장음표시 사용
171쪽
Deere Solem eum virtute illuminandi, Seum illo sinultanee ad illuminandum concurrere: Iram, ut jam ostendimus, quando duae causae s-mul in suunt in eundem effectum , per talem concursum una non dieitur movere di applica te aliam ad agendum , sed tantum eam adiuva
re , ipsique associati ad talem effectum simul
cum ea pro dueendum. 72 Dices: Sicut potentiae hominis applieantur a voluntate,ipsque subordinantur in operando, per hoc praecise quod voluntas vult eas operari,
absque eo quod aliquid a voluntate recipiant: Ita pariter ut eaus, secundae applicentur il Deo, ipsique in agendo sub ordinentur, sufficit actus
Dei immanens, quo prius vult ae imperat cauissas secundas operari, qua in ipsae operentur ἱ ne que neeessarium est, quod per insuxum ad extra Deus aliquid ipsa communicet prius natura
quam operentur ; subindeque quod illas physice proemoveat ac praedeterminet ad agendum.
Sed contra ptim b ἐν Licet aliqui censeant voluntatem applieare alias potentias ad proprias Operationes, nihil reale ipsis imprimendo , Oppositum tamen probabilius est, Δ menti S.Thomae conforn aus, ut disp. praecedenti art. I. eoncl.
3. ostendimus. Secundo, Hoc dato &non concesso, negatur paritas e reperitur enim ratio manifesta diseti- minis , consstens in hoc quod voluntas&potentiae inferiores conjunguntur in eodem supposito, & in eadem anima radicantur, non ver4 Deus & causae secundae: unde licet daretur, po- entias inferiores applicari a voluntate ad suas Dperationes , per lam volitionem talis motionis N applicationis , quae distis activus dicitur ;non sequitur tamen causas secundas a Deo applicari per solum decretum vel actum imperii, absque physi ea illarum immutatione, Malicujus
virtutis aut motionis impressione, ut aperte colligitur ex D. Thoina locis paragrapho a. adductis , quibus allelit Deum moventici creaturas, tangere eas contactu virtutis; omnem inclinationem naturalem & voluntariam , esse quan- ldam impressionem a primo movente, scut inclinatio sagittae ad loeum determinatum , est
q aedam impressio a sagittante ; id quo Deus
movet causas secundas, esse ut intentionem havibente esse in completum, per modum quo colores sunt in aere,& virtus artis in in strumento artis eis; &similia quae ibidem se expendimus, di quae brevitatis causa hie non repetimus. Addo,impossibile esse, quod ὀ uo extrema incipiant reserti adinvicem , nisi fiat mutatio an
aliquo illorum : Sed per hoc quod causa secunda applicatur a Deo ad operandum, incipit dicere relationem realem dependentiae ad Deum,
α Deus respectum rationis ad ipsam: Ergo o- a
portet tunc alterum extremum mutari per reee-
Ptionem alicuius entitatis; unde cum talis mutatio non possit se tenere ex parte Dei, debet se tenere ex parte causae secundae.
74 Denique Minor principalis probatur. Comcausa dicat ut forma litet talis a causalitate, ut causa secunda,iti ratione ea usae formaliter, Decisi hordinetur, debet illi subordinari, atque immediate ab eo dependere, in sua causa latate, ut
causalitas est: Atqui seclusa praemotione physica , causa seeunda non dependet immediate a Deo in sua causalitate , ut causalitas est: Ergonee illi su hordinat ut in ratione causi. Major patet, Minoi piqbatur. Causalitas causa efiicien-
tis est actio, prout sermaliter egreditur,*em aisnat ab agente, ut docent philosophia Physicorum: Sed actio sub illant malitate emanationis
di egressus ab agente, non causatura Deo, nisi causa secunda ab illo prae moveatur ad agendu rErgo seclusa praemotione , causa secunda non dependet immediate a Deo in sua causalitate ut causalitas est. Minor probatur Non alia ratione potest diei quod aliqua causa causet actionem alterius, prout est ab ipsa, nisi quatenus eam impellit &applicat ad agendum, unde quia unus eis
quus non applicat alium ad trahendum eur tum, sed tantum smul eum eo concurrit, potest' quidem dici causa tractionis absolutὰ, non tamen tractionis, prout est ab alio equo Ergo si Deus smulta nee tantum eum causis secundis concuirat. &eas ad agendum non applicet, ae praemoveat, erit quidem causa actionis illai timmaterialiter & in esse entis consideratae, non tamen formaliter sub ratione actionis, &quatenus egredit ut & emanat ab ipss eausis seeundis. Unde egregi Eait Caietanus, quod si Deus non moveret Solem ad illuminand um,non esset eauias, illuminationis Solis, quamvis posset dici causa illuminationis quae esset a Sole. Addit Gibi usus libio deliberi. Dei, &eteaturarum cap. 19. quod si nullus alius est insulti,
Dei, nisi simultaneus, Deus dabit quidem esse C effectibus , sed non dabit effectus causi si quia
non faciet ut causae seeundae faciant . &quod ipsae, ut ita di eam, parturiant, & extra se mittant suas operationes & effectus, tedduntaxat operationes de e tactus; ex ipsarum viseeribus plodeuntes suseipiet,& fovebit. Dices cum Recentioribus: Et suna actio pos st esse a duplici eausa,attamen prout est ab una,
non potest esse ab alia et Ergo licet Deus smul
cum e reatura efiiciat actionem, & effectum e ius; actio tamen causae secundae, sub ea ratione qua est a eausa secunda non potest esse a Deo
Sed praeterquam quod haec responso non sol. Nuit argumentum propositum , cum illud in eo I fundetur,quod causa secunda debet immediate dependere 2 Deo in sua causalitate, ut causali tas est quae non est aliud quam ipsa actio, prout formaliter egreditur ab agente , &prodit ἡ visceribus ejus ; facilὸ adhuc potest consulari. Cum enim concursus Dei si perfectissimus & u
niversalissimus, ae per se primis attingat ratio nem entis creati & participati, quae in omnibus digerentiis , modis, & formalitatibus retum creata tum intime imbibatur; ejus causalitas se extendit non solum ad substantiam& entitatem telum ereatarum, sed etiam ad omnes rationes di mo/os,dicentes persectionem, & honitatem ordinabilem in Deum tanquam in ultimum fi - nem: Atqui dependentia illa actionis a eausa a gente. seu ille egrestis, effuxus, & emanatio a. ctionis a causa secunda , vel ut alii loquuntur, exercitium illud potentiae operativae , non est purum ens rationis , sed aliquid verum se reale in rerum natura existens, ut patet; nam tui supra dicebamus)ut tali dependentia Segressu actio
nis ab agente, seu in tali exercitio potenta , conissstit eausae estieientis causalitas, qua est aliquid
reale &positivum in rerum natura exercitum:
Ergo Deus per suum concutiam debet causare actionem causae secundae, sub ea ratione qua ab ipsa dependet.& causatur , subindeque eam praemovere de applicare ad agendum. Confirmatur: In actionibus vitalibus, vitali- 7
172쪽
DE MODO QUO VOLUNTAS MOVETVR. isi
tas actionem immanent una est aliqua realis Are se ito, ac proinde debet est ea et u ct immediate a Deo. Ex quo se formatur argumenium ἰδctio vitalis, inquantum hujiismodi, est actu
G immediate Deo tanquam a prima causa : sed eadem actio, inquantum vitalis, est a causa se .cunda erreo quod est a causa secunda est a Deo tanquam a causa prima, etiam secundum eam rationem secundum quam est a causa secunda. Maior patet, Minor probatur : Quia vitalitas
actionis creatae consiliit in dependent a a princi pro intrinseco creato, de connexione nec est a
ria cum ipso. Ex quo habes quod licet quando causae con currenti s ad eandem actionem sunt ejusdem YCrdinis, non postit una causare actionem alterius, prout est ab illa, bene tamen quando una est stiperioris ordinis,& continet omnem pec-fectionem inferioris; praesertim si Mus causalitas si universalissima; de ad omnes rationes de modos entis se extendat, ut contingit in Dio- Potito.
