장음표시 사용
231쪽
iste ἔ unam trans tendentalem, qua illud ut spe. ei fieativum & eausam formalem extrinsecam reipleiunt aliam praedicamentalem , quae idem objectum per modum puti termini &correlatiis vi attingit: prima privi in obiecto intelligitur . unde & fundat aliam quae est praeditamentalis,&actum humanam in talione moralia formaliter constituit. Stetit scientiae duplicem dicunt harihil inem ad objectum, unam transtendant lem, perquam specificantur ε, aliam praegira mentalem, quae est mensurabilis ad mensuram, Ee ad tertium genus pertinet. ac priorem ut Ia tione in fundandi praesupponit.
16. v x dictis eoiliges primh. speeis eativum solis
male & immodiatum moralitatis actuum h manctum non esse legem. eui subii eiuntiit, sed obiectum in quod tendunt, ut subditum legi, Nab ea pio positum. Probatur primo Moralitas comparatur adactum ineste phuseo, ut modus de peclectioipsus ac proinde debet ipsi proportionati in modo specificandi, sicut ei pi oportionatur in modo essen die sed actus ineste pitysieo speeifieat ut ab obiecto o Ergo & in Hie moria; eum hoc tamen Hilaramine, quδd in esia physeo specificatui ab Objecto , se eundum suam naturalem bonitatem de eonvenientiam considerato ; at in Aia motis speetem desumit ab illo ut subjecto tegulis morum . & ut tegulato per legem aedictam eo syndete si Ae prudentiae ordinantis in finem. Unde D. Thomas hie ait. 8.se ait: Ac vi omnis habet deci/m ab objecto . O a humaκus quia si itur m ratis , habet flectem ab secta relato ad principium actutini humanorum, quod es ratis Plobatur seeundo Actua motalis non te spicit legem , nis mediante objecto. scut ipsa lex non aliter regulat actum, quam propo uendo obiectum piosequendum vel fugiendum, se luet dictet exercitium actua, totum tamen hoe est in ordine ad objectum , de per modum attitigentiae ipsua 1 Ergo id ad quod actus dilecte de tin mediat ὀ tetminatur . non est x, sed obiectum ut proposii um per legem. Tettid, idem act aa seeundum speciem te*Leit distinctas speeie leges, pura furtum,cuinam, naturalem. Ee humanam: Ergo non specifieatur in esse motis lege. Consequentia patet: quia rea specificata non potest habere majotem unitatem . quam ejus spe ei fieati Wum. Denique probatur : si actus moralis speei fi-
earetur a lege Omnes actus qui respicetent eandem legem essent ejusdem speeiei r Sed hoe est isalsum iErgo & illud. Maior patet, Mincit vero probatur: quia restitutio & retentio rei alienae, invito domino, quae disserunt specie inesse moria, respieiunt eandem legem iustitiae, praecipientem redde te unieuique quod suuineaea . Diees, hoc algumentum etiam nos urgerer
quia actus diuersae speeiei in esse motis possint esse eitea idem objectum. se ut furtum Ee testitutio versantur circa rem alienam
Respondet ut actus diversae speciei in esse mo. ris, posse esse cirea idem obiectum maleti aliaret solum . non veth sormali teti scut possuntiatmaliter eandem legem respice te e unde suc-' tum de restitutio tespiciunt tem alienam sub divelli ratione sotmalu ; nam testItntio resplesteam ut non tetinendam invito domino, attum ut auserendam invito domino: at veth furtum de testitutio respicium praedictam legem, quatenus formaliter praeeipit unicuique reddi quod suum est. Colliget se eundo , moralitatem quae in o lecto actuum humanorum reperitur, εe quae ob iniectiva diei tui, non esse aliud quam ipsam metentitatem objecti, ut con nota legem , cui subindit ut tanquam regulae di mensurae ad te ita inanis
probatur Eodem proportionali modo obiectum habet esse motale quo voluntas, quiapti ne ipium & obiectum actus moralia. sicut
plinei plum di finis, sibi eoirespondenti Sed effamotale in voluntate, non est aliud, quam eluxentilaa ut eon notat legem, tui subditur in otindine ad suam operationem eliciendam e Ergo eodem proportionali modo moralitas objecti non est aliud, quam ipsamet ejus antitas,ut con notat legem cui subditur. m. Explieatut magiar Si voluntas eonsideretur
se eun/um se, praecisa omni lega, solum intabligimus potentiam physicam . Ae pi incipiam
actus liberti ; aeeedente veth determinatione legia, absque alio superaddito, redditur ptineupium proximum moralatatit, ae proinde agens morale i Ergo similiter eonsder do Objectum,seelusa omni lege, intelligitur ut obiectum phys eum, terminans actum voluntatium de liberum; accedente veto lege , qua praecipitur aut prohibetur, absque alio luperaddito , constituitur proxime objectum morata, eonnotandole em . eui subast in oldina ad terminandum
Quod potest amplius eonfiimati sicut voluntas non est moralia in essendo , sed inoperando soluin non anim subest legi quδd volumias sit, aut non sit, sed quis d tali aut tali modo
ope Ietur, aut non operetur θ ita obiectum ui sienon est motale in essendo. sed in terminando; nee de eo dictat lex. in pluribus saltem, an debeat esse vel non esse, sed an debeat talis aut talia actus ad ipsum terminati. aut non terminaisti Ergo sicut mota litas voluntatis non est aliud quam eius entitas, ut in operando subest legi, ita motalitas obiecti non e ut aliud quam ipsus ea. titas, ut Iubest legi tet minando actum. Quomodo vero entitas obiecti, de voluntalia , quae secundum se non est initintiee moralitas, i ossit rationem minali alia inti inse ee habete . absque additione alicuius initin leci. per solam con notationem extrinsecam legia, facilesntelliges, si eonsideres quod relatio paternit tia, quae nato ptimo filio retestat in patre , eum etiam denominat patrem se eundi filii, pet solam extrinieram illius ecinnotationem simili tetentitas materiae primae. eon notando fotmam
nondum habitam,sed possibilem haberi, est intrinsecὸ appetitus desiderii 1 eonotando vel δformam praesentem, desinit esse appetitua deissidet ii, 5e fit appetitus complaeentiae. item spinetea Angeli reptis leviant singularia, quando
existune, sine ulla intrinseea mutatione. hoc ipso quod ea connotam ut in actu posita. Deniisque actus necessarius divinae voluntatis habetanti insece rationem actualibet t. per solam eos- notationem creaturatum, in aliqua determinata dine temta temporis ponendatum. Horum autem omnium ratio est, quia iam plui ea fotinae, quae
232쪽
qux non tribuerent aliquem essectum sormalem, A defectibile in operandor sed nulla creatura po-
aut denominationem etiam intrinseram, nisi a. Iiquid extrinsecum connotarent. Inde si quia ita arguat: vel antecedenter ad legem est in oblecto forma constitutiva moralitatis, vel advenit cum lege3 ptimum dici non potest; alias ante legein obiectum esset morale. Si vero dicatur secundum, sequitur quod talis forma est sepaiabilis ab Obiecto,atque aded realiter distincta. Facith re spondebitur, sortium constituti. am moralitatis obiectivae, ante legem esse in obiecto, quantum ad totam realiratem quam in recto imponat,non tamen ante legem illud constituete proxime m rate,desectu con notati, a quo pendet haec deno
test habere ex se indefectibilitatem in ordine morali, sicut nulla potest esse ex se impeccabili MErgo pi ima regula huius ordinis non potest est ealiquid creatuin, sed sola ratio directionis crea. tuis rationalis in ultimum finem, in mente divina existens,quam V in arernam appellamus. Quod autem dictamen rationis nostiast pro- 3 I. xima tegula morum, sic ostendit ut illa est pio. xima regula moralitatis, quae in vii tute primae, de tanquam eius participatio,dirigit actus mor ies, sive per quam ipsa a terna lex, & pruna reis gula homini manifestatuti&uitimatur ut adlinis plenda: Sed tale est rationis nostrae dictamen eminatio. sicut licet in specie Angeli semper fue- B Ergo illud est proxima regu a moralitatis actu. rit forma constitutiva reprasentationis tingulariuim,quantum ad totam realitatem quam dicit in rectc; non est tamen praedicta repta lentatio, nisi cum lingularia existunt, quia husu, modi exi. stentia est connotatuita neeessarium ad illam. ARTI cutus II.
iam humanotum. Malor patet, Minor probatur. Deus qui est primum diligens in finem ulti. mum, dirisit res omnes contorinitet ad ipsarum
naturam,eas communicando vim quandam ipsa- ruin Datui a propostionatam. quae est quadam
participatio primae de aeteriis regula in i plius mcnte prae xistentis,& haec participatio est i ita proxima de immediata regula operandi unde in rebus coi porcis utitus nihil aliud est quam naturalis inclinario, vel instinctus, ratione cuius indefectibilitet tendunt in suos finest in reatui is vero intelle ctualibus participatici divina dilectionis non potcst in tota inclinatione naturali Um ordo moralis dependeat a regulis mo. rum, & per ordinem ad has tegulas bonitas in Gi non a ,stium V consitare, quia non sum ad unum determinata
& malitia moralis desumantur, plicata actuum humanorum moralitate consequens est ut ipsius Iegulas exponamus. Unde sit 6. I.
