장음표시 사용
161쪽
A divina, sive creata potest movere & allicere vo Astricii Lus II.
CI cur secretissima est operatio gratiae, ac soli ejus largitori cognita, ita de modus quo voluntatem nostram movet , obscurissimus, S: humanae mentis aciem trale endens; ut satis indicat Augullinus lib. X. de Ceneli ad litteram cap. M .dicens quod si e ut spiritus creatus movet cor pus,ita Spiritus creatorino uel spiritum creatu;& post e.i subdens. quod si velimus antelligere quomodo Deus moveat spiti tum,oportet antea cognoscere quomodo spiritus moveat corpus. quod si intelligere non possitinus, non tamen negamus. Quaproptet luce Angelici Praeceptoris nobis, si unquam al: as, certe in praesenti,diis cir limam obseuris limamq; quaestionein resoluturis, maxime Opus est. Eam ut accipiamus, acceptamq; lectori foeneremur: a . Notandum est prund ex qu. 22.de verit. art. 9.quod eum actus voluntatis sit qila si medius inter potentiam & objectum, immutatio actus voluntatis potest considerati vel ex parte ipsius voluntatis, vel ex parte objecti. Unde duplex potest dari motio voluntatis 1i una moralis& obiectiva , se tenens ex parte intellectus, ta nihil realeta physicum ponens in voluntate, sed solum extrinsecὰ, per inani se stationem bonitatis quae est in objecto, eam alliciens & invitans ;. quam explicat Augustitius exemplo Ovis, quae o - i, stensione rami viridis trahitur,& pueri, qui de Dan. monstratione pomi vel nucis ad currendum in. citatur : Iamum inquit raridem ostenda ονι crtrahis illam:nuces puero demonstrantur, O trahitar. Une Virgilius Eclogar .metro 6s. Trahit sua quemque Po Dptas. idque ex animalium exemplis probat, dicens: rra trana lupum sequutar lupus ipse capellam. Alia se tenet ex parte voluntatis, dc eam intrinsece immutat ,& applieat ad volendum illud objectum, quo sua bonitate & convenientia eam allicit: unde ista spectat ad genus causae eL scientis, & realis ac physica, seu effectiva-applieativa appellatui; illa vetti ad setius eatis, s natis, dia metaphorica seu oheoltio diei solet, finis enim cum non agat actione propria, sed metaphorica, alliciendo voluntatem ad sui amorem improprie tantum & metaphorice mouere dieitur. Una certore in fallibiliter indueit esse. Ium ad quem movet: altera ver5 sua vi de naia tuta, non est essea x 5 infallibilis . quia in hoe statu nullum obsectum creatum, quantacumq; bonitate praeditum . imo nee ipse Deus, ut cognoscitur a nobis obscure per fidem, potest ex , vi sua essea citer de infallibilitet determinare voluntate ad sui amorem, ut infra patebit. Motio deniq; physica,cum sit applicativa voluntatis , eius consensum & determinationem causat& praevenit: moralis vero ipsum a voluntate petit &expectat: illumque, ut ita dicam, ab ea emendicat &veluti precatio obtinet. 23. Notandum secundδ ex eodem D. Thomasic qu.9.art.6. . p. lii Ios .art. s. & alijs locis infra reserendis, quod Operari in voluntatem per modum objecti, omnibus commune est, tam Deo, quam creaturis ; imaq; enim bonitas, sive luntatem ad sui amorem de ptosecutionem: sed hoc speciale privilegium Deus habet supta creaturas, quod nulla creatura, quantumvis persecta potest intra sinum voluntatis illaba,& ut ita loquar, libertatis Officinam intrare, nec consequentet ipsam physice & es scienter immutare ae applicare ad volendum; quia voluntas, ratione sui domini, de libertatis. superior est .& indepedens ab omnibus creaturis in sua volitione& determinatione. Et hac ratione Ostendimus πλin tractatu de Angelis, illos non poste natura la- m. ter cognoscere cogitationes cordati m. quia illae s clauduntur intra ferinium nostri cordis S pe-s ctoris,quod nulla creatura, etiam Angelio, potest invita voluntate intrare. Omnes ergo crea tutae solum ad voluntatis portam de vestibuluin, id est ad fores intellectus excubare possunt, titipsam inde sollicitent, eam tam eo ingredi non
valent,nis pessulum ost ij sui ap.riat. lino de ipse
Deus, per modum objecti propositos, se etiam ingredi debet voluntatem. Veruntamen ut prima causa efficiens , & ut aiulior ac primura principium ipsius, potest in eam illabi, & intra apsam operari, ae libertatis officinam intrare, juxta illud Erech. q. Perra hac clauserit: non a perietur.O νιν non transibit per eum: quoniam Dom nus Deus Israel ingressus es per eam. Quaerit ar er-C go,utrum Deus moveat Ze determinet volunta tem, non solum primo modo , motione scilicet morali de metapnorica ,se tenente ex parte obj cti, sed etiam secundo; ita ut non solum osted
dat ei bonitatem objecti, & ad illud amandum
ipsam invitet de sollicitet. verum etiam eam
physice immutet de applicet ad volenti unpllud
tibi eci ina, quod sua bonitate & convena enisaeam allicit.
Notandum tertio, idem esse, Deum praemo
vere voluntatem, ac eam movere: quia ut ait
Aristoteles η. Metaph. textu 23. Movens nutarap=ius es moto: vel ut loqurtur S. Doctor 3. contra gent. cap. I s. Motis morentis praecedit motum
D mobilis ratione o causa, id est, prioritate rationis de causalitatis. Unde si probem ii, Deu in phys
ce movete voluntatem ad agendum, eo ipso Ostendimus ipsum eam physice praeitio vere. f. I.
LIeet authoritas D. Thomae apud sapientes &doctos maxima sit, in hae tamen quaestione tanti ponderis est vi Clemeus VIII.& Paulus V. hujus Opinionis examen ad mentem &doctra nam Divi Thomae tanquam ad lydium lapidem. reserendum esse censuerint. Quapropter priuicquam lationes Theologicas in favorem nostrae E sententiae expendamus, operae pretium est, hujus Sancti Doctoris mentem aperire,& multiplieiter demonstrare, ipsum plui ibus in locis aperte nostrae savere sententiae. Di eo igitur, juria D. Thoinam, Deu in non sollini moraliter, sed etiam physice praemovere
voluntatem creatam ad operandum. Probat ut primo ratione generali r D. Tho- mas vari s in locis, ut i. p.qua st. ios .ait s.& i. r.
quaest. Io 9. art. I.& tertio contra gent. cap. o.
N quaest 3 de potentia ait. 7. docet Deum Om . nes causa. sub quibus voluntas ereata haud dubiὰ comprehendituro ad suas Operationes movere & applicare; quod de motione morat
162쪽
tali explieari nequit eum causae naturales, ut o te rationis expertes, illius capaces non sint)ed solum de molione physica: Atqui per talem
motionem & applicationem, neq; collatio virtutis activae, neq; concursus sit itaneus possunt intelligi: Elgo ibi Ιχ. Thomas concursum praevium,s eu physicana praemotionem ad milit. Major patet ex locis citatis. Minor etiam quoad ptimam partem evidens est; cum D.Thomas ibidem expresse distinguat motionem applicationem a collatione virtutis operativae, dicens loco citato de potentia: Deus est causa uelis-nis cclvstibet, in fantum dat virtutem Minda , o inquantum conservat eam , O inquantum applicat a-etia ti. Item ibidem subdit: ortiis modo dicitur una res esse causa acyronis alterius Anquantum eam movet ad agendam, in quo non intellii trir collatio aut conservatio pirtaris activa, sed appliἰatro virtutis ad a. ionem: sctit homo est causa misoni, i ultello, ex hoc ipso qu)d applicat acumen ctillegi ad in idcudum, morendo ipsum: Ergo D.Thomas nonnitie motionis, quam Deo attribuit respectit omnium causarum secundatum, non inteli git collationem aut eou servationem virtutis activa illis indit x. Unde infra quaest. 1o9. art. i sic ait ' ciuio intellectas θιηtis anhentis creati dependit a Deo quan-rtim ad duo: uno modo, inquantum ab ipso habet per
A quod habent species colorum in aere existentes ut manifestum est; eum talis concursus sit ipsam et actio eausae secundae, prout dependet a Deo simul insuente & opeianter Ergo idem quod
prius. Quartδ, D. Thomas a. p. quaest. Ios .art. 2. ad si . ait: Deus morendo creaturas, tangit eas secuniam νινttialem contactam: Sed per concursum simulta ne uin Deus non tangit causas secundas contactu virtuali , cum per talem concursum nihil reale ipsis imprimat, sed solum cum eis agat: Ergo permotionem , qua Deus movet creaturas, D. Thomas non intellexit concutium limul'taneum , sed praeviuin, per quem agit in causas a secundas, ct virtutem aliquam fluentem de transeuntem ipsis imprimit. Unde ibidem qu.ia . art. s. dicit quod amnes incla natio Iuuius rei. vel nataratu, vel volunturia, nihil aliud es quam quedum impres o a prima movente: sititit in lanatio fugitta ad signum determinatum, nihil aliud est quum quadam impressa sagittante. Et quas . χχ. de vorit.art.8. Sιcua omnis acl. o nisi rati. est a Deo, ita omnis actio voluntatis. Diquantum es altis .an solam est a volant te ut immediate agente sed a Deo ut pN-mo agente, qui Whementatis imprimit.