ν; TI Anerationem tangit D. Thomas hic qu. 9. I Iatt..i. ubi se dis itit. Omne quod quandoq; est in xctu, quandoq; in potentia, indiget moveri, determinari, & constit ut in actu ab aliquo movente, quod si semper in actu & nunquam in potentia: Sed voluntax humana est quandoq; in actu, quandoq; in potentia; incipit enim aliquando velle aliquid , quod antea non volebat: Ergo ad hoc ut actu vellit,indiget moveri ab aliquo movente, quod si semper in actu&nunquam in potentia, quod ut constat, non potest esse nisi Deus. Eangem rationem sub alijs terminis proponit a. physe. lech. 8. ubi ait: Sittit potentia moti va, qua est ad utrumlibet, non exitia dctam, nis per Vpotentiam appetit rum determinetur ad unum , ita
quid determinetar ad uham; quia id quod es ad utrumtibet, est scat ens in potent a; potentia uatem non es principium alendi, sed solam alius: unde ex eo quod es adurramidet, nihil sequitur, nis per aliquid aliud quod determinat ad unum. Et I. contra Gentes cap. 1. Quod indierent γ se habit ad multa,nen magis unam operatuν quam isti id; unde a continia
vate ad utramque κιn sequi ν usquis egestas , nisριν aliquid per quod ad unum determinetur. go. Ex quo post uinus secundum formare arguis mentum. A principio indifferenti de indeterminato non sequitur actio determinata, nisi prius determinetur ab alio quod sit in actu: Tum quia indifferens & determinatum inter se opponuntur.& se habent seut frigidum & calidum; aiadeoq; sicut a frigido, ut tali , non potest ealot procedere; ita nee ab indifferenti, ut in diste
rens est, actus gerer minatus exire: Tum etiam,
quia id quod est ad umim libet, est se ut ens in potentia; ens autem prout in potentia, non est principium agendi, sed solum prout est in actu,
ut docet D. Thomas loco citat , de i. a. qu. 79. art. a. ubi ait: omnti actio causatur ab aliquo qaodo in actu, quia nihil agit nis secundum quod es in
acta: Atqui s subsumo) voluntas creata ex se est principium inde terminatum ec indissereas ad Tom. LI. utrumlibet: Ergo mi squam exibit in anum deis rei minatum, nai prius det ei minetur ab eo qui est semper in actu respectu totius ob est,id est
Respondet svate1 libro 3. de auxiliis ta p, 4r, 8 i. α 4 3. quod voluntas nostra quamvis sit indifferens de an potentia ad suos actus, tamen propter eminentiam suae virtutis S propter suam libertatem, ac pei sectum dominium quod habet in suos actus, est virtualiter in actu. ac proinde non indiget determinati& reduci in actum ab ala quo agente extrinseco, sed potest seipsam determinare, re in actum reducere.
Sed contra: Quam is voluntas ratione suae prilibertatis habeat dominium in suos inus, illud tamen non est supremum de absolutum, sed dependens a suptemo & universalissimo Dei do. minio, eiq; subordinatum: Ergo lic Et possit in
tuo ordine. ec ut secundum liberum, ac secundum movens de determinans, seipsam movere, determinare. dc in actum redueere, id tamen nopotest praestare, nisi cum subOidiliatione ad primum liberum, primuinq; movens &determinans; ac proinde nisi dependenter ab ejus mo-taone de determinatione. Sicut quia vasallus vel 1eudatarius non habet supremum dominium msundum, non potest de illo disponere, nisi eum subordinatione&de pelidentia a Rege, vel Domino eui subditur. Unde praeelare Divus Thomas in hac parte quaest. a 9. art. a. ad I. Nomo est domitans suoram et: tium volindi , ct non νοIre ι pro ter deliberationem rationis. qtia potest Iecti ad unam partem. Hi ad alium: sed quod δε ι-beνel vel non deliberet. eis hujusmodi etiam sit dominus, oportet quod hoc si per deliberationum praΜ-
dentem :ocum hoc non procedat in infinitam. opor
minis arbitrium moveatur ab aliso exteriora principio , quod es supra m ntem humanam ,siluit a
Constinatur: idem s. Doctori. p. quaea. p. p. art. 3. ad s. ait: Causis qua est ex se conting ns, oportet quod determ netar ab utiqao exteνiora ad is clum: sed rotuntis divina, qua ex se nec ratem habet, determinat seipsam ad potitum. ad γοd has rhabita dinem non necessarium. Quibus vobis hoc inter voluntatem divinam δe creatam discrimen constituit, quod voluntas divina, quia est primum liberum, & primum determinans simpli citer , determinat seipsam per se primo, de ui dependenter a quo eumq; extrinseco determinante; voluntas ver A ereata, quia non est primum libeium simpliciter, nec prisna causa suarum electionum, non se determinat nisi seeundario, aedependenter a motione & determinatione voluntatis divinae: Unde in a. dist. 1 f. qu. I. art. 2. ad se dieiti Determinutio amoni, O snti in ps r state lib/1i arbitrii conuituιtur, licet non ita ficat . primo Q ηti. Ergo voluntas creata, ob emine nistiam suae virtutis, de dominium in suos actus liberos, non habet qliod possit inde perdenter a motione de det taminatione Dei, seipsam movete & determinare: imo potius, cum esus libertas si potentialis, & Deo sub ordinata. in diget ab illo moveri, Aeterminari, ae in actum
Responflet secundo petriis ci S. Ioseph in Aopusculo supra citato, disp. a. iact.6. Deum mo- 'vere de determinate voluntatem, motione quadam Se determinatione generali, inquantum
sellicet illam applieat ad primam intentionem x finis,
173쪽
finis &ad volitionem boni in communi ex qua postea pet constitim S deliberationem seipsam
movet A: detei minat ad electionem mediorum, seu volitionem bonorum particularium. s, . Sed contra primo: Voluntas volitione illa boni in communi ad summum conlii tuitur in actu primo ex parte sei, ad tendendum per electionem an bona particulariar Ergo praeterlaan emotionem generalem requiritur adhue alia specialis qua ad eligenda media detei minetur. Plobat ut Consequentia : quia ut docet D. Thomas Io eis supra L i. citatis, causa seeunda constituta in actii primo, indiget adhue motione es applicatione Dei ut exeat in actum secundum. 86. Contra secundo: A principio indis leuti ut indifferens est, non potest exire actus determinatus . nisi prius determinetur ab alio, inquit
idem s. Doctor locis supra relatis: Sed posita
pram; intentione finis &volitione boni in communa, voluntas adhuc manet indifferens ad ele chionem hii iis vel alterius medij. se ii ad volitionem huius vel illius boni particularis: Ergo adhue eget a Deo deterini nari. 5 7. Contra tertio: Idem Angelicus Doctor do-eer voluntatem creatam ita moveri de applica iari a Deo iri tamen seipsam moveat & applicet runde infra qia .ru .art. a. dividit gratiam in operantem de cooperantem. & ait quod milis 'secta in qua mens nora es mota cynon movens, solus autem Do/s movens. operatιο Deo attrubuitur, O seiun-dtim hoc dicitur gratia verum. In illo datem essecta in quo mens nostra O morit se movetur, op ratio non Ium attribaitur Dio .sed etiam anima, ορι Λη-dtim hoc Ac tur grat a cooperum. De quo in tra ctatu de gratia. Sed in prima volita One snis,&aliis actibus in deliberatis, voltantas non se movet 3c applicat, sed mouetur soluin de applicatur a Deo, ut docet idem S. DOctor hie quaest.