Dtia Regula morialuatis explicantur.
co igitur,duas esse regulas moralitatis;unam Uremotam & extrinsecam, in mente divina existentem, scilicet lege in xternam: aliam pro ximam & inti insecam, ac in homine residen.tem. nemne dictainen nostra rationis, secundum
quod pradictain legem participat, de ei subordi.
Probat ut primδ ex D. Thoma infra qu vi.
ait. c ubi sic ait 1 Retti a volunt Mu hti. Diues δε- plex; una propinqua homogenea . s ιlitet. v a hu mana ratis i alia reroes prima ν gula. s. ilia et lex terant q/M est qui si ratis Dei. Probatur secundo ratione: sicut ordo artificia .lis, eausque obliquitas de rectitudo attenduntur per cram parationem ad finem particularem, quem alti sex intend t, ita ordo moralis conside .
ratui pei habitudinem ad finem ultimum humana vita qui se habet ad hominem, inutiantum est agens morale, sciit finis particularis ad artificem, inquantum artis est, ut docet D. Tho Emas insea qu. ai. art. a. ad 1. Cum autem solus E ctat dii ecte de primatio, tran eat: non dictat se sed ad plura in dii tetentes i unde debet tu illi, specialiter patii. ipari pei aliquid supera id itum, quoiplis de nuncientur quae per legem sternam agenda prascribuntur, & hoc est dictamen ra tionis : Ergo immediata & proxima regula actuum moralium est dictamen rationis, iit pulicipat legem aeternam in mente divina praediliten. tem. illud autem non debet esse ibi in actus lyn. detes s dictans incommuni quid sit faciendum, vel fugiendum, sed etiam actus preflentiae Ai-ctantis in particulati quid sit agendunuquia cum
Operationes morales tin an lingularibus. & extingulatibus eircumstantiis dependeant, cogniD tio universalis, etiamti hi praci ea. nequit in eas influere,aut eas tegilia te nili ut applicara per di .ctaineu particulare hic de nune: hcut m speculativis principia uniuersura, etiam si sint vera de neeestiria, non inseiunt veram & necessariam eonclusi nem nili applicata secundum legitimam formam per iectam ii atronem. Dices . Naturalis latio non dictat nisi quae sunt de lege natura . Atqui dantur plures actus
morales, qui non spectant ad legem naturi, sed ad positi uam. divina in , vel humanam: Ergo di.ctamen naturale rationis, non est sumetens re gula proxima moralitiatis.
Respondeo distinguendo Majorem: non di- Deus possit esse finis ultimus hominis, prima te, gula diligens ipsi im in talem finem, potest solum in merite divina existere : sicut quia solus Deus est primum principium creaturarum, prima idea, perquam tes in esse producuntur, non potest alibi quam tu Deo existere: Sed ratio su- hei nationis rerum, & directionis illarum in uia timum finem, lex aeterna appellatur. ut dicit S. Doctor infra qu. 9 .art i. Ergo lex ateina in mente divina existens, est prima regula morali talix actuum humano una Addo quod prima
regula debet elle a se indefectibilis in dirigendo& regulando, sicut primum piincipium est in.
a. cunda th de ex conseque siti negatur. Nam cum
ratio & lex naturalis dictet parendum esse cuiliis
bet legitimὸ praecipienti, eo ipso quod qu ilibet
alia lex, sive humana, live divina, aliquid preeipiat vel prohibeat, ipsa naturalis ratio conseia quenter dictat illud esse faciendum, vel fugientium. Addo quod, quando dicitur dictamen i a.
tionis nolliae elle proximam Iesulam morum, hoe non est intelligerulum de ratione nostranti.
de suinpta, & solo lumine naturali illi strata sed de ratione ut insormata praeceptis legis divitia,
inquit s. 1 homas qu. a. de Malo,alti q.
233쪽
Eti his Inserea contra sectum, Suarem, Vaκ A lis regula, 5e cujus lex ipsa naturalia, seu dicta.
33 quem, de alios Recentiores, naturam rationa lem, iit antecedit dictamen rationis, Si quameumque legem,non esse formaliter regulam mo .ralitatis, quamvis possit quodammodo dici re gula radicatis. Probatur: Regula formalis moralitatis debet
regulare 3c determinare modo morali, hoe ethproponendo, pracipiendo 5ec. Sed natura ra tionalis ut antecedit dictamen rationis, non hoe modo concurrit, sed inclinando per modum naisturae: Ergo &e. Addo quod, cum inclinatiu na. tura rationalis non sit sol sim ad bonum morale, sed etiam ad honum ph3 si eum orclinis rationalis, men naturale rationis, est quaedam intimatio de participatio, ut docet D. Thomas hic qu l . art. 4. ubi se liabet: Quod ratis stimanu sit regalia νο-
buit humiana νatio. oportet ad rationem ateream re
nee soli,n contra illam sit malum morale, sed g eurrere. Ex quo natet solutio afl secunsam eonfiris etiam malum physicum; bonitas &malitia mo.
ratis ex praedicta inclinatione, ut antecedente dictamen rationis nequeunt sussicienter venari, sed sol sim ex ipso dictamine rationis,ut partici. pante legem aeteraram eique sub Minato Unde Datui a rationalis, ut tale dictamen antecedit,
potest solum dici quodammodo tegula radicatis, quia eli radix luminis rationis, fle tale dictamen
illi debetur. Dixi esse quodammodo resulam rais dic aliter : quia non eli ita universalis in latione regule radicatis, sicut dictamen in ratione resia lae formalis: nam dictamen, ut lege divina insor. matum, se extendit ad actus ordinis supernat limationem 1 sublata enim cinani lege postiva.di. vina & humana, homo adhuc diceretur agens morale. 5c bene aut male inoraliter operans, per ordinem ad legem Dei alei nam , qua est prima totius moralitatis, seu bonitatis de mali. tiae moralis, regula. Si vero supponatur primam hanc legem ac tegulam operandi tolli, iuncia Eta hae suppositione impossibili, destruetur renis mola litas sormalis quia sublato primo ali. cuius generis, a quo catera eslentialiter depen. dent ea pariter desitui nec elle est de remanebit
sola morat itas fundamentalis consistens in capa citate quam actus humani habebunt ut regulen.
talis, ad quos inclinatio naturae, directe saltem, tur a legibus, si ponantur.
