장음표시 사용
181쪽
expresserat lib. 3. eontra perates cap. 7o. de pas- Asim in omnibus suis operibus , illa particula, quo, semper praetermissa. Pori o si quaerat aliquis , cur D.Thomas in corpore dicti articuli ex prima parte, illam particulam addiderit, latio in pro in ptu est,quia scilicet ibi comparat motionem Dei in creaturas , cum motione artis eis,respectu cultellit unde ut Ninueret in hoc ex eplo non reperiri omnimoda paritatem, sed aliquam dissimilitudinem snam cultellus, de alia instrumenta artium, ita movc-tur de applieantur ab attifice , ut tamen seipsa non moveant de applicent ; agentia veria creata, pii .iventia sint fle libera, ita inmentur a Deo, ut tamen seipsa moveant Ze applicent, ut declarat ' εα idem s. Doctor i. p. qu. os .art. . ad 2. ubi ait: morari ex se, non νepugnat ei quod movetur at alio )ut inquam. hoe discrimen , quod inter instru-inenta artis Ec eausas secundas reperitur, indicaret, addidit particulam illam sau. Unde idem S. Doctor qu. a . de vetit. art. I. ad s. se habet: In rumentum dupliciter dicitur ; una modo proprie. qtiando scilicet aliquid ita ab altera movetur, quod non conserear ei a mapente aliquod princ pium ratis motus ; fluat serra movetur a carpentario, ot Ie instrumantum es op/rs libertat se alio modo duitur
an ramentum in eis commaniter. quicquid es moνens
ab alio motum. μνοι in illa principiam sui maius, si νε smon ; OA ab instramento non oportet quod omnino excludatur ratis tibertatis, quia alιquid ita potest esiab alιο motam, quod tamen stipsum moνeat, ct ita es
Qua te defectum & absurditatem allatae re sponsionis vidit tandem ipsemet SuareΣ post aliquod tempus, aut saltem ille qui sub nomine sua resti, Lugduni Anno issi. tomum de auxiliis, qui est se eundus operis tripartiti, in lucem edidit. Nam libros. illius tomi capite 38 cum sibi respondendia ira esset ad illam authoritatem citatam ex qu. 3 de potentia , dc ad alias sinites quae pasti m oceutiunt in D. Thoma , non ausus est stare in prima sua solutione: quia illam non solum Capreolo, de omnibus antiquis D.Thomae discipulis , eontrariam esse cognovit , qui Omnes&ast horitate illius articuli , & eodem modo loquendi utuntur, verum etiam ab Omnibus Doctoribus, tanquam ridiculam & fietitia a m rejici. de manifestissimis rationibus expugnari: sed retractans illud quod dixerat libro I. de concursu Dei eapite D. nempe de Thomam
in Summa Tveologica se retractasse , conatur explicare ejus mentem. recurrendo ad communem aliorum solutionem, qui dicunt S. Docto- Iem nomine motionis & applicationis intel- . leaei lle concursum si inulta neutra ; quam tamen solutionem supra patagrapho a. evidentissimis D. Thomae testimoniis consutavimus, eam que ipsemet Suare Eloco eitato de concursu Dei sitis liti, falsi talem haud dubie recognoscens tradere ausus non fuerat, sed aliam jam impugnatam,
. ;mo & ab ipso tandem reprobatam , fabri
Ad tertium respondetur, coneessὸ Majori, negando Minorem licet enim praedeteiminati physica non sit actus primus, neque secundus, non tamen est actus tertius , sed aliquid medians inter actum primum & secundum, & se habens per modum nexus de vinculi utrumque conjungentis: sicut modus unionis, quem aliqui inter materiam , sormam admittunt. non
est aliqua tertia para ab aliis distincta , sed ali-
quis nexus intermedius utramque coniungens. ias Ad quartum dicendum quod quando Divus Τhomas asserit Dei motionem vel concursum modis eati , vel determinati a causis fecundis.
solum intendit docere, quod Deus attemperat de accommodat suum eoncursum , suamque motionem naturis rerum, quas movet & applicat ad agendum ; ita ut caulas necessarias Ec naiaturales moveat ad unum per modum naturae, non relinquendo in eis potentiam ad Oppos. tum, quia illarum natura eam non exposcit; li. heras vero praedeterminet ad unum per modum liberi, relinquendo potentiam ad Oppostum,
dc praesupposta in intellectu indifferentia objecti a iudieii, quae est proxima radix libertatia; de hoc est Deum determinati ὰ causa secundis maletialiter de objecti vel quod non impedit
quominus per suam motionem de concursum in genere causae efficientis eas ad agend um prae- moveat, de physice praedeterminet, conformiis ter ad illatum eonditionem de naturam. Un de divina motio non impedit quin causae liberae contingenter 8c libere operentur , imo potiushoe in ipsis efficit, ut lueuienter expendit S. Doctor I. p. qu. 33. art. I. ad 3. dicens: Deas est prima causa morem senatur alas causasor voluntarias; O Aut nataraldus catigis, movendo eas. non aufert qa n actas earum nae nuturales a itu maνenti causas voluntarias . non aufert qain earum actioneoni νε-
Iuniaria , μή potia, hoc in eis facili operatur enim in unoquoque, secundam erus proprietatem. Ex quo patet, frivola ae sutilia esse qui objicit Adversarius seist. a. ejusdem opuseuli, ubi ite discurrit : Si Deus praedeterminaret causasse cundas ad agendum , nulli darentur a lectus contingentes : quia sinquit) motio flaec prae- determi nans ejus est conditionis , ut illa politaneeessario sequatur effectus, tam in ea uss libe- Tis, quam in naturalibus ; ita ut non possit non
Addit, juxta D. Thomam, creaturas irratio nates moveri necessari A ad suos actus, rata Onaistes vero voluntarie de libere , de tanqua in habentes dominium in eos actus ad quos movenis tur; hoe autem diserimen si ustra assignari, si tam creaturae rationales quam irrationales agomnes suos actus physice praedeterminentur :se ut enim in ea hypothes ignis v. g. sne moti ne praedeterminante agere nequit , de eum illa non potest non agere; ita linquit) homo non potest actum ullum elicere, si caret praedeterminatione, ea verδ posta, non potest non operari:
ubi ergo habebit locum discrimen a S. Thoma assignatum, & quomodo posita morione Dei, voluntas adhue retinebit dominium in propriaum actum p
Addit etiam. D. Thomam frequenter doe i re, sutura contingentia non posse certo eo gno sei in suis eausis , Ec ubique recurrere ad eorum existentiam in aeternitate, secundum quam ait ea esse praesentia ab aeterno conspectui divino si autem homo praedeterminatur physice ad suos actus, eum posta illa praedeterminatione, necessest in sensu eomposio eum operari , Ecimp ,sibile si absolutὰ illius operationem impe iri,vel ab ipso , vel a quaeunque alia causa; quis dubitet quin De' in ejusmodi praemotione eis cacissi ina. de prorsus ineluctabili, certo. imis certissim ἡ, suturos actus nostros intueri possit Ergo D. Thomas physicam praedeterminationein non agnoscit.
182쪽
a 3I sed haee. ut dixi nullius sunt roboris. Ad pri- A suturi tronis ae in eo tanquam in ratione a pilo mum enim facile respondetur , quod lieet motio praedeterminans ejus sit ecingitionis & natu-IAE , ut ea posita necessario seu in fallibilitet seia
quatur essectus, tam in causis liberas, quam in naturalibus. diversiano te tamen; nam ita cauiasas nec ellatias ad unum per modum naturς mU-vet de applicat, ut nullam in eis relinquat potentiam ad Oppositum , quia hoc ita exigit illarum natura ; unde ea posita effectus sequitur necessario, necessitate ah soluta, quae omnem liberta tem & contingentiam tollit e causas vero liberas ita ad agendum impellit, ut tamen in eis r
linquat potentiam ad Oppositum , quia natura& conditio causae liberae hoe exposcit ἔ quare ea posita effectus sequit ut necessario neeessitari δ eausa virtuali tandaturr Tum etiam, quia per hoe intendit declarare, scient am Dei , respectu suturorum contingentium, non essMab-ntactivam, & simplicis intelligentiae sq lis est cognitio Prophetarum) sed intulit vam ct viso- .nis qualis est cognitio rei praesentis. Vel etiam vult significare, quod seientia Dei respectu su turorum contingentium , est certa Jem fallibilis omnibus modis, &non habet solum certitudinem &insallibilitatem ex parte medii in quo fundatur sileereti sei licet praedeterminantis sed etiam ex parte obiecti quod contemplatur, quod quando cognoscitur ut praesens in aeternitate, ratione talis praesentialitatis, habet quem dant speetalem modum certitudinis, quem non te tantu in infallibilitatis , quae libertati & con- B habet ex essi caela&in fallibilitate diuini deere Ps tingentiae non praejudicat. Unde D. Thomassu. 22. de veritate ait. s. ad 3. se ait: Quamvis non
dirina νoluntate , tumen pol ntia descienda ess ctavid vina volantatis, mul flat cum divina volantate. Et in i ad Annibal dum diu. 7. qu. unica art. . ad 2. Quamvis contraritim us quod est potitum a Deo, non positi re cum voluntate iurina ε, posit: itas tuis Mevi ad contrariam potest stare cum ea . propter con-
mastentiam causae mediae; G hoc stis icit ad hoc tit essectas si cotiringens, O non necessanas. Ex hoe patet solutio ad seeundum, & discli men inter creaturas rationales & irrationales rut in tractatu de scientia Dei fuse exposui--,
Aia D. Thometesimonia exponuntur.