Quinto, Quando duae eausae simul in suunt
in eundem effectum, per talem concursum una insitionem spe sermam per quam agit: alio modo , m- C non dicitur movere S applicare aliam ad men- quantum ab ipsa moretar ad agendum
Quod autem de eoncursu simultaneo explicati non possit liuillum interpretani uc Suatea libro 3. de auxilijs cap. 33. Petrus a S. Joseph in opusculo quod D. Thomae defensionem appellat disput. a. se a. s.& plures alii Recentiores multipliciter demonstrari potest. Pruuo quidem quia, ut notabili tertio Ostendtinns, motio moventis, juxta D. Thomam , est prior motu mobilis natura de causalitate: Sed concursus similitaneus non est prior causalitate & natura operatione causa: lecundae, alias non est et simul
Ianeus, sed praevius: Ergo non potest dici motio causae secundae. Unde egregie P. Nicolai l. 2. quaest. 1o9. in scholiis ad art. i. Quam stome in m ιο oportet qui pusicam praemotionem S. Thomam non vident agnarii et Quid enim est morere ad agendum , nisi Ommno praviore re8 Quomoso ad agendum quis movet, nis de non agente Iaciat agens ' Facit eporro de non agente agens, nisi praὰs in illud agat, aut praereniat esus motum ὶ au pravenire motumqus ut agat, vel facere ut moveatur ad agendum, non est ph fice promorere ριd est escienter aι realiter.
u Seeundo. D.Thomas loco citato de potentia
in resp. ad 3. ait: In operatione qua Deus operatur morando naturam. non operatur natura: Sed quandoDeus stimul concurrit cum caussis naturalit, usad earum operationes & effeci us, operatur natura, ut patet: Ergo per taleat concursum Deus illam non movet, sed solum per concursum praevium, in ordine ad quem natura mero paesii vese habet. 'o. Tettio , Idem S. Doctoribidem in resp. ad 7. se habet: Id quod a Deo fit in re naturali quὸ actua agat, est ut intentio sola tabem esse quoddam incompletum , per modum qu3 colore sunt in aere messe scilicet intentionali, ratione specierum qiuae illas repraesentam) ctrirtus artum instrumnito j I ficu : Sed haec verificari nequeunt de cone uisu simultaneo, ille enim non est vis quaedam fluens de transiens, nec habet esse diminutum, incompicium , intensionale , ac iurule illidum, sed eam duntaxat adiuvare: v. g. quando
duo trahunt eundem currum, unus non diis cirur movere ali iam, sed uterque dicatur movere
currum: Ergo similiter eum Deus simul cum causa secunda eandem producit actionem,&eia sectum, non dicitur causam secundam movere, sed juvare. Sextis. Iuxta Divum Thomam opust. p. 3o. Oportet qu)d Deia ctilibet agenti ad is intertiis, quo is ipso agens, dum ipsum ad agendum movet : At per concursum sinultaneum Di iis non agit in . causas secundas , sed soli imcum ipsis Operatur. praeserti in quando actio causae secundae est transietis; haec enim, jum
D comm n nem sententiam, non recipitur in agente, sed in pasta : Ergo pet concursum s-
multaneum Deus non movet eausas secundas
ad agendum. Diees primis cum sua re, Deum non movere causas secundas ad agendum per concursum simultaneum de facto exhibitum, de in actu secundo consideratum, quia talis concursus nahil aliud in quam ipsa operatio causae secundae , prout est a Deo simul ii uente; eas tamen movere & applicare per concursum s multaneum in actu primo consideratum, seu per decretum, quo statuit simul cum causis secundis adoperangum concurrere.
sed contra: Movere eausam secundam est eam in itinsece immutare, cum motus sit essen E ital iter mutatio et Sed per decretum concurrendi eum causis secundis, Deus eas intrinsece non mutat; cum nihil in eis producat, sed solum sta tuat cum eis concurrere, ut docent Adversatij rErgo per tale decretum eas non movet.
Addo quod, juxta D. Thomam supra tela tum , id quo Deus movet causas ad agendum, est ut antent asta, habens quodiam esse incompletum
erc. At haec veris eari nequeunt de Hecreto eonia currendi cuin causis secundis, ut patet: Ergo hae e solutio apertissime menti DiviThoinae contradicit.
Dices secundo cum eo dcm Autho te, & aliis
163쪽
Reeentiolibus: si D.Thomas nomine motio- Anis& applicationis, quam Deo tribuit respectu causatum secundarum, non intellexi stet concursum simul aneum, ipsum ignorasset, aut omissi et, cum nullibi faciat illius mentionem: At hoc sine graui s. Doctoris iniuria dici nequit: Ergo per talem motionem & applicationem intellexit concursum smustaneum.
37. sed hoc etiam friuolum est,& sacile potest
confutati. Prim5,quia salsum est, D. Thomam nulli bi ne isse expressam concursus simultanei
mentionem: nam loco citato de potentia in resp. ad 3. sc ait: tu operatione qua Deus operatur morando naturum, non operatar natura, sta ipsa natura operatis es etiam operatio virtutis divine . a
Quibus verbis expreis e distinguit in Deo duplicem concursum; unum qui est a solo Deo.ip-ba natura non operante, qui pio inde praevius est,& operationem calisae secundae prioritate saltem naturae antecedense alterum qui identiscat tu eum praedicta operatione, & hic eil con-
eursus simultaneus, qui eis ipsi met operatio causae secundae, prout a Deo simul inutiente dependet. Unde subdit ibidem in rei p. ad 4. quod
tam Deus Mam nurura immediat. operunttir , Det ordinentar secundum primm opserius. Item I. p. l. los. art. s. post Inam i ai corpore articuli docuit Deum movere res ad operandum, applicando earum solitias de virtutes quibusve ibis, cui supta ostendimus, concursum praevium signi se avit )postea in te sp ad i. clare expies it concursum simultaneum, dicens: Vna uitio non procedit a duobtis agent ιm avius ονδη s. sed nihil proh -ιet quin tina es eadem actio pro edat u ρrimo o secundo agenier Ergo D. Thomas exprcssu meminit coucursus simustanei. 38. Deinde: Esto locis citatis illum Hale & distincte non expresserit, quia ibi explicabat modos quibus Deus est causa actionis caiisae secundae, quatenus ab ipsa emanat de egi editur; hine tamen non licet inferre quod ipsum ignorauerit,aut omiserit: nam dici potest ipsum nomi- o' ne motioni, de applicarionis, omnem actualem Dei eoncursum cum causs secundis, sive praevium, sive simultaneum , comprehendisse; quia cum illi duo concursus exis aut in eodem instanti, de habeant indissolubilem inter se connexionem , unusque ordinem dicat ad alium, praevius scilicet ad simultaneum, se habent per modui' unius, juxta illud commune axioma desumptum ex philosopho 3. topic. cap.r. Vbi es anum propter alitid, ni sanam tavrtim: unde de unico nomine exprimi possunt, Se sub vocabulo motioni, de apispitiatioso comprchendi.