s. art. . de patet ex dictis disp. praecedenti art. a. Ergo ex Divo Thoma, Deus Don soluin movet, applicat de determinat voluntatem ad primam volationem finis, & ad alio; actus indeliberatos de necessarios. sed etiam ad electionem mediorum . S ad ejus actus deliberatos seu libetos. Unde quaest. 6. de malo art. unico, initio arti euli ait: Moma ad eligendum moretur quodam interiori inuinctu, sciticit ab ipse Deo, O immobiliter , non tamen repugnat libertati, ut postea explieat in res p. ad 3. Item n resp. ad i . Voluntris inquit quando de noxa incipit eluere, transmutarum a siti a priori di 'Utione, quantum ad hoc quod pratis erat eluens in potentia, orpora sit eligens acta. Et haec quidem transmutatis es ab alιquo movente, inquantam ipsa voluntas movet seipsam ad agendum,
o inquan Ium etiam mονetur ab ahquo exteraiori u gente. sitii et Deo: non tamen ex nei vate movetur, ut Atium es. Deniq; 3. contra Gentes cap. . si . sic discui ait: oportet omne multiforme, o mutabile .ct docere patres, reduci siti ut in principium in aliquod tin sorme o ιmmutab re , O desiere non
rur esse multiplicia. Oriabilia de desectibilia: pMetenim quod est ictionis nostra multiplicit rem habent, tim in distrast, ct a d ripsis diu a rigantur : muta biici etiam sam, tum propter aη mi teritatem, qui non es s natu: in me ultimo a tum etiam propIermutationem νιν um quae nos extra circum ηι: Quod uteri dVesiit des snt, ham nam peccata resamur :
A tum O Hemonum motus in divinam τοIantatem reduci ; non autem in aliquam alium causam: quia solus Deus hostrarum palah turam ct eleetionum causa est.. Terti A alii Recentiores respondent, volun talem ab objecto determinari, quantum aflipe ciem actus, a Deo alitem, quantum ad indivi duum. Ita suareet disp. 1. Metaph. sect. ultimaeitans Fonseeam, Toletum , COnimbrice usis, de alios. sed eontra: Licet intellectus, mediante objecto pto posto, extrinsece 3e objecti υὰ possit determinare voluntatem ad speciem actus, haeta inen determinatio non susseit, ut possit in B actum determinatum exire: Tum quia eum voluntas sintrinsece in determinata & in pote tia, ut talis indeterina natio, potentialitas tollat ut , debet active determinari, de actuari peta liquid intrinsecum, scilicet per divinam motionem in ea receptam, prius saltem natiuasum operetur: Tum etiam, quia iit actu op retur, debet esse determinata non solum qilantum ad specificationem, sed etiam quantum ad exercitium actus: Atqui nullum objectum creatum imo nec ipse in bonum univeriale quod est De s. qua ni mira vis congrue propos tirmo luntati hominis dum est in via. potest eam ess caciter movere dc determinare quantum ad exeret C tium actu ut docet D.Thomas hic qu. io .art. r. Ergo non susscit deteriminatio extranseca, serenens ex parte obsecti. Deinde . si Deus determinet voluntatem ageliciendam hane numero operataonem potiusquam aliam, ut docet Suare Z, sequitur Deum tollere libertatem, di esse causam peccati, qu
simi duo absurda de inconvenientia, quae pasti m nobis obiiciunt Adversaris. Probatur sequela quoad utramq; partem. Et primo quod sequatiar libertatis dei fructio, se ostenditur. Libertas voluntatis est duplex, una specificationis, altera exercitii; prima δicit potestatem eligendi a ctum butiis vel illius speeiei ; secunda versa- D tur circa actum in individuo. de prout hie de
nune exercetur: Sicut ergo Adversarij contendunt, quod Deus libertatem specificationis tot teret, ii voluntatem ad speciem actus de imminaret, 'uia,inquiunt, ita de ratione ea us libe-iae est seipsam det ei minare, ut repugnet eam a
quocumq; agente extrinseco, etiam increato.
determinari: Ita ex eodem principio. quod est veluti Adversariorum Achilles, nobis licet inferre, des Dii libet talem exerciti3, si Deus voluntatem ad hanc nutriero operationem eliciendam determinet. Unde vel gladius qnem in nos acuunt Ad vel salit,plumbeus est, vel eo pariter iugulatur libellas exercitii. Quod etiam juxta hunc modum dicendi, E Deus sit Author peccati, facile suadetur: nam in actu peccati quantum ad individuum reperit ut aliqua malitia specialis, dedistincta ab ea quaeips conuenit secundum suam rationem specificam, puta ea quae sumitur ex intensione actus, vel ex circumstantiis aggravantibus intra eandem speciem: Ergo si Deus determanet volun . talem cieatam ad eliciendum hunc actum D dij. v. g. potius qua in alterum,eam determinabit ad aliquam specialem malitiam de desormitatem, subindeque erit alit hor peccati, vel saltem alicujus spee alis malitia in eo inclusi . Hane rationem latius prosecuti sumus in tractatu de olua-
174쪽
DE MODO QUO VOLUNTAS MOVETUR. asue
volu tate Unde eam hie stib brevitate A sympathiae& eolligationis, seu radicationis in
, ε i. xian, cu xximus, ut ad alias progrediamur. eadem anima applicat potentias inferiores Obsique eo quod aliquidi eale illis imprimat,&phy-
IX. sice eas immutet . Tum etiam . oura citin Deus
Issia ratio desumpta ex dominis Dei in nostras
HANc rationem breviter ae strictim attigimus, impugnando scientiam mediam, ece, plicando concordiam libertatas cum praedestinatione; sed fit sius modo expendenda est, S magis urgenda. 29. Sic erro eam propono: Praedeterminare vo .luntatem est eam applicare ad agendum, seu adactum determinatum elieiendum: sed Deus applicat voluntatem ad agendum: Ergo& apsa in praedeterina n. t. Masor patet ex supra dictis: Ostendimus enim Deum per concuti una duntaxat si illaneum, non posse applicare causas secundas ad agendum. Mitior veth suadet ut rDeus habet persectum dominium in nostram voluntatem , scut& in alias creaturas, iuxta illud Esther i . Dominus universortim tu es: Ergo eam applicat ad agendum. Antecedens est ceriatum, cum dominium Dei fundet ut in ereatione es conservatione, & voluntas non miniis indigeat a Deo creari & conserva ri, quam atrae restini vers. Consequentia vel bsic ostenditur. Usus rei est proprius actus domi iiij, quod idcirco delinitur facultas utendi te in omnet usi, ὰ lege permissos Vstis autem alicuitis νι, nihil aliud est, quam applicatio illius rei ad operationem, inquit S. Thoinas infra qu. i5. art. i. Ergo ii Deus persectum habet dominium in nolitas voluntates,
eas ad agendum applicat. Confirmatur: Iaeo voluntas nostra applicat potentias inferiores ad suos actus, quia est illa xum domina δe regina. ut d cet s. Thomas hic qu.9.art. . Sed Deus pei semus habet dominiuin nostram voluntatem, quam ipsi in potentias inferiores: Ereto a sortiori debet voluntatem ad agendum applicare. st, Respondent Adversatij, Deum moraliter applicare voluntatem, ipsam an vitando & exei tando ad volendum, & operandum, non verophus cὰ eam praemovendo: sicut,inqui inat, ipsa voluntas non physicὰ, sed moraliter movet de applicat potentias inferiores, ratione sympathiae 5 colligationis potentiarum in eadem
' , sed contra primo: Falsum est voluntatem non movere di applicate physice potentias ins
riores, ut Disput. praecedenta ait i. ostendimus,& aperte eos ligitur ex D. Thoma l. p. 'lii sa. art. . ubi ait: Voluntas maret ιnter ellum Crati, potentias . Aut alter ηs movit alteratum, impellens
moret impulseum; quod totum ad motionem physeam pertinet. 93. Contra seeundA : Esto voluntas moraliter tantum moveat & applicet porentias inserib res ad suas operationes, ex hoe non rectὰ colligitur Deum moraliter duntaxat movere& applacare voluntatem ad agendum: Tum quia Dei ,:3e
voluntas erota non conjunguntiar in eos hin
supposito, nec radicant uran eadem anima ,sichat voluntas de potentiae in seriora; unde Deu non
que impressione alicujus virtutis aut motionis,
applicare voluntatem ad agendum; sicut juxta aliquorum sententiam, voluntas ratione soliusu Tom. III.