Os ii c i et Adversarius sect. 3. di melle D. Thomae testimonium, desumptum ex hac 1 sparte quaest. 9. ai t. s. ad 3. ubi exponens qua ratione Deus moveat voluntatem hominis ad agendum.& tamen non sit causa peccati, sic ait: D a, morit voluntatem hominis. ctit umrὰrsuti, motor . ad timuersati Oheolum rorantat s , qtiodes bonam ereaturae rationales de liberae, iub motione C num. sine hac una rex fari motione homo non pers u.
praedetermurante retinent potentiam ad Oppo situm ; uid indeque dominium actuale in pro-pta una actum. u ue in ita elici uvi . ut possint non elicere, vel illo e effare olentia antecedenti,ta in ivo diviso ; non vero creaturae Irrationales & neeessaria: quando enim ignis v .g. move
tur ad calefaciendum, vel sol ad illuminandum, ita ad hune actum applicatur , ut sub motione
divina non retineat potentiam, etiam antecede luem seu in sensu diuiso,ad negationem ejus, vel adactum oppositum. Dixi, sub motione dινι- liquiis Nire : sed homo per rationem deteramnat s. ad I ndum hoc rei ιllad, quod o rere bonum vel apparens bonam ; sed tamen interdum pecialiter Deus movet aliquos ad ahquid determina t. polendum , qtiodo bonum, Aut ιn his quos moret per gratiam , ut infra dicetvir. In quibus verbis subdit Petiti, a S. Josepho tria ponderanda sunt. Primum est, quod Deus movet voluntatem hominis , licui universalis motor, ad bonum universale, quia ilicet ei tribuit naturalem inclinationem ad tale bonum. Secundum, hominem ex propriona. quia possit non agere in sensu diviso, non est D rationis judiciose psum determinate advolen posse non Operati, divisa, semota, &veluti ex cris, amotione praedetermina sue sui perperam supponit Ad vel latius toto illo opulculo P sed lub ipsa motione retinete potentiam ad non a gendum, vel ad agendum oppositum , ut alibi
Ad tertium respondeo, quod quandos. Thoianias docet futura contingentia non posse certo cognosci in suis caulis,loquitur de causis secun dum se consideratis, de prout abstrahunt a divi no decreto praedete immante sic enim non posisunt est e medi um dueens ad certain S: insalsibi lem futurorum contingentium notitiam . ut contra Molinam ostendimus in riactatu de sei entia Dei non vero de causis secundis , prout duin hoc vel illud bonum, sive verum. sve ap- patens; id est tam adactum bonum , qua ira ad malum, ita iri ad neutrum aliunde determinetur. Tertium, quod etsi voluntas sedetet minet ad volendum hoe vel illud , interdum tamen propter specialem rei exigentiam , Deus movet aliquos per gratiam ad aliquid determinatὰ volendum, ut quando Deus hominem excitat ad actum contritionis vel amoris Dei. Haee autem aperte impugnant praedeterminationem physicam, juxta quam voluntas a Deo inclinaiatur& determinatur , non tantum ad bonum in genete , sed etiam ad bona particularia , tam quoad speciscationem, quam quoad exercitium: neque sol utra requiritur praemotio aliqua sublimi divinae motioni &praedeterminationi, E specialiter propter actus bonos ordinis super- seu quatenus est caci divinae voluntatis decreto sub ordinantur: se enim habent rationem me-dai , in quo Deus sutura contingentia certo dein saltibiliter cognoscit, ut docet D.Thomas a.
contra gent. cap.6 7. ratione 3.
3 Nee obstat quod idein S. Doctor variis in locis recurrat ad praesentiam futurorum eontingentium in aeternitate : Tum quia talis praesentia prioritate naturae supponit decretum praedetermanans voluntatis divinae, quo hujusmodi futura transferuntur a statu merae possibilitatis ad statum determinatae de insallibilis To in. III. naturalis; sed ea etia in generatim nece IIaria dicitur ex munere primae causae, & ob indifferentiam voluntatis ad omnes actus naturales, sive
ii boni sint, sive mali. Hui e celebri D. Thomae testimonio adiungit Ad. ei satius duo alia desumpta ex libro I. senis iis
tentiarum. Primum habetur dist. I s. qu. I. art. I.
ad ι. tibi S. Doctor sic ait : Determinat s actionis O hi, in potestate libera arbitris constiti tur , unde ramauersbι dominium μι actus. Ex quo patet,
Deum ita operari cum libero arbitrio , ut ei relinquat facultatem seipsum determinan
183쪽
di. & dominium sol actust neutrum autem te. Llinqueret, si illud ad agendum praedetermina- rei ; quomodo enim potest seiplum determina.
re, si ab alio ad talem specie di numero actionem praedeterminetur 3 quomodo etiam potest ipsi. relinqui dominium sui actus, si posita piae deter minatione necesse sit ut homo agat ad quod imis pellitur, neque possit talem aetam suspendete I3 Aliud te litiuo nium desumit ex disi. 18.ejusisdem libri quaest.i. art. t. ubi S. Thomas ita scrimbiti Non es et homo lιberi artinu, m ad eam detremi lassus operis pertineret, ut ex propria sudicio etia' geret hoc aut illud. Sed qui aliquid eligat ex praeis determinatione physica, non eligit illud edi pimptio judicio: msi dicas phrsicam praedeterminationein esse proprium sudicium operantis: Ergo talis praedeterminatio non est ad mentem Si Docuris
Constinatur: Eligere aliquid ex proprio judicio . est eligere illud emn potestate non est gendi : Sed ille qui ex praedeterminatione eligit aliquid non habet potestatem illud non eligendi, non enim datur potestas ad impossibile, sed taniam ad id quod fieri poteti: Ergo non eligia ex proprio judicio. 38 Ad primum respondeo D. Thomam ibi solum constituere dii erimen inter motionem Dei
in ordine ad bonum ut sic,& inordine ad bona particularia; eoniistens in eo quod ad primum
adaequa te applicat & determinat voluntatem, ipsa sol ra elicitive concurrente; in ordine autem ad bona particularia, voluntas creata non solum elieiti ve, sed etiam applicative concurrit, applicando & determinando seipsaminon
qui deni ut primum applicans & determi inans , sed ut fecitndum, Se consequenter sub motione, applicatione ' praedeterminatione Dei ut primi moventis, applicantis, & praedeterminantis: ex quo non sequitur quod a Deo non praedeter-ininet ut ad volitionem bonorum particulari una, sed potius oppositum, ut insta patebit. Quod autein haec interpretatio lat legitima, patet , quia D. Thomas loco citato seipsum remittit ad tractatum de gratia , ad quaestionem
scilicet iri. ut notat ut in margine ibi autem ait.
