장음표시 사용
211쪽
ii 'obatur etiam eonesulio dupliei ratione, quam locis citatis inflicat s Doctor. Prima se potest proponit sicut se habet notitia p incipiorum ad notitiam conesusionum, ita se habet intonsio finis ad electionem mediorum: Sedim posb le est posta notitia principiorum, non sequi notitiam eonclusionis, quae cum ipsa habet
neeesariam eonnexi nem, de cuius veritate
non stante, nequit stare veritas principiorum: Ergo etiam im ossibile est stare esseaeem in tentionem finia, Ae non sequi electionem unici medii, sine quo non potest aequiri 31 secunda ratio est i voluntas non potest volitione saltem absoluta de e caelo velle impo bilia, ut supra ostendimus r Atqui si absolute fleessicaciter indenderet finem, de tamen nolletesigere medium quod est unicum, de sine quosnis Obtineri non potest , vellet volitione absoluta& emeaei aliquid impossibile , ut patet rErgo non potest voluntas, supposita intentioneelseaei finis, reiicere medium unicum, sed ad illud eligendum necessitatur. 3 Confrmaturi Si voluntas posta intentione is, unicum quod occurrit medium repudiare valeret . post et etiam simul emeaeiter velle flenolle ohtinere talem stimi sed hoc dici nequiti Ergo 3 c. Sequela Maioris probatur r m prunis enim sinem illum ess aether vellet, cuin intemtio non si simplex affectus & complaeentia insue: sed volitio esseau illius, Non vellet autem illum esseaeirer, quia effcax volitio finis est uirtualis volitio mediorum & implicite seu viri alit cr illam eonvia t. Unde christus dicebat lo . t . Si suis Ggiι m. si licet ei actitero in udatis mea se his r. Et Mattias. ει
in , lam ingνeda ,si a m n..ι a. Item de eo qui pauperi non dat eleemosinam , quando ipsa elimedium necessarium ad praeceptum choritatis observandum, dicitur i. Joan. 3. Q amoda clarisust Zin an/s ne ih. ΦHae rati nes Ostendunt, voluntatem ad ele-Τ ctionem medii, quod intellectus iudicat esse
unicum. necessiari non solum quantum ad speeiseationem, sed etiam quoad exercitium, pro
eo saltem tempore, quo intellectus iudicat desenecessarium, ut electio exerceatur ad consecutioncm snis1 nam impossbile est quod intentio finis sit essea, .nis in actu exercito inserat electionem mediorum, eo tempore quo sinis debetexe tioni mandarit v. g qui intendit cras Bumen transre, 3e videt non posse nis per pontem potest quidem volitionem talis medii suspendere usque ad tempus quo debet transre , sed climinstat hora transitos, non potest talis meta lecti
3 obile es contra hanc e nclusonem: si supposta efficaci intentione sitis, homo ex necessitate eligeret medium. quod intellectus iudicat esse unicum, vel talis necessitas orietur ex fine, vel ex ipso medio λ Neutrum dici potest: Ergo Se Minor probatur talis necessitas non potest peti ex sne, quia finis non movet effieatius ad eligendum medium, quam moveat ad se ipsum
appetendum; Him non moveat ad arnorem il- rhus, nisi 'uia movet ad amorem stir Sed stias
particularis non movet voluntatem necessario
ad amorem sui: Eretri nee ad electionem illiu medii. Non potest etiam illa necessitas oriri ex ipso medio : Quia voluntas a nullo bono parti culari di simitato necessitati potest: Sed medium illud, quamvis unicum, habet bonitarem sinutam & limitatam, ei, nullam allam habeat, praeter bonitatem finis extrinsecὸ earticipatam, quam suppontinus esse limitatam, Ergo: Ne. 'Respondeo necessitatem illam neque ex Meneque ex medio solitarie sumptis, sed ex neces.saria connexione medii eum fine ortum habere: sciit quando dicitur , fi pe/ras curru, neces νiama et tir , necessitas huius illationis & consequentiae , neque ex cursu, neque ex motu Petri quae sunt contingentia, provenit; sed ex eo exione necessaria quae reperatur inter Antecedens fleeonsequens, & inter motum Petri S eius in sum. Potest etiam dici, hane necessitatem provenire ex ipso medio, sipposta escaci intentione finis: quia licet medium. quando est unucum , non habeat omnem rationem boni sim plieiter, habet tamen omnimodam utilitatem, qu e I st bonitas medii, formaliter ut medium est: quare licet necessitatem omnimodam & a solutam inducere non possit, potest tamen emasare necessitatem secundum quid , de hypoth ticam ; quaelibertati non praeiudieat , ut comis muniter docent Theologi. Unde electio hniux medii potest esse meritoria, ves culpabilis , ut patet tum in eo qui ex effcaei intentione saluti
eligit observantiam praeceptorum, quae est uni- eum & necessarium medium ad vitam aeteream
e sequendam ; juxta illud Christi Matth. is.
si vis in visum ingredi , ser a mandria. Tum etiam in illo qui habens intentionem esseacem obtinendi sanitatem, audit a medico unicum medium ad eam consequendam esse accessum ad
non suam; talis enim , eligendo illud medium
X PLICATA natura electionis disserit LnDoctor de duplaci actu , qui ad illam praere. miritur, consito scilicet, qui eam dirigit ae r gulat , Ee media per illam acceptanda perquirit;
de eoniense , qui est approbatio live com placentia de ipsorum inventione Ae utilitate. Pauca autem circa hos duos actus dicenta Oeeurunt unde utrumque hae disputatione complectemur. ΑRTrcvLvs L
NOTANDUM primo quod fleui in syllo
gisno duo sunt, praemissae scilicet & con- elusior ita in consilio , quod esti quidam rationis practicae discursis, & ves iti quidam syllogit
mus prudentia, duo praeeipue actus intellectus interveniunt; inquisitio scilicet mediorum, quae
212쪽
iuvare possunt ad obtinendum snem, S iudicium de illotum bonitate es convenientia : primum se
habet ut via, secundum ut terminus: nam per I
Uiistionem rationis pervenimus ad judicitim demessii, convenientibus.
Notandum secunda, quod duplex est iudicium
terminans actum consultationis eirca medrar
primum est, quo intellectus iudieat ex multis mediis propolitis aliqua esse utilia, de adis inutilia i quod iudicium tequitur consensus, respectu mediorum utilium, ut dicemus articulo 1 quenti r secundum est, quo ex mediis iam inventis per inquisitionem , 3e iudieatis utilibus, facta iterum collatione ut litatis eorum inter ipsa , iudicat intellectus unum esse utilius L coi venientius . subindeque caeteras praeserendum; de hoe iudicium, quod appellatur sententia, s urit liberatio, immediate deservit electioni. Inquirimus ergo, an consilium consiliat ictum in inquisitione mediorum , ves etiam includat iudicium seu sententiam, qua intellectus pr. inice iudicat hoe medium esse cligendum; quae est veluti concius io totius procellus qui reperitur In con silio.Pro resolutiGnc. Dico, consilium humanum . seu prout repes ritur in hominibus, utrumque actum includere: iii ixo vero non die ere inquistionem de e sultationem de mediis, sed tantum audicium rationis practicae de eorum convenientia de boni tate. ita communiter docent I homillae,pra sertim Caietanus de Comodus hic ai t. i. contra Varquem , Aa tu ira, Corracio, de alios Recentiores, existimantes consilium in solatiuiuisitiove mediorum consistere.