perseetius habeat dominium in nostram voluntatem , quam voluntas in potentias inser:ores,
de proprius actus dominij, iit usus& applicatio rei, Deus nobili oti de alii ori modo, atq; adeo
physice,& non solum moralitur, eam movere Sapplicare debet. Tertio: Ex D. Thoma qu. Q. de verit art. 8.S cat roluntas potest immurare actum suum Dra rud , ita O retilla ustitis Deti r Sed voluntas non solum moraliter, sed etiam physice ieipsam applicat ad agendum, ac movet de uno actu in alium,
absq; violentia & laesicine libertatis: Ergo multo magis Deus id potest. Unde idem S. Docto t
cap. 88. solum Deum posse morere volantatem per modum agentis, id est vetia effieienter. ut distinguitur contra motionem moralem, se ut colligitur ex quarta ratione , ubi explicans quid sit
moveri per modum agentis, ait: Dico autem moveri ab extrinseco principio quod mox t per modum
agentis, ct non per modum jηαι. Quare D Prospecin carmine de ingratis, divinae gratia: eis cacit
tem declarans, doeet illam non solis consiliis de suasionibus movere, sed intus immutare ac
resor mare mentem hominis. Non hac confitio tantum , hortatui lenigno, Suadens atq; docens, quasi normam 1 Iis haper tGratia, sed mutans intus mentem atq; reformans, Vasque noram ex fracto Ingeni,v rtute ιν andi. Item Divus Berna idus stipi i et rarus iit, lurid Deus voluntatem anticat operi, o opus explicat νο- Iuntati. Quibus vel bis utrariis; motionem aperte declarat . physicam se ilicet, cum dieit quod voluntatem applicat opera ; S mor .lem, cum sub it, ct o tis explicat voltintari. id est, convenientiam de bonitatem Objecti seu operis ei ostendit, quod ad motionem moralem
perti; et. Quart5, si Deus moraliter tantum roget
movere de applicare voluntatem , cath consilijs solum ae suasionibus excitare, haberet in eam dominimi, duntaxat politi eum & ciuile, non autem regale & monarchi eum; quod videtur absurdum , quia iiixta Augustinum, Deus habet cordium inelinandorum omnipotentis; malo potestatem, magisque in sua potestate voluntates hominum , quam ipsi homines, eique
volenti salvum saeere, nullum humanum reiistit arbitriuiti. Item scriptura Proverb. D. ait: sicut di Mones aquarum . ita cor pertim manci De mini ; quectimque voluerit restitit ad. Ubi divinae voluntati aperte tribuit ut vis ad inclinandum de trahendum cor humanum, quocumque vo
luetit idque eadem sedilitate de suavitate qua rivi a quinta, humana opera in di Versas
p ut es absqtie ulla violentia feruntur, Ni egre
giὰ declarat Crietanu, ibissem, his verbis iacui iam nitit Osuit iratim divina operationu ai 'u chnan Ium cor hominis. quocunt Deo placuerit, describit salomon i, stur diridisti, aquam in multos ri-νοι. acit a ι' ιnim diviso aqua in multos rivos,
175쪽
1uν ; iustissimae gratia Deus movet cor, o inclinat , illud qsecumque potierit, die. Et notandum ibi specialiter seri mentionem de corde Regis , e qDod hoe maxime si l: berum , & alterius potestati minus sabjectum: unde si illud Deus ab Lque ulla disse ultate de resistentia vertit de inclinat quocumque voluerit, multo magis omnia
alia e rda huc illucque secundum quod voluerit vertet, &summa erit primi cordis supra secunda corda potestas, ac perfect)ssimum Dei in nostras voluntates domi uium, subindeque suprema S absoluta potestas movendi de appli- eandi voluntatem a A quod eumque voluerit, salυa S illaesa ipsus libertate rusti enim inquitra Augustinust tum impie despiat, ut dicat Deum malas hominam solantates, quas voltierat, quando r
sa. Perrere ρEae his intelliges, Catholicos & Haereticos
dona nium omnino diversum Deo in humana corda tribuere. Pelagius enim motionem soluin moralem, ac proinde dominium tantum politi eum, in Deo as novit: Calvinus e contia motionem putὰ physeain , & necessitate in , ac tollentem potentiam ad Oppositum, subindeq;
violentum ae tyrannicum doni nitim Deo attribuit : Catholici veto' praesertim D. Augustini SS. Thomae discipuli qui utramq; motio
num physica in istiscea di moralem in Deo
agnoscunt, dominium regale S monarchicum
ei tribuunt, docentq; ipsim attingere a sne iisque ad finem sortiter , ae diponere omnias aviter. 5. X.
9 . D Ec τε ait D. Prosper, vel Author spissolae
ad Demetria lem, eap. I. Gratia Dci, ii θε tου suscipitur , tota repellitur: stat enim alianu est a numera Fiderium, O a sνte sanet oram, qtia in aliquo a Cathoi cu peritate dissentit, ita extra gratiam escitar, qui aliquid de Wis plenitudine di ctur. rPlenitudo porro ista, pro praesenti humanae infimitatis statu, binas includit praerogativas; unaquarum ingratiar suffcientia , altera in Gius energia seu e Aeacitate consistit. Quisquis proinde, sive de susticientia, sive de emcacitate Christianae gratiae aliquid diffletur, extra gratiam penitus esse convincitur: quia ut ex Pio- spero jam audivimus: Ηιι lora repetrituν, vis totabus, stur. Si ergo probemus, sublata physica
praernotione neq; sufficientem. neq; e tacem gratiam stare posse, a fortiora oste iidemus, caremota totam Dei gratiam repelli, ejusque 1m- . pugnatores ut Prospeti verbis tuar) tot utiter 'extra gratiam esse.
98. Prima ratio, quae de gratia lii meienti procedit potest sc proponi. Ut voluntas habeat auxilium sufficiens ad operandum. & ag eliciendos actus supernaturales Hiaritatis vel contritionis. debet prius saltem natura quam C per eis tui, esse physice potens ad illos eliciendos: At seclusa physica praedeterminatione, virtutem aliquam lealem & physicam ordinis supernatur simprimente, voluntas non potest praus na-lura quam operetur, esse physice potens ad actus supernatu tales eliciendos: Ergo illa sublata non post uni dati auxilia sui scientia. Major patet: via Iustas eamn non solum moraliter, sed
etiam physed influit in actus supernaturaleride actus pri imis,prioritate saltem naturae actum secui'dum eu Operationem praecedite Ergo ut voluntas habeat auxiliu sussciens adactus supernaturales eliciendos, debet prius natura quam Operetur, esse physee potens ad agendum. Minor autem, in qua est difficultas, ue ostenditur. Sublata physca praedeterminatione, solum restat motiti motalis . seu gratia moraliter raditans,& concursiis simultaneus ordimissupernaturalis, qui fratia coefficientiti a quibusida in appellatur : upponimus enim actus illos charitatis es contritionis justiseationem praeis cedere, & elici a peccatore habitibus supernaturalibus gratiar de charitatis destituto: Sed nee motio moralis,nec eo ne uisus simultaneus, posisunt reddere voluntatem physca potentem prius natura quam Operetur: Ergo sublata physicapra determinatione,voluntas non potest e se prnus naitira quam operetur, physice potens ad actus supernaturales elaciendos. Major eon stat Minor quoad utramq; partem suadetur. In primis enim motio moralis, cum non immutet physich voluntatem, de nullam virtutem ei imprimat, sid extrinsece tantum de Objective, petoli ensionem bonitatis de eonvenientiae quae essiti objecto, eain alliciat. ut supra declaravimus; non potest reddere voluntatem peccatoris phy- see potentem ad eliciendos actus supernaturales charitatis de contriticinas; quod enim est de se a potens, non potest reddi phys cc potens,nis physee mutet tit, seu virtutem aliquam phy- scam recipiat, quam antea non habebat e Similiter etiam concursus simultaneus, cum non se teneat ex parte actus primi, sed secundi; nee operationem causae secunda prioritate natura antecedat; nec in ipsam causam, sed tantum in ejus effectum insuat; non potest elevare volunistate in ad actus supernaturales eliciendos. nec ipsam reddere physice potentem ad age a lum, prius natura quam Operetur: Ergo nec motio moralis, nec concursus si inultaneus, possime reddere voluntatem physce potentem in actu primo ad actus supernatui ales charitatis Scottitionis, nec ei auxilium suficiens ad operandum tribuere: unde vel debet admitti praemotio ph)sea, vel tollenda sunt auxilia susscient
Mirum est quantum hoc argumentu Aduet. 93 sario lumineenia torqueat, de inquam vatim dicendi modos eos abire compellat. In primis aliqui dicunt, voluntate in pecca Foris, habiliabus superuat uialibus gratiae& charitatas destitutam, elevat i& reddi potentem ad actus super naturales charitatis de contritionis eliciendos, per motus quosdam subitaneos & in deliberatos uos Deus in nobis sne nobis operatur. Alij exi-ima ut eam elevari, & seri potentem per sp