1. explicans quid sit gratia opera rv . & eoope-tans, se ait: iv illo eis au in quo mens nostra est motu is non morens, solus autem Deus movens, operatis
Deo tribuitur, ecundum hoc dicitur gratia operans: in illo autem eo M in qua mens nora ct in ενιι omovetur, operatio non solam attribuitur Deo , sed etiatum anima . O secuniam hoc dιicitur gratia caverans. Quibus vel bis apertὰ docet , Deum in prima volitione finis ita movere & applieate voluntatem . ut apti ad talem adtam elieiti hetantum, non vero applicati vὰ eone uirat; unde in tali actu non potest peccare, alioquin peeeatum Deo tribueretur , ut disputatione praeceis denti ostendimus: in volitione autem bonorum particularium voluntas non applicatur adae qua te a Deo . sed ita ab eo movet ut , applicatur, &determinatur, ut in suo ordine, di tanquam secundum liberum, seipsam moveat, applicet. & determine diri N ideo in tali actu potestpeeeare,& a regulis morum descere. Unde Divus Thomas per hane responsonem de doctri naim recte solvit istud argumentum . quod sbi obiecerat. nempe: Deas ηοη est causans bonorum:
si istitim a sola Deo Muntas moreretur , nanquamma νeretur ad malum: nam licet voluntas a solo
Deo ut pluna causa & generali motore, non Q
lum ad volitionem boni incommuni, sed etsi mad volitionem bonorum particularium moveatur & applice tui: quia tamen in suo ordine, &ut secundum liberum, seipsam movet, applieat, α determitiat ad volendum hoc vel illud pati iaculare bonum,verum, vel apparens, potest peccare , & a rectitudine divina motionis se sub trahere di sicut quia scriba ita movet & applicat manum pueri ad seribendum, ut tamen iste seipsum moveat α applicet,in eius scriptione potest repetiit deformitas, ae desectus , qui non in ipsum magistrum applicantem , sed implum puerum scribentem reduci debet. Sed instat Adversarius: D. Thomas loco ei I3stato ait: Interdum Deus ste clatiter movet aliquos ad aliquid determinare volendum quod est bonum scutin his quos movet per gratiam: At hoc esset falsum. si Deus non tantum ad bonum in communi, sed
etiam ad Omnia bona particularia voluntatem determinaret: Ergo iuxta D. I homam, Deus non praedeterminat voluntatem ad volitionem omnium bonorum particularium.
Respondeo D. Thomam illis verbis solum s. νε
gniticare volu rise , praeter motionem genera lem , qua Deus movet & applieat voluntatem,& omnes alias causas secundas . sve naturales.s ue liberas , di quae ad universalem Dei providentiam, causalitatemque pertinet; dati aliam specialem in ordine gratiae , quae solum ad actus supernaturales se extendit, & ad Deum 'ut se ecialem motorem & provisorem attinet. ut docet quaest. io 9. art. i. qui citatur in maris
Ad secundum fusὰ respondimus in tractatu de voluntate Dei. Nune breviter dico , quod licet Deus ut primum inovens, &ptimum tibe- 2 .
Ium, prae moveat &praedeterminet voluntatem
ad operandum, hoc tamen non impedit quominus voluntas in suo ordine, & ut secundum movens ae secundum liberum , se ipsam moveat de determinet: Moperi enim ex se, non repugnat ei quia
. ad 1. Unde sicut videmus quod generatioi plantae procedit a Sole , ut primo generante &alterante,a terra veia ut a se eundo generante.&dependente ab influxu corporum coelestium;ita paritet liberi arbitrii determinatio a Deo ut primo movente & applicante, & a voluntate crea ta, ut secundo libero & movente , producitur. Similiter etiam suptemum dominium . quod Deus in ration quamae causae habet in nostros actus liberos , non impedit quod voluntas in eos habeat dominium inferius, & Deo suboldina tum: quemadmodum, ut supra dicebamus, supremum Regis dominium non tollit dominium
utile&inferius , quod Vagallus habet in sundum. Et ideδ redi e dieit D. Thomas, quod δε-
terminatio aitionis in potestate Iiberi arbitrii e lituitur, O quod illi remanet dominium sua actus subdit tamen luet non ita suat primo agenti. Quibus verbis quae ex industria omisit Petrus a S. Ioseph) apet te declarat, determinationem nostrae voluntatis, non i ta esse in ipsus voluntatis potestate, quod non etiam descendat a suprema Dei potestate, illam causiste: quia dominium quod habet uoluntas in suos actus, non est supremum,
setit illud quod competit primo agenti. Unde
idem S. Doctor qu. 3. de potentia art. I. ad I 3.aitrvolantas dii itar habere dominium sui actus, non preexclusonem caasa prima; sed quia causa prima nouitauit in retunsasem , at eam de nece uare ad unam
184쪽
DE MODO QUO VOLUNTAS MOVETUR. i ,
Quo etiam loco aperiὰ docet , dominium quod voluntas habet in suos actus liberos, nonon Hiem ea cludere praedeterminationem . sed eam tantum quae euper moduin naturae,&quae
tollit indigerentiam judicii, di potentiam ad oppositum : alioquin non debui is et addere illa
verba, ut eam de ne esitate ad anum determina , sed simplicitetas ei et quod Deus voluntatemn.n determinat ad unum; sus et enim planior& elatior sensus, ut patet : sed de hoc insta redibit sermo Addo quo as Doctori p. quaest. 9. art. 3. ad 3. hoe statuit discit men inter primum& secun- Bdum liberum, & inter voluntatem divinam de Ieatam, quod volantu. creata. cum ex sest contingens, oportet quod determinetur ab utiqua exterio- ει ὰd σι time sed Ianivi iuvina determinui seipsam ad relitum, ad quod habet habitudinem non ne clariam. Ex qtio patet falsum este, di menti S. Ductoris plane repugnans, quod saepe in praedicto opusculo tepetit di inculcat Adversarius , nempe libertatem divinam & creatam in eo cola venire,quod scus Deus. praecise ut liber est, ab alio quam a se non determinatur ad agendum ; ita creatura.qualibet aest ita sedeterminat ad agendum ut ad hoc, salva ipsus libet tate, ab alio determinari non possit. Instat Adversarius, & ait de ratione dominii esse, ut homo possit eligere hoe vel illud : Qui autem est praedeterminatus, non est indissetens ut eligat hoc vel illud e Ergo non habet dominium suo tum actuum. Simili distursu utitur
SuareZ lib. 3. de auxit. cap. 42. num. 3. ubi ait ex nostra sententia sequi, nunquam voluntatem operari ut indifferentem ad plura e Nam idem est indifferens esse, quod esse inde terminatum: Sed voluntas nunquam operat ut ut indeterminata, quia semper indiget praedete iminatione . ut nos dicimus: Ergo nunquam Operatur ut inditiarens. 343 Sed isti Authotes hallue inantur, eo ciu1d non distinguant duplicem voluntatis in disterentia :Alia diei tui potentialis seu suspensiva ; quia
dieitearentiam seu suspensionem omnis actus Altera vocatur actualis depositiva, qua voluntas ita actu eligit & se determinat , ut retineat potentiam ad oppositu. Licet ergo qui est prae- determinatus ad operandum. non sit indigerens indifferentia potentiali& suspensva a quia prae- determinatio, quae est quaedam diuinae actuali. tatis participatio, tollit suspensionem voluntatis' aufert ab ea ut ita dicam rubiginem p tentialitatis; subindeque ipsam actuat & pet ficit.aliquem defectum& impersectionem ab ea tollendo, &ipsam reducendo de actu primo ad
seeundum: semper tamen sub tali motione prae- determinante, servat indifferentiam actualem de positiva in; quia ita elieit actum ad quem praedeterini natur ut retineat fetiam prout stat stib illa motione) potentia in ad oppositum, ut antea exposuimus et undelicet tune non habeat dominium potentiale in actum quem elicit, habet tamen in ipsum dominium actuale.quod est multi, persectius; adeoque prout stat sub di. inapta in otione est persectiori modo libera,& do mina sui acius, quam esset antea.
i 4 Ex quo patet responsio ad duo argumenta proposita. Ad primum enim distinguo Maju-
rem: De ratione domi oti est ut homo possit ei. gere hoc vel illud i delatione dominis potentialis, concedo Majorem; de ratione dominii actualis, negd Maiorem , susscit enim ad tale dominium, ut ita homo eligat unum, ut possit eligere alterum. Ad secundum sinuli ter distinia guti Majorem: Idem est in diisei ens esse, ae esse
In determanatum, indifferentia potentiali&suia pensva , concedo Majorem: indifferentia actuali & positiva, nego Majorem: haec enim ultima indifferentia importat actuale exercitium, seu determinationem voluntatas ad unum actuin, cum potentia ad negationem vel suspensionem ejus , vel ad eliciendum actum Oppo
Ad tertium testimonium desumptum ex di- instinctione 13. libit prima sententiarum, nego eum,qui eligit ex praedeterim natione, non eligere ex proprio judicio' licet enim praedeterminario non sit proprium iudicium operantis, ip- Usum lainen causat N efficii; quia eodem instanti quo movet & determinat voluntatem ad eligendum aliquod opus, applicat intellectum ad sudicium practicum, quo iudicat tale opus esse hie & nune libere eligendum: unde voluntas , quae est appetitus rationalis, ita ipsum eligit, ut tamen servet potestatena ipsum non eligendi . non insensu composito, sed diviso . sicut antea exposuimus. Per quod patet responsio ad confirmationem Praeteritae testimonia, adducit Adversarius eadem sect. 3. num. 3. alia quibus S. Doctor docet voluntatem ita sedeterminare ad actum, ut ab alio agente extrinseco non determinetur, alven im i .dist. . qu. i. art. I. Ipsa potentia volan
ratis, quantum in se est , indisserens est ad plura: μου
quod determinate exeat in hanc actum, vel in istum .