6 Probatur prima pars ratione notabili primo insinuata. Consilium est quida an rationis practicae dii eursus, di vestiti quidain syllogisnus prudentia, cuius condulio est iudicium, seu sen tentia; unde sicut in speculativis praeniitiae so 'um inchoative sunt syllogismus ; completae autemper conclusionem quam interunt, sinul cum ea persectum syllogati uia e sciunt: ita in pr circis inquisitio rationis solum inchoati e At consilium , completa autem per judicium , si naui cum ipso consilium persecte de complete eis cit de componit 1 Confirmatur: Tam in consilio communi plurium , quam in particulari cuiuscumqtie , s multatiplicaris dissicultatibus non pervenitur ad iudicium , seu deliberationem S sentetitiam, sed ipsa in alium diem vel horam dii tertur, communiter omnes sentiunt de dicunt consilium non esse completum : Ergo consilium, secundiuncommunem inodum concipiendi di loquendi, non solum inquistionem de consutationem de mediis, sed etiam judicium seu sententiam de eo. rum convenientiati bonitate importat. Confirmatur amplius: Si iudicium esset omnino extra consilium, illud nullo modo repe tiretur in neo: sed hoc dici nequid: Ergo nec ilia lud. Sequesa Majoris patet: nam ut statim dice mus, in Deo non reperitur inquisitio seu eon sultatio de mediis: Ergo si consilium in ea solum consisteret, de iudicium seu sententiam de con
venientia me Aorum non importaret, nullo modo reperimur in Deo. Minor vero probatur ex
variis scripturae locis , in quibus Deo de Chri sto pasim attribuitur consilium: nam Job.ri. dicitur: Ap.. , .m es sapi vita insitisuri ,
me. f. . Et Apostolus ad Ephesi asserit quod
Deus operatur omnia secunάum consilitim Potin
talis Ais. Denique Isaiae s. Christus vocatur irabilis consiliaitas, di cap. Ii. Spiritus consilii super eum requiescere dicitur. At haec loca debent in sensi proprio Je non methaphori coaccipi; cum ex hoe nullum sequatur inconveniens, it patebit ex dicendis in protiatione secundae partis: Ergo consilium reperitur ira Deo. Probatur igitur seeunda pars conclusionis ει γ
utis enim es ιο i5.1L Quibus verbis clat Edocet, quod seut scientia rcperitur in Deo, absque in ursu; ita de eonsilium absque inquisi tione r quia inquisitio supponit ignorantiam vel dubitationem a nenio enim pii dens inquirit
quod probe scit , nee quaerit quod postides
ignorantia autem de dubitatio non habent lo cum in Deor Ergo neque inquisite . In Ange lis tamen, in quibus potest cile ncscientia, potest etiam este inquisitio, licet sine discursu. Unia de Dionysius 7. cap. coelestis hierarchiae introducit Angelos quaestionein facientes ad Jes unde susceptae pro nobis carnis opere, iuxta illud
in Angelis consilium de si ei naturalibus, quom habent nescientiam, non solum iudicium , sed etiam in nistionem potest includere, quia de illis dubitare postum.
OB primδ contra primam partem geonestis citus 1 D. Thomas hic artic. i. ait: In uisitis risι1.uit suis ea aη . i. isitim de esu. dis , consilium χει. ιur. Ergo consilium non in
eludit iudieium, sed in sol 1 inquisitione ratiotiis constitit. Resiondeo Divum Thomam loqui de eons Aliti lineDoative: nam scut praemissae ante eonia
lusionem sunt s1llo sinus inchoative; ita in quisitio rationis ante iudicium de elisendis . est inchoative consilium t sicut tamen sillociuiuus
213쪽
non censetur completus ante conclusionem, ita
nee consilium ante judicium seu deliberationem de agendis ; si enim inquiritur, S ad deliberationcm & resolutionem non pervenitur, nihil datur eoii filii. Unde Caietanus hic art.I.ait: conliuam θηφιὰι ivs Nili.nem lample am, ιὰ es, Usae odia.isitim initum/., obiicies seeundo i Constium N iudicium sunt
actus diversarum virtutum: Ergo unum non in cluditur in alio. Consequentia videtur bona: nam si unus ex illis a stibus in alio includeretur, scilicet iudicium in consilio, ab eadem virtute uterque eliceretur. Antecedens vero est D. Thomae insea quaest. 37. art. 6. S. 2.a. qu. 3.art. .S 3. ubi docet
Eubuliam cste , irtutem ad bene consiliandum,&hnesim ad rcete iudicandum. io Responcseo distinguendo Antecedens: Cons.sium,& judicium sint actus diversatum virtutiam,s loquatis de consito inadaequate, concedo; seeniin una pars eius, qum est inquisitio, est actus euhuliae,alia vero actus synesis, seu gnon et si alitem loquaris de consilio adaequate, nego. Nam s-cut consilium adrquate sumptum dicit duos actus rationis, scilicet inquirere & iudicare , sic ad ipsum concurrunt duae virtutes praedictae, sed neutra producit consilium adaequate. Nec mirum quod totus syllogismus praeticus procedat a duplici virtute intellectuas praetica; cum etiam integer syllopysmus speculativus procedat a duplici vir tute intellectuasi speculata Va , scilicet ab intelligentia quantum ad praemissas, & a scientia quantum ad conclusoneinas. III.
Irast.Hampraeeia ηth dactrinae. I a Tr X dictis inseres , consilium, ut reper turin hominibus, esse inquisitionem & iudicium rationis practicae circa media a nobis apponenda quando res est dubia, & in menti alicuius. In qua desinitione inquisitio de iudicium est e nus, quia in homine non reperitur iudicium absque pravia inquistione. Aδditur rarianis praetitis, quia inquisitiones N iudicia intelis
Ius speculativi, ut Mathematicae consultationesti demonstrationes, consilia non sunt, ut dieit Aristoteses 3. Ethie. cap. 3. Subditur et ea meis diis , quia ut docet S. Thomas hie art. a. constalium non est de sne, sed solum de his quae sunt ad sinem di eum enim sit quidam discursus intel lectus practici, ut supra ostendimus , seut dis cursus non est de principiis . sed de conchisio nibus et ita nee consilium de fine, qui se habet ut primum principium in agibilibus, sed solum de mediis , quae ad eius assecutionem condu- eunt. Unde Aristoteles Ethie. cap. 3. DUM, a mus , inquit, non de fine, sid de his εω ad
fu ni saevi m saluerint, Astmodo auιper, quis eam eanssui p. sima deliberau Deinde dicitura nabo appanenda, quia ut probatur artie.3. contasilium soluiti est circa ea quae a nobis aguntur, seu quae cura& dominio nostro subjecta sunt. Unde Galli v. g. non habent consulere qum modo Indi vivere vel negotiari debe mi. Tamdem ponitur, quando res es dabia , ω momeniali alti tis, quia ut docet S. Doctor ari. 4. ea
A quae sunt certa & determinata in aliqua arte vesdisciplina, sub consilio non ea met Uane enun inquit Aristoteles ubi supra ) consuleret Grammaticus , quomodo serra di sunt literarum characteres, & Ceometra quomodo describendum si trigonum, quomodo circulus;haec qui inpe eodem modo fiunt,& in arte determinatasiam. Me Norses Exodi a s. non consuluit artifices peritos,quomodo fabricandum esset tabernaeulum quia jam id determinaverat Deus.Similiter etiam de rebus parvis non est consaltatior nam de illis vir prudens non est solli altus,quia parum . resertquod se vel aliter agantur aut contingant: uude, dicitur quod de minamis nan raras F,aιον. Et per haec satis videntur etiposita quae docet D. Thmmas quaest. I . Solum id quod artic.3.dkit, nempe eonsilium ' seri inodo resolutorio, indisci explicatione, quoniam a Caietano & aliis obicure exponitur. Sciendum est igitur , quod in rebus materialibus processuna hunc resolutivum appellamus,
sui procedit ab eo quod in posterius inessead id quod est prius ; sic enim resolutio domus v. g. procedit a forma domus, ad lapides, sena&alia quae prius fuerunt is esse, quam apta loma a
' domus. Leontra vero proces lus ille composita
vus dicitur, qui ab his quae sunt priora in esse,
ad ea quae sunt in es leposteriora, & in eognitione seu intentione priora, ascendit, ut patet in conia structione domus: forma enim domus, quae in imientione & cognitione artilicis priorcii, recitat ex conjunstione lapidum,lignorum, di similium, quae in esse& in Ordine executionis priora sunt, di posteriora in ordine intentionis. Quia ergo eotistium a Me,qui est posterior in este di inmeia tione, procedit ad media, suae in eodem o dire priora sunt, utpote causae ipsus finis,mmdo resolutorio procedere dicitur. Usus vero de imperium,modo compositi O procedunt r quia amelliis, quae sunt in eue de in executione priora, ascendunt ad sinem, qui in cognitione S intentione prior est,ti posterior in xxecutione.
