장음표시 사용
201쪽
uei Probatur etiam eonclusci duplici ratione, quam locis citatis in icat s Drictor. Prima se potest proponit Sicut se habet notitia principiorum ad notitiam conesusonum, ita se habet inisentio sitis ad eleeti nem mediorum: Sed impossit, se est posta notitia principiorum, non sequi notitiam eone luscinis, quae cum ipsa habet necessariam connexi nem , & cuius veritate non stante, nequit stare veritas principiorum: Ergo etiam im-ossibile est stare emeacem in tentionem siris,&non sequi electionem unici
medii , sine quo non potest acquiri. 31 secunda rati est : voluntas non potest volitione saltem absoluta de esseaci) velle impossibilia, ut sipra ostendimus t Atqui si absolute Nessicaciter indenderet finem, S tamen nollet eligere medium quod est unicum, di sine quos ni obtineri non potest , vellet volitione abso luta& eis aei aliquid impossibile , ut patet rEreo non potest voluntas, supposita intentionee lieaci siris, reiicere medium unicum, sed ad illud eligendum necessitatur. 33 Confirmature Si voluntas posita intentionesnis, uni eum quod occurrit medium rc pudiare valetret . posset etiam sinul emeaeiter velle Nnolle obtinere talem sit i Sed hoe diei nequit Ergo &c. sequela Maioris probatur e m pri iae nun finem illum ossi acit rvellet, elan intemtio noti sit simplex affectus di complacentia Instie: sed volitici eiscas illiu , Non vcllet auiatem illum emeaciter, quia esseau volitio finis est virtualis volitici mediorum & implicite seu
viri: al: ter illam eont not. Unde Christus dicebat lora. . Si vij. Ggis m. csc licet essc aciter in ηιι mea serva ι. Et Matth. s. s, in dii am ingνιδ o, a mandis a. Item de eo qui pauperi non dat eleemosiliam , quando ipsa elimedium neces artum ad praeceptum charitatis observandum, dicitur i. Joan. 3. Quam ada charmus et in an a in siti '. Hae rationes ostendunt, voluntatem ad ele-
ctionem medii. quod intellectus iudicat este
unicum, necessitari non solum quantum adspeeiseationem, sed etiam quoad exercitium, pro eo saltem tempore, quo intellectus iudicat esse
necessarium, ut electici exerceatur ad consecu
tionem snis: nam impossibile est quod intentiosni, sit esseo , nisi in aera exercito inserat ele-etionem mediorum, eo tempore quo snis debet executioni mandari 1 v. g qui intendit cras flumen transire, δe videt non posse nis per pontem potest quidem volitionem talis medii suspendere usque ad tempus quo debet transire , sed cum
instat nora tramitis, non potest talis meta electionem non ponere.
33 Obi ieies eontra hane conclusonem: si sipposta eiscaei intentione finis, homo ex necessi late zligeret medium. quod intellectus judicat esse unicum, vel talis necessitas orietur ex sne, vel e2 ipso medio λ Neutrum dici potest: Ergo Sc. Minor probatur talis necessitas non potest peti ex sile, quia snis non mouet efficatius ad eligendum medium, quam moveat ad se ipsum
appetendum; cum non moveat ad amorem iuglaus, nisi quia movet ad amorem sui 1 Sed sia,
particularis non in ovet voluntatem neeessario
ad amorem sui: Ergo nee ad electionem illius medii. Noti potest etiam illa ne.essitas oriri ex ipso medio : Quia voluntas a nullo bono particul ari & limitato necessitari potest Sed medium illud, quamvis unicum, habet bonitarem sinutam te limitatam, cita nullam aliam habeat, praeter bonitatem finis extrinsece participatam, quam supponimus esse limitatam: Ergo. die. Η Respondeo necessitatem illam neque ex sine neque ex medio solitarie sumptis, sed ex neces.saria connexione medii cum sne ortum habere: sciat quando dicitur , s p /1as carriι, necusariam a vetti ν , necessitas huius illationis N eon se quentiae, neque ex cursu, neque ex motu Petri, quae sunt contingentia, provenit; sed ex conne xione necessaria quae reperitur inter Antecedensti consequens, R inter motum Petri & ejus cursum. Potest etiam dici, hane nec est talem privenire ex ipse medio, suppost Iesseaei intentione snis: quia licet medium. quando est uni- eum , non habeat omnem rationem boni si pliciter, habet tamen omnimodam utilitatem, si aest bonitas medii, formaliter ut medium est: quare licet necessitatem omnimodam & ab sol ut ain inducere non posmi, potest tamen caussare necesssitatem secundum quid , di hypoth ticam ; quaelibertati non praeiudicat , ut communiter docent Theologi. Unde electio liniui medii potest esse meritoria, vel culpabilis , ut patet tum in eo qui ex emcaci intentione saluti,
eligit observantiam praeceptorum, quae est unicum di necessarium medium ad uitam aeteream consequendain ; iuxta illud Christi Matth. is. Si his is visum ingredi , Ier,a mandara. Tum etiam in illo qui habens intentionem essOcem obtinendi sanitatem, audit a medico unicumst dium ad eam consequendain esse accessum ad non suam; talis enim , eligendo illud medium,
Ad 3aasianam or Is Si iΤIam . EXPLICATA natura electionis disserit s. Doctor de duplici aetti , qui ad illam praere. quiritur , consito scilicet, qui eam dirigit ae r gulat , di inedia per illam aereptanda perquirit;
ει consensu , qui est approbatio live eo placentia de ipsorum inventione & utilitate Pauca autem circa hos duos actus dicenta Oeeurunt unde utrumque hae disputatione complectemur. ART CvLvs L
NOTANDUM primo quod fieut in syllo
sis no duo fiant, praemissae scilicet & eonia elusior ita in consilio , quod esti quidam rationis practicae discursus, & ves iti quidam hiloain
mus prudentiae, duo praeeipue actus intellectus interveniunt; inquisitio scilicet mediorum, quae
202쪽
iuvare possunt ad obtinendum finem N iudicium
de illo in bonitate & convenientia r primum se habet ut via, secundum ut terminus: nam per In quisitionem rationis pervenimus ad judicium de medii, convenientibus.
Notandum secundo, quod duplex est iudicium
terminans actum consultationis eirca mediar
primum est, quo intelledius iudieat ex multis mediis propolitis aliqua esse utilia , di alia inu tilia r quod judicium tequitur eonsensus, respectu mediorum utilium, ut dicemus articulo se quenti: secundum est, quo ex mediis jam in ventis per inquisitionein , ct iudieatis utilibus, facta itemura collatione utilitati eorum inter ipsa , iudicat intellectus unum esse utilius S convenientius , subindeque caeteris preserendum ;& hoc iudicium, quod appellatur sententia, seu desilietatio, immediate deservit eleetioni. In quirimus ergo, an consilium consiliat solum in inquisitione mediorum , vel etiam includat iv. dicium seu sententiam, qua intellectus pr. Qtice iudicat hoc medium este cligendum; quae est veluti conclusio totius processus qui reperitur In consilio. Pro resolutione. Dico, consiliu in humannm , seu prout reperitur in hominibus, utrumque actit in includere: in Deo vero non die cre inquisitionein S consultationem de mediis, sed tantum judicium rationis practicae de eotuin convcnientia Ze bonitate. lta communiter docent I homillae, pra sertim Cajetanus N Conradus hic m. i. contravaaquem , Aa uin, Corneto,& alios Recemtiores, existimantes consilium in sola inquisitione mediorum consistere.