non est ab alis daterminate, sed ab ipsa τοIuntate. Et qu. 3, de malo art. 3. ad s. Voluntri cum si ad uistrumlibe per ahquia determinatur ad unum scilicet per confitium rarionis, ncc oportet hώc esse per aliquod
His testimoniis duplex potest adhibeti respon- , so. Priina est, quod D. Thomas in his locis to
qui turde determinatione voluntatis ad malum morale, quae non est ab alto,sed a sola voluntate. ut prima eausa deficiente, de difformiter ad re gulas morum operante. Quod autem haee inter pretatio sit legitima , patet tum ex tituIO illius articuli primo citati. in quo S. Doctor quaerit, utram Inpolantate possi esse peccatum p tum etiam eg argumento quod tibi objsei t qu. eitata de malo quod est hus ulmo cli : Omne quod se hab/t ad utrumlibet inrigetatiqua determinante, ad hoc ut meat in actum: Sed liserum arbitrιam hominia ad utrumlibet se habet : Ergo ad hoc ut exeat in actum peccatι, indiget quod ab alι quo determinetur ad mu-itim. Unde quando Sanctus Thomas ibidem tespondet voluntatem a seipsa,& non ab aliquo agente exit in se eo determinari, manifestum est. ipsi uti loqui de determinatione voluntatis ad peccatum N malum morale. Secunda solutio est quod quando D. Thomas ta Adicit voluntatem ab aliquo agente extrinseeo 'non determinati, intendit solum voluntatem creatam i nulla causa ejusdem ordinis , seu an ullo asente ereat determinari, non tamen excludit agens increatum, quod eum sit causa ipsius voluntatis. inter agentia extrinseca propriὸ non computatur, ut docet idem S. Doctor locis s. I. relatis. Item D. Bonaventura an a. dist. 1s.
185쪽
qu. s. ponit distinctionem inter hae e tria uolun- A tecta inadaequata&parti allat unaeti eluet enti talem induci, immutari, de cogi & dicit quod voluntas in luci potest ab arente creato, muturi vero ab alio non potest,msi ab agente recreato, cui vero ab aliquo non potes. g. XV. Asa argumeata solvuntaric Bitet et insuper Adversarius disp. r. sed .
Ex D. Thomai. p. qu. 82.aIl. 2. ad 2. Movens ex necessitate causat motum, quando
mobile omnino illi subditui: At nihil frequentius afleverant Tho inissae, quam mollia nemtative non lubdat ut libero arbitrio, terminati-vὰ tamen ei subsiciture mactus, &objectu in ad quod terminatur, voluntati omnino subduntur; quia, ut dixi, voluntas,prout subest divinae moti ni, retinet potentiam ad non eliciendum, vel ius pendendum actum , ad quem movetur .& ad non eligendum seu respuendum objectum quod prosequitur. Ad primam confirmationem respondeo, op- itime dicere f. Thomam quod qualitates, quae
subjacent iudicio rationis re voluntati, non auferunt libertatem: inde tamen non licet inferre, qualitates Omnes quae antecedunt voluntatem, S judicio rationis non subjacent, tollere li- physicὰ praedeterminantem, perfectissime sbi B bertatem ; maxime si proveniant a prima causa
i tibiicere voluntatem scilicet ut ne quoad ilium quidem voluntas sibi motionem illam subjiciat: Ergo motio praedeterminans de necessitate causat motum seu actum voluntatis. Constinatur primo: Idem S. Doctor ibidem qu .s, . art. I. ad s. docet quod dispositionesque sunt in voluntate non tollunt libertatem , quia subjacent judicio rationis : Sed motio praeae terminans non subjaeet ju3icio rationis, nec est in potestate voluntatis eam habere, vel habitam repellere: Ergo tollit libertatem. Confirmat ut secundo: D. Thomas qu 12. Ae& iadice libertatis & ad hoc dentur, ut voluntasse libere determinet, suamque libertatem exerceat, & de actu primo ad secundum reducat ut variis exemplis declaravimus in tractatu depraedestinatione, exponendo concordiam li- Πιθ. bellatis cum Aivina providentia de piae destina - , tione. Unge cum motio praedeterminans sit
quidam e filuxus a primo Lbero, & a prima totius libertatis & contingentiae radice infinitasti licet divinae voluntatis esticacia procedat;aeliberam nostrae voluntatis determinationem . per modum ea usae seu pi incipii actuatis, priori- verit. a tr. 6. in ecarp. ait: Ex hoc at quid dicatur ne- C tate naturae antecedat licet judicio rationis&celsaritim, quod es immutabiliter deserminatam ad unum: & qu. 6. de malo ali. unico docet non esse liberum, quod voluntas vitare non potest :At ratione praedeterminationis voluntas immutabiliter determinatur ad unum , achusque
redditur ab ipsa inevitabilis i Ergo per illam
voluntas nee distatur. Congrinatur tertior Idem s. Doctor ibidem ita necessitatem a voluntate excludit , ut velit voluntatem, etsi a Deo motam, adhuc manere indifferentem,& in determinatam ad agendum vel non agendum, ait enim e Cum Deus omnia manat secandum conditionem mobilium .ut levia sur- voluntatis non subiaceat,ejus tamen l. bertatem non tollit, aut laedit, sed fovet, contervat, de perficit: imo repugnat, ea sublata , dari usu uide exercitium actuale libertatis, ut ibidem demon stravimus. unde.
Ad secundam consimationem dicatur, Divum Thomam loruin velle, illud esse necessat tu, quod est immutabiliter aeterminatum ad unu in per modiim naturae id est sine indigerentia cib-jectiva judicii, do pollibilitate ad oppositum ;quo pacto voluntas hic in via determinatur ad bonum in communi, & in patria ad botularem divinam clare visam s non vero si illud delet
sum, o gravia deorsum.etiam voluntatem movet se- D minet ut immutabiliter ad unum per modum licundum erus condιtionem, non ut ex nec state, sed atind terminate se habentem ad multa. Consequenter ergo rejicit eam sententiam, quae docet voluntatem permotionem divinam determinari ad unam partem. 33 Ad obiectionem respondeo, movens ex necessitate causare motum.quando ita sbi subjieit mobile, ut in eo non relinquat potentiam au Oppositum. secus vero ii relinquat in mobili possibilitatem ad oppositum,eanique foveat & conservet : motio autem pra determinans, iuxta Thom istas, semovet voluntatem ad unum ,
quod relinquat possibilitatem ad oppostum ;& ita licet in infinitum ex e edat ea pacitatem VC-luntatis.& illam quantum ad applicationem &usum essicaciter sbi subsiciat, eam tamen ex ne eessitate non movet, sed per modum liberi. ut Docet D. Thomas locis supra citatis, praeter tim
Addo quod licὰt motio divina ex parte ea uia si in infinitum excedat capacitatem voluntatis, quia est e illuxus a prima causa , & quaedam divinar omnipotentiae participatio, ex parte tamen actu,&objecti ad quod terminatur . non adaequat totam voluntatis capacitatem, quia illam non movet & applicat ad universale bonitin ,
quod est adaequatum illius objectum, sed solum ad quaedam bona particularia,quae sunt eius Oh-beri seu cum indifferentia objectiva judicii, &possibilitate ad oppositum, scut voluntas aἀsuos actus liberos per divinam motionem imia mutabiliter determinatur. Quare idem S. Doctor. qu.is de malo art. unico ad 3 sic ait: Anim ha bruta morentar per instinctam superioris isontis ad aliquid determinatum, secandum modum formae particularis critis conceptionem sequitur appetitus sensti-νasi bd Deus moret quidem immutabiliter relantatem .propter esscaciam Parratis moventis, qu/ cscere non paro; sed propter naturam voluntatis msta, qtiaiadisserenter se habet ad direrse,non inducitur necessiri, sed manet libertas. Unde quando ibidem inh eorpore articuli docet non esse liberum quod uoluntas vitare non potest, hoc intelligendum est de eo , quod voluntas vitare non potest, nee insensu composito, nee in sensu diviso; non autem negat esse liberum, quod eis voluntas non pollit vitare in sensu composito , &potentia consequenti, potest tamen vitare insensu diviso,& potentia antecedenti. Nam ut ipse ait in 1. ad Annibal dum supra citato reuam is contrarium ejus quod est votitum d Deo , non post pare cum voluntate dixma , possιilitasta ea ad contrarium potest 'are cum ea,prepter conting ntiam causa mediar o hoc siti it ad h. at effectus sit contingens, O non necessarius. Quam doctrina iti di lud talem di 1tinctionem non valens
186쪽
comprehendere Adversarius illam irridet de su- g. gillat, irona cὰ exclamans: Verum quis acutamaas, hanc disinctionem cupiat ρ Nam quid precor aliud esvoluntatem cum omnibus proequi tu pose non opι- rarι, quam eam posse ponere curentiam operat onu Muti inter ista v I manimam distinctionem advertat Sed, ut pei belli ait Sylvius in opusculo de primo motore, qui hanc distinctionem derident, deberent potius ignorantiam suam deflere . nam ut testatur D. Thomas qu. 6. de verit. art. 4. ad 8.haee dili inctio ita celebris est de antiqua, Ut ea utantur omnes antiqui Theologi ad eOntilians alti libertatem emo divina providentia de praedestinatione : Dicitur communiter inquit ) quod haι : Deus potest non pratilinatum prademnare, in si ci composito Usalsa, in diris ve-ya : cr ide. omnes locutiones illa , qua sensum compositim implicant, sunt salsa simpliciter. Item venerabilis Beda in axiomatibus philosophicis ex Aristotele collectis , littera O, sic habete
Omnia sutura de nec itate ei enient i . Perrherm.
