utilitas snisAt docent Philo titus . cujusmodi est sola bonitas finis: non excludit tamen aliam intrinse eam appetibilitatem, perquam media seciindarid de dependenter anne triminent suo modo appetitum, ut patet ex locis supra relatis. : Urgebis: D. Thomas supra qu. .art. . probat omnes actiones humanas esse propter snem, ex
eo quod snis lit obiectum voluntatis: At si finis non esset obiectum illius ad aquai um , sed primati uiri solum de principale, hic discursus non valereticum Omnes actus alicujus potenti et non tendant in ejus objectum primarium de principale sed aliqui velliantur clica Obiectum dunta-xit secundatium & minus principale : Ergo juxta principia doctrinae D. Thoinae, sinis est obje ctum totale S ad aequatum volu utatis; subvuleia Tom. lII. sophii. Physicorum : Ergo nequit conveniremediis. nee subinde bonitas intrinseca. Respondeo causalitatem finis , secunddin quod a mediis distinguitur, non esse utcumque movere &allicere voluntatem,sed movete illam primatio . de propter se e media autem quamvis
habeant vim intrinsecam movendi, non tamen
primatio Npropter se,sed secundarid& ptopter finem, ac dependenter de participative ab illo. 6. III. Cerotruria ex dictu.
EX dictis colligitur primo, bonum analogi ea