Probatur prima pars ratione notabili primo insiluata. Consilium est quidam rationis practicae discursus, bd veluti quidam i 1llogisnus prudentia, cujus conclusio est iudicium, seu senatentia ; unde sicut in speculatio praemissae solum inchoative sunt syllogismus I completae autemper conclusionem qum inierunt, stinus cum ea persectum syllogismum ei sciunt: ita in practicis inquisitio tali nis solum inchoative esteonsilium , completa autem per judicium , simul cum ipso consilium perfecte & complete essi. cit S componit Confirmaturi Tam in consilio communi plurium, quam in particulari cuius cuinqite, si multiplicaris dissicultatibus non pervenitur ad iudi cium , seu del)berationem & sententiam , sed ipsa in alium diem vel horam distertur, commuis niter omnes sentiunt de dicunt consilium non esse completum : Ergo contilium, secundum communem modum concipiendi de loquendi, non solum inquisitionein de consultationem de medus, sed etiam judicium seu sententiam de eo. rum convenientia ta bonitate importat. Confirmatur amplius: Si iudicium esset om nino extra consitum, illud nullo modo repe riretur in neo: Sed hoc dici nequid: Ergo nee ii lud. Semesa Maioris patet: nam ut statim dice mus , in Deo non reperitur inquisitio seu con sultatio de mediis: Ergo si consilium in ea solum consisteret,& iudicium seu sententiam de conia
venientia mediorum non imponaret, nullo modo reperiretur in Deo. Minor vero probatur ex
variis Scriptura locis , in quibus Deo de Chri sto passura attribuitur consilium: nam Iob. r. dicitiir: A .d ipsem es sapirntia caesertisuri,c s. h. l ει ιιη Iitim . intente nitam. Et Jeretnia H. Deus appulatur, Munas c.n I. eis A in ampνesensibilii euisa u. Item Istiae 46. Deus diciti c- istum sali , re senas γolansas mea μι. Et Apostolus ad Ephesi. asserit quod
isti stiis. Denique Isaiae s. Christias vocatur Admi,abilis consili.=iώι, & eap. H. Spiritus consili super eum requieseere dicitur. At haec loca debent in sensu proprio de non methaphorico accipi: cum ex hoc nullin se luatur inconveniens, ut patebit ex dicendis in protiatione secundae pariatis:Ergo consitum reperitur ira Deo. Probatur igitur seeunda pars conclusonis ει ν
quod probe scit, nee quaerit quod possidet:
ignorantia autem & dubitatio non habent locum in Deor Ergo neque inquisitio. In Angeia D lis tamen, in quibus potest cile nescientia, potest etiam este inquisitio, licet sine discursu. Unia de Dionysius 7. cap. coelestis hierarchiae introducit Angelos quaestionem facientes ad Iesum de susceptae pro nobis carnis opere , juxta illud
Isaiae. 63. Qaii es tu. 3αι venis de Erim, tincta Giltis d. Z6 a s M. ea j. mastis la s. a Data Psalm. 13. Qius es se arxgώνι- Quare in Angelis consilium desupernaturalibus, quom habent nescientiam, non solum iudicium , sed etiam inqtustionein potest includere, quia de illis
Brac Ixs primδ contra primam partem a
cludit iudicium, sed in sola inquis tione ratiotiis consistit. Respondeo Divum Thomam loqui de cons
liti line Oativet nani sicut praemissae ante eon
estisonem sint syllogismis inchoative: ita inquistio rationis ante judicium de eligendis . est inchoative consilium t se ut tameti sb llo inua
203쪽
non censetur completus ante conclusionem, ita nee consilium ante judicium seu deliberationem de agendis: si enim inquiritur, & ad deliberationem & resolutionem non pervenitur, ni hil datur eonsilii. Unde Caietanus hic art.I.ait:
, Objicies secundo: Constium & iudieium suntaeius diversarum virtutum: Ergo unum non in cluditur in alio. Consequentia videtur bona: nams unus ex illis actibus in alio includereturi scilicet iudicium in conssio, ab cadem virtute uterque laceretur. Antecedens vero est D. Thomae itista quaest. 37. art. 6. S a .a. v. 33 art. .S 3. ubi docet Eubuliam eis. virtutem ad bene consiliandum, de
sitnesin ad recte iudicandum. io Raespondeo distinguendo Anteeedens Consi-sum,1 judicium sunt aetiis diversatum virtutum,s loquaris de consilio inadaequate, concedo ; scenim una pars eius, quae est inquisitio, est actus bullae, alia vero aetias syness, seu gnoine: s autem loquaris de consilio adaquate, nego. Nam mcut consilium adaequale sumptum dicit duos actus rationis, scilicet inquirere S iudicare; sie ad insum concurrunt duae virtutes predictae, sed neutra producit conssum adaequate. Nec mirum quod totus Hilogisnus praeticus procedat a duplici virtute intellectuali practica; cum etiam integer silloniinus specusativus procedat a duplici vi tute intellectuali speculativa , scilicet ab intelligentia quantum ad praemissas, & a scientia quantum ad conclusionem.
s. III. Oὸν .stariora 'ν te reth daminis. 3r MX di ima inseres , consilium, ut reperatur ira
hominibus, esse inquisitionem & judicium rationis praeiticae circa media a nobis apponem da, quando res est dubia, di momenti alicuius. In qua desinitione inquistici At iudicium est genus, quia in homine non reperitur iudicium absque praevia inquistione. Additur νὰ/ianis ρν .cit is, quia inquisitiones di judicia intelle eius speculativi, ut Mathematicae consultationes& demonstrationes, consilia non fuit, ut dieit Aristotes es 3. Ethie. eap. 3. subditur e rea me dia . quia ut docet S. Thomas hic art. r. consilium non est de fine, sed solum de his quae sunt ad finem i eum enim sit quidam discursus intel lectus practici, ut supra ostendimus , scut di cursus non est de principiis , sed de conclusimnibus; ita nee consilium de fine, qui se habet ut primum principium in agibilibus, sed solum de mediis , quae ad eius assecutionem condit eunt. Unde Aristoteles Ethic. cap. 3. Ουριι mus , inquit, non de fine, μου de his ia
silium solum est circa ea quae a nobis aguntur, seu quae curae N dominio nostro subjecta sint. Unde Galli v. g. non habent c-sulere qum modo Indi vivere vel negotiari debeiant. 1andem ponitur, ε ando res es dubia. ω momeniari auιujus, quia ut docet S. Doctor ari. . ea A quae sint cena di determinatam aliqua arte vesdiseiplina, sub consilio non cadunt,e Uane cnun inquit Aristoteles ubi supra b consuleret Grammaticus , quomodo formandi sunt literarum characteres , N Ceometra quomodo describendumst trigonum, quomodo circulus;haec quippe eodem modo fiunt,& in arie determinata sint Sie Moyses Exodi et s. non eonsuluit artifices peritos,quo modo fabricandum esset tabernaculum quia jam ut determinaverat Deus.Similiter etiam de rebus parvis non est consultatio: nam de illis vir prudens non est solliattus,quia parum refert quod sic vel aliter agantur aut contingant: unde h dicitur quod de minamis usu earas F, Iον. Et per hae satis videntur exposita quae docet D. Thomas aesta . Solum id quod arile. s. sic;t, nempe eonsilium Ufieri modo iesolutorio, indisci explicatione, quoniam a C etano & aliis obscure exponitur. Sciendum est igitur , quod in rebus materialibus processum hunc resolutivum appellamus,
qui procedit ab eo quod est posse ius in esse ad id quod est prius; se enim restautio domus v. g. procedit a fornis domas, ad lapides, lisna&asia quae prius suerunt ia esse, quam ipsa loci a 2 domus. Leontra vero procestus ille composti vus dicitur, qui ab his quae sunt priora in esse, ad ea quae sunt inesse posteriora, di in cognitione seu intentione priora, ascendit, ut patet in c-- structione domstiforma enim domus,quae in i tentione Ae cognitione artii icis prior est, resultate, eo unctione lapidum,signorum, Λ sinitium, quae in esse S in ordine executionis priora sunt, di posteriora in ordine intentionis. Quia ergo eoi, filium a sne,qui est posterior in esse diva me eutione, procedit ad media, quae in eodem oriadine priora sunt, utpote causae ipsus finison do resolutorio procedere dicitur. Usiis vero θ: imperium,modo compositivo procedunt: quia a mediis, qudi sunt in eise de in executione priora, aseemlunt ad linean, qui in cognitione di intra tione prior est,ti posterior in executione.