Ualem Dei assistentiam: Alij per imperium Delpi cticulii : Αlij denique per eoncursum Deis
anultaneum, non tu eiercitum, quia ut talis se
tener ex parte actus secundi, sed ut oblatim , seu ut loquitur Suatea, quat onus Deus est ora
. . Haec tamen Unnia vim arx Vnu proposia io. non jnfringunt, sed potius robos 3nt. Nam primo inquit O ab Adversariis, an actus illa in deliberati, in quibus M'tiam excitantem & sufficiente in cotissa iuvat, sint iratiuat s vel superhae tu tales a si unt naturales, non possitnt redde voluntate potente ad aliciendosa in superan-
176쪽
turales chari tatis, de contritionis. nee habere rationem gratiae suilicientis, eum illa litanti insecὰ supernaturalis. Si vero dicatur, quod sint supernaturales , redit dii ficultas argumenti propoliti e cum enim voluntas sit potentia pute naturalis . non potest de se esse physice potens, prius natui a quam Operetur,ad eos eliciendos ;unde ut fiat physe epotens,va debet mutari per alium actum indeliberatum de quo idem quae- Iam ac de priori , & sicem procesius in infiniutum) vel admittenda ess motio aliqua physicata supernaturalis . quae voluntatem elevet, ac reddat physice potentem prius natura quam O-eptetur, iubindeque admitti debet praemotio
Iol. rhysicaeseeundo Aetiis illi in deliberati festo sint supernatui a lesbi uiri tamen minus perfecti, ac divellae speciei ab illis actibus pellecte super naturalibus, ad quos eliciendos voluntas excitatui solet enim Deus viva quadam moltis repraesen
tatione, aut timore gehenna , excitare de movere voluntatem peccatoris ad actu in contritio
nas , aut dilectionis P ea super omnia , qui est multo nobilior&praestanti Oi , ac diversae species ab actu timoris : Ergo tales actus indeliberati non possunt ted dei e voluntatem physee &complete o te utem ad eliciendos actus coniati itionis S charitatis. Consc qilentia patet : quia tota perfectio actus secuti di , debet virtualiter aut eminenter praecontineti in actu primo, sub
indeque ste debet alium superare . vel f altem adaequa te in persectione. Unde si e ut surculus cactaneae v. s. non potest reddere alborem sylvestrem, cui mictitur potentem ad producenda poma, vel pyra, quae sunt silicius nobiliores, &diversa speciei a castaneis ; ita videtur impossibile quod actus timoris teddat voluntatem physice potentem ad eliciendum actum charitatis, sed ad hoc ne eellacio te iiii itur vis quaedam supernaturalis, voluntati linprella , aritus saltem
natura quam operetur , virtualiter continens Ior. perfectionem quae repetatur an actu charitatis. Tettio Vel o speciali Dei allistentia, imperio, aut oblatione concursus simultanes, deri vatur in voluntate aliqua virtus intrinseca, vel nulla ei superadditur Si primum dicatur,habemus ii tentuin e nam talis virtus superaddita, cum sit privi natui a ipsa Opeiatione voluntatis, re non sit permanens, sed tiansiens ae fluens, erit
ipsa praemotio phys ea. Si secutitium amrmetur, sequitur quod ex tali assistentia, imperio,&oblatione concurius, voluntas non possit seri in trinsece potens ad eliciendos actus charitatis& contritionis: quia impostibile est id quod est de se impotens S tirapto portionatum ad pio lucendum aliquem effectum, vel ad eliciendam aliquam operationem. reddi physice potens &ptoportionatu in ad illam. nisi iti se recipiat aliquam sor Mam , 'et virtutem qitain antea non habebat; eausam enim esse physice potentem, non est aliqua denomina tio extrinseca, sed in iati inseca, a virtute aliqua & principio inter no petita; unde communi ter dicitur : idem manensioue. s poscit idem. Consima iure illud quo voluntra de impotentest proxime & complete potens ad elicien dam aliquam operationem , debet esse sol ma perativa; quia ejus effectus sol malis est eon stituere subjectum in actu primo , ct proxime operativum: Sed Deus non potest habere rationem formae primi iluteum esse ea.
A litati vo)iespectu creaturae, ut docent communiter Theologi i. p. qtiast. ia. ait. s. uoi hac ra
tione probant Deum non poste immediatu per seipsum supplete lumen gloriae an intellectu creato, licet possit gerere vices speciei ampleilae&formaei melligibilis : Eigo Deus non potest per solam specialem alli stentiam, imperium, aut
oblationem eo ne ullus simultanei. reddere voluntatem creatam pioxime potentem ad eli ciendos actus supernaturales. Videantur quae diximus uitia elatu de vitione beata, ubi varias argumentis ostendimus . intellectum creatum
non poste elevari & fieri potentem ad viden dum Deum , per solam eius assistentiam , aut B concursum stiti ultaneum, sed nece statio requiti lumen gloriae per modum habitus vel auxilii
communicatum : nam hae rationes idem pio-
bant de voluntate ereata, respectu actus charitatis N contritionis 1 ptaseittin illa quam deis sumpsinus ex s. Dociore . contra gent. cap. 33. ubi se dii eut in hil potes ad altiorem operarionem etirars , n Vir hoc quod Ora pirru,sονιι curar. Contruit uatim dupliciter alicuus virtutem forti curi; uno modo persmplicem eum viritimis intensionem,
dem lecte : alio modo perno formae appostsonem ;sti ut diaphum viritis augetur ad hoc ut postri illumι-C nare, per hoc quod fit lucidum aciti. per formam tu cu receptam in ipso de novo : O hoc quidem τι istis
augmentam requiritur ad alietius decies operatio nem consequendum, σέ. Unde sic potest argumentum formam. Quotiescumque aliqua potentia debet elicere actus diveriae speciei,& Ordinis altior istis quos connaturaliter elieit, debet mutari pei receptionem novae forma quaest etiam diversae speciei, α ordinis altioris ea quam habet ex sua natura : Sed actus charitatis & cora- triticinis , qui eliciuntur a peccatore nondum
justis eato , S habitibus supernatu talibus gra
tiae ct charitatis nondum Ornato; sunt alte esus
speciei, imb&allio sordinis , quam sui illi
quos voluntas creata secundum sua naturalia
V potest elicet et Ergo ipsa debet intonsecὰ muta-
Ii, per recepit nem alicujus vartutis, motionis. aut qualitatis supernaturalis,prius saltem nati
ia quam operetur , subindeque a Deo ph1scὸ
Praeterea: Dato quod de potentia absoluta posset Deus se solo. absque impressione alicujus
formae, qualitatis, aui virtutis activae, reditere
voluntatem intrinsece potentem ad eliciendos actus supernaturales: negari tamen non potest. suavisis Seonnaturalius id fieri , mediante aliqua qualitate , seu virtute activa supel natui ali, impressa voluntati prius saltem narma quam operetur: Unde D. Thonias 2.2 quaest.2 art. r.
r docet contra Magistrum sentent in una. motum dilectionis Dei non produci immedia id a Spiritu saneto, mentem iusti inhabitante, sed mediante aliqua forma, seu quuitate creata volnia lati impressa e cura inquit, nat is a lici per sese producitur ab aliqua potenera a tira. msst ei conuituralis per aliquam formam, qua si pri psam a liσ-nis: Atqui Deo debemus semper id quod ua vius est, de natu iis retum conformius ascribe iare; nam ut dicitur Sapient. 8 lattingit a sne ιβ αι ad In ius ιιter. O distonit omnia sua ei : Erisso dicendum est , Deum elevare voluntatem peccatoris ad actus supernaturales charitatis de contriticovi Elici dos , mediante aliqua
177쪽
sorma aut qualitate transeunte illi impressa, si ius saltein natura quana operetur ; non verbi in mediate per seipsum . seu per specialem ejus, assissentiam,aut concutium ti milianeum. Praeterquam quod tutarguit D. Thomas loco citato contra gentes rationes. J ii aliqua duo fuerint non unita. &postmodum uni autur, Orottet quod hoc fiat per mutationem uti iusq;. vel alterius tantum: unde cum Deus si inultanee concurrendo euin voluntate humana ad actussu per naturales, ipsi coniungatur & allistat petmodum comprincipia, limul cum ea influentis in eandem operationem , debet intervenire allis qua mutatio ; quae cum non possit se tenere ex parte Dei, debet se tenete ex parte voluntatis;
quae pio inde debet aliquid reale & physicum de
novo recipere, prius saltem natura quam operetur; quod est ipsa in physice praemo veri.