N OT A primo: nomen c.. sus tabui posse qeuic uinque libero voluntatis,acce
tantis bonum ab Intellectu propositum quom do dicitur peccatum perfici consensit ;& sic non est specialis actus voluntatis , nee soluinci media, sed etiam ciri a finem versatur:quia tameneonsensus proprie videtur fieri post persectam deliberationem di consultationem, ideo peculiariter uturpatur a Theologis ad signifieanduinquendam peculiarem voluntatis actu: a circam dia, jam a ratione proposita, & judicata convenientia; SI de consensu sic accepto inquirimus, an sit actus ab electione realiter dutinetus pNota secundo, 'uδd cum consensius sequatur taiudicium de coimenientia & utilitate mediorum, & intelleetus iudicare possit , plura media vesunum tantum ad finem obtinendum posse conia ducere, Voluntas Per consensum, ves in plura media , vel in unum tantum se potest. His pri nussu, Dico: Cum voluntas per consensum seri ad plura
214쪽
plura media, tune talis consensus est actus re Λ est de his qui ad ordinem exemtionis spectant. ii ter distinctus ab electione 4 cum autem fertur de quibus D.Thomas qu. Is.&I7. in unicum medium, tune consensus & electio solum ratione disserunt. Prima pars probatur ex D. Thoma hie quaest. Is. artic.3.ad.3. ubi ait i Etimo addiι fura cis Iesiam 3uandam relationem ν spectu ει us euiali uia praebuiιαν , ω id a pas consensim adhaeνemanet electi. . Tales enim ιοηιingere qaod peν consilium inveniantur piara datentia ad Hemstiorum dum quodlibra pia et, in qualites eorum csas nιιιαν sed ex mati s qais placena, praeaccipi-
ECANT Visqueet hic dispu.47. cap. 2.& Salas tract. si disp. I. sect. . Amrmant num emenδε. Ouibus verbis in primi, do- Vςmςδtςri Theologi, praesertim Discipuli Di m l -i: B vi Thomae. Vnde sit cet quod eleetici addit supra eonsensum aliquam relationem: deinde subdit, quod voluntas per consensum sertur ad plura media iudieata utilia, di hoc antequam sat electio. Unde m hoc D. Thomae testinionio , duo argumenta erui poccnt Primum est, Id quod addit aliquid supra aliud, realiter ab illo distinguitur ; sed electio
addit ahquid supra consensum, quando voluntas per illud sertur ad plura media, nempe relationem ad illud medium quod caeteris anteponitur λ est enim acceptio unius prae alio r Ergo eum voluntas per consensum sertur ad plura media, tunc talis consensus est actus realiter ab
nesauriιών. H Ieci ἱgitur: praeter electionem mediorum dari in voluntate nostra actum, quo cael
fas potentias applicat ad operandum , quia facti tis appellatur. Pro intelligentia & probatione huius conclu soni, , Selendum est duplicem dari usum, actia ruum scillect&passivum:uti active est applicare aliquid ad aliud rusus vero passivus dicitur qui exactivo resultat 3 unde cum ex illo non solum
a b Secundum argumentum se potest: proponi. e modo & vplicatio passiva, sedetiam opera Ilaius realiter a posteriori distinoui ut i Sed QquenVS ficultatis resiliet, talis; operatio
Prius realiter a posteriori distinguitur quando plura quae inventa sunt placent, Sunum solum ex illis eligitur, tunc consensus prior est electioneλ cum prius plura illa placeant , &deinde ex illis unum eligatur: Ergo tunc consensus realiter ab electione distinguitur. 18 Cons atur: Cum voluntas per consensum fertur ad plura media, tunc inter consensum &electionem intercedit aliquis actus intellectus, nempe iudicium practicum, quo ex mediis illis iudicat unum esse utilius & convenientius, sub indeque aliis praeserendum, ut articulo praec denti, notabili secundo expendimus: Ergo tune Dconsensus realiter ab electione aistingimur, secunda etiam pars conclusonis ibidem a s. Doctore traditur, subdit enim post verba relata: s d si inviniar,r ιηι, sesim 3αιά placeat naudissννuηι, re ι sensus in electio, sed ν. isne tanιum , dis consensus Heu kν-. scandam saad platea ad Mend et λιο atilem, se an iam quod prisse ιαν his quae nonpLιent Unde tune consen sus non antecedit electionem, sed in ea intime imbibitur, nee regulatur per aliud iudicium, quam per sententiam qua intellectus practicὰ iudicat,medium illud unicum necessario esse elia pendum.ut obtineatur sinis. Non est etiam time μι passivas appellatur. Et de hoc usu loqui tur D. Thomas hic ari. I. dum ait: θὸν ιia . viam applicamtis rem aliqaam, dicituν vi s.jus ' Mas e3αιι are es Uvis estis. ω leuatere Uus bacas. Hoc praesupposito: Probatur primo condusio ex D. Thoma hie LI.&4. v I expresse ponit in voluntate nostra actum, qui dicitur usus, ab electione distinctum& illa posteriorem. Respondet Visquea : D. Thomam non eonstitu me in voluntate creata usum, qui sit actus sa voluntate elicitus,sed solum qui si actus a v luntate imperatus p seilicet actus potentiarum exequentium, qui sunt ex motione voluntatis,& ideo appellatur usus voluntatis , non elicitiis sed imperative. Sed contra primo dis . Thomas supra ἱn intro ductione qu. s. sic ait: c. δεν dam es de acti Ius 3 ιμ-ι immediat. ipsas viatin aris , velut γοώnsale alleui: ωρνima δε acti,as quisus mo-Hιων in fin/m ω deinde de ambas salsas move/tar ad ea suae δεηι ad finem e Sed inter actus quibus voluntas movetur ad ea quae sunt ad finem, in inti ductione quaest. II. numerat usum, ait enim illos esse tres,eligere, οὐ mi e. ω tili: electio completa,& proprie ac rixorose sumpta. E Ergo sentituli este actum a voluntate elicitum. cum illa si acceptici unius prae alio , sed in completa& large sumpta, quae dieit solum voliti nem esscacem medii ordinati ad snem, ut dis putatione praecedenti annotavimus.