NOT A primδ: nomen is fissas tribui posse is
cuicumque actui hberci voluntatis, accertantis bonum ab mtellectu propositum quom do dia itur peccatum perfici consensu; di sie non est specialis actus voluntatis , nee solum circa media, sed etiam cisca finem versatur quia tamen
consensus proprie videtur fieri post persectam
deliberationem di consultationem, ideo peculiariter usurpatur a Theologis ad significanduinquendam peculiarem voluntatis actum circa media, iam a ratione proposita, & iudicata convenientia; & de consensu sic accepto inquirimus,an stactus ab electione realiter destinctus pNota seeundo, quod cum consensus sequatur 14 judicium de con enientia di utilitate mediorum, & intellactus judicare possit , plura media vel
unum tantum ad finem obtinendum posse e ducere, voluntas per consensum,ves in plura media , vel in unum tantuin serri potest. His pr. ruis Dicor Clim voluntas per consmsumsertur ad plura
204쪽
dura media, tune talis consensus est actus rea- Α iter distinctus ab electione r cum autem fertur in unicum medium, tunc consensus & electio solum ratione disserunt. Prima pars probatur ex D. Thoma hie quaest. s. tkq.ad.3. ubi ait r Euctis addis supra conais um suandam relationem respectu eras euiali aia praeel uisur , ω id a pas consensim adhaeve manet electa. . Iases enim ιοηι ingere quod ρινιο sam invenia stir plura daeensia ad finem suorum rim quodlibeι places, in stiolites eorum ισαήουιiιαν sed ex matiis viis placent, praeaccsimias adium eris uda. Quibus verbis in primis docet quod electio addit supra eonsensum aliquam 3 relationem: deinde subdit, quod voluntas per consensum sertur ad plura media iudieata utilia,N hoe antequam sat electio. Unde ει hoc D. Thomae testimonio . duo argumenta erui pocsoni Primum est, Id quod addit aliquid supra aliud, realiter ab illo distinguitur et Sed electio
addit aliquid supra consensum, quindo voluntast: r illud fertur ad plura media, nempe re Honem ad illud medium quod caeteris anteponitur λ est enim acceptio unius prae alio : Ergo eum voluntas per consensim fertur ad plura media, tune talis consensus est actus realiter ab electione distinctus.1 Secundum arsumentum Prius realiter a posteriori quando plura quae inventasti solum ex illis eligitur , tunc consensus prior est electioneλ cum prius plura illa placeant , &deinde ex illis unum eligatur: Ergo tunc consensus realiter ab electione distinguitur. 18 Cons atur: Cum voluntas per consensum sertur ad plura modia, tunc inter consensum &electionem intercedit aliquis actus intellectus, nempe iudicium practicum, quo ex mediis illis judicat unum esse utilius S convenientius, indeque aliis praeserendum, ut articulo praec denti, notabila secundo expendimus: srgo tune Dconsensus realiter ab electione distinguitur, secunda etiam par conclusionis ibidem as. Doctore traditur, subdit enim post verba relatae s d si inveni. ιν histim sitim saad placeae nondus. νra ηι, re ι si us in electis, sed νatione tanιum , νι consensis die. ρν-. secundam quadpla ea ad agenGf A dis autem, δει aisam quadpraeferiuν hu quae non pia ent Unde tune consen sus non antecedit electionem, sed in ea intime bibitur, nee regulatur per aliud iudicium, quam per sententiam qua intellectus practic ἐiudieat,medium illud unicum necessario esse Misendum ut obtineatur siris. Non est etiam tune electi completa,& proprie ae rigorose sumpta, Ecum illa si acceptio unius prae alio ,sed in e m- in a. plera& large suinpta, quae dieit solum volitionem effficacem medii ordinati ad finem, vi dis
putatione praecedenti annotavimus
est de his qui ad ordinem exemtIonis spectant. de quibus D.Thomas quas.&I7.
NEGANT Varquer hic dispu. 7. cap. 2. de Salas tract. si disp. i. sect. 7. Affirmant vero caeteri Theologi, praesertim Diseipuli Diavi Thoma. Vnde sit
dari in voluntate nostra actum ,quo cateras potentias applicat ad operandum , quin s actιγas appellatur. Pro intelligentiati probatione huius conci sonis, Sciendum est duplicem dari usum, actia uis scilicet &pas vum uti active est applicare aliquid ad aliud : usus vero hasivus dicitur qui ex activo resultat 3 unde cuin ex illo noti solum motio& applicatio pestiva , sed etiam oper tio exequentis facultatis resiastet, talis operatio usas passivas appellatur. Et de hoc usu loquia tui D. Thomas hic art. i. dum ait: Ope Misad aam apphcamus rem ali am, dicit ν vi sebas ' sicas e uitare es usus estis. ω percalere Utis lactis. Hoc praesuppositor Probatur primo condusio ex D. Thoma hieart.I. Sq. v l expresse ponit in voluntate nostra Ractum, qui dicitur usus, ah electione distinctum di illa posteriorem. Respondet V quea : D. Thomam non con stituisse in voluntate creata usum, qui sit actus sa voluntate elicitus,sed solum qui sit actus a v luntate imperatus p stilicet actus potentiarum exequentium, qui sunt ex motione voluntatis,& ideo appetatur usus voluntatis , non elicitivὰ sed imperative. Sed contra primo rS. Thomas supra in latro ductione qu. s. sic ait: c. .erandum es d. ambas εαι sians immediaιὸ ipsius vestin alis , velat voLas te alicuir ω primo de actibus qaisus move/ων in δε m, deinde de actitas suilus m. e/ειν ad ea επι μιηι ad finem e sed inter actus quibus voluntas movetur ad ea quae sunt ad finem, in inti ductione quaest.I3. numerat usum, ait enim illos esse tres, eligere, conseηιι, e, ω alid Ergo sentit uti esse actum a voluntate elicitum. secundo, Postquam idem S. Doctor egit de r. actibus uoluntatis erga snem & media, a qu g. usque adis. inclusve, ait in titulo qu. I . rein δε ιιψινanda es vi actibus impera is a γοLM.fastilicet de imperio N aliis: Ergo sentit alios, de quibus antea tractavit inter quos est usuq esse a
voluntate elicitos. Tertio, D.Thomas hἱe M. I s. art. I. snem
eorporis ita eoncludit : Vnis misis suis G sistio. alio aprie es astas volantis is r Atqui actus qui ad voluntatem pertinent solum imperative, non dicuntur proprie esse voluntatis, sed si
tum potentiarum ex voluntatis motione operam
sum, ut aperte docet de imperio M. sequentiari. 8. Ergo idem quod prius.