Alia rario Theologica eae istacia seu estientia gratia desumpta. ro1. TIAEc ratio praecipua est & sundamentalis, I potest queste biexitet proponi. Deus per gratiam piae venientem vere & proprie effeti in
nobis determinationem voluntatis ad bonum,
v .g.ad credendum mysteri s revelatis , vel ad diligendum Detim super omnia:Sed id praeliare nequit. nisi voluntatem physice praemoveat: Ergo datur talis praemotio. Maior est de fide: nam de s de certum est , jui liticationis exordium in adulti, a praeveniente Dei gratia sumendum esse. se ut definit Tridentinum sessis. cap. . Exordium autem iussis eationis in adultis incipita determinatione libera arbitrii, qua in s delis v. g. sedeterminat ad credendum mysteriis tibii velatis; unde capite sequenti subditur : Dil's-xuntur assem ad apsumi titiam. dum excitati dari
tiis revelata Op ι ga sent : Ergo ex Tridentino Deus per gi aliam piae venientem vere & propriὰ caulat in nobis determinationem liberi albitrii ad credendum. p. Coti si matur Determinatio voluntatis ad credendum , vel ad diligendum Deum super Omnia, est quoddam initium fidei & bonae voluntatis ; fides enim incipit a pia moticti e voluntatis . determinantis &applicantis intellectum ad assentienduin mysteriis ei propositis ut, a ', ostendemus in tractatu de iide: Sed de si de certum est nulla dari in nobis mi ia s dei aut bonae voluntatis, quae non siria gratra pravenientestia enim contra Semipelagianos in pluribus Conciliis aestitium est . & passi iti docent Au- .gustiniis. Prosper. Fulgentius S alii SS. Patres. Unde Leo Papa serm. s. de Epiphania : Dii ente discipula Domino , μ/ Men hil potestu succie. δε-
bivina nom es hominem bona agentem , a Deo habere o lectum operti O mitium voluntatis et Elgo Deus per gratiam praeveniente v. vere & proprie e scit in nobis det et manationem volutatati, ad bonum. o 7. Minotautem quam negant Advertarii, inultiplicit ei suaderi potest. Pi imo quia motio moralis non est vera de propria eis et entia . sed impropria tantum S metaphori ea; magisque pertinet ad genus causae finalis , quam e scientis; movet enim solum biective, ct exllabendo voluntati bonitatem quae convenaentia Ha ea in A alliciat: unde oratores non vetὸ & proprie eff-ciunt motum voluntatis audientium, quia solum suadendo movent ipsam in taliter; Diabolus etiam noti est vere & piopiae causa peccati hominis, quia solis consiliis, suasionibus, aut propositione objecti delectabilis. ejus voluntatem movet ad peccandum, ut docet S. Thomas infra quaest. 8 .art. I. & quaest. 3. de malo articus. 3. Idem patet exemplo pueri, qui moraliter movetur de excitatur ad currendum , ostentione pomi vel imaginas i quis enim dicat hanc moralem excitationem esse vere A propriὰ causam ei scientem cursus illius ν Ergo Deus per moti nem moralem non vere S proprie enicit deter-B minationem nostiae voluntatis ad bonum, sed debet illam ph)seὰ prae movere. ut ver 4 de proprie talem deternia nationem e sciat. Secundo probatur eadem Minor rationes. Io .
Thomae loco ultimὸ citato. Causa effetens est illa ad quam in falli tiliter sequit ut effectus: Sed
ad actionem consuleutis, imperantis. aut sua dentis, non sequitur insallibiliter essecius, nempe consensus liber alterius; suaso enim non cogit invitum, ut dicit Augustinus lib. 83. quaest. id est, illum efficaciter ad agendum non det et minat: Ergo motio moralis non est vera causa es ficiens, subindeque requiritur physica. Tettio, Quod non exulii, non potest vere di i*' C proprie agere i causa enim sciens operatur inquantum est achii sed multoties contingi t quod gratia moraliter excitans non existat , quando producitur consensus voluntatis & ejus operatio : Ergo saltem tune non potest esse vera causaeis eiens talis consensus. Maior patet, Minor etiam constat experientia. Nam saepe quando Peccator convertitur, de incipit diligere Deum
super Omnia, non sentit in anima motus illos indeliberatos timoris mortis vel geheni v .g. in quibus Adversarii gratiam moraliteri excitan tem consti tu unt.
Consi matur principium essecti Quiti debet Πο esse, vel saltem potest esse simul cum suo effectu,
D praesertim in ahionibus instantaneis & imma nentibus.quales sum actus intellectus & volun talis: Sed actus in deliberati intellectus & υ luntatis . tion possint simul esse cum delibera iis,quando versantur circa idem objectum v.o quando Deus per actum indeliberatum amoris movet hominem ad actum deliberatum persectae charitatis) nam delibe latum & in delibera tum opponuntur contrari Θ, vel contradictorie, subindeque se invicem excludunt e Ergo gratia moraliter exeitans non potest esse principium essectivum actus persectae charitatis. Denique: Motus gratiae excitam ii solet esse Iu minus perfectus, quam actus supernaturalis adg movet; Deus enim, ut suora dicebamus, solet viva quadam mortis repraesentatione, aut timore gehennae, excitate peccator M ad actum contritionis vel charitatis, qui est alii ori ordi . ni f. te diver speciei ab actu timoris 1 Sed ea usa eis ciens principalis .debet esse ad minus aequὸ persecta,ae ejus effectus; cum tota persectio effectus virtute contineat ur in causa: Ergo gratia moraliter excitans, non est, nec esse potest vera causa efficiens actss charitatis , dc det ei minationis voluntatis ad credendum , vel diligendum Deum super omnia.
Dieest hic Et Deus per gratiam praevenien- tiautem ver & propriὰ ac ph1see non efficiat itinobis liberi albitrii dei ei initiationem ad bo-
178쪽
DE MODO QUO VOLUNT AsyMOUETUR.
Dum 3 eam tamen verὰ, proprie, ae physicὰ cau- A natura sua emicacem admittunt, & negant eam
3. super gratiam cooperationis S coulscietitiae, seu per concursum ii multaneum ordinis supel- naturalis, quo una cum voluntate luesus con sensum & determinationem insult.
Sed eotitia primo: Tridentinum loco citato docet exordium nostrae justificationis stubindeque determinationem voluntatis adcreden-d uin, vel diligendum Duum super omnia, a qua justi fieatio peccatoris incipit j a Dei gratia movente & praeveniente procederer sed gratia coia operationis & coecticientiae, neque praevenat liberum arbitrium , ut patet; alias esset gratia praeveruens, de non solum cooperans Scoem ciens; neque illud movet, ut para grapho t. con ita suarem multiplicitet ostensu in est : Ergo Deus per gratiam cooperationis & eo esset en tiae non efficit in nobis liberi arbitrii deterani nationem ad bonum. Deinde concursus simultaneus, juxta principia Adversariorum, est indifferens, seu indisserenti modo voluntati oblatus: Ergo tantum ab est, quod voluntatis nostra determinationem vere de proprie causet quin potius eam a voluntate supponat vel expectet, ut determinate in nostros actus liberos insuati seu ut ejus indis ferentia, suspensio, & inde iei initiatio tollatur S resolvatur. De quo plura diximus in tractatu physice praedeterini nate liberum arbitrium non loqui consequenter, sed pugnantia scribet ex docere. Probat ut breviter: Gratia ex se N ex natura
sua efficax , debet vel ἡ & pto pii ἡ-ficere liberiat bitrii det et minationem ad bonum,v. g. ad da tigendum Deum super omnia . vel ad credendum mysteria si evelatis: Atqui gratia moraliter
iamum movens S praeveniens voluntatem, non
verὰ & proprid eis tit liberi arbitrii determina tronem ad bonum , sed impropitὰ tantum. αmetaphorace ; csim motio motalis noti sit verata propria ellicientia , sed impropria d taxat V ac metapli Orica, de magis ad getius cauiae tinalis qua tu ei scieti iis reducatui , ut rara grapho lsraeced. iii fusῖ ostendi inus: Ergo gratia mora
rier tantum movens & excitans voluntatem,
non potes vile de se de ex natura sua e cax, sed
accadematu et tantum, & ab eventu, ut Molina de alii Reeetitiores docent.
Confirmatui primo r Motio motalis se tenet ex parte obsecti , & fit pes ostensionem boni,
quod convenientia sua voluntatem allicit re invitat; unde obiectiva appellatur, ut lupi a nota
bala primo declaravimus: Sed nulla motio se tenens ex parce Obsecti, in hoc statu viae . Potest elle desedi ex natura sua es fea, infallibili si
de voluntate disp.3. impugnando decreta indiL C Ergo neculiam otio putὰ mocalis. Maior patet ferentia.