l. ωμ ω imperio. Ad suae .neis Iε ω17. Thamae. DIximus de a vi pertinentibus ad oriadinem intentionis: nunc breviter agendum Tana. III. secundo, postquam idem s. Doctor egit de 3. actibus voluntatis erga snem & media, a qu g. usque ad s. inclusve, ait in titulo qu.I . tela. d. ιο μὲν nes L .ctilus imp ra is a volan atestitieet de imperio A: aliis: Ergo sentit alios, de quibus antea tractavit inter quos est usuu esse a
voluntate elicitos. Tertio, D.Thomasiae P. I s. art. I. snem
eorporis ita eoncludit : Vnde mismfisum es a.d uriorvrie es actas valunt./is: Atqui actus qui ad voluntatem pertinent solum imperative, non dicuntur proprie esse voluntatis, sed si
tum potentiarum ex voluntatis motione opera
rium, ut aperte docet de imperio F. sequentiaret. 8. Ergo idem quod prius.
215쪽
maria, dein Doctor Angeiretis hie art. . ad Α Christo, scd tantum mortem actu pasentibus r
Iu quia scilicet in actuali tolerantia morti est speeiali, a iis culta ,etii speciale praeinium correspondet. Denique suadetur conclusio: Actus habent ex ridem materiale obiectum, inspectum sub diversa rationibus , essentialiter distinguntur , ut patet in intentione, fruiticine, N simplici complacem tia, quae licet versemur circa snem, quia tamen sub diversi rationibus illum attingunt , essentialiter d stinguntur di sed electio de usus , etsi term cntur ad medium, tendunt tamen in illud sub divertis lationibus; nam electio respicit irsum ut pertitici ad ordinem intentionis , de est ultimum in eo, & eficius finis ; usus vero re picit illud, ut pertinet ad ordinem executionis, ecin eo est primum, di causa e seiens finis habiti in
te: Ergo distinguntur essentialiter. ῬConfirmatur primo; Electio etsi versetur circa media, specific itui tamen asine,quae est ratio in malis appetendi media in Ordine intentionis. At usus non a sne,si s a mediis, ut sunt causae sitis, x.ait: 'sem ox calionem ερeνti ρν tedi moria, sti
ti,/n m : G ecum ti m pertineat ad praedici mmotiovem litaniaris is/Ejam es in εν ιιιιian m y εαρ cuι on/m: Atqui ad executionem pertinentactus aiarum potentiarum: rigo cum usus, iuxta D.Thomam, ad motionem voluntatis pertineat, & mediet inter electionem & executionem, non
eous stit in actibus aliarum iotentiarum, nec in electione si d in aliquo ab illi, distincto. Uti de
sunt a cim duplicem habitudinem ad volitum dicere : unam secundum quod est in voluntate i crquandam proportionem,& asiam ad volitum habendum realiter:& qtita ad pesinam spectat ele ctio,& ad secimdam usus, risera usum esse post electionem. Ex quo se possumus arguere : Aistus voluntatem cum volito coniungens soldm ais diiv disium, inessentialiter ab actu conjum
sente voluntatim cum vosto ut realiter habito :At electio solitin primo modo coniungit voluntatem cu volito, nam ex vi illius volitu non habetur in re: usus autem realirer eam conjungit cum v lito cum ex vi it ius potentiis exequentet applicentur,& essectus uatim sinuatur: Ergo electio& usus realiter Aistinguntur. s Constinatur & magis illustratur haee ratio. Illi aestis realiter distingvirtur,quorum unus per tinet ad orginem intentionis, S alius ad ordinem executioni : Sedelectio di ultis sese habent: n ordo intentionis incisset ab intentione finis , flecompletur in electione mediorum, ut docet S. Thomas loco citato; ordo vera executionis incipit ab usu, quo moventur de applicantur potet Uae exeque ites ad executioni mandandum quod D tus. specisti Mionem desumite Ergo gaudent specifica tivis essentialiter distinctis, de consequenter es.sentialiter distinguntur. Constinatur secundo: Intentio quae est actus is esseax circa finem , distinguitura si uitione eius. dein finis. quia ilia illum resp:cit prasentem, illa vero quasi tuturum : Atqui etiam electio respicit c media quasi tu tur usus vero ut praesemia r Ergo sunt aetas specie da versLI. II. S. ,-αν abiectiones.
ea potentia clieitur: Ergo ari non est actus a voluntate,sed ab aliis potentiis exequentibus Hici- electiun est,S completur in finiς realiter habitisiuitione: Ereo electio & usus sunt actus realiter
inter sedistincti. ii. Probatur tertio : Quando nova disseulta, se
offert, voluntas indiget nova applieatione &conatu, subindeque novo actu ad illam vin cendam : At in executione maior diis has te offert, quam in sola eieci ione; quia cligere est actus mere internus, in quo voluntas soluiticeitat secum, nec habet aliud impedamentum, aut dissicultatein , quam eam quae se tenet ex parte sui; inc xequenti autem non solam certat secum , scd etiam cum aliis potentiis inserioribus,,impedimentis externis; quare videmus inultrix facillime iudicare,consiliari . di elisere , seu determinare se internis, sui postea in executione desciunt; sicut D. Petrus eligebat mori pro Christo. 5e audicabat se posse taeere id quod proponebat , & tamen in executione omnino desecit , de s e calvidinis firmissimis ha
Aunistinus: Ergo praeter actum electionis in- ..ti et voluntas novo actu ad exequendum , seu ad applicandas potentias executrices ad opus. Unde etiam Aureola martyrii non datur eligentibus per actum interiorem esicaciter mori sto Cons Mur; Ex eo quod Divus momas ὀ
eeat vii esse actum rationis tanquam diriuentia , Inon sequitur esse actum ab intellectu elicitum erigo pariter ex eoquod asserat esse actum volum alia ut primi moventis, non sequitur eum ab ipsa elici. Confirmatur amphus: Imperium est actus vo luntatis tanquare moventis ; siquidem est actis intellectus ut moti a voluntate, sicut docet D. Thomas qu. seque tiara. . & tamen non est a voluntate elicitus . Ergo ex eo quod ustis se actus
voluntatis tanquam primi moventis, non licet colligere esse actum a voluntate elicitum.