SMihin Obγctio Semi. i. ν Biicies eum Scoto: Omne iudicium suppo β' nil iliquam mensuram sive regulam, in qua ejus eertitudo fundetur: Sed non est in quo sundetur certitudo iudieii sive dicta minis rationis
nostrae mas humanos dii igentis prater naturam ipsam rationalem: Ergo debet m ea fundari; ac
proinde ipsa est prima regula moralitatis. Confirmatur . Plura sunt qua ex sola habitu idine convenientiae, aut disconvenientiae ad naturam humanam sunt bona,vel in ala, antequam
lege aliqua principiantur, vel pio hibeamur, qua. ita sunt quae praecipiuntur, aut prohibentur lege
3c, Confirmatur amplius: si nulla daretur lex
praecipiens, aut prohibens aliquos actus huma. nos, adhue nihilominus homo ellet agens mora. te, & operaretur bene. dando eleemosynam ma IE autem, surando, aut mentiendo: Atqui tune sola natura rationalis esset prima regula morali.
talis i Ergo & modh37. Ad obiectionem respondeo, concessa Majo. xi, negando Minorem: id enim in quo fundatur Reertitudo judicii , sive dictaminis rationis no .strae, actus humanos diligentis, non est ipsa na tura rationalis scum hac, ut vidimus, non possit sussicienter determinare praedictum judicium ad genus moris sed est ipsa sterna & inetrata Dei lex, a qua tanquam ἱ prima regula ordinis
moralis aecipit certitudinem, ut in ejus vii tute Sit proximὲ regulare actus humanos, & ad ultimum finem dirigere. Unde ad primam eon. firmationem dicendum est, ea qua sola lege na. tura sunt pracepta, vel prohibita, esse moraliter bona,vel mala, per ordinem ad legem a ternam, qua est prima totius honitatis de malitiae mora.
DISPUTATIO ILDe Speciebus moralitatis.
Ad si Mnem a g. D. Thomae. Otale genus, de quo disputatione
praecedenti tractatum est vulgari di. vilione diuiditur in duas species. - nitatem scilicet. & malitiam morarilem de quibus breviter agendum est: postea re solvemus, an in eas adaquate dividatur, vel sit tertia alia species media inter utramque.
Referuntur Sentemia, or vera eluitur.
SIeut in explieanda ratione generim mora.
litatis, varia sunt Authorum placita, ita & in exponenda ratione bonitatis moralis, quae est prima ac praecipua eius species, diversa sunt eorum sententia prima est, bonitatem hanc nihil
ella prater colleti ionem omnium circumstantia. rum seu eonditionum, qua seeundum rectam rationem necessaria sunt ut actus interior simpli. citer & absolute denominetur bonus. Refertur pro hac sententia Scotus in a. dist. 4 o. quo loco eam declarat per proportionem ad bonitatem natu talem uniuscua usque reliqua nihil aliud est, quam
234쪽
quam collectio persectionum omnium qua tali rei iuxta naturam eius debentur. Favet divus Thomas laicqv. 18.ari. 1 tibi explicat bonitatem actu moralis, per hoc quhd habeat plenitudinem
ellandi, Se nihil illi defietat ex his qua suo est e
congruunt, scut debitus finis, debita quantitas, debitus locus Sec. Secunda opinio asserit rationem formalem nitatis moralis consistere in relatione censormitatis ad naturam rationalem, quatenus rationalis
est, ut ad primam regulam; & ad rectam rationem, ut ad regulam proximam; quam relati nem vult esse rationis,&denominatione quandam extrinsecam, desumptam a regula assiciente obsectum per modum forma extrinsecae, & dante illi est e regulatum & inensuratum . itavisqueet hic Sip 9s e. o. & alii Recentiores. Tettia ponit rationem sorma leni&speciticam boni moralis in aliquo modo absoluto, actui humano superaddito. Hre attribuitur Caietano insta Qu. l. art. s. dc a .art. I . Sed ille loquitur de modo absoluto. habente transcendentalem re
spectum ad obiectum, & eontraponit ly ά βω-
tum pure relativo,seu relatione pra dicamentali, non transcendentali : unde non recedit a communi sensu Thom istarum, bonitatem moralem in habitudine transcendentali ad obiectum m rati et bonum, I, c est,ut consorine Iecta rationi sic legi, constituentium. in Dico primo i Quamvis ad bonitatem mora Iem acto, requiratur collectio eorum omnium,
quae ex parte obiecti sunt illi debita secundiunrectam rationem. non consistit tamen formaliter
in illa collectione. Pi ima pars patet, tum ex illo eommuni Dio nysii effato, quo asserit bonum resultare ex inte. gra causa, malum ex quocumque defectu: tum
etiam quia bonum idem est ac perfectum; perseiactum autem est, cui nihil deest eorum quae ipsi
debentur: Ergo ad bonitatem motalem actuuanhumanorum requititur collectio eorum omni .um, qua ex parte obsecti sunt ipsis debita.
3. Secunda vero pars quod se ilicet in tali colle. ctione non consiliat sol maliter bonitas moralis actuum humanorum probatur psimh: Quia, ut dicemus concluso ne sequenti, bonitas moralis non consstit in denominatione exti inseca, sed in aliquo intrinseco actui humano: Atqui colle. ctio eorum quae sunt debita a ct ui,pluta extitias ea includit. nempe obιe in tacita, circumstan. tias, &c Ergo in tali collectione non consistit formaliter bonitas moralis. 4. Probatur secundo Ratio generica moralita. ti, realiter cistinguitur ab huiusmodi collectio. ne: Ergo & ratio specifica bonitatis. Antecedens patet: ratio enim genetica inoralitatis imporitat solum ordinem ad obiectum ut subiecium regulis morum. Consequentia probatur: Gradus genericus & differentialis in unaquaque re identiscantur realiter; ae proinde ex reali distinaesione unius ab altero ieitio, insertur distinctio alterius ab eodem tertio quia qui sunt eadem inter se, distinguntur ab uno tertio ut dicit con mune Diale licorum principium in illo ars sit. logisti ea fundatur: Ergo si ratio genetica mora.
litatis aptaedicta collectione rea iter dili inguatur ab ea quoque ratio specifiea bonitatis realiter distingui debet. s. Tetti C: i bonitas motalis esset praedicta eolialeBio in aliter . non est et proprie species moralitatis : quia species est unum per se ue talis
. autem collectio unum per accIdens, eum plura involvat diversi genetis, & in suo genere com
pleta. Denique probatur secunda pars cones usonis: Eodem modo cum propoitione loquendum est de bonitate in moralibus, ac in natu talibus in naturalibus autem sunt duo entium genera; quadam absoluta omnino, hoc est quae non habent suam quidditatem in commensuratione ad exti inseca, ut lapis, lignum Asimilia; alia veth respectiva, aut pra dicamentaliter. aut transcendentaliter, ut potentia, habitus, & actus. Porro quamvis bonitas entium absolutolum cons stat in aggregato ex omnibus qu e ad eo
rum perfectionem requii uti tui, ut standat tela tionem appetibilitatis . naturalis tamenentium
relativo in bonitas, non potest ibrinaliter esse sita in colletiione omnium qua ad eorum perfectionem requitiantur; quia quaedam ad illa re
quiruntur rancuam extrinsece conn Crata, triob
iectum respectu actus, habit sis, aut potentiae naturalis; in huiusmodi vero extriniecis non pctest bonitas eoium consistere formaliter, ted positis in habitudine 5e mmcnsi ratione ad illa : Diade non ideo lunt bona his politis, Quod in illis formaliter conlistat eorum bonitas . sed quia
non potest intelligi quod entia i pectiva ha
heant omnia ad sua in perfeci ionem requisita,
nisi intelligantur habete commensulationem aupradicta extrinseca, in qua consiliit bonitas, ut patet in habitu, qui non intelligitur habereonania ad suain perfectionem requilaia , Dila quia connotat ob e tum cui Omiliensviatur. Similiter ergo in motalibus, cum ai us bcnus motaliter sit de genere relati votum, de interea
quae requirit ad sui petia tionem, reputiantur quadam extrinseca, scilicet ob edium iit viali- una debitis circumstamus, evidenter 1e tu ut bonitatem illius non consistere formaliter inces- lectione omnium, qua adtestari testiniantur se. cundum resam rationem s. d poli is in quadam habitudine commensurationis ad ea quae per
modum extrinseci coti notati requiruntur. ut di .cemus intellia con lusione. Unde quod postiis omnibus quae re i a latio postulat, quocumque alio praeciso, aetiis intelligatur bonus, pio, emtex eo quod in eis in volvitur habitudo illa ad ex
trinseca, non vero ex eo quod in eoium colle.
tione bonitas ipsa contistat Dico secundo: Bonitas moralis non consilit .
in aliquo respectu lationis aut in denominatione extrinseca.