205쪽
1 reb Idem Doctor Angeli eus hie aret. 4. ad Α Christo, sed tantum mortem actu patientibus
nion/m r er sic cum Qu. pe νι inea ι a. 3νaedralis miseriau/m Natan ut is mea am es in εν abelianemo ex culion m: Atqui ad cxecutionem pertinentactus ariarum potentiarum: Ergo cum utiis, iuxta D.Thomam,ad motionem voluntatis pertineat ,& mediet inter electionem 3 executionem, non
consstit in actibus aliarum potentiarum, nec in electione, id in aliquo ab illi, distincto. Unde Cranado hi controv. a.disp.s. num. a. Sodales suos Vissum scilicet&Νψέ notans , ait quia scilicet in actuali tolerantia morti est speciali, di istulta ,eui speciale praemium correspondet. Denique si indetur eoncluso: Actus habentes Iridem materiale obiectum, inspectum sub diversis rationibus , essentialiter distinguntur , ut patet in intenticine, fiuitione, di simplici complacem tia, quae licet versentur circa snem, quia tamen sub diversJ rationibus illum attingunt , essemtialiter distinguutur Sed electio & usus , etsi terminentur ad medium, tendunt tamen in illud sub diversis rationibus; nam electio respicit irsum ut pertinci ad ordinem intentionis, & est omnius erga cantris s. Thamim veris.ι risu, B in eo ,&-; usus vero res
lunta em duplicem habitudinem ad volitii dicere ; unam secundum quod est in voluntate Dcrquandam proportioni ni, di aliam ad volitum D bendum realitens quia ad primam spectat ele esto.& ad secundam usus,insertusum esse post electione . Ex quo scposluinus arguere e Actus v luntatem cum volito coniungens solum ais cti, e distinctus est essentialiter ab actu conium
cente voluntat cum volito ut realiter habito : - i r r ' , in c u a . , C in dia quasi tu tur usus vero ut praesentia: Ergo Ri electio solum primo modo conjungit vClun- c. . . . c. .i dtatem cu volito, nam ex vi illius volitu non habe tur in re: usus autem realideream coniungit cumvolito, cum ex vi illius potentiae exequentes apps- centur in his Ausuatim sequatur: Ergo electio& usus realiter distinguntur. i Cons citur &magis illustratur hare ratio. Illi actu, realiter distinguntur,quorum unus per tinet ad ordinem intentionis. At altu ad ordinem excetitionis: sed electio & usus sese habent; nam ordo intentionis in eis tab uarentione finis , &completur in electione mediorum, ut docet S. Thomas loco citato; ordo vero exeeutionis inpicit illud,ut pertinet ad Gi cincin executionis, &in eo est primum, & causa e scietis fini, habiti in re: Ergo distinguntur e lentialiter. is Confirmatur primo Electio etsi versetur circa media, speciscatur tamen asiae,qvie est ratio io malis appetendi media in ordine intentionis. At usus non a fila si s a melliis,ut sunt causae siris, specificationem desuinitiErgo gaudent speciscativis essentialiter distinctis, di consequenter eckiitialiter distinguntur Confirmatur secundo: Intentio quae est actus as esti .ix circa si irem , distinguitur a suitione eius.
dem finis, quia ista illitan respaeit praesentem, illa vero quasi tuturum : Atqui etiam electio respicit sunt acius specie da verit g. II. S.,-ρων abiectiones. OBricita primo eum Varquet D. Thomas hic art. in eo Ore ait: νιι ρνειὸ ω
cipit ab usu, quo moventur N applicantur poten- luntate, sed ab alias potentiis exequentibus Hici tiae exequentes ad executioni mandandum quod D tus. electum est,flo completur in sui realiter habiti itionet Erco electio & usus sunt actus realiter inter sedistineti. i. Probatur tertio r Quando nori diis ita, se
offert, v luntas indiget nova applicatione &conatu, subindeque novo actu ad illam vin cendam : At in raeeutione nisi r iliis itasse osteri, quam in sola electione; quia eligere est actus mere internus, in quo voluntas dolum certat secum, nec habet aliud impedamentum , aut disicultatem , quam eam quae se tenet ex parte sui; inexequendo autem non solum certar tecum, sc/ etiam cum aliis potentiis inserioribus,,impedimentis externis; quare .ideia Emus inultos facillime judicare, consiliara . N et tere, stu determinare se interitia, qui postea in executione desciunt; sicut D. Petrus elioebat mori pro Christo, Se iudicabat se posse necte id quod proponebat , tamen in executione omnino desecit , & bise ιι mna smissima ad
nnius auris impulism uas emar/, ut loquitur
Augustinus: Ergo praeter actum electionis i - ... diget reluntas novo actu ad exequendi se, seu ad applicandas potentias executrices ad opus. Unde etiam Aurecita martyrii non datur eligentibus per actum interiorem est aciter mori sto Confirmatura Ex eo quod Divus Thomas d eeat aeri esse actum rationis tanquam dirigentis , non sequitur esse actum ab imellectu elicitum rErgo pariter ex eo uod asserat esse actum volum 1atu ut primi moventis, non sequitur eum ab ipsa
Confrmatur amphuse Imperium in actus -- luntatis tanquam moventis ς siquidem est acturuintellotius ut moti a voluntate , sicut Meet D Thomas qu.sequentiari. . di tamen non est a voluntate elicitus . Ergo ex eo quod usis si actus voluntatis tanquam primi moventis, ncim licetaeolligere esse actum a voluntate elicitum. Ad objeetionem respondeo , distinguendo I Minorem : Si executive active comparetur ad illum actum, eone o Minorem i s passivὸ si nego Minorem & Consequentiam : potentia enim motae a voluntate. n n active, siatassive comparantur ad usum, quia medio illo a voluntate applieantur ad opus. Vel aliter di- singuo Minorem. Quando actus executio est, concedo Minorem di Quando est applicatio &.mOtro ad executionem,mego Minorem, & Co sequentiam; quia uiat activus non est executio , sed applieario & motio potentiarum a3 execta
tionem ; subindeque non elicitur a poteruu
206쪽
exequent sed amovente, quat voluntas est. ΑAd primam cons ationem , nego Conse quentiam: eum enim uti non si dirigere, sed movere, est illius potentiae ut elicientis, cuius est ut
Ad secundam, nego etiam consequentiam ob eandem rationem : imperium enim non est su
stantialiter motio , sed dilectio motiva, & ideo illius potentia est ut elicientis , Hilus est ut ditigentis , non vero euius est ut moven is. De quo
infra. Obiicies secundor omnis actus a voluntate
licitus ; est in ea tanquam subiecto 1 sed usias non 6bjectatur in voluntate:Ergo non est actus ab ea helicitus. Probatur minor: Actio&passio sint in Ueodem subiecto: sed usi, passivus est in potentiis
exequentibus:Ergo di usus acti s. Respondeo concessa Majori, negando Min rem. Ad cujus probationem dicendum est usim non esse actionem transe tem so aliter, sed tantum virtualiter: actio autem virtualiter transens non debet esse in eodem subjecto in quo est passo quam inseri, ut patet in creatione , Saliis Dei actioniblis virtualiter transeuntibus. obiicies tertior usus est enentialiter electior Ergo non distinguitur ab ea. Consequentia patet, Antecedens probatur primo. Omnis actus Ascis quiversatur eirca utile ut tale, est electio, scut
quo appetitus aliquid appetit, non requariturae ius actus applicans potentiam exequentem ad opus: Ergo neque in nobis, posta electione, alius actus voluntatis ad applicandum alias faculi