verum es in sensiti composito. non autem in sensu di-ns : vel rerum est ex h)pothes, non utilem simpli-
ει ter. Sicut ergo ad libertatem non requiritur, quod dum aliquis actu operatur, possit non perata in sensu composito, seu eomponere dc conjungere carentiam operationis cum ipsa o petatione hoc enim manifestam implicat contradictionem) sed sussicit quod toto tempore
quo Operatur, retineat absolutam non agendi potentiam. Ita smiliter nos dicimus, ad libertatem non requiri, quod voluntas eum prae requistis ad agendum, prioritate tantum causalitatis de naturae squalia sunt concursus praevius, &gratia praedeterminans) possit negationem actionis componere: quia cum ea quae secundum ordinem naturae tantum prae requiruntur ad agendum. sint simul cum actu sprio litas enim naturae est solum prior it Meausalitatis di instantis quo, non vero prioritas temporis 3e instantis in quoi si posset negationem actionis cum illiseomponere,pos et non actum cum actu, de sot-mam cum ejus eatentia conjungete. Suffcit ergo ad libertatem, quod eum illis prae requisitis stet simul potentia ad non operandum, seu quod voluntas, ut stat sub motione praedeterminante, retineat absolutam dissentiendi vel non operandi potentiam ; quamvis eum ea actualis carentia operationis simul esse non possit; ut su-sὸ ostendimus, ac variis exemplis declaravimus intractatu depraedestinatione, exponendo con- eoidiam libertatis eum divina providentia de praedestinatione. iss Ad tertiam confirmationem, respondeo D. Thomam loco eitato solum velle , quod cum
Deus moveat voluntatem secundum ejus conditionem de naturam, ita illam movet, ut tamen ex necessitate non moveatur , sed maneat indifferens, non indifferentia potentiali delus- pensva trepugnat enim voluntatem essea citer moveri ad agendum, de tamen remanere in me
ra potentia, in determinatione, ae suspenso ne )s d indifferentia actuali δc positiva: quia ita ilialam movet, ut sub divina motione semper retineat dissentiendi potentiam , seu tendendi in alia obiecta 5: bona particularia; de ideo dieit, quod Deia ι ram mapet ut indeterm nare se habentem ad multa non dixit. ad Omnia, sed ad multa . quia per divinam motionem determinatur ad
unum, vel ad plura, di indeterminatὸ se ha bet ad alia. Objieiti uisus Adversatius sect 9. 8e io, tuerpluias. Thoinae testimonia, qu. bus asseria, nos posse resistere divinae gratiae, eamque repudiare. Nam quodlib. i. art. 7. ad a. ait r.me De movet mentem humanum ad bonum . quod tamen
potes hciti motionι ressere r At si motio divina
praedeterminat et physi eὰ voluntatem nostram ad opus bonum . non post et voluntas illi resistere; repugnat enim talem motiovem catere cisectu, seu quod voluntas illi res stat : Ergo iuxta D. Thomam, minio divina non praedeteraninat physeὰ voluntatem nostram ad bonum. Consi matur idem S. Doctor i. p. quaest cr. art. 3. ad a. dicit quod inclinatio gratιa non
imponit necessitatem, sed habens gratiam pot/st ea
non uti O peccare. Et quaesi. 63. art. 7. ad uantacumque, inquit, inclinatio ad bonum su/rit in supremo Arielo, tamen ea necepitutem non inducebat : unde potuit pιν ιιbertim arbιtrium eum non sequi. Item i. a. quaeli. O 6. art. 1 ad 2. asserit quod gratia noνι testamenti. etsi alunt hominem ad non peccandum, non tamen ιυ ιουrmat in bono, ut homo peccare nonposit a hoc enim pertinet
nori testamenta peccarent, ma)oνι pana dignus est . runquam ma)oribus bene usu ιngratus. ct auxilio stidato non utens. Hae autem cum sententia piae- determinationis physicae immine cohaerete videntur: Tum quia gratia playsice praedetermi- nans videtur imponere necessitatem ad bonum, subindeque reddere voluntatem impeecabilem: Tum etiam, quia voluntas non pol si illa uiati; cum illa non subdatur libero arbitrio, quantum ad emeaciam de uluin, sed pol us illud sibi subjiciat & applicet ad operandum: Eruo haec
sententia a mente de doctrina S. Thomae penitus aliena videtur. Confirmat ut amplius: Idem Doctor Angeli- iss
cus I. r. qu. cf. art l. agens de donas Spiritus San
cti. doe et hominem per illa rectὰ disponi, ut ensetatur promptE mobilis ab insp ratione divina, seu ut bene sequatur in sim ciuiu SpiritusSancti: Si autem quando homo movetur efiicaci, ter ad aliquem actum , ista motio adco potens est, ut ex se omnem quantumlibet nitensam passi resilestiam superet, ut quid Opus est dona quaedam Semper naturalia subsidia, quibus disponatur ad facilius sequendain inspiratione ut di vitiam, ipsi infundi ρ Quasi vero agentia creata egeant aliqua praeparatione ad ea sici da . quae non possunt non agere , etiamsi nulla talis
pia paratio adsit Sand risu dignus ille foret , qui i upponens hominem , posita sola visione Dei, non posse Deum non diligere, exigeret nihilominus praeviam quandam praeparationem. qua homo Deum videns, facilius 1 e sinet et moveri ad eiusmodi amorem. Neque minus ridendus esset S. Doctor, si existimans hominem . E sola gratia esse aci posita in illius voluntate , , non posse non consentire illius praemotioni .
adhuc exigeret magnum illum apparatum dono tum Spiritus Sancti, tanquam praeviam dis positionem necessariam ad consensum cum ma
toti iacilitate edendum. Ita Pettus a s. Joseph disp. i. sere'. Verum haec nullius sunt ponderis, de facile di- is
lui post uiri. Ad argumentum ergo respondeo, i hominem euicumque motioni divinae posse reias stere seu dissentire; cum hoc tamen discrimine. quod motioni pure excitanti, de praebendi auxilium tantum sufficiens, homo potest tesstetelam
187쪽
tam in sensu eomposto qu m diviso. & non Asolum potentia antecedenti , seg etiam consequentiri ima de facto saepe voluntas huic motioni restitit, eamque abs te it ac repudiat , seu privatefiectu ad quem ultimo Ordinatur e moti , ni ve id physice praevenienti. N plabenti ecfeix . x triam, voluntas nunquam se ait Ore
siliit, nee potest illi res ille re in sensu composto, & potentia consequenti sed solum potentia antecedenti,& in sensu diviso. Quare S.