s. XII. Corollaria norata detra. TX dictis inseres primo , negantes physcam
C praedete iniurationem totum ordinem gra
istiae actualis destiuere. Cum eni in hic ordo in auxiliis suis eientibus & efficacibus praeeipud consistat; hujus nodi autem auxilia , sublata physica praedeterminatione stare non possint, ut abunde ostendimus ; certe qui eam negant, to Dium Ordinem gratiae actualis evertunt. S ut lo quitur D. Prol per supra relatus , totaliter extra gratiam sunt. Inseres secundo, Adversarios viam sternere huic et tori Semipelagianorum quo asserebant dari in nobis quaedam initia fidei di bonae voluntatis.quae non erant agraria, sed a natura, nec a Deo, sed a libero arbitrio. Patet etiam hoe eo tollarium : Nam determinatio voluntatis ad credendum mysteriis revelatis, vel ad diligendum Deum super Omnia, est quoddam initium ii dei de bonae voluntatis: Sed
talis detei minatio non potest vere & proprie esias ei a gratia duntaxat moraliter ocItan te ; nam, ut supra vidimus, excitatio motalis non est verara i pia dictis. Minor probatur ex D. I homa l. P.quast. Ios .art. 4. in corp. ubi sie discurrit Non enim Iti scienter aliquιdpo tot morere aliquod mobile,mfriatia ac ira moventis excedat vel Iult m a laquei mrtutem pasurum mobirti r rartus a tem pasiva νο- Iunsastise extendιt ad bonam universale, Aut O an tendus oheium elen qniversale: quodlibet autem ιοntim creasti m est qκoddam particulare bonum, solus autem Deus es bonum unipersati; unde Ule sola, i pret νoluntat na , o si scienter eam moret ut ob eisiaum. Quibus verbis aperte declarat , nullum bonum creatum,quantumvis congiue propoli tum voluntata, eam ex vi propria posse ei scaciter movere re determinare ad uirili lectioneira, sed hoc convenire soli bono infinito de univer sali, clare & intuitive cognito. Unde Detis, pto ut a nobis viatoribus obiciare de enigmatice per fidem cognoscitur, non potest in ratione obj et i voluntatem efficaciter movere et quia Iunc non apprehenditur ut bonum universale, continens in se omnem lationem boni, sed interdum repraesentatur ut inferens malum poenae , vel
prohibens bonii in aliquod de thetabile, ad quod inclinatur voluntas, quae subinde potest ipsum
Odio prosequi , vel non diligete ; atque adeo nulla motio se tenens ex parte Oboecti , in hoc statu viae, potest esse de te ta ex narina sua essea et S in Liij bilis, seu in fallibiliter movete , o
ει pio pria esticientia, sed impropria tantum ac se luntatem.
Constinatur secundo: Illud quod movet efficaciter voluntatem ad agendum , debet eam movere S deteris inare. non solum quantum ad metaphorica : nec etiam a gratia cociscentiae, seu eone uisu simultaneo Ordinis supei naturalis; cum talis concursus libeat arbiti ii determinationem non praeveniat, scd supponat, vel expectet a voluntate creata, ut docent Adversatii:
Elgo sublata graiia physia praedeterminante,
determinatio voluntatis ad credendum. vel diligendum Deum super omnia . vere de pro pridnon potest causari a gratia, subindeque in solam naturam tanquam an veram & propriam causim efficientem debet reduci. In testertio, YZambertum,& quosdam alios
Doctores Sotbonicos, qui gratiam ex se N ex
specificationein, sed etiam quantum ad exoci t una ; cum repugnet voluntatem operari, nisi aliquem actum in particulari eliciat: sed ii illum oblectum creatu, quantum vis cura gruὰ propcli. tum voluntati, nec ipse etiam Deus, ut a nobis hie in uia obse ut e pe idem cognoscitur nee bonum ut sic seu licvtudo in contantini, possisunt efficaciter 5: in fallibiliter movete & deier.
manare voluntatem , quantum ad e*ercitium
actus , sed solum quantum ad specificaticuere,
179쪽
vi docent Theologi cum S.Thomah Ie quaest.' .art. .& patet ex dictis displuatione praecedenti: Ergo nulla ni opule motalis & objectiva,pote si elle de sede ex natura sua essicax. Confirmatur tertiδ: Motio moralis se habet perinod una suasio ius: Sed nulla motio se hah ens per modum pura luasonis, potest este pet se &ex natura sua esstea x : Ergo nee ulla motio moralis. Major patet, Minor probatur ex D. Thoma I. p. quaest. HI .art. 1 ubi ait: solis Deus vicaciter pars morere polantatem; AueIm autem OB-mo,per modum stiadentis: Ergo in D. Thoma motio quae se habet per modum sitasionis , non est
de se essies x & insallibilis unde idem S DOctor
rvr aliquid ad electionem ho ms, per rusdam persuadentis : Ex quo itiseit postea, quod cum distotis quaelex intellectas ριν suasona , necessaturem ad eluendam non iηducat, non semper h/mo eluit ιd od Angelus coodum incendit: semper tamen hoc homo e ι-gst, quod Deus operatur in egia volantiate. Quibus verbis aperte deelarat, quod Deus esticaciter dein fallibilitet movet voluntatem, quia eam movet physice.& aliquid in ea operando et Angelus velo ὰ eontra eam efficacitet movere non potest, quia movet ipsam solum moraliter, re per modum suadentis a subindeque juxta principia D. Thomae, nulla motio pure moralis&objecti va potest esse dese&ex natura sua emcax. Quare D. Prosper in versibus supra para grapho ου. relatis,divinae gratiae essea citatem expendens ait illam non mouere solis consilis & suasionibus, sed intus mentein hominis immutare ac resor- mare. st D. Bertiat dux ibidem adductu dieit quod illa νοIuntatem applicat operi, Cropis explicat
Ho. Inseres ultimo, sublata scientia inedia necessarib admittendam esse praedeterminationem hys eam i subindeque omnia argumenta, quius hujus seientia impossibilitatem in tractatu de seientia Dei demonstravi inus, physicae prae-
determinationis necessa talein astruere. Probat ut breuiter hoc corollarium, & ouenissitur connexio, quae repetitur intex has duas celebres quaestiones , seu inter destructione inscientiae mediae, & positionem praedeterminationis physicae. 5 Dblata scientia media , qua
Deus in signo rationis antecedenti sium decretum, praesciat actus nostros liberos conditiona tu futuros, in eorum vetitate objectisa, aut incomprehensone voluntatas humanae, necessario
debet admitti decretum praedeterminans , in quo tanquam in medio eosdem actus certo gein saltibiliter possit cognoscere : Ergo sublata scientia media, necessatio debet poni praedete minatio physica . Consequentia patet:quia physica praedeterminatio est executio , seu moti Oexecutiva decreti praedeterminantis, ac veluti rivulus ab illo fonte proina nans. Antecedens vero se ostenditur. Futura contingentia non
possunt nisi duplici via cognos ei, scilicet vel in
se, ratione veritatis deterni natae quam habeant in seipsis, vel in suis causis i inter quas praecipua est divinum decretum, quod est prima radix totius existentiae sit uritionis cum nihil fiat in rerum natura, vel fututum sit, nisi dependent et a Deo libere volente, seu Rhera divinae voluntatis determinatione i Seir divinum decretum non potest esse causa fututitionis & eesistentiae actuum nostrorum liberorum, nisi sit praedeterminans: Ergo sublata scientia media, qua Deus A in signo rationis antecedenti decretum sutura
contingentia in eorum veritate Objectiva cognoscat, ne cellatici debet admitti decretum piae- deterium Mas, in quo tanquam in medio possit ea cognoscere. Major & Consequentia patent. Minor etiam est evidens: Tum quia omnis causa est prior saltem natura occausalitate suo effoctu e Tum etiam quia decretum pute indisse. rens, & a voluntate humana quantum ad sp ciem actus determinabile s quale fingunt in Deo defensores scientiae mediaej non eausat, sed supponit, vel expectat liberam nostrae voluntatis determinationem: Ergo ut divinum decretum sit radix di causa determinatae suturitionis B actuum nostrotum Lbetorum, neeessali 4 debetes lepraedetermanans voluntatem , & non putὸ inda fierens,atque ab ea determinabile , quan tum ad speciem actus. s. XIII. E ponantur tesimanda D.Thoma, qua pereas a s. Io sob nobis obbicu in vascula Fod D. Thama δε- ρηsariem appellat.
Riusquam Doctoris Anghliei testimo ia iii.
proferam, qua nonnullis, parum in ens doctrina versatis, aliquam possent ingerere diffi-C eultatem,eruditum Lectorem monendum censui, mirum nullo modo videri debete, si aliquid in S. Doctore, doctrinae toties & tam evidenter ab ipso explicatae& comprobatae , apparenter contrarium repetiatur. Cima enim S. Praeceptor tot & tanta volumina conscripserit, & toties praesentem quaestionem pertraetaverit cadeo ad discon/ndum vi iliis, inquit Augustinus, at quando domestur tiberam arbatriam, Dti gratiane gara videatur; Dando autem seritur Deι gratia, In .eram arbitriumptiretur utiferνιὼ nihil inquam miram esse debet, si alicubi quicquam dixisse videatur, quod in favorem, seu potius adulaticianem liberi arbitrii, contra divini auxilii estica D eiam Areausalitatem ab Adversarias detorqueti possit. Unde de D.Thoina dicere licet, quod de S. Augustino Facundus Herani aliensis initio his bri contra Morianum praeclare monuit : ia util inquito is hae mirem λ inempὰ si quae D. Ruis sustinus apte in loco dixit , detorqueantur adsensus ab eius mente maxime alienos neque eviim melius loqui potuit, quam Propheta, quam Mosoli, quam Eraugelisa; quorum veris iliteν male interis lectis, O incongrue adhib tu, tam multi flaret casura defendere conantur errores. Hoc praemisso, breviis tei hic reseram de exponam D. Thomae testimonia,quae Petrus a S.Joseph in opusculo quod D.