v Ad obiectionem .espondeo , distinguendo I
Minorem e Si meeutive active comparetur ad illum actum, concedo Minorem i s pos si eum, nego Minorem & Consequentiam e potentiae enim motae a voluntate. nem active, sed .rassive eomparantur ad usum, quia medici illa a voluntate applicantur ad opus. Vel aliter di- singuo Minorem. ando actus executio est, concedo Minorem : Quando est applicario demotio ad executionem, rego Minorem, de CO Iequentiam; quia usui activus non est executio , sed applieatio de motio potentiarum ad exec Diionem ; subindeque non elicitur a potantia
216쪽
exequente, da movente, qua voluntas est. ΑAd primam cons ationem , nego Conse quentiam: eum enim uti non si dirigere, sed movete, in illius potentia ut elicientis, cuius est ut
Ad secundam, nego etiam consequentiam ob eandem rationem e imperium enim non est si stantialiter motio , sed dilectio motiva, & ideo illius potentiae est ut elicientis , essius est ut ditigentis, non vero cuius est ut moventis. De quo
Objicies secundo omnis actus a voluntate Glicitus . est in ea tanquam subiecto : Sed usus non obiectatur in voluntate Ergo non est actus ab ea helicitus. Probatur minori Actio&passo sunt iis eodem subiecto : Sed usiis passi uua est iu potentiis exequentibus: Ergo de usis activus. Respondeo ecincessa Maiori, negando Mino rem. Ad cujus prohationem dicendum est usu in non esse actionein transeuntem formaliter, sed
tantum virtualiter: actio autem virtualiter transeras non debet esse in eodem subjecto in quo est passio quam inseri, ut patet in creatione , 3e aliis Dei actioniblis virtualiter transeuntibus. objietes tertior usus ea edentialiter electior Ergo non distinguitur ab ea. Consequentia patet, Antecedens probatur primo. Omnis actus e scis quiversatur circa utile ut tale, est electio, scut
quo appetitus aliquid appelli, non requJrituralius actus applicans potentiam exequentem ad opus: Ergo neque in nobis, posta electione, ali us actus voluntatis ad applicandum alias secusv
Respondent aliqui, negando Antece/ens: dicunt enim possedistingui duos actus in appetitu
brutorum I unum quo appetunt bonum delectabile sbi eonveniens & proportionatum ; at terum quo oventur quoad executionem ad illud: quia tamen totum hoc saciunt ex instinctu naturae, propriendnutiantur , sicut nec eligunt. Respon/eo tamen,dato Antecedent negando Consequentiam , & paritatem: brutum enim ducitur impetu & itainctu naturae ad exequeri-diun ; homo autem arbitrio & ratione, & cum quadam proportione S commensuratione ad finem, S ad circumstantias hie N nune occurrentes, juxta quas dispensat esticaciam, cona tum,& applicationem suam, ut si major aut minor; iuxta exigentiam dissicultatum iu nego: tiorum: & ideo talis appliatici, seu usus, de bet este actus voluntatix active utentis N applicantis , nou vero solius facultatis motae N ar
plicatae: debet etiam esse distinctu ab electi ne , quia post electionem medii adhue est in a stitio N potestate voluntatis ipsain executio- Omnis actus emcax qui eirea finem ut per media si nem modificare, & temperare magis vel consequendum existit,est intentio: At usus versatur esse aciter eirca utile ut tale: Ergo est electio essentialiter Secundo probatur idem Antecedens:Desdstium egeax unius medii prae alio a est electior sed tisus est desiderium esscis unius messii prae alio ; cum non si amor specialiter dictus,qui abstrahit a praesentia N absentia ; hee delectatio quae supponit bonum habitum: Frso esentialiterhst electio. Respondeo negando Antecedens. Ad cuius prima probationem respondetur, juxta dicta in ultima probatione conclusonis , dis ingendo Majorem, eamque e ncedendo .e actu em. vici circa utile , ut est effectu, finis in ordine im D nem effracem sequitur infallibiliter electio metatentionis; negando autem de actu qui attingit diorum; titile ι phout est causa finis in orditi; executio. ni ,: N sit cadetii distinctione Minotis, nego Consequentiam: qiata usis hon attingit utile, prout est effectus finisti, orisne intentionis, sed prout ipsum causat in ordine executionis:
Adiecundam probatiohem,sub eadcm distiniaci thoie Maioris N Dinoris, nego Consequentiam : dato enim quod usus si deiiderium est eis ius madi; prae alio, non tamen est electio; sed actu, ab isti distinctu,;ob rationem iam dictam , quia scilicet non erga medium, ut est effictus snis , sed eirea snem, quem in ordi he diecusCnis causat, versatur. Dixi, sato quod L st desiderium t usi, a eniin non est desiderium de bono futuro, sed quasi delectatio de bono utili praesenti ; non specusativa i sed practica, quae honi praesentiani non supponit, sed causat: Ocut enim intuitio pure specusatiVa objectum praesens non causat , sed causatum superit; qua vero practica est, causat pratientiain Obje est, ut in tractatu de scientia Dei isse declaravi mus : ita de delectatione dicendum est. Usus t meti non est delectatio in rigore quia in hac quia escit appetitus; in usu autem non quiescit volumtas, sed ad finem tendit.
Objicies quarto: In brutis, praeter assectu
27 juxta circumstantias occurrentes, di exigentiam inis
Obiicies quinto: Electio est volitio egeax mediorum : Ergo per seipsam si eiens est ad
eorum executionem; di se inutili, est usis acti-Vua , quo potentiae exequentes applicemur ad opus Sed nego Consequentiam : Electio enim non dicitur effera volitici mediorum; eo quod itisa sola absque alio actu intellectu, & voluntatis uigeiam,iit media executioni mandentur,sed quia ad ipsam inrallibiliter sequitur imperium in intellectu, diu in in voluntate, quo applicantur potentia ad exequendum quod electum est: seut ad thtenti
28 obiicies ultimo: Voluntas per selam ejecti nem movet di applicat intellectum ad elici dum actum imperij, qui usum activum praecedit: Ergo etiam stipphsia electione potest volentas absque actu distincto uti potentiis exequentibus, & ipsas
ad operationem applicare: Respondent aliqui ex nostris Thomistis, negando Antecedense existi inant entin quod ut vota luntas utarer intellectu ad imperandum, requiritur actus distinctus ab electione,non minus quam
ut utatur potentiis executivis.
ων . ω eant rimum voltimas alicujtis incipis titi, eaequenda impe νι α ν lianis. Ubi s. Doctor enumerans suo ordine actus concurrentes adl us, post electione ii ponit i perium , non enumerando alium actuin voluntatis, medium inter electionem & imperium, quo voluntas applicet intestectum ad imperandum: Ergo ut voluntas utatur intellectu aes imperanduin,nolitequiritur actus distinctus ab electione. Idem sentire videtur Damastenus libro a .fidei cape a D
217쪽
per impetum intelligit imperium. , SecundΑ l ctio di usus circa idem versantur: At licet in ordine recte, o possit dari electio dein perio, distincta ab electione de mediis, sexpressὸ a voluntate appetetur in ordine ad finem, in ore: ne tamen directo,non datur electio de imperio, sed sol 'in de mediis: Ergo licet in o inereflexo, possit dori usui ab electione distinctus,
applicans intellectum ut imperet,in Ordine tamen iurecto talis actus non exigatur. 1 Confirmaturi Volunta. non solum utitur in- Btellectu ad imperandum, sed etiam seipsa ad eligendum : At tu voluntas in ordine directo se ad lectionem applieet, non requiritur actus ab in-ntione distinctu, i Ergo ut applicet intellectum
ad impcraudura, non est nec citatius actus es ctione .liversus.