Thomas in hae quaest .i o art. . ad 3. Si Deus inquit: moi et voluntatem ad aliquid, impost tile .stponi quod voluntas ad idud non moriatur, non tau nis impos bilesimpliciter. Et qu. Q. ait. l. in corr. Si ex intentione Dei moventu est, quod homo, cuius cor movit, gratiam consequutur , rasilibri - lter eum consequitur. Item quod lib. I r. ait 3 docet quod prae utinatio hab t imitudinem ex parte silentia Dei. quae non potis fui ι. O ex parte voluntatis damna, ius non potest aliquid robiere. Unde potest feri hoe argumentum in favorem nostraesententiae. Non solum S. Thomas, sed etiam Scriptura, Concilia, de Ss. Patres, interdum asserunt divinae voluntati, vel Spiritui Sancto, & motroni ejus posse rei stere . & interia dum ipsi de facio resili: ut patet Aetor. 6. Vos sempir Spiritui Santio resilistis r Et in Concilio Senonensi dicitur , non tale esse Deι auxilium , ι ui r fio non p/Ot : ltem in noeentius X. in
nova constitutione hanc propositionem tanquam haereticam proscripst : Interiora gratia in statu natura lapsa nunquam resistitur. Aliunde usio eadem Scriptura saepe alterit neminem res-llere voluntati Dei, ut Genes. so. Estheri 3. ad Roman s. & D. Augustinus frequenter docet gratiam a nullo duio corde respui , eamque in ei sit c. insui ei abiliter, de indeclinabiliter movere voluntatem : Item D. Thomas ait , quod si Deus movit voluntatem ad aliquid imposibile est poni quod voluntas ad illud non
Dioveatur. II tergo haec testimonia inter se concilientur, duplex motio admittenda e si, una moraliter tantum excitans, vel piabens auxilium
tantum susticiens, cui voluntas potest resistere, α desae olesilit; altera physice praeveniens , 5 praebens auxilium efiicax, cui nunquam re isti turi vel recurrendum est ad distinctionem sensus compositi &dinis, seu potentiae antecedentis de consequentis; & dicendum voluntatem polie resistere divinae motioni, potentia antecedenti. δή in sensu divito. non tamen poten tra consequenta.& in sensu composio.
Addo quod . si argumentum desumptum ex possibilitate resistendi stat ae, est et efiicax, notitantum militaret contra gratiam piaedet ei minantem, sed etiarn contra gratiam congruam r5uarer enim lib. s. de auxit. cap. 39. docet gra-
Ilae congruae, ut tali, nunquam resistit quia sub hac ima litate est essicax, ct insallibiliter insertconsensum. aci Ad primam confrmationem respondeo D. Thomam locis citatis edi pressὰ loqui de gratia sanctificante. quae cum habeat rationem habitus deformae permanentis, libero arbitrio stibiaditur, qua tu ira ad usum ; hahitibus enim uti. mur quando volumus t quare ilia in statu uiae non ita confirmat hominem in bono . ut pec- ea te non possit; sed hoc pertinet ad statum patriae, in quo erat consummata per claram Dei visionem de amorem beatiscum. Caterum gratia actualis, cum detur pei modum motionis
3c impulsus, nec habeat rat Ionem habitd . sed auxilii transeuntis; non subditur libero arbitrio quantum ad esticaciam de usim , sed potius ilia lud sibi pcitentet 3e suaviter subjicit, movendo de applicando ipsum conformiter ad ejus naturam de conditionem, nimirum sub indissetentia objectiva judicii. de relinquendo potentiam ad oppositum: undelicὰtillae meae iter de insallibiliter determinet voluntatem ad bonum, non tamen inseri ipsi violentiam , nec abolet, Iid dolet libertim arbitrium , ut ait prosper sent. si . in res p. ad cap Gallorum : Attingit enim amne tisque ad nem fortiter, o distonit omnia sua νι- ter, ut dicitur Sapient. 8. Et ideo recte dixit
S. Thomasti e qu. io art. q. Deum ita movel re voluntatem nostram . ut non ex nec itate ιIIam ad unum determinet. Quibus verbis tantum
abest quod sententiam nostram proscribat . ut existimant Aduersarii quin poti sis aperte illi δε- vel : nam se ut ille qui diceret Petrus non currit velociter: non negaret illum eurrere, sed si lilira currere tali modo . ia est proretE & eum velo ei tate; ita similiters Doctor asserens Deum
non determinare ex necessitate voluntatem ad unum, non negat praedeterminationem voluntatis ad unum. sed poti sis illam statuit & firmat, solumq; necessitatem absolutam libertati contrariam ab illa excludit, de per eam induci negat. Unde, ut supra I r. vidimus. Da in ascenum asserentem Deum ea quae sunt a nobis praenosi
cere, non tamen praedeterminare, ita exponendum esse dicit, ut intelligatur, ea quae sunt in no bis, divinae determinationi non esse subiecta , quas ab ea necessitatem accipientia. Ad secundam eonfirmationem dieenssum , quod licὰt motio praedeterini nans sit emeaci Lsima,&adeh potetis ut Omnem voluntatis resiastentiam sne ulla plane dissi euitate superet. nihilominus techedocet D. Thomas. ponenda ecia in homine dona Spiritus sane i , quibus disponatur ad prompte & faciliter seqtieniadam motionem divinam , ut discurrit idem s.
Doctora. 2. qu. 2 s. art. r. his verbis r oportet
U Osd se volumus moveatur a Sp.rita Sancto , quod etiam ipta fit e sciens actum suum. Nullus autem actus perfecte producitur ab aliqua potentia iactara , ni si /i cannaturalis per aliquam formam. quasi principium actionis: unde Deus, qui omnia nis vel ad
bitos fines , s ulu νιbas inducit formas , per quas inclinantur ad fines sibi proituro, a Deo ; Oiscundum hoc de=sitit omnia sua riter , ut dicitur sapient. 8. Nisi ergo aliqua forma superadd retur
o dil/ctabiIis . Vnde nec se s quod ad uestim E charitatis in nobis existut aliqua habitualis sarma superaddita potentia natarasi , inclinans ipsum ad ιharitatis actum, O faciens eum prompt/ O deIectaue liter operari. Quod D. Thomas dixit de habitu charitatis, idem eum proportione die endum est de donis spiritus Santii, qui sunt quidam habitu, infusi quibus homo perseitur ad prompie Obediendum spiritui Sancto, ut ait idem S. Doctor infra qu. 68. art 3. Licet enim Spiritus Sanctiis possit sine ulla planὰ dinse ultate de resistentia movete mentem hominis ad quod eumque voluerit habet enim) in- qnit Augustinus, cordium inclinandorum omiani potentilliinam potestatem, magisque in potestate voluntates hominum, quam ipsi homi
188쪽
nes nihilominus quia mens hominis non est se istum mota a spiritu sancto , sed etiam seipsam
movet, actus supernaturales eliciendo ut suaviter de connaturaliter moveatur . debet donis
Spiritus Sancti peisci. Unde S. Thomas loco
proxime citato sibi hoe argumentum objicit e Dona Spiritus Sancri perficiunt hominem, secundum quod agit vir a Spirita Dei j Sed inquantam homo a tura Spirit, Dei,se habet quodammodo ut instrumentum reste tu vi; non autem convenat ut in ramen-
. rum perficiatur per halatum, sed principale agens :Ergo donia Spiritus Sanm non sunt habitas. Cui argumento se respondet: Ad secandam dacendum, quod ratio alia procedit de instrumento cu)us non est agere, sed solumagi: tale autem in ramentum non est homo,sdsic agitur a Spiritu Santro, quod etiam agit, inquantum est liberi arbitrii, Ande induet habitu. Potestque haec responso& doctrina confirmari ex eo quod in Christo. de in Beatis sint Aona Spiritus Sancti, ut de Christo docet S. Thm
6. de tamen certum est quod Christus,& Beati, nec resistunt. nee resistere possunt Spiritui Sancto seu non consentire eius motioni, alioquin
peccare pollent: Ergo ex eo quod voluntas no- illa non possit resistere in sensu composito, seu
potentia consequenti, gratiae praedeterminanti, non recte annit Adversarius, inutiliter poni in anima magnum illum apparatum donorum
spiritus Sancti. Quod potest etiam exemplo
quo ipse utitur declaiari. Nam certum est exclara Dei visone ne eellai io dimanare amorem beatificum,& Beatos, tam quoad specificationem, quam quoad exercitium, ad diligendum Deum necessitati , de tamen hoe non obstanteponitur habitus eliaritatis in ipsorum volunta te, ut faeiat illam eonnaturaliter de delectabiliter operari: Ergo a fortiori in nobis viatoribus
ponendi sunt habitus infusi, de dona Spiritus
Sancti, ut prompte .delectabiliter, de connatu taliter operemur . quamvis illius motio ita sit potens re essicax, ut omnem voluntatis nostrae
resistentiam superet, de effectum quem inten- dit in fallibiliter inserat. is x Alia Adversarii argumenta sutilia sunt, nec
indigent solutione: supponunt enim de non IIO bant, gratiam praedeterminantem necessitare voluntatem, illaque semel posita in voluntate , ipsam non posse non agere, aut illi dissentire . vel actum oppos tu ponere aut ea non uti : quae omnia, ut patet ex jam dictis, a mente de doctrina Thomi statum penitus aliena sunt, imo ab ipsa damnantur tanquam haeteti ea. Unde iste Author inuriliter laboravit, de oleum ac operam lusi. dum ex illis falss principiis, aut ex perversa acerronea, quam sibi finxit, vel ex Neoteri- eorum sontibus hausti sensus compositi Ee divis intelligentia tot argumenta multiplicavit. Mitto etiam ea quae objicit contra praedeter. minationem ad materiale peccati, seu ad entitatem quae malitiae morali sabsternitur : quia in die . tractatu de voluntate Dei haee disseultas eaedictὰ . discussa est. Argumenta vero quae proceduntvs, ex laesione libertatis, in tractatu depraedestinatione plenissime N elatissimὰ soluta sunt, agen Q do de concordia libertatis eum divina providentia 5e praedestinatione. Quare solum hietestat diluendum quod objicit Adversatius sect.