Pinna pars patet ex dictis supra demotalitate
incommuni: si enim ratio genetica moralitatis
in aliquoi eali consistit prima ac pracipua eius species non potest eonstitui per respectum ratio. nis Deinde tu ibidem dicesamuhumani sint muraliter boni, mei itolii, de laude digni, independenter ab omni ficti ne intellectu, debon.tas inoralis ex solo actu intellectus in eis non resultat: Ergo non consistit in ente rationis,
euiu ς fieri est cognosci, de quod, cellante intellectu, fictione, penitus evanescit. Secunda pars, quod nimii iam non cons stat in 8. sola denominatione exti inlaea probatus. Veritas quam actus intellect iis desumit ab obiecto . est
illi inti inseca, de idem die de specificatione,
quam potentia, habitus deafius in genere natura sortiuntur ab obie: is : Ergo partici bonitas moralis, quam a Psis humani desilinunt ab eb. 3ecto ut conformi regulis morum, erit aliquid
235쪽
ipsis mirinsecum, & non sola denominatio ex. A Confirmaturi Idem s. Doctor ibidem paris trinseca unde D. Thomas hic qu. i8.art 4.ad a. ait quod debit a proportιο aὲ nem. relatu in
Confirmatur Bonitas motalis in habitibus virtutum est quid reale, & ipsis intrinseeum; illi enim realiter&specie distinguntur penes diversas bonitates morales ,quibus ametuntur, quam. vis interdum reipi: iant ide in obiectum in esse physico: Ergo etiam in actibus virtutum boni tas moralis erit aliquid reale ipsis intrinsecum. Consequentia probatur: tum quia qualis est habitus inti insece, talem facit intrinsech actum: tum ei iam quia alias actus virtutis nim posset habere rationem cause emesentis, aut dispositi- B addita.
cat bonit: tem moralem cum naturali: Sed ad bonitatem & pei sectionem in rebus naturalibus non est necelle aliud ponere , quam collectio. nem omnium corum quae ad rei integi itatem &plenitudinem requiruntur. & debent concurrere, iit constare potest inductione in qua n. Rue re natu tali, ut homine, equo, lapide &e. quae tune habent bonitatem & persectionem, cum nihil illix deest ex his qua ad eo in inte glitatem & plenitudinem necessaria sunt: Ergysimiliter bonitas moralis actuum humanorum consistit in collecti ne omnium quae ad eos requiruntur sine alio ordine vel habitudine super hie spectu virtutis minatistit hc;utraque enim causalita supponit in actibiis aliquid reale in . trinsectum, pi Oportionatum ad hoc ut possint
causare bonitatem moralem virtutis unde ulterilis sequeretur non dari virtutes in orales acqui. sitas.quia non da ictus actus per quos postem acquiri; nam per actus in est ephγiaco non p slunt
comparati, neque etiam per actus in elle in iis,
si bonitas ino tali A non sit quid reale ipsi s intrin-
seeum : Ergo Dico terti5, Bonitatem moralem formalit et contistere in respectu transen dentali ad obstructum, D cons bitum re3tilis morum.
Ad obiectionem respondeo, quod quando s.
Thomas dicit bonitatem moralem actuum hia. manorum eons stere in plenitudine ellendi, quam constituit in eoilectione oblecti de cireum .santiatum debitatum non loquitur in sensu sormali, sed causali; & fotuin intendit quod habitudo ad obscoinra ccinsonuin rationi, in qua bonitas moi a iis forinaliter consstit, necessario pia . supponit in actu morali debiti in oblectum, Qtiem, & circumstantias, eaque omnia exigat ad hoc ut iri actu resultet. Unde articulo sequenti in resp ad s.concludit quod i ιρ ομνιι. int is
Hie eoticlus sequitur ex pridicipiis disputa- C ait: Θ- νι sinu sit .ausa ex in stia, tamen deliratione praecedente statutis: cum enim bonitas sit species moralitatis, debet ex parte genetis importare id ipsum quod importat moralitas, ac proinde modum illum habitudinis, in quo moi a. litatis es lentiam collocavimus. Ex parte vel Λdistetentiae, nihil aliud potest addere, nisi quod talis habitudo sit ad Od ectum ut conlisum te .gulis motum tum quia per hoc eistinguaur a malitia, quae respicit Oblectum dillonum : tum etiam quia bonitas cusu,libet iei est con imitas cum sua regula. ac proinde bonitas acilis humani debet elle contormitas eum regula talis actus, quae est recta ratio proportis is i sinem. O νetatio m tim. inhaeret aurani. Non ergo constituit sormalit et bonitatem moralem ira plenitudine essenda, seu collectione obiecti . finis. & cireumflantiarum debitarum, sed in ptoportione & habitudine ad obiectum debitis circumstantiis vestitiam; & solum utilitatem plenitudinem seu colleclionem ad boni talem moralem necessario pia requiit, tanquam fundamentum huius habitudinis & proportio. Dis. Quare exemplum quod adducit de boni Late i tib sca, tenet quanium ad aliquid, non quantum ad Omnia. Paritas in eo contistit, si, sicut ad huiusmodi bonitatem requiritur, quod xx. Confirmatur nonitas moralis,cum pellinc ' D tes habeat omnes petietiiones de fornias sibi de . ut ad genus mensurabilis & rcgula ollas per te. gulas morum, demensurabile titiale cicat Oidi, nem ad mensuram, non potest consistere in modo aliquo absoluto, actui humano superaddito, sed soldes in aliquo respectu ad ipsius mensuram: Sed tali respectus non est rationis, ut lupra Ostendimus, neque pradicamentalis, cum non tendat ad terminum sub ratione puri termini, sed illum per modum l pecificativi de causis sita malix extrinsecae respiciat, N. interdum tendat in objectum non existens, sicut cum quis appe.
tit bonum possibile: Ergo solam potest elle reis
spectus transcendentalis ad obiectum, ut conso. Num regulis morum.
l. II. Soliuntur Ohereones. OBiicies primδ eontra primam eonfuso
nem: D. Thomas hie art. i. tibi e presse exisplieat ellentiain bonitatis moralis, non meminit
habitudinis quam nos ponimus, sed collocat iliasam in plenitudine essendi ut scilicet actioni humana nihil desciat ex hix qua suo esse congruisunt, cuiusmodi sunt debitus finis, debita quanistitas, debitus locus dee. Ergo non in tali habitu dine, sed in horum collectione, piauicta Mnrtas
hi as secundum exigentiam propria naturae. N. qualibet deficiente lex ex ea parte redditur mala & imperfecta; ita ad bonitatem luimanae actio rus opus est omnibus qua tecta ratio pollulat, & per cuiusvis eorum desectum, redditur mala & peccaminosa. Ratio autem di se timinis est: quia in iebus absolutis, qualis est substan tia, tegula bonitatis non est aliquid extrinse. eum, sed ipsum subjectum, de propterea tota bonitas sumitur ex convenientia ad illud, ne que ea aliud praeter ipsa, fornias, qua subiecto
conveniunt: in actionibus vero, quarum totumelle e Il in ordine ad obiectum, tota bonitas est E respecti vas & piopterea aliud est quod requiri.
tur per modum termini, ut talis bonicas restit. tet, scilicet obiectum conveniens, finis rectus,& circumstantiae debita; & aliud ipsa bonitas, quae ex illorum collectione & concurrentia in actu consurgit. Ex quo patet responso ad confirmationem.