. II. Ec libre eiusdem Doctoris Angelici t stimoniam
adducitur.39. tam clata & evidentia testimonia, quaes praecedenti adduximus, aliuA habetur opus clito t. quod S. Doctor jussu Urbani IV.
contra Graecorum errores edidit) ita evidens de expressu ira, ut videatur D. Thomam praevidisse futuram Thomi statum dia Neotericorum sententiam, illamq; approbasse,hanc vero rej cisse. Explicans enim cap. 24. quomodo creatura creatori cooperetur . sic loquitur: sciendum quod aliqsid dicιtar cooperari utiιuι duphcιter : uno modo quia operatur ad eundem essectum sed per aliam ιrtatem Iscat minister domιno, dum uia praceptis obedit, ct instrumentum artifici is qas moritur sEete expressam Thomissarum sententiam , cum exemplo praedeterminationis, tum moralis tum physicae: constat enim quod dominus prilis moraliter movet de determinat servum per sua praecepta; artifex vero prius natura physcὰ movet de determinat instrumentum , ipsum applicanis do ad opus , sicq; physce movet ac praedeteris minat) Alia modo dicitur aliquis cooperari alicai in isqv, tum speratur eundem operaraonem cum ipsa: -ιtits diceretur de duobus portant iis ιdem pondus, res de pluribus trahentibus navim. qasdunus alios cooperatur. i Ecce expressam Molin Suatis,&alio. rum Recentiorum sententiam tum apstaetexemplis quibus utuntur, nempe duorum poristantium idem pondus, vel de pluribus trahenti hus navim. Secundum igitur prunum madam csubiadit S. Dochoro creatara potest dιcι creatori cavera-
νι : secundo autem modo creatura oratori non cavearatur , sed soli vi tres persona sanctistimae Trini tatis )sbi inνicem cooperantur, quia earum est operario tina: non autem sta quod qualibet earum partem virtutis paside- per quam operatis completur,f-ctit dicissit in ma Iu trahentibus nuxim se enim cuia1ti, ibet virtus esset imperfecta θ sedata quod tota rimiti, ad opera sonem susscienses in qualibet trium perisnuram. Quo nihil clarius pro Thomissis comtra Recentiores afferri potest. Imo D.T homas intinuat, istos attribuere creaturis id quod solis Sanctissimae Trinitatis personis coovenit. Eandem doctrinam expressὰ tradit D. Bonaventura in a.disi. q.qu. I. ad 3. his verbis: Non et Ain tithreχdum quod Deus cooperetur libero arbitris , cui tum duo ferunt lapidera, unus cooperatar atroirsd hola Deus es antime agens in omni actiane. Olari
isti, ι' ιU potentia operanti ira qpod potentia ipsa in n. hil exit quod noχst ab ipso. Ea his patet quanta sites adhibenda sit Fu liensi, dum ait se summa cum diligentia & at
tentione evolvisse Omnia D. Thomae opera. &nulli bi physcam praedetei manationem an venis
set incipit enim suu in librum ab opusculis D. Thomae, S: tamen nequide in verbum habet dea uilioritate jran adducta. Cert8 avi summa sui triti, negligentia in legendo D. Thomam, dum omisit illud quod ejus oculis primitus oecurre bat: aut quod verisimilius est,aut horitatemisi, dissimulavit, quia prorsus insolubilem vidit. Et quod mirum est, incoepit suum librum a te sit motiijs desumptis ex opusculo nono, de quo dubitatur an sir D. Thomae, adeoq; minusculis
charactetibus jussu pii V. editum est Lmpressit aut dissimulavit testimonium ex opu eulo primo depromptum, quod indubitantes ab omnibus ut legitimus S. Doctoris foetus sua stipitur.3. DI. aliis t6timoniis eiusdem D. Doctoris meus amplias declaratur. o I Eseti Moui A praecedentib' patagraphi se posta, generalia sunt,& probant Deum omisnes eausas secundas, sive naturales, sive liberas, ad agendum physce prae movere , juxta principia doctrinae D. Thomae. Vetum alia insupereetpendenda sunt,quibus specialitet ostendatur, eundem S. Doctorem utrumq; genus motionis. tam physicae quam moralis, in Deo respecta voluntatis creatae admittere, ut habet concluso paragrapho primo statuta. probatur
164쪽
Probatur itaque primὁ: Motio quae se tenet ex parte objecti ab intellectu repraesentati, moralis est& obiectiva , quae vero se tenet ex pariste potentiae, illamque vere& realiter immutat,
phys ea&effectiva dicitur: At D. Thomas variis in loeis docet, Deum movere voluntatem , Non soli1m ex parte objecti, eam intrinsecὸ allicientis 3e invitantis, sed etiam ex parte potentiae, eam realitet immutandor Ergo non solum motionem Dei moralem, sed etiam physicam
admittit. Maior patet ex dictis antea in I. notabili. Minor vero probatur ex D. Thoma. I. p. qu. I s. ait. 4. ubi quaerit, utrum Deus pasi tmopere voluntatem creatum de in corp. articuli distinguit duplex genus motionis, quarum una se tenet ex parte objecti, & altera ex parte Potentiae, & concludit e Quod utroque modo propriam es Dei mapere voluntatem lintellige ef Ecaciter, ut ibidem explicat sed maxim/secundo modo, interitas eam inιtinando. Et quaest. l o. art a. in corp. ait e Ex parte ipsus potentia volun-ras nullo modo potest moveri, nis a Deo operatio enim Hluntatis est iactinatio quadam volentu in peis titum : hanc aut minclinationem soliti ille immuta- νι potes, qui rirtatem valenda creatura contulit ;si ut O naturalem inclinationem solam istud agens potest mutare, qaod potestare virtutem quam conse mitis inclinattio naturalis. Idem docet qu. 11. de verit. art. 9.his verbis: Ctim actus volantatust quas messim inter potentiam Osjectum a immatutio actus νοlantatis potes conmerari rit ex parte ipsius voluntaris, vel ex parteehem. xx parte quidem palantatis navare actum voluntatu non potest, uis quod operatur intra poluntatem; o hoc elisa uoluntas, ct ιὰ quod est causa se palantatis, quod secandum Idem solis Dιis est :ωκdesolas Deus potes anclinationem voluntatis transissise de vas in alaud. secundtim quod puIL Ergo iuxta D. Thomam Deus non solum movet voluntatem moraliter,& ex parte objecti, eam sua bonitate & convenientia ad sui amotem allieientis. sed eam physice & ex parte potentiae , eam realitet immutando, de transferendo de uiati, inest natione in aliam. V 2 Constitiat uti S. Thomas ibidem art. 8. si e ait: sicut νMantas potes immutare actum sum in aliud, ita O multo amplam Deus t Atqui voluntas non solii in moraliter, sed etiam physce seipsam immutat de uno actu tu alaum, absque violentia &laesione suae libertatis: Ergo 4 festiori Dhu, id potest. 443 Confirmatur amplius: D. Thomas loco eitato t. partis. ubi docet Deum movere voluniatatem. interitis eam inclιηando, statim sbi opponit argumenta quae proeedunt ex violentia de
laesone libertatis, ut ibidem videri potesti Atridie ulὰ sibi haee argumenta opponeret, si m tionem solum moralem & objectivam doeeret; ctim nulli possit esse dubium aut suspieio, quod Εmotio illa inferat violentiam , aut laedat libertatem e Ergo revera phys eam motionem
Seeundδ mens eiusdem S. Doctoria investi editi potest ex his quae doe et tum hic qu. 9. art.
. tum I. p. qu. m. art. 1. tertio contra gentes
cap. 88. de pluribus aliis in locis, ubi asserit ita proprium esse Deo movere voluntatem, ut hoc nulli agenti creato competere possit e Sed a gentia errata possimi movere voluntatem moraliter de per modum suadentis, ut iisdem loeis ea presse dOeet praesertim loco citato ex I. parte Tom. Iu . . ubi ait : solas Deus escariter potest movere να-luntatem , angelus autem ct homo p/ν modum sua densis i Ergo iuxta principia D. Thomae, Deus altiori modo, atque adeὁphγsce, movet voluntatem.