0 Tettio si ad actum imperii praerequireretur usus aliquis activus ex parte voluntatis, ab ele-oione distinctus, deberet ere parte intellectus praecedere aliud unperium, regulans hujusmodi usum : sed hoe dici nequat, alioquin ad istud imperium requireretur alii , usus, A sic in ing-nitum: Ergo nec illud. Si quela probatur: Non
R Tu Mest, Ac eonstat ipsi eti perientia, im. uperium inter ipsos homines exerceri, quando unus est superior de praelatu, . alter inser or 5 suta ditus: unde solum uisse ulta, est, an praeter illud imperium,quod regale & pol t cum appellatur,&ponitur in principe vel Pra lato ad gutiernandos inferiores de subdrtos, aliud si constituti dum in quolibet homine, quo intellectus ex impulsu voluntatis denuntiet aliis potentiis quid faciendumst , ipsasque ad operandum moveat. Negant Varque et hie disp. s.cap .8e suarea lib. I. de legibus cap. 4. num. H. de disp. I 6. metaph. sect. 6.
Assirmant vero Thomissae, Nplures alii. Cum quibus Dieo, imperium non est solum constituendum min hominibus, respictu es orum sibi inferiorum
esimusne probatur necesiita imperii, distin - & iub litorum, sesietiem in quolibet,respectu suicii alii uicio rosulante clactionum, spikς-Π ipsius, sit imminue operationumJia D. Thomas dian potentias exequci te dup x Dis qui δῆd c a.diua st. 8t .art. r. ubi ait: Mtelcm applicationem requiritur Rctu ab H in H, ω ne dilis eius: Ereo si ut applicetur intellectus ad imperium , necessarius stultis distinctus ab ele-clione , requiretur e clam imperium a iudicior gulaute electionem distinctum. Hae ergo solutione praetermissa, melius res.
pondetur ad argumcntum , concesso Antecedente , nc gando Con:cquentiam & paritatem.
Ratio distriminis cli, primo quia in exequendo
major reperitur difficultas, quam in imperando: unde se et voluntas ad applicandas potentias exequentes ad opus, novo eiu ab electione di pineto indigeat, non tamen ad applicandum Dintellectum adactum imperii. Secunn, ideo in voluntate ponimus acium distinctum ab electi ne, ut exequatur , di applicet potentias inse riores ad suas operationes ; quia in mediis, ut ad ordin in executionis spectantibus , diversa est ratio appetibilitatis, quam supra explicuiamus, qu e ratio, cum de imperio non militet, non csi eur actus ab electione distinctus, neces.sarius sit , ut voluntas applicet intellectum ad uesperium , sed ipsa clectio, Non praecise quatenus est acceptio unius prae alio, sed quatenus ex vi prioris intentionis habet vim movendi intellevium, habebit retionem usus virtualis ineriane ad actum imperii. Idem cum proporti ne cicendum est de intentione, respectu constitinam illa est ut formaliter intentio,& vi tuaster applicatio intellectus ad consultandum de meciis. membris .arparas , ted est is εο vibvis. βι,-δώ. Quibus verbis duplex imperium In hornine agnoscit, unum politicum, in ordine ad alios homines sbi inferiores&s ditos;&aliud monasticum, in ordine ad potentias inferiores, di membra corporis. Unde hie quaest.I . t. 3.ad a. se habet a T .e rimam γιώη .s alio ius tu.
nis, di posse ab illa imperari. Idem colligitur ex D. Augustino libro 8. consessi eap s. ubi sic ait:
Favet etiam Aristoteles cl. Ethie. eap. Io. lect. 37s. apud D. Thomam,sit synesim vel sagacitatem iustinguit a prudentia, quia Φnesa uel sagaeitas in iudacativa,prudentia vero praeceptiva. 'In olo a m inquito iaem suae ilas inprudentia epra.den a a nam M patvιiva ea ; nis enim ψfitis es. . E ,ui. .am ει uandam aut non agendam ρν eipere; fuatilas γιν. Ddhati a os alam. Unde cum agat ibi de prudentia monastica,quae ordinatur ad pro- pHos actus, di quae ut ibidem eap. 8. 3aaeril alsae prasyleii proprium lauam , sentitsnein huius ecse, quid sit agendum vel non agendum homini ilialam habenti praecipere, ae proinde imperium disi in homine respectu Larum Operationum, &non solum respectu alterius lis minis sibi inseri
Neque valet quod ait Varquer, Aristotelem 'per preceptum non intelligere proprie actio
nem imperandi , sed iudicium qu 6 prudentia praescribit id quod agendum est,iu quo se ha- ciet instar magistri imperistis de praecipientis; di
218쪽
αὀdli inhoe sensu forsan posse interpretari D. Α a' tua , cuam id quod proponebat ante lecti I homam. Non valet, inquam, In primis enim eum Ar stoteles dicat, finem prudentiae esse,quid ag num sit praeeipere , quod est praeceptiva, quod dominatur de iubet, Se, quid absurdiusquam per hac omnia judicium rationis intellia se te, cum flat res nomine Ae significatione adeo diversa: Deinde id ex diametro verbis & intentioni Aristotelis repugnati ponit enim disci imen inter funes m seu sagacitatem , de prudentiam, quod prudentia est praeeptiva, seu praecipit , s sacitas vero iudieati, a est, & iugicat, ut patet ex verbis relatis e si autem: per praecipere prudentia, intelligeret Aristoteles idem quod judicare, ut vult Varquer, nuIlam differentiam comstituisset squidem diceret utramque esse judic tivam, di judicare. Exemplum etiam quo ἡ adducit Varque: de magistro imperante . spl; non favet: quia in magistro , si ut in quot bet alio, alius est aci us quo judieat. 3e alius est actus quo petate pit. Denique D. Thomas apcite dili ingu t imperium a iudicio practico antecedente A ctionem ait eniin infra qu. 37.art. circa uilicia hama,
Iia. quae is b ne ιι basia a. haesis , oransme, suae iunt panes judicali is Pr fatur etiam concluso ratione fundamen dest. Proterilectionem id ponendus in volutate alius actus , qui dicitur usi saetivus , sicut probatum est at liculo praecedenti: i rgo rra ter judicium practicum, quod antecedit elictionem, ponendus est in intelli ela alius ectus, qui dieitur imperium , a quo ucluntas dirigatur in actu utendi Consequentia probatur: cum cnim Vonem , alias non esset idem actus continuatus, sed ἁiversus: sed ante elect onem vel proponebat solum media ut eligenda, vel si ea proponebat etiam ut exequenda, non proponebat cxecuti nem, nis ut tuturam, de veluti distantem: Ergo post electionem non repraesitabit illam nisi eo
modo. Atqui substitio) actus int ictus pro
ponens voluntati executionem ut suturam & distantem , non est sussciens ad dirigendum iis amvoluntatis, qui habet pro obiecto medium ut hieti nunc executioni mandandum : Er ponendus est alius actus int Icctus,qui non potest este iis actus imperii. secundo, Posta electione &judicio eam diri
sente, adhuc est nova clis scultas afl eris,exe
cutio, em; unde saepe contingit ali O bene judicare de agendis, S recte cligere, ramen postea in executione deseere, ut a i s Thomas infra qu. 37. art. s. ad a. N eligere declarat D. Iemardus lib. a. de considera. cap. bis verbis rQa, ies vis. ω iso ρ Q Mies moes , nec
ditis quod Pruiceps ah illis feri Ecbere judicat, necesiarium est praeceptum , propter difficulta
tem quae est in operis exectitione . st cum sitimilis, de non minor dii licuius iit in eodein homine, respectu rum potentiarum , ut ab his executioni mandetur quod voluntas eligit, Se intellactus conveniens esse judicat, cotestimo