Ubiicies secundδ eontra serendam eoncluso. nem: Relatio consermitatis, in qua nos constituimus bonitatem moralem amis, sape est ad obiectum non existens, ut cum qui1 delectatur de aliquo stituto,vel piatetito: Ergo non est rea. iis, sed rationis. Consequentia videtur niani se .sta: quia relatio realis exigit terminum realemia exist mein, cum a termino specifice tui
236쪽
Huic argumento patet solutio ex dictis dispuis italione pracedenti ue imoralitate in communi: Iicet enim telatio illa consermitatis, in qua bonitas moralis conl)siit, possit elle ad obiectum non exiliens, & lienon ut relatio pradicamentalis secundum esse, hoc tamen non tollit quod sit relatio transcendentalis vel secundum . dici, cum ipsa non exposcat necellatio te imi num realem vel existentem, sed posilit ad entia rationis. vel ad res non existentes te in unari, ut patet in ordine transtendentali quem Logica dicit ad suum obiectum. vel actus voluntatis ad dignitates & honores quos appctit, qui sunt mera entia rationis, aut denominationes ex itinω cae Sicut et go hoc argumentum V que pii non probat non dat actum realem circa cruetium non existens, ita nec probat non dati moralitatem realem actus Piga obiectum non existens; cum illud ipsum ob ectum non exiliens, possit esse mensuratiun de subordinatum regulis ratio. Dis, subindeque terminate & specificate actum moralem. Ubiicies tertio contra eandem conclusionem:
Bonitas & malitia actuum humanorum pendet a libera hominum voluntate aliquid disponente edi trans cecirca actus humanos: Ergo non es aliquid eis inti in secum, sed solium denominatio extrinseca. Consequent a patet: quia sic dispo. nendo voluntas non insuit illii aliquid reale aut
ph seum,scut nihil physicum imprimit mone. tis dispositio principis, eis dantis pretium, sed sollim extrinseram denominationem. Antece. dens etiam e stat, tum in actibus qui itiali noti sunt ex obiecto secundum se, sed quia prohibi.
tum est tum etiam in multis actibus malis furenaturae, qui non important repugnantiam ad re. Oam rationem, nisi luppost a aliqua conditione dependente a libera hominum voluntate v. g. furtum,cum si acceptio rei alienae invito domi no,requirit duci quae pendent a voluntate libeta,
scilicet rem qua aecipitur, elle sub dominio alterius, fle dominum este ita vitii in baduletiuinte. quirit alterum eorum a quibus committitur esse imatrimonio alleui iunctum, quod pendet in s. hero consensu illius. Respondeo eoneesso Antecedente, negando Consequentiam licet enim a positione vel mutatione legis pendeat actus in ratione boni vel
mali moraliter, inquantum peream immutatur sectum in esse moris, in ordine ad quod actus humanus habet suam incitatem bonitatem vel malitiam; ex lioc tamen non seqlmur bonitatem aut malitiam moralem in exti inseca denominatione conlittere ζ quia, ut saepe diximus, actus realis voluntatis, per veram de realem tendentiain potest serii in obiectum, ut subet alicui deno . minationi rationis, & prout ab illa in rati c. e gmensurabilis dependet; scut cum aliquis detide .rat tibi dignitatem vel iurisdictionem, quaestextrinseca denominatio.
obiicies ultimo contra ultimam conclusione: Relationi nihil est contrarium, ut ex Aristotele in capite de Relatione docent communiter Dia . lectici: Sed bonitati morali contraria: ut malitia: Ergo bonitas moralis non consilit in relatione, sed in modo aliquo absoluto, actui humano sua peraddito. Consarmature Bonitas moralis fundat in acti bus humanis relationem eonsormitatis inensu. rabilis ad mensuram,qua es praediea inentalis de terrai generis : Sed una relatio non potest este Tom. II L
fundamentum alterius, alioquin daretur proces.sus in infinitum, ut docetur in Logica i Ergo idem quod prius.
Respondeo hoe argumentum, ejisque eransirimitionem, tollim probare quhil bonitas motalis non potest in relatione pradicamentalia Onsisse. Ie;hac enim non habet contrarium, nec aliam reis lationem fundat: relatio vero transcende malis, quae niuative eis aliquid absolutum .poteli contrarium habere, Zcietationem praedicamentalein fundare; scut datur contrarietas inter actus de habitus. ac in ipsis fundantur relationes aliquae secundum elle in quibus tamen non consistit ipsa ratio propria actus vel habitos unde bonitas ino talis potest continete Se de facio consilit in i spectu transcendentali ad obsecium, ut consolitura regulis morum, qui est ratio fundandi re lationem pradicamentalem conformitatis men
surabilis ad mensulam, & qui pilus iliteiligitur
in actu quam talis relatio resultet.
Ex dictis facile colligitur quid sit dicendum i
de inatui morali, qua est altera species moralitatis, opposita bonitati motali: supposito enim quod hi torma positiva, non potest in es io conli stere, quam in habitudine transcendentali ad ob. lectum, ut disionum regulis morum; olim debeat in ratione genetica naoralitatis convenire cum honitate, subindeque secundum gradum generi. cum importare habitudinem illam, in qua mo. talitas sorinalis coiisistit; in ratione vero specifica debeat consi itui per habitudinem ad Ob ectum, oppositam ei, quae constituit hohitatem mora tem : unde cuin bonitas moralis importet habitudinem convenientia ad rationem, ni ediante ob ecto, malitia moralis debet in rationes petis. ea constitui per habitudinem dii initatis 5ed sconvenientia ad rationem, seu per ordinem transeendentalem ad obiectum ut difforme recta rationi. Dixi: Asenosus Pian tria lis forma ρή- tilia: quia celebris est conti oversa circa constitu. tivum peccati commissicitiis an scilicet illud per aliquid positivum, vel privativum, aut per u trumque simul in ratione mali moralis constitu atur 3 De quo fuse ageinus in Tractatu de Pecca. Dio alis, ubi hac qitastio propriam sedem habet, lieei Hi ah aliquibus hic purtractutur.
AFfirmant Meditia, Martinea, Joannes a s.
Thoina, lidesonius Baptista & alii ex no uiis I hoinistis,negant verhCuries, ira, Corneso, te baimanticenses. cum quibus Dico, indifferentiam non es le aliquam speci. em moralitatis, mediam inter ianitatem & ma litiami subindeque actum motalem adaequathdl. id, in bonum de malum. Piobatur pilino: omnia species moralitatis
debet elle positiva, seu per aliquid positivum constituit Sed indillerentia, quam aliqui actus habent cx sua specie seu obiecto, non consili t iii Ee ali.
237쪽
aliquo postivo, sed in mera negatione benitatis Adi malitiae, cum non repugnantia ad eas aliunde quam ex obiecto habendas: Ergo non constituit speciem moralitatis, mediam inter bonitatem gemalitiam. Maior patet: ratio enim generita positi va non potest per puram negationem eontra hi 3e deteiminari ad certam speciein, eum exente de non ente non possit aliqua species eon. stitui: moralitas autem actuum humanorum in aliquo postivo consistit, ut disputatione prae .cedenti ostendimus: Ergo omnis species mora.
litatis debet este positiva, 8c per aliquid reale 1epositivum constitui. Minor autem, in qua est diri cultas, se plobatur. Omnis species postiva debet posse salvari in aliquo individuo Sed si non potest dati aliquis actus indifferens in indi . viduo, ut docet s Thoma hic art. & nos in fia disp s. ostendemus: Ergo indifferentia non est species aliqua positiva moralitatis in actibus humanis, sed sola negatio bonitatis & malitiae,
cum non repugnantia ad eas aliunde quam ex
Objecto habendas. Unde idem S. Doctor ibi. dem sibi hoc argumentum ob icit: Mya θ c. s
mias fio. quod eae sita petie debeatur ei quod sit reis ferens; θ sit procedit ratio 1 sed tamen 1 o modon Ptis a fui ex stia stet e est indoerens; non enim suti uod objὸllum humana actus quod non positi ordinari vel ad malam vel ad bonum, per fidem vel circumstantium. stia modo pars diii ιndis, en, ex
nus vel malus; unde per aliquid alius potest si in f,.-mti vel malus : Aut homo non habet ex sua θαυquod sit anus v l niger, me tameκhalet eae fuas'. cis quod non sit albus aut nimν . potest enim alia
.ipiis brii ι. Quibus verbis ponit s. Doctor
indifferentiam actuum humanorum, non in a, Dii quo postivo quod desumatur ab obiecto, sed
potius in negatione formalitatum, quae ab obse cto desumuntur, eum non repugnantia ad eas aliunde habendas, scilicet a fine aut circumstan.
tiist de se solvit argumentum sibi propositum, de salvat non dati actum indisserentem in in . diuiduo, licet aliquis actus dicatur indifferen, ex sua specie r quia non dicitur indifferens ex sua specie positive, sed negative, quatenus ex
vi si e speeiei, in elle entis consideratae , nechonitatem nee malitiam moralem sibi vendicat, potest tamen utramque habere aliunde Eo mo do quo natura humana non habet secundum se quod sit lingularis, aut universalis , potest ta. men aliunde habere universilitatem, nempe ab
intellectu, de singularitatem a pi incipiis indivi.