Respondent aliqui, negando Antecedens: ducunt enim possedistingui duos actus in appetitu
brutorum , unum quo appetunt bonum delectabile sbi eonveniens N proportionatum ; at terem quo moventur quoad executionem ad illud: quia tamen totum hoc saciunt ex instinctu natiuae . proprie nrin utrentur, sevi nee eli
Respondeo tamen, dato Antecedenti,negan- Tdo Consequentiam , & paritatem: brutum enim dueitur impetu & thstinctu naturae ad exequendi, in ; homo autem arbitrio & ratione, & cum quadam proportione & commensuratione ad finem, & ad circumflantias hic di nune occumrentes , juxta quas dispensat est caciam, conatum,& applicationem suam, ut si major aut minora juxta exigentiam dissetillatum N neg n. tiorum: & ideo talis appliatio, seu usus,debet este actus voluntati, active utentis A applieantis , noti vero solius facultatis motae N applicatae ; δebet etiam esse distin x ab electione , quia post eieci ionem medii a/hue est in a biitio & potestate voluntatis ipsain executio- omnis actus esseax qui elaea snem ut per media si nem modificare, & temperare magis uel minus,
Obii elea quinto Electio est volitio esseax mediorum : Ergo per seipsam sussciens est ad
eorum executionem; di se inutili, est usu, activus , quo potentiae exequentes applieentur ad opust Sed nego Consequentiam i Electio enim non dicitur efficax volitici mediorum; eo quod ipsa smia absque alio actu intellectiis N voluntatis russicuat,ut media executioni mandentur, sed 'quia ad ipsam infallibiliter sequitur imperium in intellectu,& uas in voluntate, quo applicantur potentiae ad exequendum quod electum est: scut ad ilitenti consequendum existit,est intentior Ai usus versa. tur emcaciter circa utile ut tale: Ergo est electici
essentialiter Secundo probatur idem Antecedens:Desdsiiuni essem unius medii prae alio ; est electior Sed usus est desiderium esscis unius medii praecilio ; cum non si amor specialiter dictus,qui abstrahit a pra entia & absentia, nec delectatio quae supponit bonum habitum: Ergo essentialiter Est Mectio. Respondeo negando Antecedens. Ad cujus prima probationem respondetur, juxta dicta in ultima probatione conclusonis , distingendo Maiorem, eamque e cincedendo de actu esseaci circa utile, ut esse fictu, finis in ordine 'm D nem efficacem sequitur insallibiliter eiectio me tentionis; negando autem de actu qui attingit didruma utile ; prout est causa finis in ordihe executi . ni : & Lb eadem distinctione Ninoris, nego Consequentiain: quia usus hon attingit utile, prout est essectus finis ih o ine intentionis, sed prout ipsum causat in ordine executionis: Ad secundam probatioheim,stis eadem distinctio:ie Maioris N Minoris, nepo Consequelmtiam e dato enim quod usi, si desiderium efferi ius madii praeesto, non itinen est electitii sed actus ab illi distinctu,;ob rationem jam dictam , quia scilicet non erga mediuini ut est ecfectus finis , sed ehea snelai quem in ordiue executionis causat, versatur. Dixi, dato quod L sit desiderium t usis entin non est desiderium de bono futuro, sed quas desectatio de bono utili praesenti; non specusativa i sed practica, quae boni praesentiam non supponit, sed causati Ccut enim intuitio pure speculatiWa objectum praefins non causat , sed eausathiti sepenit; qua vero practica est, causat praesentiam objecti, ut in tractatu de scientia Dei fuse declaraviamus: ita de delectatione dicendum est. usus ratamen non est delectatio in rigore quia iti hac qui escit appetitus in usu autem non quiescit volumetas, sed adsnem tendit. Objicies quarto: In brutis, praeter assectum m.II L2829 Ubiicies ultimo: Voluntas per solam ejecti nem movet S applicat intellectum ad eliciendum
actum imperii,qui uisem activuin praecedit: Ergo etiam supposta eiectione potest voluntas absque actu distincto uti potentiis exequentibus; & ipsas
ad operationem applicate: Respondent aliqui ex nostris Thomistis ne gando Anteeed si existimant enim quod ut voluntas utatur intellectu ad imperandum, requiritur actus distinctus ab electi ne,non minus quam
ut utatur potentiis executivis.
enumerans suci ordine actus concurrentes ad
opus, post electitinerit ponit lisperium , non enumerando alium actuin voluntatis, medium inter electionem & imperium, quo voluntas applieet intellectum ad implarandum: Ergo ut voluntas utatur intellectu a s imperandum,noni tequiritur actus distinctus ab electione. Iderii sentire videtur Damascenus libro a .fidei cape reto
207쪽
per impetum inteli sit imperium. 3i secumlΑt m. ctio di usus eirea idem versantur: At licet ui ordine reflexo possit dari electio de imperio, cistincta ab electione de mediis, sexpressὸ a voluntate appetettur in ordine ad finem, in ordine tamen directo,non datur electio de ii
perio, sed sol di de mediis: Ergo licet in ordinercsscdio, possit dari usus ab esectione ilistinctus,
applicans intellectum ut imperet,in ordine tamen ductio talis actus non exigitur.3 a Confirmaturi Vtihmtaa non soluin utitur in- Btellectu ad imperandum, sed etiam seipsa ad elia sendum : At tu voluntas in ordine directo se ad lectionein applicet, non requiritur actus ab inficiatione diam Etus: Ergo ut applicet intellectum ad impcrandum, non est necessarius actus ab electione diversus. Tettio: si ad actum imperii praerequireretur usus aliquis dictivus ex parte voluntatis, ab et Oione disti,nctus, deberet ex parte intellectio praecedere aliud imperium, regulans hujusmodi usum : sed hoe dici nequit, alioquin ad istud imperium requireretur alius usus, di sc in ing-nitum: Ergo nec illud. sequela probatur: Non alia ratione probatur ne etaitas imperii , dis incti a iuuieto resulante Uectioneni, ad applicanis
dum porcia 1as exequentes ad opus, nisi quia ad talem appiscationem requiritur actus ab elicti ne ei itinctus: Erpo si ut applicetur intellectus ad
imperium , nece si ius sit ullis uistinctus ab electione , rcquiretur etiam imperiuin a iudicio regulati te ele ctionem distinctum. Hae ergo solutione praetermisia, melius recpondetur ad argumentum , concilio Arte cedente , nc gando Conlequentiam di paritatem. Ratio ciscriminis ili, Pr id quia in exequerulo major reperitur diis cultas, quam in imperando: unde licet voluntas ad applicandas potentias exesuentes ad opus, novo actu ab electione di-
n T v Is est,*eonstat ipsa e, perientia, im uperium inter ipsos homines exerceri, qu do unus est funerior & praelatus. alter inser or I suta ditus tunde solum disti ultra es, an praeter illud imperium, quod regale & pol tieum appellatur,&ponitur in Principe vel Pra'ato ad pudernandos anteriores di subditos, aliud sit constituendum in quolibet homine , quo intellectus ex impulsi voluntatis denuntiet aliis potentiis quid faciendum sit , ipsasque ad operandum moveat. Negant Varquea hic disp. s.cap. . At Suarea lib. I. de te
gibus cap. q. num . it. &disp. I 6. metaph. sese. 6.