Confirmaturr D. Thomas lo eis ei tatis reg- ην dens rationem cur solus Deus possit movere voluntatem , non aliam assignat, nis quia solus, Deus eum sit author de ea usa voluntatis ,
potest intra ipsim illabi , ea inque intrinsec.
immutare, ut patet ex loco eitato contragent. ubi se Aiscurrit : Oportet Pod omnis moistia volant atώ ab interiori principis procedat : Nulla duram subsuntia creata conjungitur ahima intelleis
traii quantam ad sua interiora, nisi solus Deus, qui solas dicaasa ipsis, . Osti=ηeres eam in us : Asa
io igitur Des potest moras voluntarias lausuri. Item qu 22. de verit. art. 9. sc ait r gae parie volanta istis mutare actum voluntatu non potor. ni quod neratur intra voluntatem. Ohοιεst ipsa voluntas. Oid quod est causa esse νοIuntatis, quod secundam s-demsolus es Deus, ut supra retulimus. Eandem rationem fusos explanat in compendio Theologiae, quod est tertium inter eius opuscula . cap. I29. his verbis r Ci mdatis voluntatust iactinatio quadam ab interiori ad exterius pracedens, o comparataν inlinationibus naturalibus r Atit im5- nationes naturales rebus naturatibus sitim iis sitim a causa sua natura ; ita actus pol tutis a solo Deo est. qui solus causa est natura rationatis volantatem his bentis. Vnde patet quod non est tontra arbitrii liberintatem, s Deus voluntatem hominis movet; scat non est contra xaturam quod Deus in rebus naturalitas e peratur: sed tam incliciatio naturalis quam voluntaria a Deo est, utramque praxeniens secandam tondiistiorem rei cujus est i sc enim Deus res moνet secvn tam quod com erit raram natura. putet igitur quod in corpus humanam ct mrtutes ejus corporeas imprimere possunt corpora tertilia, Atit O in alia carpara i in poluntatem autem solas Deus imprimerepst et Hic autem discursus non valetet, sed esset oi harino nugatorius, s D. Thomas demotione soli)m morali loqueretur: quia admotionem pure moralem& oblectivam ex parte rari elle ictus,&Ohαiecti pet illum repraesentati se tenentem, non reis quirit ut illapsus intra terminos voluntatis, nec
realis&physica ejus immutatio; de ad genus illud motionis impertinens est quod Deus si Author& causa voluntatis, eum Angeli, qui non sunt eausae illius eam possint movere morais liter, & per modum suadentis, ut supra ollendimus: Ergo D Thomas de motione physea in telligendus est. probat ut tertio supra dicta eo neltiso r Mo 4 ctio moralis de Objectiva fit per in tetnam mentis illustrationem, qua voluntati ostenditur boni iatas &convenientia Objecti r sed ex D. Τhoma
Deus aliter movet voluntatem, quam per internam mentis illustrationem e Ergo eam movethysce. 8e non solum moraliter. Minor proriatur ex D. Thoma lect. 3. super caput a. Epist. ad Roman. ubi haec verba Apostoli expendens rQuicunqne spiritu Dei aguntur, ιι sunt s. Dιi , subdit e pus t sc intelligi : qaicumqtie spirita Dei aguntuν, scut quodam dactore O directora ;quod quid m ιη notu facit Spiritus Sanctus, inquantum nos illuminat interitis quod agere debeamus: sed tis lateiligendam est: tira enim agi d cantur , qua quodam superiori instinctu moventar : vade de brutis dicimus, quod non agunt, sed agantuν . quia a
natura maνratur et vir non ex proprio mota, ad
165쪽
saas actiones agendus. Similiter aut ni hema stiri- A
quid ag)ndam secundum ιθud Isaia 1 9. Cum venerit quasi paritis molentus quini Spiritus Dei cogit. Et Iuca 4. dici r quod Chrsus agebatur a spiritu in desertum. Non tamen per hoc exclaritar, quin viri stirituales per poluntatem O liberam urbitrium operentur : quia ipsum morum poluntatis o tiberi albitrii spiritus Sanctus in eis causat. sicundum illud ad ph Iipp. 2. Detis es qui operatur in nobis vesse se persis
trinseco elire axest, & eum qua nunquam com
poni potest voluntatis dissensus, ph, sica est &non solum moralis: Sed juxta D. Thomam Deus
movet voluntatem motione ab initi ni eo em- Bcaci, 3e tali. quod repugnet cum exeomponi voluntatis dissensum 1 Ergo movet eam physice, di non solum moraliter. Major est certa , Npatebit ex dicendis iusta paragraphoio. Mi
bili sthac dtio rati se vera , quod Spiritus Sanctus Nisi ahquem morere ad actum charitatis,o quod ipse
vere voluntatem morali ter, est eain movere per modum finis . cuius motio est duntaxat moraliseu inetaphorica e movere autem illam pli,sice, . est illam mouere per modum agentis , quod Operatur per veram di pio priam efiicientisim: unde D.Thomas a. p. qu.81. art. . sic ait : Aliquid sutur movere dupliciter et uno modo per modum snis, ut dicitur Fod η is marit efii ratem: ct hoc modo intellectas movet voluntatem, quia bonum rere stimes ah etum voluntatis, o movet apsam ut Inis. Alio modo dicitur aliquid movere per modum agentis, scutriterans movit ultεratum, o impetren, morat imputas. m. Et hoc modo volantas movet intellectam Oc. Sed ex eodem S. Doctore 3. contra gent. cap. 1 f. ratione s. Solus Deas potes morere volantatem per modum agent,s : Erso solus Deus potest ipsam physce movere e ala vero agentia extrinseca,ut Homines & Angeli, eam solum possunt excita re de movere morali ter.
F. IV. Juxta D. Thomam , Deus non solum pramoni , sed etiam pradeterminat causas se
oquenter quidem docere praemotionem voluntatis, sed nusquam eius determinationem seu praedeterminationem a Deo.& ejus gecreto, vel cone ut quia existimant de ratione lisertatis est e, ut voluntas ita seipsam consilio suo ae ei
ctione determinet, ut a nullo extrinseco agenia te etiam increato, determinetur. verum fassi
diosi stomachi scrupulus iste est, se distinguentia inter molionem & determinationem : si
nim ad hoc ponit D. Thomas praemotionem sinmotum in voluntate. ut indi siet entia ejus de iaspenso resoluatur , quid est aliud praemotio, qu8m praedeterminatio 3 Et s juxta D.Thomam.
movera ex se , non repugnat ei quod movetur ab usa, cur determinari, a se, repugnabit ei quod dete minatur ab alio 3 sed ut serupulus iste omnino tollatur, profero plura loea in quibus s. Doctor utitur nomine determinationis,im A be ρν.deterrui. nationis. Primus sumitur exi .p. qu.23. arta. ad I. ubi soexplicat quo sensu Damaseenus dieit ea quae sunt in nobis non praedeter nati a Deo. quia scilicet non imponit necessitatem 1 nam lieὰ tisi
praede terminatio pro a terna piae definition exciacipiatur, extenditur tamen ad motionem temporalein, quae est executio s ve causalitas decreti praedeterminantis. Ex quo sie forma Diti nem : Licὰt ea quae sunt in nobis praedeterminnati neget s Thomas, quatenus praedeterminatio dicit impostionem necessi talis: non tamen absolutὸ negat praedeterminari, im Z potias e elusa sola necessitatis impositione , hoe supponit, nec aliter admittit authoritatem Damasceiani, eadem praedeterminari negantis r Ergo ea D. Thoma Deus praedeterminat achus nostros libe ros, s ne impositione necessitatis, sin absque laesione libet talas. Unde 3. contra gent. cap. 9 in fine , eundem loeum Damaseeni exponens. se ait : Id quod docet Damascentis, quod ea qua sunt in nobis Deas pransscst, sed nonpradereminat, e Mnendam es ut interigatur; ea qua sant in nobis, DI- vi NAE I ETER MI NATtia Ni non es Alecta , quas ab ea nec itarem accipientur Quibus verbis aperte declarata ea quae sunt in nobis esse subj ista divinae determinationi, subindeque a Deo praedeterminata, licet ex tali praedeterminati ite non sequat ut impositio necessitatis, aut deis structici vel laesio libertatis, ut nobis objiciunt
Aduet latita. Unde hIe qu. io .art. . ait: siέ Deas voluntatem moret , quodnon ex nec vate ad unam det ruinat et Admittit ergo motionem determia I nantem ad unum , non per modum naturae. &imponendo necessitatem , seu des tuendΔ p tentiam ad oppositum , sed per modum liberi, & foventem ac conservantem libertatem . senielinqnentem potentiam ad oppostum. Unia de P. Nicolai i. a. qu. m. in scholiis ad art. 3. in Ad Versarios physicae praedeterminationis sie i
vehitur : Eam s. Thomas sinquiunt) non amarit, eoque Angelicus maxιmesit; nec agnosi, a Catholiis ei, tibet, Dia de ratir libertatem. Quianta cantus, ut tot locis tam eridentem non siderint quoadrem ipsa saltem . cum A a Deo ηos moveri spe determinari ad agendum centιes Axerιt, ut aia ones nostras ipsa moris
manente inderarminatione non ageret ' O Quies autem S. Thomas ancalcat sc a Deo duo nari
166쪽
luntatem ut non ad unum fixe , noncum xeces A Demum ostendant quaeso Adversarii apud D
state, non immutab i ter, sed secundum conditιonem volunt arti determinattir. pos que illa nihilominus determinantra res ere, pl. determinationem illius ab
Deinde idem S. Doctor quod Lia. art .sub scribit sententiae illorum qui dicunt, a pro νιdentia Dei omnia esse pRAE DETERMiN AT A. Et addit posse concedi. quod omnia iubiiciuntur fato, ii nomine sati intelligamus divinam pio videntiam, Omnia quae sunt in mundo praedeterminantem & praeordinantem, quamvis hoc nomine fati non debeamus uti, quia nee I Umina cum Gentilibus convenit habere communia. Et tandem eum Augustino concludit : Si qui hoc modo intel jut scitum, sentenitam teneat, lin- Bgvam corrigat, ut non docat satum, sed providentiam Dei.