Probatur secundΛ concluso: Dira sunt ranis tum species moralitatis obiectivae Ergo & mo. ralitatis formalis. Consequentia patet e quia moralitas formalis in actibus humanis desu
mitur a moralitate obiectiva, qua repetitur in obiectis. Antecedens probatur: Obieetum non respicit rationem de regulam, nisi aut ipsam adaequando. aut non adaequando: si eam adaquet,
est i psi consorme; si non adaquet .distorme: Ergo duplex tantum moralitas ob ectiva potest reperiti in obiectis actitum humanorum,nempe rena formitas cum lege, quet specificat bonitatem moralem, Re difformitas seu deviatio a lege, quae malitiam moralem constituit :& inter ilias nullum potest dari medium positivum, sed tan.
thm negativum per negationem utriusque existremi, licui nec inter par de impar, simile & dic simile. Hane lationem tangit D. I homas hieart. 8. his verbis: Iesus humanus quia drcitur maia rata. habeto. ι irin ah Alei a relata ad principiam actuum hamiseram, quod est ratio. Iesi ob tima lus isti ludat aliquid. quod conreniat ordini rationis.
erit ri vi bonis siecundam sitiam iste era, sotii dare le moβηum indigenti si istit m includis aliquid quod
repugnet Oadmiratienti. erit malas actus secuta Oeciem sititit farina. quod es tollere ahena. Contingit uatem quod obiectum ac sis non ιn Itidit aliqtiid peristinem ad ordinem rartinu, siti ut tiores siticam de terra, ire ad campum .ct huius modo; O tales actis ρ- . uηdiim piciem suum sunt ita fretire, Ubi, ut vi . des, Ordinem ad rationem ex quo est tota moralitas, dividit adaequa te in ordinem convenien tiae, qui constituit bonitatem, & in ordinem disconvenientiae, sui constituit malitiam quie- quid vero nec conveniens est, nee disconveni.
ens, sed indifferens, excludit a praedicto ordine, de consequenter a linea moralitatis, quae in eo consistit
Dices, inter eonveniens&disconveniens me. 2 . diate indifferens, seu non conveniens resul de
hoe esse teri iam speciem moralitatis, distinctam a bonitate de malitia. sed contra: Vel hoe quod dicitur non conve niens, subest actu regulet rationis. vel non Sinon subest, eo ipso nulla dabitur in eo morali. tas, qua essentialiter consistit in pradicia subie .ctione;atque aded indifferentia illa, vel non con venientia non erit species moralitatis. Si autem subest, praedicta non convenientia nequit esse solum negativa, sed privativa,vel contraria,quae est idem ae disconvenientia: sicut omissio act uaest privatio culpabilis de peceaminosa, quando talis actus iubest legi de radit sub pracepto. Ne que valet, si dicas actum indisserentem cadere sub lege, non praecipiente aut prohibente, sed
permittetrie, de ex illa eius obiectum aliquam moralitate in habere. Nam, ut infra dicemus, a. ctus indisserens non cadat sub lege positive, sed soluin negative, inquantum lex non curat de ipso, de ab eo luam dispositionem retrahit; quod ad nisi alitatem non si icit.
de qu I. de Malo ait. I. Ecq. .art. s. Bonum de malum in moralibus non Opponuntur imme
diath : Ergo mediat inter illa tertia aliqua speci. es, quae non potest esse alia quam indissetentia. Respondeo B tinum te malum non elle op- 2s. posita immediate simplieiter, de absolute, quia inter illa absolute datur medium, nempe actus humanus physic. consideratus: Sed solum in se. nere moris, quatenus immediate dividunt genus illud, sicut rationale de irrationale dividunt animal.
Ubi ieies serend/ Cmnis actus ex deliberata rivoluntate procedens, est moralis: Sud actus in.
238쪽
a isserens secundiim speciem, ut ire in hortum, colligere fores, levare festucam, ex deliberata voluntate procedunt ut supponimus: Ergo sunt morales, subindeque aliquam speciem moralita. iis conliituunt. Minor patet, Maior autem probatur ex D. Thoma sipra qu. i. art 3. in fine
corporis ubi ait: 1 em itius aluus Marules. o actus
humum : sed aetus qui ex deliberata voluntaterrocedunt, sunt humani, ex eodem S. Doctore
ibidem ait. i. sic dicente: Illae ergo uel ones propri/humana Liuntur. qu. ex deliberata voluntate prae ληι Ergo actus ex deliberata voluntate proce. dentes, sunt morales.
a 8. Respondeo distinguendo Maiorem:est moralis secundum speciem & ex obiecto negorin in . dividuo, & ex sine, vel aliis circumstatutis con cedo. 'ie ut ergo omnis homo in indicia uti vel est albus, vel non albus: si tamen homo speete. tur secundum ellentiam, neque est alti ias, neque non albus, sed abstrahit ab utroque: italanili ter licet quilibet actus liber in indi .iduo sit m .ralis, si tamen cons deretur secundum lationem speciscam 5e prout tendit in obiectum abatta hens a bonitate dc malitia, non eli moralis, vel non moralis, sed abstrahit ab utroque. as. lnst, bis Actus levandi sestucam v. g. prout prac ish terminatur ad tale Obsecium, praeicinis endo a quacunque alia circumstant i a fit ex deis liberata voluntate : Et so leςundum rationem specificam, de prout terminatur ad tale obse .ctum, est moralis, & consequentet sub aliqua specie moralitatis. Unde D. T homas qu. a. de Malo, ait. s in Corp sic ait: Su ergo loquum aiati mora ιβι .ὴ vi tuamst item Iti non furnu ac vi mora, eir bonus ves maius. s. d aliq in imilis meri Ubi actum indifferentem appellat moralem secun dum suam speciem : Non ergo silum ex ratione individuali, de ex fine, aut aliis circumstantiis,
sed etiam ex objecto, & ratione specifica morali, est o. Respondeo, quod licet actus indisseitiis, ut
talis, bd secundum lationem specilicina conlideratus, procedat aratione, seu vo;Dntate delibearata, modo phγlico, scilicet eum indisseientia aci ut milhet, non tamen ab ca piocedit ino. do morali, quia ab ea non procedit per principia moralia. 5e cum dei ei minat, ne legis itinde ut talis non pei tinet ad geritis moris, nisi solum initiative, radicaliter. de iudirecte, qu . tenus ad uncia aliqua circumstantia potcst in. duere moralitatem; eo modo quo funda inenium pertinet initiative ad genus relationis, & negatio ad genus forine quam temo .et. Et in hoc sensu D. T homas loco eit uo actum indis serentem vocat moralem secundum suam spe.
i. Urgebis : ille actus est somnaliter moralis. qui est subiectus legi. Ec circa quem lex habet specialem actum: Sed actus ex Obseel o indifferentes, sunt subiecti legi, de reipectu horum
lex habet aliquem specialem actum : Ergo sint mhrales sermaliter dc ellcntialiter. de non so lum fundamentaliter de initiative. Masor pa. tet e quia moralitas aei sis sumitur ex lubiectione adlegem aliquid de eo dictantem Minor proba.tur ex D. Thoma infra qu. pa ait. a. ubi docet quod lex habet tres actus, cilicet prohibere, praecipere, fle permittere. Et addit: siavi uti in tres digerent a uerticina human. m. Q ι iam saut ι ι ex genere sua; regerivi horum poniti. I su .titus pracipere seu imperare. Quidam uiatis sum acta.