1. nempe antiquiores de praestantiores D. Thomae discipulos, ut Capreolum, Ferrariensem, Tora. ul. . Caletanum,Sotuin, ph 3 sicam praedeterminationem excludere : ae breviter demonstrandum quatuor illos Doctores,qui Thom istarum principes merito possunt appellari, apertissime novistrae favete sententiae. Unde st. I. XVI. . ia rarantiquioris Thomsus doctiis pradeteν-- minationem puscam. I Ix potest levocari in dubium, an Capseo in V lus re Ferramensis antiquissimi D. Thomae Diseipuli .admiserint praedeterminationem p bysicam. Id enim in primis de Ferramen si fatetur
Sua realib. 3. de auxit. cap. 19. num. 4. dc manifestum est ex verbis sequentibus quae ibidem habet: circa hanc propotionem : superius agens dat inser ora agenti virtutem per quam agit , πιι conserrat
eum, vel applacat ad agendam : adrertendum ex da ιlmna D. Thomade patentia qΛ. 3. art. I. qaod duplex vis ad agendum rebus ινeatis inestam agam,knaes forma hab/nslefirmum oratum m natura, peν quam agunt tanquam propria Onaturali rirtutetia est νis, qua est ιntentio sola rinutis Apina, habens
esse incompletum per modum quo colores sunt maere . O ν rius arris in instrumentor o ista νώ non cannismi νιbus,m quando actualiter operantur O agant , tanquam damna νιrtvtu instramenta : scut O Hrtus artu non remanet in infruments,ms qtiando aps titi-tar artifex ad operationem artis. Deus erga dat rebus araturisibin utrumque virtutem sed secundam tantum ill s comm icat dum eas ad operationem applicat :ideo duit S. Thomas, qaod superias agens dat inferiori genti virtutem per quam agat, o conservat am . quod pert net ad primam Hrtvteo, vel applicat ad agendum, quod presecundam escitar. Quo nihil elarius de expressius in savorem nostrae sententia dici potesti nomine enim physicae praedeterminationis nihil aliud intelligimus, quam virtutem quandam fluentem de transeuntem, ac se habentem per modum motionis & impulsus , quam Deus tribuat eausis secundis prius natura quam operentur, & qua mediante eas ad determinatos actus eliciendos applicat, subindeiaque physice prae movet ac praedeterminat. Hanc etiam vim applicantem causas secundas ic ad agendum agnovit Capreolus in a. dist. .qu. a. ubi eandem doctrinam tradit.& articulum 7. supra citatum ex D. Thoma qu. 3. de potentia fere de verbo ad verbum transcribit. Similiter dist. 18. ad ia. ait : MIuntas non causat, nis apis pluata, O quas toramentuliter mora a Deo.
Unde Conimbraeenses loco supra paragrapho
3. relato, apertὰ fatentur, D. Thomam, C preolum, & Ierrati ensem , pro nostra stare sententia, dicunt enim ; Circa modum qua Deis cum tuos secandis ad earum operationes O esse tactaturrit, se fert celebris opima D. Τ NONA . CAp EOLI , FERRARIEN sis , dcc. Item Conradus antiquus Thom ista l. a. super qu.ro'. art. '. motionem divinam ponit conservativam de applicativam ad operandum : desuper qu. ara. arti c. 3. verse. Notasecania, eandem doctrinam explicat. Unde solum potest esse dubitatio demente Caietani, de Dominici Soto, clarissimorum Thom istarum. Caietanus
enim .p. qu. 9.art. s. ait. e Cum dicitur causam
secandum moverι apr/ma, hoc intelligendum est, nan
189쪽
p ratipa propria actioni. Et addit sensitim esse pueri- A prioritate eausalitatis de instantis quo . segitin, si quis putet esse aliquam durarionem natura, m ius primo instanti lausa prima resticiat essetium, O in secundo secunda. Soto vero lib. I. de natura &gratia cap. is. docere videtur assens in libet iatbitrii esse causam cui gratia in uno sit emcax , non vero in altero e subindeque eam non
praedeterminare liberum arbitrium, sed ipsi us
potius consensum & determinationem ea pe
, cs Nihilo miti ut isti etiam Authotes satis clare
docent nostram sententiam. Nam Caietanua . p. qu. 4 D art. s. f. Ad Durandum, resert &approbat Dori tinam D. Thomae qu. 3. de potentia art. . ubi dieitur quod nulla causa potest agere nisi a Deo mota & applicata: quo loco S. BDoctor , ut confestus est ipse suarezlib. i. de
concursu Dei eap. ti. docuit praemotionem phys eam. Item i. p. quaest. iis . art. 6. S. Ad em-
dentiam, dicit quod nunquam agentia inferiora coagunt caelo, m patiantur smi a coelo. Et rationem statim asserti Quoniam inquit J non movent, ns mota. Et propter eandem rationem statim subdit : prius naturaliter est. corpora anseriora pati O moveri a superioribus, quam coagere aris. Citin ergo pau*m doceat, nullam causam secundam poste agere nisi motam a Deo ; & insuper I. a. quaeli. go. art. dieat quod quamvis Deas sitie me posset causare illum actum qui est meus , non uin, potestamen isse causa qaureis tim actum eliciam, vis negat me moveat ad illam ericiendum : manifestum est, iuxta huius Authoris principia, causas secundas, prius natura quam Deo eooperent ut . ab illo pati, seu in luxu ira aliquem praevium ab ipso recipere, quod est eas physice Diae moveri. Denique docti illinus ille Cardinalis loco supra g. s.
elato, & L. a. qu. ιγχ art. a. s. ad a. luculenter declarat, motionem divinae gratia esse ab in-ttiniaeo emcaeeni. N in fallibiliter movere cor. hominis, quo vult 3e quando vult judita illud
Proverb. EI. Cον Regum maria Domini, quocumque volueνit.nrtet illud. Gratia autem ab intrinisseeo ethaeax, physice praedeterminat liberum at
hurium . non vero ejus determinationem exis D debet esse prior omni actione creaturarum , etiam priora late durationis N instantisinquo.
Sed quid hae e ad praemotionem physica inquam docent Thom istae 3 Quis illotum dixit
aut somniavi t eam esse totam rationem agensi. de eone ut sum seu cooperationem causae secundae excludete vel es factionem& effectum, nedum prioritate ea uialitatis & instantis 4 quo, sed etiam prioritate durationis de instantis in quo praecedere ρQuod vero subdit Caietanus, nullam esse du- 16 arationem naturae, in qua prius causa prima respiciat effectum causae secundae, At postea secun da,verissimum est, quia effectus producendus simul respieitur & attingit ut a prima & secunda eausa: sed cum hoc stat,quod ipsa causa secunda Aebeat plius moveri Be applieari ad operandum: si enim causa prima plius natura produceret effectus ea usae secundae. prs sertim prioritate instantis in quo, causa seeunda nihil produceret, sed ejus insuetus inveniret effectum productum. Quod autem hae e sit vera mens Caietani, patet ex eo quod in illo atticulo impugnat doctrinam Seoti , qui lib. I. sent. dist. 8. dixerat quod altassa causa secunda causat, ns prima concausente causatum uis , O hoc prias
naturaliter, quam ipsa caasu proxima causet. Quod tanquam absurdum . & faciens sensum puerilem, merito rejicit Caietanus ; non tamen nec negare potuit, nis apertὰ contraridie endo doctrinae D. Thomae, Dei eoncursum esse priorem prioritate naturae, & instantis a quo, operatione causa seeundae r id enim exinpresse docet S. Thomas lo eis supta a nobis
relatis. Quibus addi potest quod i Aem S. Doctor dicit i. p. qu. 81 art. 3. ad 2. probans intellectum esse priorem voluntate, seu tactivivum passivo, quia intellectus per bonum counitum movet voluntatem e ex quo patet , se
cundum D. Thomain. illud quod movet aliud. debere esse prius eo quod movetur, scut acti invum passivo e sed eo ne ut sus divinus movet voluntatem, de omnes causas secundas r Elgo pectat, ut supta ollendinius, Ergo juxta doctrinam Caietani admittenda est phys ea praedeterminatio, non solum in ordine naturae, sed etiam
I sc Nee obstat locus adductus in contrarium: ibi enim non intendit negate praevium influxum causae primae in secundam , quantum ad hoc quod prima applicet , & coniungat virtutem causae secundae effecturri sed negat solum allum
influxum, quo Deus prabeat totam virtutem causae secundaι ita quod illa operetur praecis Eut mota, de tanquam instrumentum proprie di- prioritate saltem causalitatis & naturae. vel bas. Doctoris sunt r Illud γod spritis simpliciter, O secundum natura ordinem , s persemis : -
nιm ac inest prior potentia. Et hoc modo intellectiae prior νοluntate, sicut moti νum mobili, O activampa 3ivo i bonum enim intellectum marit voluntatem. Quod clate etiam expressiti 1.qu iis . art. 3. ubi
se habet : In quot bet mota naturati primum smotio ipsius moventis , secundum autem et dii ostio materia, spe motus ipsius mobilis , ultimum vero es
finis vel terminus motus ad quem terminatur motis
moranti . Quod eisdem niὸ verbis dixerat art.