Confirmatur: Immobilis Dei disposito. vo
in luntati inhaerens, est vera praedeterminatior Sed eam negare, est iuxta D. Thomam 3. contragent. cap. 93. in negare providentiam: dicit enim ibidem , quod qui fatum negat, secundum illam acceptionem , secundiim quam lumit ut pio implestione immobili ex parte in rebus mobilibus, negat divinam providentiam : Ergo ex D. Thoma qui negat praedeterminationem voluntati inhaerentem negat divinam providen
Thomam, vel apud aliquem ex Theologis MDoctoribus qui ante Molinam scripse iunt, nomina scientia media δεινιιι ιndi sirentis, gratia cen-grua, N alia similia. in x pdissim usurpant; N ipiis pariter nomen se ca pradeterminati Onti apud eosdem Auctores cliende inus. Certe ii ipsis licuit, ag rem novam declarandam, nova excogitare nomina , cur etiam nobis non licebit, ad tuendam antiquam doctrinam , uti antiquopiae determinationis nomine, quod non soluina, Thoma .sed etiam a D. Dionyso cap. ' d.
diu in nomin. imo-ab ipso Apostolo ustirpatur, ad declarandam divinorum decretorum causalitatem S essi caelam: nam ubicumque in Epistolis D. Pauli hahemus nomen praedest nationis, iti Graeco habet ut υροορ.σμ s. quod vocabulum idem s. nat ac predisnitis S pra&
g. v. prud/terminationem pusuum esse de mente D.
Thoma , plures ex patribus Soιιιιatιs risarentur.
Cum Novatianus ea p. 38. de Trinit. recte ues
dixerit, Firmum esse inus probat onis, quod
Denique idem s. Doctor eodem libro cap. si ab Adrersariis sumitur, ut tantas etiam ab i sis ini-
a. ratione & aliis locis insta referendis,exples.se docet a causa contingenti de indisserenti ad utrumlibet, non posse exite actum vel effectum determinatum, nisi piris ab alio determinetur: unde cilin voluntas si eausa contingens, & indifferenter se habeat ad multa, iuxta D. Thomae principia, manifestum est ipsam debere a Deoptaedeterminari , ut in actum determinatum exeat. De quo susE paragr.8. Ex his patet, nomen hoe pyadeterminationis
non esse novum, nee a Thomistis excogitatum
ut pasti in eis objiciunt Adversarii) sed a D.
Thoma frequenter usurpatum. saltem ad ligni micas veritatu probet y : non possitin emeacius demonstiare, physicam praedeterminat:Onem este de mente D. Thomae . quam Oilendendo Adversarios idipsum non dissileti & plura ipsorum proferendo testimonia. Variu enim in- , ..'quit Euchetius o absque dubia nιtitur privatiPu , Paphqui causam de Ailν Garu asserat instrumentis. Spiciosa viatoria est, contrariam partem ιharistis stiis velat propnti luqtieti ι retire. physicam ergo praedeterminationem variis syin locis do euisle S. Thomam, fatetur in primis Collegium Conimbricense, quod instar mu totum teputati debet : nam 2. Psyse. cap. 7. seanda ira aeternam divinae voluntatis praedefi- D quaest. I .art. i. haec scribit e Circa Hia i qiis nationem: unde cum praemotio physica, iuxta
Thora illas. st illius executio & instrumentum, ac veluti rivulus ab illo sonte pro manens , noni in ineratis eodem quo illa nomine ins gnim potest. Plaesertim veroesim nomen applicationis , quo D. Thomas frequenter utitur, aequivaleat Domini praedeterminationis r quid enim est voluntatem piadet ei ininari, nisi adactum deterini natum applicari ρAddo quod Scriptura, Ecclesia,& Ss. Patres, interdum utuntur nominibus . quae plusquam praemotionem ae praedeterminationein signiscare videntur: ut patet e sim dicitur Lucae t 4. Compelle eo, intrara e S cum Ecclesam collecta secreta domini eae 4. post Trinit. Deum Orat, ut nostras etiam rebelles compellat propitius voluntates. Item ad N Oiri. r. dicitui: isti tu Dei aguntin his ii D is t. Et Augustitius iaepE asterit uoluntatem humanam divina gratia insuperabiliter α ιn- Lilinabiliter agi r Deum corda hominum omnworret ima potestate inclinare quo vult, quando vult, ubi vult, humanas voluntates non posse ei iesistere Sanὰ. si vim nominum attenda iamus,aliquid maius videtur. voluntatem a Deo compelli. agi hominem insupeiabiliter di inde clinabiliter, ae inclinari Omn: potem illima potestate. tuam physicEpiadet ei ininail. Tom. Ill. Deus cum causis secundis ad earum operationis. ω effecta concurrit. se osori celebrti opimo D. Thomae i. ρ quo. IOS. O I. a. qu. lo 9. art. i. o quast. τ de potentia art. 7. eiusque beelatorum, Capreola in 1. dis.
i. qiis . a. Ferrarae is ιontra gent cap. 7o O atio rum , exi imans ιum omnes cauIus seiundas ant quam operentur, accipere a Deo in xum quendamo motum, ροι sit quasi esse intentionale virtutud rina , quoad promendas aciiones edicate ιιν , eo modo quo artatim instrumenta, tit dolabra ct sici νis, pravium motis i m a sabro uic pitini, ium adeptis consciendum appticantur.
Bellat minus etiam lib. 4. de libero albi t. hane tisse Doctoris Angeliea sententiam aperie si profitetur. Nam cap. i 4 propolita sibi Calviani obiectione, quae ducatur a repugnantia cco petationis divina voluntatis cum libertate humana, reiectis tribus responsio bus; Cai tam scilicet, Durandi, & Almarni, uua, etigit ut probabili Oies. N ad explicandam con
cordiam divinae cooperationis cum libero arbi-tti O inagis accommodatas. In primis en in cap. s. ex pl. cat concordiam divinae cooperationis
cum libero arbitrio , per concursum purὸ simul neuin, S in dii sociatem , ac determina bilem a. voluntate creata ad speciem actus. Unde ibi dein negat, Deum voluntatem mo-LI 1 vere
167쪽
vete de applieare ad opus, ut constat ex ptimo Aargumento quod sibi obj eit in hunc modum. Inter praviam causum o se undam est ordo quidam egentiatis, ut prιma secundum mον ut . O secunda son agat, vis mota a prima : est aut m Deas prima
cause ; voluηtri autem nostra, secanda e igitur Dein voluntatem moret O applicat ad opus. Cui argumento sic respondet : R6pondeo inter causam principalem, O instrument ut m est ille ordo, ut una alteram moveat : inter primam autem causam Osecundam, cum secunda non sit proprie instrumentum,non es ordo ut una alterum me νeat, sed ut anast prior altera perfectione, illamitat One, O neces rare, oc. Quibus verbis aperi ρ docet , Deum per concursum simultaneum non movere nec applicare voluntatem ad opus. Deinde alia a I-gumenta quae militant pro physca praedeterani natione solvere conatur, ut legenti patebit. Demum cap. 16. sequenti explicat aliam rationem concordiar libet talis eum cooperatione Dei, per concursum praevium moventem dc applicantem causas secundas etiam liberas ad
operandum : altera , inquit . rat a concitiandi libertutem hamanam cum cooperatione divina , ET FORTAssE ETiAM p Ros nisi Ost, est ivxTA 5sNTENT AM S TMOMA. ροι docet cooperatae-xem dirinam ita concurrere cum causa secundis, etiam