A mali ex genera sua. Lut actus νitiosi rupes a ha- . rem lex habet prohibere. Θι tam rero ex genere suo sunt utim insuferentis: O teste a haruis I x hal ip a motiere. Ergo circa alius indifferentes dat ut aliquis specialis actus legis scilicet permis sio. Confirmatur: Nilitias in retiam natui a. sve 3t bonum, sive malum, si ve indifferens, quod actu non cadat sub divina pro ιdentia r Ergo etiam quod non cadat sub aliqua lege, saltem sub legesterna, quae est prima regula totius moralitatis. Ergo actus indifferentes sunt subiecta legi, sub .imieque intia genus actuum moralium exi. stunt. de aliquam speciem moralitatis constitu.
s Pro solutione huius argumenti,sciendum est, 33 pei mittet edici athun legis positi vum, Se nega. tiuum. Dicitur actus positivus uno tantum modo. quando scilicet lex dispelisai in aliquo quod debebat seri, v. g. in iecitatione Ofiicia, in iesu. nio, de si in ilibus qua lex praecipit, de in quibus i uperior ex sulti de legitima causa dispensat. Dicitur vero actus negativus qua diui liciter. Pi imo quando lex non prxcipit quod melius est: sic matrimonium dicatur perinillum, quia virginitas non est in praecepto. secundo quando lex non prohibet si e convolare ad secundas nu . pilas dicitur per in istum, quia non est pio hibitum Tertiis quando aliquid non imped.t Aum C possit: se Deus dicitur permittere peccatum, quia illud non impedit. Qua to quando lex non unit aliquod malum ad vitandum dei eruis. Ad oe ergo ut aliquis actus sit in genere moris, debet eius Oble Luin esse sub eci uni legi positive, id in secundi acium positivum, de non sum. cit quod subdatur negative: a tus autem culus ob ectum subditur legi politive permittenti, est bonus, si fiat eo modo quo lex pei mittit; malus vero, si fiat alio modo : quia in ptimo casu est conformis legi dii peti lanii,& tollenti ab cb e. cio deformitatem quam alia, haberet; in secundo vero eli circa obae Luna dissorine legi. Hoepta millon Ad argumentum respondeo, distinguendo Maiorem: ille a ius est forinaliter moralis, quie si subjectus legi pol nive, concedo Masorem:
negative, nego Mas Oiem. 5imiliter distinguo umorem: Aeius in d iserentes ex obseeto iunis, ecti legi, negative, concedo : politi ve, ne go. mi enim dicunttit pei misti a lege solum ne .gative, quia lex de illis non curat, rice eos prae .cipit aut prohibet lad eis suam disposito temnegat, mere itidisserenter se habendo citra illos. Unde quando S. 1 homas docet ponantere ellea ium legis . vel loquitur de permissione positiva, qua lex Oispensat in aliquo quod ei at prohibitum, & non licebat fieti, illudque
E permittit, v. g. comEdera carnes tempote qua isdrage latram aut nubetis crura consanguinea in secundo gradu i vel si loquatur de permissione pure neg tiva, non sumit actum proprie de Ibi. te, sed lato modo. & prout absita hii ab actu
vero . qui dicitur talis realiter, & ab actu gramismaticaliter dicto, qui in re talis non est,seo tigni. ficatur ad modum aes sis, ut quiescere, otiari, de si lilia, quae licet vete actus non siit, imo po. ii us sint carentiae a i sis, tamen admodum acitas fgnificantur. Ad confirmationem. concesso Antecedente, 3 s. distinguo Consequens: Nihil est quod ii ii cadat suo lege atet na, ut est ratio divina piovi. dentia, dc in ordine ad Deum. transeat et quod Ee a nou
239쪽
sine opem . qui convelli tui cum objecto, non vetia de s ne operantis, qui ab ipso distinguitur. Aut s loquat ut de s ne ope tantis, per actum huminum intelligit iplum actum impetantem , i finem ut proprium immediatum objectum te spicit. vel etiam diei potest, ipsum loqui dea ctibili impetatis sormalit et de te duplicativὰ qua tales sunt illi enim sub hae socrualitate de te duplieatione lumpti speeis eant ut a fine, se ut&ipse actus imperans. De quo suιὰ disp. sequenti ara. 3.
Obii et ea seeungo Dantur a flus boni ex sua specie . qui nullam habent bonitatem ex objecto . sed lotum ex fine ad quem ordinantur: E go prima &specisca honitas actuum humano tum non sumitur ex Objecto. Coniequentia patet , Antecedent probatur in act inititudinis, qui ex proprio oblecto , quod est tolerantia paAlion Isaut mortis, nullam habet bonitatem , nis adiungatur finis exit iniseus alterius vit tutis pei sectioris, v. g. fidei aut iustitiae, ut doeetidem D. Thomas 2.2. qa. Ir .art. s. idem patet in actu virginitatis , cuius propita bonitas sumitur ex stae teligionis, qui est eultus Dei, ad quem ordinatur per votum , de ideo secluso voto , 5e cessante tali fine, virginitas non est sperialis virtus, ut tradit idem Angelicua Doctot bidem qu. Is 2.art. 3. ad 3. Respondeo, negando Anteeedens. Ad cujus 'probationem dicendum eum Caletano 2.2. qu. um fortitudinis habete suam boni. t tem ab obiecto proptio de immediato . quod
est oletate passionem aut mortem, non veto as ne operantis , nis adlummum tanquam a conia ditione extrinsecὰ con notata, sine qua huius modi obiectum non esset bonum honestum. Ducibus enim modis potest tequiti finis bonus operantis ad actum bonum. nempe pet modum rationis formalis ex pacie objecti se tenentis , de pet modum eonditionis seu extrinleei connota ti: tune requiritur per modum rationis forma ialis, quando etiam eo posito obiectum nullam habet bonitatem . praetet bonitatem iptitis; ut cum aliquis vult ite in agrum ad ac qui tendam sanitatem . egie si is enim iste ad agrum non stia et lisbet honestatem , praeteream quae est in acq ostione valetudinis r tune vero se habet per modum eonditionia , seu extrinse et con notati, quando objectum ex propria materia specialem habet honestatem , ptaetet honestatem finis, quam tamen non habet et absque illo vel alio si mili connotaici a de ita se habent sustinentia pal- sonis aut mollis, Se omnimoda abstinentialvenereis r quam dis enim neutium istorum haheat absoluiὰ hicinestatem, nisi connotet aliquem honestum finem , ad quem ordinetur, ex ihoe tamen quod hujuimodi finem connotet. ha bet ex ptopria natura honestatem distinctam ab honestates nis; sustinentia quidem passonis aut in otiis. s sit propter fidem, aut justitiam; abstinentia velli omnimoda a venet eis, s sit ad vacandum rebus divinis . ex imperio religionis , de ex amore caelestis contemplationis. Ratio vero Eprioli, Ob quam sinis impetantia se habet in tet dum ut ratio fot malis, interdum ut puta eo ditio , est quia objectum habet aliqliando spe ei, lem dissicultatem , quam ratio pollulat vinei, At in qua vincenda non potest non esse specialia honestas peltinens ad specialem virtutem: in terdum veth non est illa spe alis dissi eultat. Utiatuque patet exemplis adduct:s r nam in eo
quod est pati mollem propter fidem. & abstinete a venereis, ob amo tem coelestis contem plationii, est specialia dissicultas, quam ratio postulat vinci, distincta ab ea quam habet eon. fessio fidei, aut amor e celestia contemplationis ;at vetδ in egressu ad agium per se loquendo non est dissi euitas speetalis, quam latio postulet vinei, distincta 1b ea quae repetitui in acquirenda
specie, de honus vel malui in individuo, habet primam bonitatem aut malitiam ex fine, vel aliis citcunstantiis; ex suo enim obiecto est indi Gniens : Ergo ptimam de spe eis cam moralitatem non habent omnes actus humani ex objecto. Omissa vatila solutionibus, tespondeo primam & speciscam actuum humanorum moralitatem desumi ab obiecto, quando est de se bonum aut malum . sicque intelligendam esse nostram conclusionem quando ve id obiectum non est de te bonum aut malum, sed pute indi serens. ptima Ze substantialia mota litas actua desum liut ptima cireunstantia , quae de te iminat formaliter ipsum objectum ad lationem boni ant mali objecti ver unde tune ei te uti stam sanon habet rationem purae circunstantia, seu ac ei dentis te spectu actus, sed transit quodammodo in lationem obiecti mota litet speei fitaniis. Obi ieiei tertio i Actus extetiot habet ratio 'nem objecti respectu interiotis: Atqui actus interior non accipit suam bonitatem aut malitiam
ab editeticiti, sed potida bonitas de malitia actus externi sum ii ut a bonitate vel malitia actus in-ietnt: ut docet D. Thomaa ,sta .ro. Ergo actui humani non desumunt suam bonitatem de malitiam ab objecto. Respondeo conces, a Majoti, negando MI-
notem 1 nam actus internus speciscatui ab externo, ut est in intentione e fultum enim v g. ut apprehensum, movet voluntatem ad sui appetitionem, de speeis eat volitionem furti, quam antecedit in ordine intentionis; econtra veto in exeeutione furtum externum , ut emanat ab
actu interno, participat malitiam ejus, & est illo posterior in executione. Neque velo est in- eonveniens concedere , quod actus externus de internus mutud sibi communicent bonitatem aut malitiam. secundum diversas rationes, de in divello genete caulae ; & quod internus desumat illam ab externo, ut est in intentione , de ut a ciuia formali erat inseca . vel finali; exiernus
veto. ut est in execui. Onedam ab interno inge te eausae efferentis participet.