Affirmant verλ Gomistat, di plures alii. Cum quibus Dieci, imperium non est solum eonstituendum is in hominibus, respectu al orum sibi in seriorum c N ditorum, sedetiem in quolibet,respectu sui
δu. Quibus verbis dupleti imperium an homine agnoscit, unum politicum, in ordine adesto, homines sibi inferiores & subditos ;&aliud
monasticum , in ordine ad potentias itiseriores, Ee membra corporis. Unde hie qua st. r .art. .ad i. se habet et riuo demum γι ,ufri Γιuias in.
stineto indigeat, non lainen ad applicandum D eam abbatia ιυι sti ipsc gi articulis sequenintellectum ad actum imperii. Secundo, ideo in voluntate ponimus actum distinctum ab Hectione, ut exequatur , di applicet potentias inseriores ad suas operationes ; quia in mediis, ut
ad ordinem executionis spe ciantibus , dixeriae se ratio appetibilitatis, quam supra explicuimus, suae ratio, cum de imperio non militet,
non cli eur actu ab electione distinctus, necensarius iit , ut voluntas applicet intellectum ad imperium , sed ipsa sectio, non praecise qua tenus est acceptio unius pra alio, sed quatenus ex vi prioris intentionis habet vina movendi intellectum, habebit rationem usus virtualis inordine ad actum imperii. Idem cum proportim ne cicendum est de intentione, respectu eonsilii tiam illa est smul sol maliter intentio, di vi tualiter applicatio intellectus ad consultantam
de metitis. tibus docet actus vialuntatis, appetitus sensitivi, de meanhrolum extet Iotum, subdi imperio rati
nis, di posse ab illa imperari. Idem colligitur ex D. Augustino libro 8. conses. cap s. ubi se ait:
Favet etiam Aristoteles cl. Ethie. cap. Io. le α 37s. apud D. Thomain, ubi senesim vel sagacitatem distinguit a prudentia, quia synesis vel sagacitas est iudieativa prudentia veris praereptiva. Ibi. ψε aram inquit) Mom sua uas inpradentiae pra- an ra namsuo ρνaeeριi a ea; Onis enim ipsius es. . E 3kid n m sis auondam ias non agendam ρωeipere; statuas γιν. Diueati a s flam. Unde cum agat ibi de prudentia monastica,quae ordinatur ad proprio, actus, di quae ut ibidem eap. 8. 3a νiι at ae olyitis pruri- ι-am , sentitsnem sui ut e se, quid sit agendum vel non agendum homini illam habenti praecipere, ac proinde imperium dui in homine respectu suarum operationum, ac non solum respectu alterius hominis sibi inferio
Neque valet quod ait Varquer, Aristotelem . 'per praeceptum non intelligere propriὸ actio nem imperandi , sed iudicium quo prudentia praescribit id quod agendum est, tu quo se halet instar magistri imperantis re praecipientis; di
208쪽
,ggit in hoe sensu forsan posse interpretari D.
Thomam. Non valet, inquam, In primis enim eum Aristoteles dicat, taem prudentia es e,quid ag num sit praecipere , quod est praeceptiva, quod dominatur di iubet , Ne, quid absurdiusquam per hae omnia judicium rationis intellia sere, cum 1 tres nomine & fgnificatione adeo diVeriis Deinde id ex diametro verbis & intentioni Aristotilis repugnat: ponit enim disertinen in ter synesm seu sigacitatem , & prudentiam, quod prudentia est praeceptiva, seu praecipit , s guttas vero iudicativa est, & judicat, ut patet ex verbis relatis r si autem per praecipere prudentiae, intelligeretAristoteles idem quod jugueare , in uult Vaχquer, nullam differentiam comstituisset siquidem diceret utramque esse iudic tivam , & judicare. Exemplum etiam quod adducit Varqueade magistro imperante . ipsi non Avet: quia in ma si sim, sitit in quolibet alio, alius eri acius quo judicat. & altus est actus quo prae rit. Denique D. Thomas Ucrte diuinauit imp tium a iudicio practico antecegente a ctionem ait enim infra qu. 37.art.6. Circa alii L hama,
alius actus , qui dicitur usis activus , sicut probatum est a1 ticulo pracedenti: l igo prater iudicium practicum , quod antecedit elictionem, ponendus est in intellectu alius rimis, qui dieitur imperium , a quo voluntas dirinatur in actu utendi Consequentia pri batur: cum enim v luntas si appetitus rationalis, sequens directionem rationis, unicuique actui toluntatis elicito, .correspondea necesiario in intellectu actus diri gens illam.