liberu, ut nonsolum eis ded rit O conserret sirtutes operatrices sed etiam eas moreat se applιcet ad opus, ut cognosii potes ex i. parte qu ios. art. 3. OIb. 3 contra Gent cap. 7o. O quas. 3. de potentia art. . utia sententia videtur iri consentanea Tum scriptura, qua Lot nos in Deo esse, vivere , Omoveri; tam etiam rationi O virdim quem habet causa prima cum secundis. Quibus uerbis doctissimus ille Cardinalis, non tantum sententiam nostram probabiliorem, de Scriptiirae saerm valde con se maneam esse asserit, sed etiam D. Thomae tri bit, probans ejus mentem ex locis quae supra adduximus, praesertim vero ex qu. . de potentia art. 7. quo loco Divum Thomam ad mitisse praemotione physicam fatetur Suare Σ, ut infra patebit. Nihil ergo verius, Bellarminum admisille concursum praevium determinantem de applicantem voluntatem ad opus. Neque enim dici potest, ut quidam Recentior inconsiderate ait, Bellarminum per illam motio item de applicationem intellexisse eoncursum simultaneum. Tum quia capite praecedenti expresse negat, ut suprὰ visum est, Deum per concursum simultaneum movere de applicare voluntatem ad opus, Tum etiam, quia si per talem motionem Je applicationem intellexisset concursum simultaneum. hae e secunda ratio conciliandi li-hertatem humanam eum eo operatione divina, quam dicit esse probabiliorem, & ex D. Thomade sumptam, non differret a praecedenti. qua docuerat cum Araminens. Seoto,& Gabriele, concursum Dei non determinare voluntatem nostram, nec esse praevium, sed duntaxat simul taneum, subindeque nugaretur Bellarminus . di actum aget et . atque ineptam battalogiam committeret ; quod sine magna tanti viri inju-tia dici nequit. Addo quod Doctores Academiae Lovanien sis, in Epistola censurae adversos Lemum praemissa testantur Bellarminum contrariam Molinae 3t Lessio sententiam publice hovanti praelegisse, de physicam praedeterminationem do euisse. unde si verum est quod Fuligatus &Sylvestet Petta sancta, in vita huius Cardinat s
asserunt, ipsum nempe jam morti proximiam . coram publico scriba professum esse, se dedisseveritati quae in libris Controversia ruin asse erat, neque prima ira sententiam ullatenus mutavisse, manifestum est, ipsum in suis Contio- versiis, loco nimirum supra relato , concursum praevium, voluntatem moventem & applicantem ad opus,cum D. Thoma& Discipulis ejus docuisse. Non dissiteor tamen, in eo Bella tminum ab aliquibus Thomistis discrepare, qud disti existimant concursum praevium esse motionem vel qualitatem fluentem voluntati impressam: ille B veth censet, Deum per seipsum immediate, sine ullius qualitatis impressione , uti voluntate creata, eamque ad opus applicate. Quod etiam docent Naetarius, Sylvius, Aetorius, de alii assertores physicae praedeterminationis. Unde Bel niminus quantum ad substantiam admittit concursum praevium , seu physicam praedetet minationem, quamvis in modo illam explicanis di, ab aliquibus recentio tibus Thomi his di Liarat, ideoque pro hae sententia ei tatur a Sylvio in opusculo de primo Motore , parte M
Favent etiam Petelius de Aetolius t ille enim lib. 8. de causis cap. s. se ait: In/ο qaadatha - 'git D. Thomas, causia secundas. O inhv volantatem
- nostram a Deo mονeri , Appi ICARI . ET DETERMi NAni ad agendum, itet nonnulli ilissent axe Theolui; ego tamen manibas peribusque in eam sententiam perquam libenter es: Hoc enam ψ angenium, hac conditio. hic nexus atque contextus moventium σcuasurum p r se O essentialiter sitibονdinatarum , M posterior non moveat. ηψ mora a priori e In ordine moventium, inquit Arasotetis s. ph s textu 3. quod prius est.magis est causa movendi, quam sequens,
o moretar masti. Et an libello de causes,propo t. 3. dicitur causa prima plus, vehementius, intimitis, O inseparabitius concurrere ad s.ctus cassaνum secundarum, quam inti causas secundus, ct uvare caasas be-cundiam operiatιοnibus Usuram, o magis esse causam, essetius quam causas secandvi. Quemadmodum igitur in utiti causarum gener ιtia per se sabordinatu an vicem, posοιον causa neclario prasupponit cau- sutitatEm prasrum. Pelat, infamis se sin tiram pr. supponit vegetatινum , is hoc esse corporeum; O in materiis secunda praesupponunt primum , idemque Insn bus per se βιormatis erinite sic etiam in morenatibus persem ricem subordinatu, ps ιν necessaria pro ponit primam, Ocaasa prima causalitas prior
natura est,quam cavstitas causa βιanda. Ille ve- id libro i. institutionum moralium cap. ai. quaesi. 8. hae habete octaτὸ queritin, an Devi , quando cum natara vel voluntate operatur, ipsam moveat ct anticet ad agendum ρ Sanctus Tho-mri aperte A ait : Detis non soli m dat seruasE νιbin, sed etiam conserpat eas, O anticata. Min- dum sec. Ceterum in ha ridetur ver ima D. Thaiam sententia r . eam enim plane videtur Augustinus tradere o c. Ideo ream dici ridetur catis ρ-cunda , quia movetur a prima e istisquin enim s. Ium esset causa cum prima ; scut cum duo sinat trabem portant, tibi quia unus ad portundum non mo-
tero causa Erc. Item lib. 4. cap. 22. quaest. I. pulliaci, inquit, 3 umores Theoloi, fortasistit polunta-tιm ηοyram liberam faciant, faciunt sacrilegam ,
168쪽
DE MODO QUO VOLUNTAS MOVETUR. is
dum negant Deum Oprn A Nos TRA BONA A nostri non rec dant Libellum hune Tolosse in huiusque capitis cor, ii AE F i N i R Ε. Eodem sere modo loquit ut Hen - queZ lib. de sine hominis cap. 6. ubi inter alia a: M. Non tam dissiciti emutelligere, vi quidam putant, quod atro uno a libera cooperationis, Deus temperans rim sui concurstis, egeacs auxitio moveat, tum
raliter ex parte objecta. Et cap. 24. Ostendit sententiam Molmae de Lessii doctrinae D. Augustini de S. Thomae penitus repugnare. Resert etiam Caram uel in Theologia sun damentali thes s. notabili . quod anno Domini s .in universitate Viennensi pater Helveari BSocietatis Jesu, magni ingenii Doctor, de sendit iterum iterumque . Esse post bilem qualitatem, qaa ex essentia sua phsica era eam assibilitatem ititi a libritate indui ret. Fuit, inquit. dioutatio celebria . quia1 sussur argumentari primo loco unum aut alteram consequentiam subrii iam. Sic δεαι. p.
in afflatitur in jnticat o humanum tibertatem non Dilat : Ergo postules non darisci intiam med am ιn Deo : Ereb desecto non datar ιι entia media r suo et facta dantur prad ter rationes , si nonncies tantes insensa compo ito, saltem re adibilitantes'. Et postquam omnes illas consequentias proseetitus est, se eoncludit: uuὸ attentias allum thesmionsidero, videtur mihi clarius Ast senserι sententia Thamisturam. ca Non est praetermittendus Cardinalis Toleat iis : ipse enim r. phys cap.3. quaeli. 3. expresse docet Deum applieare causam se eundam ad agendum, eamque inovere. sicut instruinentum movetur ab alta see. Idem asserit Cosmas Aletu innius in Summa philosopluae D. Thomae,
I. I. quaest. I I .art. . Molina etiam in Concordia
disp. 16. non di stet ut hane sententia ira esle D. Thomae. etiam ii pallea videatur esse dubius,ait
enim: D. Thomas 1 .p. qua l. io s. art. s. docet Deum d p . . ratione verari cum causis secuηssis : in prι- 1 s. quaa v rtare, illis troaιι adoperandum , easque ac u cor errat, ut Durandus dicebat: deinde, quia ita eas ad agendum moves, ut quodammodoDrmas crviret ut es earum applicet ad operationem , non secus ac Dartifex se coram applicat ad scindendum. Suat ea vero lub. i. de concursu Dei cap. I l. num. 4. de . ait D. Thoma in hane sententiain tenuisse ludis . . de potentia ait. 7. sediliana postea in Summa tetractasse. De quo infra, .i s. Denique praedeterminationem physi eam esse aut videri demente D. Thomae, aperte tradit libellus de ratione studior uin compistitus a sex Patribus societatis. dc Dii prelius Romae in Colia legio societatis, iussu praepositi Generalis. An no i 86. In illo enim. s. de opinionum delιctu in Theologuafacultate, regula s. sic dici tui: In Thιοι uia doctrinam S. Thorna , ut caretur . parte constit titionum cap. ι . nostra sequantur, exceptis paucis, qua licet sint aut viderip intcse S. Thoma, quia tamen contraraa. Osine periculo . O valde probabilit rdo tiri possunt, si qui hac docere relint. ι onmveant suis
periores ad angentortim exercιlatronem ni orem. Et
pollea explicans quae sint illa pauca , quae sequi
non tenentur, num. 6. inter alia iliam D. Thomae sententiam recenset e Causas s tundas lepior e ct una voce miti timenta Dei . cr itim πι-
νὰQαν , in eas primum in uere . aut eas movere.