cus erit in eodem lates ectu actua imperii, a ju-Hicio antecedente electionem distinctus. Unde pro tribus illis actibus tres ponuntur virtutes in intcilectu: pro consilio enim ponitur Fubtilia et pro iudicio icu sciat entia, Syneiis aut Cnome;
hantas si appetitus rationalis, si quens discetis D pio praecepto vero seu imperio , Prudentia, ut
nem rationis, unicuique aetui Oluntatis elicito,
correspondea necessario4n intellectu aetiis diti gens illam. Di est Ad dirigendum actum usiis suffecte' iudicium illud practicum , quod praecessit electi
Onem, eontinuatum usque ad executionem, di se
non requiri actum imperii. sed contra priario: Articulo praeeedenti de 4i monstitavimus, usuia distingui ab e etione , eo ruod ista st de medio ut tutum, ille vero de me
o ut lac &iiunc exequendor Ergo etiam actus dirigens electionem, uistingi itur tib actu diri agente usum. Probatur consequentiar Actus intellectus, rigulantes actus voluntatis , habentidem obiectum ac actus ab ipsis regulari r Ergoseut in mediis, ut habent rationem eligibilium te exequendorum, invenitur diversa ratio so malis obiectiva utilitatis scilicet utile ut futurum di ut presens suis ciens adspeciseandu de moltiplicandum duplicem actum v luntatis E ita non poterit non reperiri in illis diversa ratio cog noscibilitatis objectivae, sufficiens ad multi. plicandos duos actus intellectus , scilicet jussi cium, di imperium. o Confirmatur: Actus judicii, ut continuatur post Electionem , non proponit voluntati aliquid videri potest apud D. Thomam loco citato, dea, z.qu. 48. di si, per totam. Quare non valet.quoa ait Varquer , hoe scilicet rea eriri disertamen inter Μnesim S Prudentiam, quMissa esthene judieativa directe, deducendo judicium de agendis perconsulationem ; illa autem supia judicium a prudentia factum resectitur, iudiean recte R iuxta regulas prudentiae iudicatium ei te Non valet, inquam, Primo quiaAristoteles SD I homas iccis citatis, per hoc distingunt nesim a prudentia, quod illa est bene judicati- va, ista veropraeceptiva. Nee obsat quod Phulosophus Ethie. eap. ue dicit prudem uecise bene consiliarie quia ut explicat D. Thomas infra qu. 37. artic. ad L 71udentia is ι/Λ. e. 5.ι iis, a, πρη suo coisseruisti sit immediisιὸ aiatis sim, i a uia itinc a tam persiis, m/diante virtate flι . Hancta, stia es etis ii. secundo , quia ad iudicandum reflexe de iudicio prudentiae , auiuxta illius regulas elicitum si, habitus a pria. dentia distinctus necessaruis non esὲ : sicut ad
iudicandum res exede actu scientifico. v. g. motaphysicae, non ponitur habitus distinctu 1b habitu ipsum eliciente; & seut etiam non ponimus dupheem habitum electivum, unum ad rectam electionem directain, di alterum ad amorem re
219쪽
vel voluntatem quoad exere tium: non ad ipsam Aelectionem, quae est eausa imperii; sed ad alium actum distinctum, stitieet ad usum activum, quo
potentiae extemae applicantur ad exemtionem mediorum. Si autem quaeras, cur voluntas, quae est primum movens quantum ad exercitium, ad hujusmodi actum seipsam sine interventu imperii in vere non possit Respondeo hoc pervenire ex eo quod , licet habeat virtutem ad movendum se,& alias potentias, absolute, non tamen per modum ordinationis; hoc enim est proprium intellectus, cujus est Ordinare unum avi aliud, ut magis patebit ex ira dicendis. objicitur tertior Si imperium esset necessarium ad usum activum, sequeretur istum actum non esse liberum, sed necessarium: Conicquens est falsi H Ergo Sc. sequela probatur : Necesistas antecedens tollit libertatem ab actu lucinanteeedit : At si imperium sit necessarium adusam, inducet neces tatem antecedentcna talem actum: Ergo eius libertatem dctituet. Prinbatur Minor: Necessitas se tenens ex partu accus primi, est ncces tas antecedens; unde visio beati sea necessitat in patria ad amorem, quia ex pariste a us primi se tenet, & necessitatc ira inducit: At impetium se tenet ex parte actus primi regi tintis iis , S aliunde ex illo necessatio sequitura Ergo in illum actum necessitatem antecedciatem inducit.
Respondeo negando mi M. Ad probationem nego Minorem. Ad huius vero probataonem, distinguo Maiore me necessitas se tenens ex parte aetus primi, est necessitas antecedena; si roveniat ex aliquo actu consecuto ad nostram bellarem, & in illa contento, nego Majorem e Si non ira contingat, transeatMaior de sit, e dem distinctione Minoris,nego Consequentiam. Nam licet posito imperio usus necessario se tu tur,&licet imperium se teneat ex parte actus primi ; quia tamen ad Hectionem liberam se quitur, de in nostra potestate constitutum est, hine fit ut non inducat necessitatem antecede labertati eontrariam , sed consequente ri
actus inleslectus praesupponit tamen necessario actum voluntatis. Ita D. Thomas hic B art. a. di alii Thologi communiter , contra Durandum , Henrimm , di Almainum, qui docent esse actu in voluntatis , supponentem actum rationis ;& eontra Cregorium & Richardum, qui volunt ecle quid cumpositum aequa iter ex actu utriusque potentiae r in quam sententiam ines, natetiam suaro lib. IV. de legibus eap. 3. Conchasio autem procedit non soluin de imperio m
nastico , de quo egimus arti eulo praeedenti, sed etiam de politico quo prineeps N seperior imp rat sibi inferioribus S subditis, de quo agitur in materia de legi s. Probatur prnna pars r Primo quia imperium est praecipuus actus prudentis', ut ex Aristotele C R D. Thoma articulo praecedenti ostendimus; unde dicebat olim Architas Pitagoreus: Exen
trudentia est virtus inteste alis , ut docet ribosophus ε Ethie. eap. .R D. Thomas insea v. 17. ari. 4. Ergo imperium est actus ab intest eau
Diem di oratio in in intellem, & tamen res sio, aqua procedit , in in voluntate: Ergo licet imperium si actus prudentiae, ouae in intellectu Tesidet,non recte eias igitur, illuci ab intellectu estiaci,& in eo subject . sed e rea:Licet aliquando contingere possit, quod actus minus principalix & secundarius alicuius virtutis , ut oratio resiectu res gloria, stri est virtus; id tamen non
Obiicitur quarto e Cum quis intenditiesigit, vel similes actus producit, illos in seipso expetiatur : Sed actum imperii nullus experitur in se: E
so talis actus est fictilius Respondeo negando Minorem: Licet enim rude, de indocti non experiantur, nec discernant hujustiodi imperium, bene tamen docil& pr dentes , quando ad id advertunt. Vnde Propho ta cum propria anima loquens, ct eam determinis, Nitabiliens in bono, se ait Psilli . on,
m. ρθὸν. in r/ο. Et Augustimis ubi supra, eius dem ad seipsum duplex agnoscit imperiure; unum perfectum Reifcra , quod simper sorti tures etiam Waliud imperfectum S suctuans, quod sibi plene non subiicit mentem. Et tamen
advertendum, quod cum talis actus vesocissimὸ transeat, raro ad illum advertimus: sicut etiam, ob eandem rationem alii actus tam intellectus quam voluntatis,ut dictio,inus activus,& 1iuules,
qua libertatem D sen ingit in actu diraeeipuo&primario qualis est actus imperii respectu prudentiar Ergo ex eo quod imperium sit actus prudenti quae in virtusim et lectualis, recte inseretur. illud ab intellectu .