Dires, Ad dirigendum actum ustis iusseere judicium illud practi eum , quod praecessi electiaonem,continitatino usque executionem, S se
non requiri actum imperii. Sed contra prin ior Articulo praeeedenti dea et monstravitnus, usini cistingui ab e . ctione , edruod ista st de medio ut autum, ille vero de me io ut lac di nune exequendo: Ergo etiam actus dirigens electionem, uistingi itur tib actu diri
gente usum. Probatur eonsequentiae Aetus intellectus, regulantes actus voluntatis , habentidem obiectum ae actus ab ipsis regulati : Ergoseut in mediis, ut habent rationem eligibili m& exequendorum, invenitur diversa ratio formalis ooiectiva utilitatis cilicet utile ut futurum Sut prasens sus sciens adspecis eandu de molliarsicandum duplicem actum voluntatis .i ita non poterit non reperiri in illis diversa ratio cog nostibilitatis bjectivae, suffciens ad multi. plicandos duos actus intellectus, scilicet judicium, & imperium. Confirmatur: Actus judicii, ut continuatur
post electionem, non proponit voluntati aliquid
Λ a iud , euam id quod proponebat a te electi
nem , alias non esset iam actus continnatus, si ddi versus: sed ante electronem vel proponebat
solum media ut eligenda, vel f ea proponebat
etiam ut exequenda, non proponebat executi
nein, nis ut suturam, de veluti distanteiri: Ergo post electionem non repraesi abit illam nisi eo
modo. Atqui Giblimio) actus intelictus pro
ponens voluntati executionem ut suturam de di stantem , non est sussiciens ad strigendum usim v O.umatis, qui habet pro objecto medium ut hieti nunc executioni ii ai landum : Ergo ponendus est alius actus inrellectus,qui non poteti esse
Secundo, Posita electione &jus cio eam dii - que
gente, adhuc est nova ilis vitas ad cpesis executionem; unde saepe contingit aliquem bene iudieare de agendis, ta recte cligore, tamen postea in executione descere, ut a. S Thomas infra qu. 3 .art. s. adr. N eligere declarat D. Pernardus lib. a. de considera. cap. his virbis eQα ι ιι Uis iar. - QMiis reo es , nec
ditis quod Prineeps ab illis fieri debere iudicat,
necesiarium est praeceptum , propter difficulta tem quae est in operis execisione . Ergo eum sitimilis, de non minor dii cultas si in eodem homine, respectu suariim potentiarum , ut ab his executioni mandetur quod voluntas eligit, de intellectus conveniens esse judicat, conit me Eus erit in eodem intellectu actus ire et ij, 9 14- dici antecedente Uectionem ius in a. Unde pro tribus illis actibus tres ponuntur virtutes in
intcilectur pro consilio enim ponitiar Eubul iapro judacio Ru sententia, Synesi, aut Gnorae; D pro praecepto vero seu imperio , Ptire tia, ut Videri potest apud D. Thomam loco citato , &a,r.'im q8. & si, per totam. Quare non valet quoa ait Vaet queet , hoe scilicet rutari discri-naeninter S1nesim N Prudentiam, qu3dis aes bene judicativa directe, deducendo j icium de agendis per consulationem ; illa autem supra judicium a prudentia factum resectitur, judicans recte & i ta regulas prudentia iudicatium elle Non valet, inquam, Primo quioris lotcles S D. I homas locis citatis, per hoc distingunt SVnesim a prudentia, quod illa est bene iudicati- Ε va, ista veropraeceptiva Nee obstat quod Phialosophus vi Ethie. cap. 3 dicit prudciviae cile bene conssiari: quia ut c,plieat D. Thomas infra 'u. I. art. 6. ad a. F1ad ηιia as lene c. h.ιDia, nos suo cοὴ ham fis immedia ρ aiatis hias, id uia hanc altam peψιu, m di ιε γistates dyanaa,suae es instidia. secundo, quia ad judicandum resexe de judicio prudentiae, an iuxta illius regulas elicitum si, habitus a prudentia distinctus necessarius non est : scut ad judicandum reflexe de actu scientisco. v. g. meis taphyscae, non ponitur habitus distinctus ab habitu ipsum eliciente; & sicut etiam non ponimus duplicem habitum clectivum, unum ad rectam electionem directain, de alterum ad amorem re-
209쪽
flexum rectae electionis, sed idem habitus ad u- Α oculus videt toti corpori, S non solum s l. , ita
trumque actum eliciendum suscit. Denique suadetur conclusio In principe reperitur imperium in ordine ad alios homines sibi 63 subditos 1 Ergo & in quodlibet homine in ordine
ad potentias exequentes. Probatur consequentiar
Tum quia sicut princeps dominium habet in subditos , ita in quolibet homine ratio, adlualctav luntate, aliis potentiis dominatur an etiam quia stetit in Principe est prudentia politica, ita in unoquoque hominc, Opetani essec e m rectam rationem, est prudentia monastica, ius objectum
est proprium 3e particulare bonum: Ergo sicut intellectus intelligit omnibus potentiis r unde scut non est necesse,quod pes vel manus videat. ut dirigatur ab oculis, sed oculi vident pro re nibus , N pro pedibusὸ ita non est necesse, quod
voluntas cognoscat, ut moveatur ab intellectu ad eliciendum usum, de applicandum potentias exequentes ad opus: nam ut ait D. Thoma, hie t. s. ad 2. licet voluntas non intelligat , tamen
ipse homo intelligit, S perimperitim sibi l quitur, sbi intimat, sibique praecipit, ut media
voluntate applicet potentias inseriores. Addo quod, si hoc argumentum valeret , non solum Princeps per pruuentiam politicam imperat aliis M probaret quod utilantas non esset capax intima. q. Od convenit hone ciunmuni,sic ratio perpru cientiam monasticam imperat inferioribus potentus quod convenat hiano particulari.
Αο HO Meta illam eones ionem obiiciunt
At quia oratio est inferioris ad superiorem,nc mopotast seipsum orare: Ergo cum imperium sit su- xperioris ad inferiorem, nemo potest sibi imper re; N consequenter constimendum non est im-lerium in homine respectu suarum actionum,ed solum in Principe aut praelato respectu suh-ditorum.
spondeo imperium politicum, quod habet rationem praecepti obligantis eum vi coercitiva, pariscari cum oratione quod hoc quod est superioris N uiseriolis; utriunque enim petit distinctionem suppositorum , ac superioritatem unius ad alterum: imperium autem monasticum solum requirit distinctoonem potentiarum intionis imperii, sed etiam quod esset incapax regulari per iudicium rat: otiis, S: ab eo obiective moveri3squidem neque hoc iudicium posset percipere. Instabis i Vel imperium est necessarium admovendam voluntatem quoad speciscationem. vel quoad exercitiumλ Ad neutrum : Ergo in tile di otiosum est, Minor quoad primam partem videtiar manifesta: iudicium eniim praecedens electionem, cum dictet inedia non solum esse eligenda, sed etiam exequenda, s.fiiciens est admovendam voluntatem adexecutionem mediorum quoad specificationem. Probatur vero quan tium ad scondam. Voluntas ratione sui est prumum movens quantum ad exercitium : Erg. non potest ab 1ntellectu quo ad exercitium m
Respondeo negandOMinorem, quoad utramque partem. Ad probationem primae dicendum, quodlieet judicium electionem regulans , pr ponat media ut exequibilia, de hie de nune eligenda λ non tamen proponit illa ut electa . de hic di nunc exequenda; unde ad hoe secundum requiritur alius actus intelle eius , subsequens electionem, de regulans usum, quem vocamus imperium. Ad probationem pro secunda parte, conseceodem supposto , siaperioritatem unius ad D se Antecedente, nego Consequentiam: licet
Addo quod orare de petere, in indigentis Ope alterius: nemo autem indigere dieitur illo quod habet in potestate sita, sive per unam, sive per aliam potentiam , N ideo eiusdem ad se ipsi, in