Et mox telatis aliis D. Thomae sententiis, quae sequi non tenentur , regula 6. se dicitur : lnιateris , qua hic excepta non Iant . a S. Thoma Tom. III. canostro conventu servamus ivel paragraphi , δε delecta opinionum in Theologica sacultate . extramim authenti eum , de Nota iii Apollo lici manu sub tignatum, penes me habeo. Hunc veto libellum habere vim constris tutionis. quamvis id negent Adversarii, constat tamen ex s. congregatione generali Soci tatis Iesu ean. s. ubi se diei iur : SeqMantur no-sri Doctores in Sihor Oca Theologia doctrinam D. Thoma uxtapraxi v I bro de rat one*jd Oram
Tantam ergo habentes impositam nubem testu in , qui praedeterminationem physicam esse a Divo Thoina aiter tam . ingenue profitentur, de mente hujus Anguli ci Doctotis dubitate non licet. 6. VI. T limolia Scriptara, ct Ss. patrtim.
Constat ex dictis patagrapho praecedenti,
Deum physce piae se terminare causas sue undas, si eas applicet ad agendum: propter hoc siquidem, nedum Thom istae , sed etia in plures ex Adversariis, coue edunt D. Thomam docuisse praedeterminationem physicam , quia docuit C Deum applicate causas secundas ad ago sum,utabiollendiinus. Si ergo in scii plui a ex-sresse invenero illud verbum anticare , ita ut eus dicat ut absolute eausas secundas , etiam liberas, applicate ad agendum, procul dubio Ostendam praedeterminationem ph)licam, juxta Scripturae. de Spiritus Sancti testu nonium, esse neces lari 1 ad inritendam. insignis autem locus habetur Ecel. 33. ubi sic legitur: In multitudi ne dis cinae Domina, separarit ess , O immutavit vias eorum : ea ipsi bra I xit, ct exaltarat, credi ipsisancti capit, o AD sE AP a LiCAVIT, item Jeremiae 3 o. Deus loquens de duce qui praeponendus erat populo tuo, ait r Et erιt do us ex ea, o Princeps dι medio uas prosiceitir. O
nim iste est qui anticet cor suum ad me, vel appropraquei maha , ait Dominus Z Ubi niam seste pio- mittit Dontinus se applieatulum cor seu volantatem ducis populi sui ad se . sive ad amolem sui, & subdit Scriptura . quod in vartute hujus applieitionis dux ille ad Deum accedet, de ae- propinquabit illi. si igitur applicare causam secundam ad operandum , adem est ad eam phys-ce praedeterminare, ut lana notavimus, de supra ostensum est, eonsequens est, ut promiserit Deus se physice praedet minaturum voluntatem ducis populi ad amorem sui : ita tamen quod ha eprae determinatio non impediat cooperationem
E voluntatis, sed eam potius inserat & causet: unde pi nis ponitur quod Deus applicabit volunta- . tem eius, de post inodum subditur. quod aecedet ad Deum , de applicabit cor suum ad amorem ipsius, de appropinquabit ei, non stellibus corporis, sed affectibus mentis, ut Augustinus
Eandem mentis de voluntatis humanae appli- ecationem per gratiam , subindeque physicam praedeterminationem, aperte docem phi res ex Sanctis Patribus. Augi istinus enim tib O i. ad Simplicianum quali. a. ait et uuis audeat L. ι re dississe Deo modum vocandi , qtio criam Uars
169쪽
ad am sileru MENT TM APp Iac An ET , τι luna A importat in suo conceptu aliquem ordinem inistatemque con uMeret , in qua Jacob iusti catus es ὶ tet ea quae sub ordinantur ; subordinari enim as-EOb idem utitur loco illo Ecclesiasti ei supra ei- teri, idem eii , ae sub alio ordinati, ordo a me in rati, in quo dicitur Deum applicuisse erea tutas essentialiter dicit prioritatem Ec posteriorita- ad se. Eodem etiam nomine applicandi utitur tem ac subinde etiam subordinatio. Minor ve- in Psal. in6. exponens illud Psalmistae, Nis Damia rh probatur: Illa causaeensenda est plior in ranas ad tauerit domam ait enim : Nos loqu/mursia tione causae actu operan iis , quae prius exercet νιs,tile udi tat initis,ipse monet, se terret, ipse intelle- suam caula litate , cum enim causa dicatur sor-ἐtam aperit, ipse AD FiDAM Appi re AT βχβm .norum. Item D. Bernardus in libro de liberoathitrio,versiis finem dici quod Deus vox uNTATEM AppLIcAT OPERI , o vas explicat νο-lantati. Et V ega in Tridentinum lib. s. cap. 6.vocat gratiam praevenientem, Ignotam dirina pirtutis Appii CAT ONEM , ct poluntatu nostra miri scum inclinationem O iNFLεxi ONEM. Eodem
modo loquitur Cornelius Mussus , Episcopus
Bitunt imis lib. I. de divina historia ea p. icti a 7
6. VII. Ruti, generalis desampta ex subordinatione O de pendentιa causa secanda a
63 TI Ane lationem sese prosequuntur nostri Thonustae in Philosophia, nos breviter eam attingemus, ut ad alias speciales pro causis liberis trameamus. S ic ergo potest proponis Deus non solum ess primum ens , sed etiam prima causa , ac proinde sicut creaturae immediatὸ ab eo dependent in esse, eiq; su hordinantur, ita &in operando & in caulando : Sed talis depen dentia in sub ordinatio immediata, sine praemotione physi ea salvari nequit: Ergo talis praemotio admittenda est. In malori conveniunt omnes Philosophi S Theologi , excepto Durando,
qui vult creaturas solum mediate de remo te de pendere a Deo in Operando , quatenus ab illo reeeperunt virtutes operativas. Minor autem, quam negant Adversarii , multipliciter suadetur. Primo ex Divo Thoma 3 p.qu.is .are. i. ubi sie discurrit: Ubicumque sunt pthra agentia ον ιnura, infersu, movetur a seuperiora ,suut in homine coaptis moritur ab amma, Oιnseriores vires a ratione 1 Sic igitur a Itone, O motus inferιoδιs pyιncιpii,sunt magis aperuta quadam , quum operiatιones ri id utilem quod pertinet udsupremam prin lium es operatio. uuibus vel his aperte docet, ad salvandam suboidi ianationem causae inferioris a superiora, requiri quod inferior a superioti moveatur: unde cum ex eodem S Doctore 3. Contra gentes cap. s. Notio moventis praecedat motum mobilis cacisalitate O nataris, ad salvandam sub Ordina sonem cati
1ae seeundae ad primam , requiritur praemotio ;quet eum non possit esse moralis,saltem respectu
bruto tum , dc aliorum agentium naturalium, que motionis moralis capacia non sunt, neces a
Secundo probatur eadem Minor: Ubi eum que est subordinatio & dependentia secundum aliquam rationem, bi secundum eandem ratio nem debet reperiri aliquis ordo prioris de posterioris: Sed per solum concursum simulta n uin nullus potest salvari ordo prioris de posse rioris,in ratione causae actu operantis, inter primam & secundam: Ergo per concursum simul taneum non potest salvati stibOrdinatio de de pendentia causae secundae a prima in causando. Major est certar quia subordinatio essentialiter maliter talas a causalitate , oportet quod ordotioris de posterioris in causis actu operantius,sumatur ex ordine prioris de posteriori siqui si inter ipsas causalitates: Atqui per cone ursum simultaneum neutra eausa prius exercet suam causalitatem. Ergo per solum eoncursum simultaneum DCta salvatur ordo prioris & posterioris in causando inter primam causam de secundam, sed ad talem sub ordinationem statuendam re quiritur necessario eoncursus prxvius. Respondent eommunitet Aduersarii r eo eursum Dei simultaneum esse priorem concursu & opera tione causae se eundae, prioritate dignitatis, universalitatis, es subsistendi consequentia ; δή hane prioritatem sufficere ad salvandam subordinationem & dependentiam causae secunda a prima,in causando. Sed hae responsio non infirmat , si fleonst- 67mat vim rationis propositae. Nam quotiescumq; inter duo reperitur subordinatio in aliqua ratione, toties debet reperiri prioritas& posterioritas in tali ratione t Atqui inter Deum de cle tutas reperatur sub ordinatio, non solum indignitate Spersectione, sed etiam in operatione de causalitate; cum Deus non solum ut primum ens sed etiam prima causa. de primum principium : Ergo in concursu Dei debet esse prioritas non solum dignitatis & universalitatis, sed etiam natui de causalitatis subindeque talis concursus debet este praevius, de non pure simult neus. Unde D. Thomas quass. 3. de potentia art. 7. in fine corporis , docet ex libro de ea usisi quod rirtus causa pysma pRius Acir in cauis sutum , 2 ν hementius ingreditur in ipsam. Et
quaeli. ap. de veritate art. c. quarto argumento,
sed contra si e ait : Causa secunda pER parus recψιt in uent am causis prima,quam actus causa sectindana. Ad quod argumentum , quia suae conclusioni omnino consonat, nihil omniporespondet , sicut ad alia quae sibi aliquans o
non omnino savem. Item ini. dist. 3 . quast. a. art. a. dicit quod non posset pitari quin voluntas hi mana esseι primum agens , s eius actio in aliquod pRius Ac Eus non reduceretur cui in coissam.