cium,scut baculus operatur ut motus a manu e E ε ejusdem quaestionis. Et ratio est evissense Om-hoe enim esset auferrea eausis secundis proprias virtutes operativas, quibus cooperantur causaeptimae,& ratione quarum ipsis causa prima cooperatur. sie autem intelligendum esse Caieta num, constat ex ipsus verbis ; subdit enim thidem g. etsi quidam: Non enim causa secunda marit, ob hoc precise quia moretur, sed etiam ex Hrtata propria. Quibus verbis,&aliis quae ibidem subiicit. & quae blevitatis causa praetermitto, a- petie declarat se non negare omnem motionem praeviam causae primae, sed eam duntaxat, quae praebeat totam virtutem agendi. de eoo p
rationem causae secundae excludat, sue qui stprior operatione causae secundae , non solumnis enim eausa est prior natui a suo effectu : Selmotus moventis est causa motus mobilis r Ergo motum mobilis, prioritate naturae antecedit. Neque possunt ista intelligi de prioritate persectionis de dignitatis r quia S. Thomas ex presse loquitur de prioritate causalitatis de naturae: ait enim: Illud qaod o p, ik, smρliciter Osecvηdum natura ordinem, O c. Et i. h. art. 8. ci
lato probat motum l. beti albitrii in Deum este priorem motu liberi arbitrii ira peccatum . 8c istum sint liter consecutione gratiae r quod non nisi de prioritate naturae 3e causalitatis intelligi potest, ut conssat. Unde l. contra Gent. cap. 33. sie ait : In mo νιηtilas O matis erdinaris . quo-
190쪽
Tum unum per ordinem movetur ab atio, primum est C AusA MovEN Di omnibus altis. Et lib. 3. cap. I in asotia moventu pracessit motum mobilυ RA- Tio NE ET CAus A. Motionem ergo praeviam prioritate eausalitatis & naturae admittit D. Thomas, de non pure sinultanea in S: concomitantem. Unde si Caietanus eam negaret, aper-tἡ S. Doctori contradiceret, quod de illo existiniandum non est, sed potius dicendum, ipsum
excludere tantum motionem praeviam, quae sit tota ratio agendi,& tollat cooperationem causae secundae, vel quae sit prior non solum prioritate naturae di instantis a quo, sed etiam prioritate duratiotiis N inflantis in quo. 1έ9 Quantum velo ad Dominicum Soto, quem Aduet salii primae inaguitudinis Thom istam appellant adhuc evidentius est , ipsum stare prono sita sententia, de physicam praemotionem docete. Nam libro citato de natura de gratia cap. s. se ait : Dum tibere res reor, possum issensiti da viso non agere, o tunc cessabit conc Uus Dei, ta dies in s sti composito contra se invicem pagnent ,
Deum agere erga me actione illa , O me non agere.
Quae de nulla motione, nisi physica de per se esis caci, intelligi pollunt : non enim repugnat quod motio, quae dependet quoad suam ess caciam a consensu liberi arbitrii,& quantum est de se.esi solum indifferens , si in libero arbitrio, & quod ea libertas non utatur. Nee di- eas cum Petro a S. Joseph, istud eae plicandumelle de motione simultanea, quam repugnat esse, nisi etiam simul voluntas concurrat r se e nini loqui de eo ne uisu praevio expresse indicat Soto,dum ibi deni addit: Non est dubium quin concursus Dei comitetur, ut Mant, actionem , ct en Miaminas cuicumque causa secandae requisius uda
rendum, imo vero O NATu RA p n ait Enui sITus. Et rursus, loquens de actibus nostris liberis, ait r Non prias tempore a Deo quaru a no-ιu . sed smul a Deo nobis fiunt, ab eo tamen
PRIus NAT una. Denique cap. is. agens de cone uisu Dei ad actus malos & peeeaininosos,
haec serabit e Maus equidem distentur Theologi ,ent rut ira meant i qua es peccatum , Deam 1
esse caulam, eo σι entia genere quo cuntia animaniaria cr mamma ad suas naturales actiones permovet.
Quae vel ba non possunt intelligi nisi de praemolione physica, cum agentia naturalia aerationis expertia motionis moralis eapacia non
sint. Nemo igitur nisi velit tenebras Soli
offundere. & ut Munt, in meridie cuculi re )potes revocare in dubium , Dominicum Soto docuisse concursum praevium , seu physicam praemotionem, in ipsis libris de natura & gratia, quos in Concilio Tridentino edidit.& patribus in sexta de septima Synodo collectis dicavit.
Qui libri fuere eum laude a Legatis Concilii approbati; imo&ipse solo . ob insignem inpiopaganda fide, fugandisque Haereticis ardorem .illustri metuit stemmate a Tridentini Pa tribus donari, sammae scilicet e duarum manuum conjunctione erumpentis, cum hac Epigraphe : FiDEs AE PER DILECTIONEM
Nec quem p. am movere debet, quod idem Τ' Atii hor eodem libro i. de natura & gratia cap. 11. doeere videtur liberi arbitrii consensum ei lecausam eur gratia sit efiicax in uno, non vero in altero. Nam ipsemet in sine commentariorum super lib. 4. t ententi uiri, id exponit de causa solum materiali & dispositiva, de ait: nuamvis Toni. III. causa prior silens qua nos convertit, si moria Dei pravemens, tamen dossitio materialis s qua hoc modo dicitur iusso orassen o nostra. Sicuti latis Icrens pravemens cur senestra aperiatur, es ueν intrans causa materiatu cur aer retrat,6 qaιa senesra Mιri
luntatis, de modo quo movetur , pro se quit ut tractatum de actibus humanis , dedisserit prius de fruitione . quam de intentione;
qui ordo videtur praeposterua , sed necessari.
commutatus: cum enim sinis possit considera
ii duplicitet, primo absoluie 8e s mundum se .
secundo ut est terminus alicuius in ipsum relati; de tam simplex volitio, quam fruitio, attingat illum sub prima ratione , intentio vero sub posteriori ; prius videtur agendum de simplici volitione& stultione, qua de intentione, utpote habente objectum minus simplex, de minas absolutum. Pauca autem circa hunc actum occurrunt dicenda: unde sit Anticu Lus UNicus.
g. I. Quibusdam praemisiis, reserantursententia, O
PRO resolutione hujus diis euitatis, nota ad
- fruendum quaeumque re , haec tria esse neia fleessaria, amare , possidere.& gaudete, seu delectari: nam si quis amat,de nullo naodo possidet, desiderare potetit, sed non stui r item qui amat& possidet. si nou delectatur. non fruitur; quiemna v. g. suinit potionem amaram quam appetebat, non fruitur quia ex ejus sumptione nullam percipit delectationem. Quae tit ut ergo, in quonam ex his tribus sor maliter de es lenitaliter consistat fruitio, an in pollesione Obsecti concupiti, vel in eius amore, aut in gaudio seu delectatione quae ex illius amore de possessione reis te sultat 35 to in a. dist. s. quaest. r. art. 4. loquens de fruatione Beatorum, dixit esse ipiam consecu- tionem obiecti beatis ei quae si per claram Dei visionem, atque adeo esse a ct um ab intellectu e-lieitum; ad voluntatem autem pertinere lumper modum objecti. Favet Augustinus libro de moribus Eccl. cap. 3. uba sic ait: Maidestativa frui quam prelo habere quod diligis 3 5 cotus vero in i .disi. i. qu. 3. docet fruitionem essentialiter in alnore consistere,propter verba eiusdem Augustini 1. de doct. Christ. cap. a. dicentis e Frtii flamore inharere alicui rei propter; ipsam. Ca-jeianus autem Capreolus, de alii Thom istae existimant fruitionem sol maliter in gaudio seu delectatione sitam esse, sequi tamen ex amore ac praesentiat ei a malae.