Dieei Ex hae solucione & docti ina sequitur,
actum saltem externum non desumete sua in bonitatem aut malitiam ab obiecto; I enim illam habeat ab actu interiori, a quo imperatur, non potest illam habete ab objecto, seu maletia ei t- ea quam versatur. Respondeo actum extetiolem, imperatum , voluntate, habere dupli m bonitatem aut malitiam; unam sei licet ex propria materia . citeaquam vel satur, v. g. fultum, de testitutio . ex te aliena ut subtrahenda . vel subjieienda pol sessioni proprii dominis Ze haec bonitas aut mais lilia . nihil aliud est . quam habitudo pro pot-tionis, aut improportionis ad huiusn, di mate. tiam prootiam. secundum quod cadit sub dictamine tectae lationis ratiam veto ab actu interiori, a quo imperatur; ex actu enim icii et toti impetante muralitas derivatur ad exteriorem;
240쪽
prima die; ut moralitas obiectiva, secunda fol. imalis appellatur. Unde actus humanus, tam ex terior, quam interior, desumit suain ptimam de substantialem motalitatem a suo proprio oble .cto; exterioi quidem a materia circa quam verissetur, qui est propclum ipsius obiectum; interiis or vero ab ipso actu exteriori, quem tanquam proprium &immediatum obiectum respicit. 14. Instabis , & dices eum Luriele, materiam,
circa quam actus extetnus versatur, non esse
ipsius obiectum, sed illum, ut est invia & inheri, habere pro obiecto seiplum, ut est inia. cto esse: Elgo si actus exterior desumat mo .ralitatem a materia circa quam versatur , eam
non sumit ab obiecto. Consequentia patet, Antecedens probatur primi', Si matella, circa quam actus externus vel satur, est et illius obie. m. sequeretur actum internum & externum esse duos actus in genere moris, eb quod habe. Tent diversa obiecta Secundo, res editerna est ei reumstantia quid actus humani: Ergo non est eius objectum. Tettili, circa eandem materiam pollutit dati actus externi dillincti specie in genere motis, sicut fimum, & restitutio vertatur
circa eandem rem alienam,Ergo materia circa quam actus externus versatur, non est ipsius ob
jectum. I s. Respondeo, negando Antecedens robiectum
enim actionis externa non est ipsamet operatio
in facto eile, sed tes illa quae a tali actu, etiam considerato in facto esse, apprehenditur: v. g. obiectum a vati est pecunia, luxuriosi scemina, sillosi cibus. Mati Deus, qui ideirco beatitudo
nostra obiectiva appellatur Ad primam probationem in contrarium, ne .go sequelam 1 quia adius interior habens pro obiecto immediato actum externum , habet etiam consequenter pro Obsecto immediato iem externam. ut se vel si e attingibilem in ordine ad rectam rationem; idem enim est vel e ac una,& velle eius obieetuin. v. g. velle iurari,& vel Ie rem alienam invito domino, unde actus in te. rior & exterior pro uno computamur in genere
Ad secundam probationem , nego Antecedens : nam circumstatilia Fid. non imp Hatipsam rationem formalem objecti. sed aliquam aliam ipsi accidentalem : sicut res aliena est oblu cium sunt, quod veth sit sacta v g. est circui stantia i Ud. Ad tertiam dicendum obiectumaci sis exter
ni bile ipsam rem ad extra, non materialiter de . emitative lumptam, sed ut sie vel sic attingibi lem in ordine ad reciam rat ionem;eo modo quo dieitur in Ph3sica, terminum speciscativum motus localis elle locum . non quomodocumque, sed ut attingibilem per talem vel talem viam: unde sicut iAem terminus ut attingibilis per di . versas uias potest terminare motus specie diverasis. v. g. eadem media Iegio aeris motum se sum & motum deorsum, si unum mobile ad eam
ascendat ex intima legione, & aliud a suprema usque ad ipsam descendat: ita paritet eadem res aliena, ut auferenda domino,& ut illi reddenda, adius furti &tellitutionis specie diversos termi nare de specificate potest. H. Obsicles quarto : Hic actus, voti tinem Ostu, io, e visere . non determinando in quo ob
secto , & in qua materia, sed generaliter, est determinatae speciei; est enim a ius singilla iisci determinatus in genere moris, ae distinctusa eaeteris actibus moralibus: Atqui talem spes
scationem, leuur . erit, ae bonitatem specis eam non potest habete ab obiecto. qaia ejus obiectum non eli determinatum , sed communusmum i complectitur enim omnia objecta .& materias omnium virtutum, nee gaudet unitate specifica, sed tantum genetica: Elgo mota litas speeitica actuum humanorum noti desumi. tui ab oblecto. Mitum est quam sim hoe algumentum Au- nt holer tot queat. & inquam varios dicendi modos eos diuidai sed his brevitatis causa platet ntisti . te Ipondeo coacessa Maloti, negando Minorem. Ad ejus piobationem dico. quod licet objectum istius actus, volo h se o passio diu rere, in esse rei , sive iecundum rationem qua, si eo inmune di geneticum, est tamen uinnum specie in esse obiecti sol malit et, sive se. eundum lationem sab qua attingit ut , eo seid
modo quo objectum Metaphysicae , scilicet ensteale. in elle rei est quid commune N analogum,
in esse veto Oblecti, & prout substat rationi subqua. est unum specie, sicut docent Philolophi,
cum agunt de unitate specisca scieiulatum. Si autem quae tas, quaeciam sit talio formalia qua di sub qua obiecti talis actua Rei polideo hi evnet, rationem qua esse bo num honestum ut se in communi di univei sali. tet sumptum, ia lonem velo suo qua elle honestatem fot mali ter & te duplicati ve qua talis est, de prout a tali, vel tali honestate in palliculati absia it u : Qui vis erum honeste vivere si quid commune di geneticum. quatenus dicit abloluiὰ esse cotisonum rationi. sicque repetiatur in obiecti apamalibus sub eo contentia: ut tamen dicit esse coitionum lationi per se piimo, est unum in specie aloina , quia esse pet se pii iubcoti nutu tationi, ita convenit illi conceptu
con mum, quhd non praedica: ut de alii, obiectis patitari,us, quae non sunt per se pii morationi
consona leti ianturia secundata , de inquam omparticipant ratio em iliam com n. iii e tu , ae dii cunt tali Oiat spatticula testalis . vel tarti honesi,
puli tulli. aut ieii petati , qua virtutes tuli uia Set ea petatulae spectuant de distingunt.
Labo iant veio hie Ruthoie, in assignando habitu , qui praedicti actus sit piincipium 1 seditullta, nam aditium elicientium itullus requiratui habitus; quia ad amandum bonum honestum natuta te incommuni, stillicit lota voluntas, qua hoc ipso quod est potentia appetitiva rationalis, suapte iratula incla natur in bonum eonsonum riat uiae rationali ut se . in quo ut tali
nulla est dissicultas: unde nis descendatur ad aliquod bonum honestum pati culate, in quo sit aliqua dissicultas, cujusis odi est bonum in
ordine ad aliud , non os oti e ponere aliquem habitum in voluntate. Diccndum est igitur,
st intra Oidinem natulae . piocedete a voluntate sola; si uero exiendatui ad bonum honestare, etiam lupponere habitum gi aliae de charitatis, quia voluntas ex se est impi oportionata ad actum supe inaiuialem. Ei squaeratur, quid ut dicendum de hoc actu , volo tarpit rarιre
Respondeo illum actam non esse possibilem nisi
ea motivo aliculus hoci: uiat s aut delectabilis . quia nemo intendens malum Operatur . unde sortii ut speciem ex moti uo seu affectu ad bonum illud particulate , iatione .ulus eligitui turpitudia in ioni unti