Tertio probatur Minor principalis Ut eausae et secundae formaliter & immediatὰ subordinen tur Deo in causando, Aebent ab illo pendere, de eonstitui non solum in ratione principii habitualis , sed etiam in latione principii actualis suarum operationum : Sed non possunt ab iso eonstitui in ratione principii actualis, nisi percon eursum praerium, seu phys eam praemoti ne mi Ergo illa sublata tollitur sub ordinatio de
dependentia immediata in causando causarum secvngarum a prima. Major constat: quia ea
si secunda non fit actu causans , nisi per hoe quod sit principium actuale suae operationis. Minor autem quam negant Ad vel sarii , facit Esuadetur. Sublato concursu praevio, seu physicaptae motione , tria solum danturin causa agenteacilicet virtus operativa, operatio,& concuriasus simultaneus Sed nullum ex his tribus potest consti
170쪽
constituere eausam se eundam in ratione prin- Icipii actualis: Ergo seclusa praemotione nihil ex parte Dei potest assignari. per quod eausae secuniada constituantur in ratione principii actualis suarum operationum Major patet sussicienti enumeratione. Minor probatur quantum ad singulas partes. Et in primis quod ipsa operatio non possit consti tuere ea ulas fecundas in ratione principii actualis, Videt ut manifestum : Nam id a quo effective procedit Oleratio, nequit esseipiam et Operatio, sed necessario debet esse aliquid praevium ad eam, &in agente receptum : Atqui operatio procedit effective a principio actuali, ut tali, atque adeo a constitiitivo ipsus Ergo constitutivum principii actualis nequites- se ipsam et operatio. BQuod autem neque per virtutem operativam, neque per concursum simultaneum , causae secundae pollint in ratione principii actualis constitui, probatur ratione evidenti. Principium actuale operationis duo habet, nempe quod si in dissolubiliter connexum cum ipsa operationes amplieat enim dari principium actuale operatronis,& non poni ipiam operationem in & quod
eam prioritate saltem naturae anteeedat, utpote causa efficient illius ; unde constitutivum etiam principii, actualis easdem duas conditiones habere debet, nimirum prioritatem saltem naturae respectu operationis & indisset obit m cum ea connexionem di patet autem illas conditiones non convenire virtuti operativae ; quia cum si potentialis , non habet in dissolubitem nexum eum operatione sed ab ea potest separari, saltem per absolutam Dei potentiam; unde talis virtus non constituit principium actuale , sed duntaxat habituale operationis r concursus veto simultaneus, licὸt cum operatione indissolubiliter connectatur, & in ea intime imbiba tur, apsam tamen priora tare naturae non praecedit. alias non esset smultaneus, sed praevius ;ptio tuas enim, aqua, secundum Ilio in istas, concursus Dei pravius appellatur, non est plicisti ras existentiae aut durationis, sed naturatania Itum de causalitatis : Ergo eausae secundae non constituuntur a Deo in ratione principii actuatis operationis . per virtutem operativam, aut per concursum simultaneum, sed duntaxat per concursum praevium, seu per actualitatem divinae motionis ; quae cum applicet causas secundas ad agendum, illarum operationem prioritate naturae antecedit. & cum ea nexum indis solubilem habet: unde, ut infra dicemus, talis praemoti non est actus primus, neque secundus, sed nexus & vinculum conjungens actum ptimum cum secundo, seu potentiam cum operatione. Die es. Causam secundam esse actu operanistem seu actuale principium suae operationis ,
non esse aliquid di itinctum a principio habi tuali & operatione, sed esse principium ipsum
habitu Ite ut con notat Operationem. GSed hoc jam manet confutatum : nam prius naitita quam intelligatur operatio, causa intellig; tui constituta in ratione principii actualis , quia ab illo ut tali exit operatio; non enim potest exite a principio habat uali solum,quod, ut tale. est indifferens di in determinatum. Addo quod, eum vitius S potentia operativa non semper connotent Operationem , nec eum ea sempet habeant indiuolubilem nexum. ἡebet assignari aliquid de novo in ipsa causa operante, ratione cujus habeat novam illam ha bitudinem de connotationem 4 si enim nihil intrinsecum de novo ipsi adveniat, eodem modo se habebit ae antea; unde se ut antea erat solum in potentia ad operationem.& principium tantum habituale iplius, manebit an eadem potentialitate & indigetentia, di a ratione principii habitualis non extrahetur. Quarto Minor principalis suadetur. Ut eau. 7Qsae secundae Deo tanquam primae causae de primo principio sithoidinentiti. debent ab ipso appli- eari ad agendum: Atqui ab ipso per concursu in s multaneum applicari nequeunt, sed solii in per praevium, seu per physicam praemotionem: Ergo illa remota. causa secunda Deo ut primae causae stissicientet sub ordinati non potest. Major probatur: Agens quod respicit finem ultimum omnium causarum illas applicat ad suas operationes: sicuti quia ad Ducem spectat finem belli attendere,& antendere, ad eum etiam pertinet milites Ordinare, movete, & applicare; de scut voluntas, quia respicit finem, applietat caeteras potentias ad suas Operationes, ut docet S. Τhomas hiσqu. 9.art. i. item charitas, quia habet pro obiecto Deum ut est finis supernat uia ratis , ordinat de imperar actus aliarum virtutum, & cons ungit eos eum tali fine: Sed prima causa non solum tespicit finem omnium causarum secundarum, sed etiam est illarum ultimus snis, juxta illud Apocal. Ego tim Alpha se Omega, principium Ofinis e Ergo applicat Omnes causas
secundas ad operandum: Non in oraliter, cum solae creaturae rationales snt capaces motionis
Plaeterea, ut dii eurrit S. Thomas infra qu. 79. art. a. Omnti actio causis r ab aliquo quod est in actu. quia nihil agit nise sectinatim quod est in actu : Omne
autem ens in actu , rediti itur in primam actum saticet in Deum, qui spersuam essentiam actas. Vnde relinquutar qu.d Deus es causa omnυ .1crionis , -- quantam adio est. Ex quibus verbi, se formo rationem. Nullum agens creatum est purus actus in agendo, sciit nec in essendo, sed secundum se est iu potentia ad agendum : Ergo cum nihil agat. nili iecuiadum quod est in actu. indiget ut agat, quod a prima caiisa,quae est actus putus in agendo, scut in essendo, appliectur & reducatur in actum. Minor autem, quae asserit causas secundas per rieon cursum simultaneum non posse applicara ad agendum, supra g. i. contia Suarem multiplicitet suit demonstiata, S: potest adhuc magis de- elatari : Tum quia applicatio potentiae est aliquid prioritate saltem natura operationem anteced s cum ipsa a principio ut applicato procedat : concursus aute simultaneus non est prior natura operatione, ut patet: Tum etiam, quia concursus sinultaneus non distinauit ut ab ipsa operatione causae secundae. sed in ea intime imbibitur quis autem dicat aliquid applicari ad a sendum per ipsam actionem quam elicit; v. g. serram ad seindendum , vel calamum ad seti bendum. vel ipsam scissionem aut scriptionem 3 Quis etiam asserat,quod quando δ uo equi s mulconcurrunt ad movendum currum , vel
duo homines ad trahendum cinabam , unus alium moveat & applieet ad trahendum p Non est ergo audiendus Sirareae, dum ait libro 3. de
auxit. cap. O. Dum. ι7. quod Deum saeere ut
Sol illuminet , seu ipsum applicare ad illuminandum, nec est, necesse potest aliud, qua in