ration non est. Imperare vero solum dicit O dinationem & motionem: potentia aurem exequentes, quamvis sint in eodein supposito cum intellectu de voluntate, ordinem tamen & moti
nem possunt ab illis ree cre,ae proinde si bdi
Objiciunt serendo HI imperium deserυit admovendas potentias inferiores, vel ad movendam voluntatem sed ad neutrum conducit Eixo inutile est .Minor probatur: Cum voluntas sit potentia coeca, potentiae vero inferiores non sint intellectuales: tam illa quam istae sunt inopaces percipiendi rationis imperium t Ergo illud admo vendum voluntatem,aut potentias inferiores deservire non potest. I Respondeo imperium deservire tam ad rem vendas potentias inferiores, suam ad movendam voluntatem , sed mediate solum ac movendas potentias inferiores , immediate vero ad mmven/am voluntatem , ut potentiis inferioribus utatur λ unde intimatio imperii fit imme31ateips voluntati. Nec obstat quod voluntas sit potentia coeca de cognitionis experae nain se ut 2 enim voluntas si primum movens , quaritum ad exercitium, ac proinde movere quoad exercitium , per se primo illi conveniat; temen non ob stat , quin alicui actui intellectus; hoc secundario, Aera consequenti, ac per participationem a voluntate eompetere possi. Siclita pari ordia natio , quae est proptia intelictus , participatur ab aliquo actu voluntatis, nempe ah electione, ut supra ostendimus, Ee variis exemplis ex D. Thoma qu. 21. de verit in .is. desumptis declaia
Diceti Licet inter duo possit mutua e silitas in diverso genere cavi, intervenire, non I mel, in eodem genere exusse; Αt s intellectus per actum impetii moveret voluntatem,quam tum ad exercitium, daretur inter illas duas potentias mutua eausalitas& dependentia in eo dem genere eausa efficientis,cum etiam volu tas intellectum quantum ad exercitium moveate Ergo dic. Respondeo distingueti Maiorem r non tamen in eodem genere eatis, , respectu eiusdem effectiu concedo Maiorem. respectu diversi, timo Maiorem di sub eadem divinctione Minoris; nego consequentiam. Nam voluntas peractum electionis movet intellectum ad imperangum executionem mediorum : ipse vero intellectus per actum imperii, e caesam motivam a praecedenti eleetione participantem,m
210쪽
vel voluntatem quoad exercitium: non ad ipsam Λelectionem, quae est eausa imperii; sed ad sium ----, m distinctum, scilicet ad usum activum, quo
potentiae externae applicantur ad executionem mediorum. Si autem quaeras, cur voluntas, quae est primum movens quantum ad exercitium, ad huiusmodi actum seipsam sine interventu imperij movere non possit 3 Respondeo hoc pervenire ex eo quod , licet
habeat virtutem admovendum se,& alias potentias, solute , non tamen per modum ordinationis; hoe enim est proprium intellectus, cujus est ordinare unum ad aliud, ut magis patebit exitisea dicendis. Objicitur tertiδr Si imperium esset neces Hum agusum activum, sequeretur istum actum non esse liberum, sed necessarium: Coni quens est falsum: Ergo die. Sequesa probatur : Necesistas antecedens tollit libertatem ab actu lucinantecedit : At si imperium sit neeestatium ad
usum, inducet necessitatein antecedentcna talem actum: Ergo eius libertatem destruet. Pr batur Mitior : Necessitas se tenens cxparic accusrrimi, est nccessitas antecedens; unde vitio bea- essea necessitat in patria ad amorem, quia cx pariste a 3 us primi se tenet, N ne statem inducit: At imperii in se tenet ex parte actus pruni rcg tantis iis , N aliunde ex illo necessano se uitur: Ergo in illum actum necessitatein antecedontem inducit Respondeo negando sequelam. Ad probationem necro Minorem. Ad hujus vero probationem, dii linguo Maiorem: necessitas se tenens ex parte actus primi, est necessias antecedens; si liroveniat ex aliquo actu consecuto aἡnoi ramibertatem, & in illa contento, nego Majorem: si non ita contingat, transeatMajor, di sib e dem distinctione Minoris,nego Consequentiam. Nam licet post imperid usus necessarici se tu tur, di licet imperium se teneat ex parte actus primi ; quia tamen a/ electionem liberam se quitur ,α in nostra potestate constitutum est, hinc si ut non indueat necessitatem antecede tem , libertati contrariam , sed consequentetra
actus intellectus praesupponit tamen necessario actum voluntatis. Ita D. Thomas hie B art. i. de alii Thologi communiter , contra Durandum , Henricum, de Almainum, qui docentes actum voluntatis , supponentem actum rationis ; R eonrta Cregorium & Richardum, qui volunt ecle quid evmpositum aequaliter ex actu utriusque potentiae 1 in quam sententiam inclinat etiam Suarea lib. m. de legibus eap. 3. chali autem procedit non soluin de imperiora
Dassico , de quo egimus articulo praeeedenti, sed etiam de politico quo princeps &superior imp rat sibi inserioribus S subditis, de quo agitur in materia de legibus. Probatur prista pars: mo quia imperium est praecipuus actus prudentia', ut ex Aristotele C &D. Thoma articulo praeeedenti ostendimus; unde dieebat olim Architas Pitagoreus: Exeriscitum d x regis, κουν gium uaticl/νtis , mundum letis, hominem mens, mentem ρνaderita r Atquil ,rudentia est virtus intellectualis ut docet Plibosophus ε. Ethic. eap. . & D. Thomas insta M. N. art. q. Ergo imperium est actus ab intessecta
Diees Oratio est in intellem, di tamen retasio, aqua procedit , in in voluntater Ergo licet imperium sit actus prudentia, ouae in intiae Telidet,non recte eolligitur, illud ab intcsectu eli- ei, & in eo subjectis. sed e tr*Licet siquando contingere possit, quod actus mim,s principalis & serendarius alicuius virtutis, ut oratio resie religionis, stiti
T. I 1 alia potentia, in qua non est virtus; id tamen non
tantam , seu infallibilitatis , quae libertatem D contis tin actu praeei oti primino, qualis est actus imperii respectu prudentiae: Ergo ex eo
obiicitur qnaris e Cum quis intendi eligit, .es sinules actus producit, illos in seipso experitis i Sia actum imperii nullus expetitur in sit EN
talis actus est fictitius Respondeo negando Minorem: Licet enim rudes & indocti non experiantur, nee discernant hujusmodi imperium, bene tamen docti& pr dentes , quando ad id advertunt. Unde Propho ea cum propria anima loquens, ct eam determi tians S stabulans in bono, se ait Mahit . L na
. ' φεν. in tes. Et Augustimis ubi supra, ei indem ad seipsum duplex agnoscit imperium: unum perfectum &emem , quod semper sorti turisectum 15 aliud imperfectum S suctuans, quod sibi plene non subiici mentem. Et tamen
advertendum, quod cum talis actus ves issmὸ transeat, raro ad illum advertimus: sicut etiam, ob eandem rationem, ij actus tam inressem, quam voluntatis,ut dictio,iuus activus, di si les, non percipuin a nobis.
quod imperium se actus prudenti quae in virtus intellectualis, recte inseretur, illud ab intellectu ,
Probatur serendo eadem pars r sicut obedire pertinet ad inseriorem, ita imperare ad superio. rem ; quia correspondent sbi invicem, imperare
ει obedirer sed ratio mi intellectus est id quod iis homine superius S praestantius est iuxta illud
Aristotesia io. Ethie. cap. . Mons es eorum amni
um prae in nobis sumi infantis ad Ergo imperare adnitellectum pertinet. cor firmatur. Lex est quodJam praeceptum di imperiurar Atqui lex non est actus volunt eis, sed miHlectus; unde nomine lucis in s plura signiseatur, ut patet 'ex iso P .em. 6. Mandaram isterna es, . - Λιου; di cap. 8. g hernare & condere leges, attribuitur sapientiae, quae in inteflectu resaei, nam loquens de se Di