Thomae de sensionein appellat, nobis objicit. g quae ex Suareato, Rui Ei O, aliisque Recentior Abus diligenter collegit, de redegit in Ordinem. Ea solum praetermittam, quae nullam disse ultatis speciem continent: ne an rebus inutilibus 1inis in Oremur , & taedium ac molestiam studioso Lectori ingeramus.
Obiicit ergo praedictus Author disp. I. secl. m.
I. quatuor ex S. Doctore , quae physicae praedeterminationi videntur assuetia. Inpiti vi S. Thomas opusc. 6. quaest. 33. docet hanc propo sitionem : Deus non agit in anama, nis per novam aditim: falise melle. hi qtiast. aa. oe verit art. 8.asserit Deum inividum movere voluntatem.
nihil in eam imprimendo : Athaee inquit Adversutus P non assereret , si existumaret causam
180쪽
sem secundam egere semper ad operandum A locis, quae Adversarius nobis opponit, non ob I l scurὰ docet praedeterminationem physicam.
pratura Dei motione in ea recepta e Ergo talem motionem non docuit. a13 secundo: Idem S. Doctor I. p. qu. Io 3. art. .
ad illud discrimen constituit inter sagittam emissam, & ereaturam operantem, quod sagitta recipit impulsum ipsus naturae superadditum,ci ad violentiam spectantem; id autem quod
creaturae a Deo recipiunt, est earum natura. Quibus verbis negare videtur in creaturis quamcumque motionem , distinctam ab ea inclinatione naturali di intrinseca, qua in suas o-
tantum abest quod illi adversetur. Ad secundum dieen Aum, sermonem ibi esse
de institutione& constitutione naturae in actu primo , ultra quam determinationem indiget motione ad actum secundum applicante, ut docet S. Thomas h Ie qu. io'. art. I ubi ait : Actio intellectas ocMusam e entis creati dependet a Deo quantum ad dus , uno modo inquantum ab ipso habet persectionem MDrmam per quam a i , alio modo inquantum abuso movetur ad agendum. Et qu. 3. petationes tendunt, A quae ipsis in earum prom B de potentia art. . ad 7. Virtus natura is sinquit) qua s rebus nauralibus in sua instituitone ductio no indita est ab Authore naturae.124 Tetti λ , Quoties idem S. Doctor tradit divisonem actus, illum adaequale secat in primum S secundum Sed haec divisio non esset adaequata, si daret ut praedeterminatio physicae ipsa enim neque esset actus primus, neque secundus, utpψtea virtute agendi, & ipsa operatione distincta: Ergo esset actus tertius. Quarto, S.Τhomas interdum asserit , con cursum Dei universalem modis cari & de tetminari per causas secundas: Athoe esset salsum, si eas ad agendum physicὰ praedeterminaret: Ergo physica ptaedeterminatio principiis doctrinet D. Thomae adversati videtur. Veruntamen haec pallim urgent, & saeile dialui possunt. Ad primum enim respondetur, D. Thomam solum intendere , quod Deus non
semper animam aut voluntatem movet, in eam
influendo seu imprimendo habitualia gratiae &charitatis dona, sed interdum eam movet solis auxiliis actualibus, ut clare seipsum explicat lo cis citatis; ait enim in pradicto opusculo, post uerba ab Adversario telata : Manifestum estemm
od Deus in anima agit, non solum causando in Maisti quem habitam, putarraria, vel virtutis . sed etiam a linando liberam arbitriam ad hoc νel ad illail; quod hon propriὸ dicitur in aera , sed mugis morire ad a-Bum. Et quaestione eitata de veritate, post collata, inest eis ut quadam serma habens esse rasam OHum in natura sed id qtiod facit Deus in altis ut aismatiter operantiar, habet quoddam esse incompletum, ea modo quo colores sunt in aera , O νιν ius artas in in- 'timento artificis. Falsum ergo est quod ait Petrus a S. Joseph , nullam in creaturas dari matιο-- nem, diqtinctum abra in tin Issae naturali crintrinseca, qua in suas Op rationes tendunt, O qua ipsis mearum productione inrita est. Unde D. Thomas locas supra citatis , praesertim quaestione citata de potentia, docet Deum movere causas secuniadas ad operandum , non solum quia dedit illis C virtutes operativas, & conservat eas, sed etiam quia illis applieat ad agendum. Quod testimonium adeo clarum & perspicuum est, ut Suare et Adversariorum Coriphaeus,& in eludendis D. Thomae testimoniis sagacissimus, nullam omnino fugam invenire potuerit, sed eoactus fuerit concedere in libro de eon cursu Dei cap. ii. D. Thomam eo loco vere Aovasse praemotionem physeam. Addit tamsul octorem Sanctum , peritiorem factum, inuis
itaque sua summa Theologica scilicet & contra Gentiles) quae, inquit, sunt quas ultimum ipsius
testamentum, virtualiter se retractasse; quatenus I .p. qu. I s. art. s. loquens de modo quo Deus
concurrit cum causis secundis, postquam pro- quam dixit i Sicut vesanias potes immtitare a- D bavit quod Deus potest diei causa action uerea
is e . a n ι - . turarum,&inquantum produxit virtutes op
rati vaseausarum secundarum , dein quantum eas eonservat,addit tertio loco, & inquantum eas
quas applicat ad operatione, ficat artifex anticat securim adscindendam. nam particula illa quq ι . diminutiva est , S: indicat Deum vel ἡ Δ: propria non praemovere & applicare causas secondas ad operandum, sed si nilitudinarie tantum N in taphotieLSanὰ mita est hujus Aut horis sagacitas, &in expendendis ac enucleandis verbis D. Thomae diligentia. Sed quaeso cur etiam non suit ae que exactus Ae religiosus in expendendis Scrictam suum in aliud, ira ct maliὸ a litis Deus, statim subdit e Immarat uatem voluntatem duplici- ανι uno modo mo penda tantum , qaando scilicet
voluntatem mapet ad aliquid polendam ,sne hoe quod liquam firmam imprimat νοlantati, ficat ne appassione alicujus habitus quandoque facit ut imo velit qaadpritis non volebat: altero modo impν mendo aliquam formam in Usam τοlantatem : scatenim ex ipsa natura . quam Deus voluntati dedit, inclinatur volantus in ahquid polendum I sta ex aliqua superaddito , Icates gratia, HI Rrtas , inclinatur al- rarius ad volendum aliquid aliud, ad quod prias non erat determinata. naturati incisnatione. Ex qua
doctii natantam abest , quod aliquid eontra si plura testimoniis Quare similiter non negathos possit inferri; quin potius per ipsam magis Christum esse vetὰ Filium Dei unigenitum, ea nostra stabiliaturae roboretur sententia : Tum quod S.Joannes testetur se vi/isse gloriam ejus quia s. Doctor ait, quodHat NIantas potestim- mature actum suum in aliud , ita O multj ampli. Detis . atque adeo scut voluntas physee semovet de uno actu in alium , absque laesione libertatis; ita&a sortiori Deus potest . illaesa ipsius libertate, eam physice prae movere, seu de
uno actu mutare in alium , ut supra arguebamus : Tum etiam, quia D. Thomas ibidem ait, quod Deus movendo liberum arbitrium . saeit quod homo velit quod antea non volebat i Atret eo neutiam simultaneum Deus non movet liberum arbitrium . nee faeli quod homo velit, ut supra ostensum est Ergo D. Thomas iisdem Tom. III. esus quas timeritia putre ρ Cur etiam non negat esse verum ignem in purgatorio, eo quod D. Paulus I. ad Corinth. 3. dieat de illo qui super- . dis eat foenum & stipulam ; μIνus erit, sue men quasi per ignem : qui laeus fere unicus est in Scriptura Sacra . ex quo s deles inserunt esse verum ignem in purgatorio. Miror etiam praedictum Authorein non advertisse S. Thomam eodem articulo citato t. partis in resp. ad
3. relieta illa particula , quasi, dicere absolute , & formalibus verbis , quod Deas non solum dat sermus rebus , sed etiam conservit eas in