Probator secundo eadem pars r sicut obedire pertinet ad inferiorem, ita iraeerare ad superiorem ; quia correspondent sibi invicem, imperare
ει obediret Sed ratio siti in essectus est id quod is homine superius & praestantius est iuxta illud
Aristotelis io. Ethie. tap. . Mens es earum amnia
rare ad intellectum pertinet. confirmatur. Lex est quodJam praeceptum di imperium: Atqui lex non est actus volunt is, sed intestectus; unde nomine lucis m s plura fgniscatur, ut patet ex illo PDdiverti. 6. Mandaram lae/rna es, εν lo Λ ; & cap. 8. g bernare & eondere leges, attribuitur sapientiae, quae in intellectu resaei, nam loquens de se Di
Ergo imperium non est actua via laus, sed uis
220쪽
Probatur tertio eadem pars ratione D. πιι - Λmae hic m. I. Imperare alicui est ordinare ipsum ad aliquid , et intimando & denunciando quid debeat agere , vel omitterer Sed ordinare, intimare, A denunciare, solum ad rationem peltianent : Ergo imperium est actus rationis. Maior patet: non potest enim superior aliquid velle &Imperare, niti ad hoc agendum hominem or/inet, ei intimando vel denunciendo ut illud s ciat. 1 inor vero probatur, quoad utramque partem. Nam in primis ordinare dicit comptirationem unitis ad alter tim : Ergo formaliter includit
Deinde, intima io S denunciatio, nihil aliud est quam quaedam manifestatio, seu declaratio, S loeutio: At manifestare & loqui non pertinet sorines ter ad voluntatem, sed ad intellectum, qui est veluti os aut lingua substantia spiritualis, iuxta illud Acilii .36. O, 9,sa m/ῶ ali ιν sapiensiam: de licet in voce & scriptura sit manifesta tio S locutio, tamen non est ibi, nisi inquantum csigniscant locutionem, quae est in intellectnam voees descripturae sunt signa conceptuum: Ergo ordinar intimare, S denuntiare, solum ad intcllictum pertinent. si Diees: imperium non solum ordinationem &intimationem, sed etiam motionem includit: Ergo cum Ordinatio di intimatio ad intelle
ctum pertineant,motio vero ad voluntatem, de bet imperium pei tinere ad utramque potentiam, di esse quid compositum ex actu intcllectus S vO
Sed contra: Imperium apud omnes Theologos & Philosephos, unum aliqu:ddi notat, seu mirum homiri acium,sicut intcntio,clectio,cons
lium,&alijactus humani: Ergo sicut illi exactibus
intellectus S voluntati, non componuntur ex aro, sed unum important essentialiter di in rc ,
tum ver o pra suppositive tantum di de connota-to,ita& impelium.
c6 Confirmaturi Quando ad aliquid constitueniadum occurrunt actus duarum pol ntiarum, quae non simul, neque ex aequo postunt concurrcre,
sed una essenti ter est prior altera, de cum sub ordinatione se habent, non possunt etiam tales actus illarum potentiarum ex aequo de sinust nee concurrere, ted solum eum ea subordinatio ne,qua potentiae ipsae, a quibus procedunt, se se respiciunt: constat autem quod intellectus &voluntas se habent ut potentiae essentialiter se, sordinatae, quarum una est prior altera; siquidem una movet alteram , & influit in illam: Etiago actus qui ex illis potentiis prccedunt, non posivit ex aequo, de quas sinultanee consti
tue e. seu compotiere actum imperii, sed eum subordinatione unius ad alteruin, di prioritate unius, ac posterimitate alterius; atque adco in uno debebit consistere essentialiter seu substantialiter nemoe in ordinatione intimativa; in altero v id, scilicet in motione voluntatis, statim causa. liter di praesuppostive. sicut econtra elevito materiastei & elicitive pertinet ad voluntatem adivitellectuin v cro soraret siter tantum de praesuppos cive,ut cisp. I. t. I. Ostentanus. Ex quo probata manet secunda conclusonis I ars, quae asterit imperium, actum voluntatis ne cessario praesupponere: supponit enim electio nem voluntatis, aqua ei scaciam motivam, seu vim movendi quo ad exercitium participat.
Addo quod, imperium est acttis formaliter liber ; nam prudentia, cujus est actus, ducitur arbitrio, non instinctu Sed omni libertas o in adiibus intellectus reperitur, a praesuppolito actu voluntatis derivatur: Ergo imperium actum voluntatis necessario praesupponit: Unde Matth. 8. postquam leprosus dixit Christo nominesi γis, potes me mundisγε, Christus subiunxit: V Ia m n. 3. . Quae verba ut ibidem notat Hyer n1inus non sunt, conjunctim legend i, ut pleraque Latinorum putant sed divisim N separatim, ut piimum dicat Aola.deinde impe, es: per hoc imnuens, impelium actum voluntatis necessario praesupponere, & ab eo totam suam efficaciam acvun impulsivain mutuari.
J Ico secundo, Imperium non esse iudicium
practicum inteli cciis , sed iuctamen alia quo u mentale, per verbum imperativi modi ex . prestim, quo alacui dicitur zsisse. Est contra aliquos ex nostris Thomissis,qui dorent imp tium consistere in judicio practico subsequante electionem, quod iudicium rameepracticam appellant: ut illud distinguant a judicaci regulante elcctionem, quod practicum simpliciter dicitur Probatur primo ex Aristotese,&D Thoena, qui, ut vadamus articulo praecedenti, tres actus circa agibilia iustingunt, nempe consiliari, iudicare , di praecipere; atque ad eos eliciendos di versas vututes oriunari affirmant; ad bene consiliandum Eubulium ; ad recte jussicandum SP nesim N Gnomen; ad bene imperandum Prudentiam : Sentiunt ergo quod judicare N imp rare sunt actus dissuacti, alias non constituerent ad illos diversas virtutes. Probatur secund4r in omni iudicio intelleiactus inτenitur vetitas vel falsitas i Sed in impe rio neque veritas neque falsitas rceeriture Ergo imperium non est iudicium etiam spetiale, proxime dirigens ad operationem. Minor probatur rNam quando aliquis imperat alteri, se hae, neque dicit verum , neque falsum et quia non asserit aliquid este vel non esse: unde aliquis non dicitur vere ves falso alteri imperare , sed ben/ves m le : Ergo in imperio neque veritas neque falsitas reperitur. Confirmatur r D.Thomas I periherm. leti. . dividit orationem persectasn in quinque sp cies, nempe enuntiativam , deprecativam, imperativam , interrogativam, & vocativam; d cetque solam enuntiativam innise eeOnce tum intellectus , in quo est verum vel falsum: Sed oratio imperativa, imperium intellectus λgnificat: Ergo in eo neque veritas neque falsitas
Probatur tertior Imperium non est iudiesum antecedens electionem ; nam ut ait D. Thomas hic art. 3. ad I. Fas ιυ nem ν ιis imperat r neque iudacium eain subsequens, quia tale judiarium habet modum indicativi, lassieet laesaei, earim .s, imperium antem explicatur per verbum unperativi, v. g.δει εοι: unde D. H