장음표시 사용
241쪽
ARTI euxus II. Virum omnis actus Amantis, tum inlerem, quam externus, atiquam sonuasem, aramal Iram moralem de sumata circunsunsia, P
38. qa. I. ubi docet nullam tittunstantiam ut taliaesto tribuere actui humano bonitalem aliquam, vel malitiam: quia eum illam ilibuit. transit in rationem objecti, & desinit esse ei t- geunstantia. Unde hie Author agnoscit quidem circunstantias morales in ordine assentita. tem actus cui accidunt, sed in ordine ad actum ut motalis est. dicit non esse esteunstantias . sed objecta. Huie sententiae favet noster Conta-dus hia qu. I9. art. a. ubi eo needit quidem actus exieti oti, quod a eitcunstantiis recipi t bonitatem vel malit tam . sed id negat actui interioti, seu a voluntate elicito ; eodem planE fundamento ductus, nimi tum quia existimat omnia quae sunt volita il voluntate . habere rationem
oblecti, subindeque non posse esse ei leunstantias.
I. I. C HU O a mali:astatuitur. Meo tamen, omnes actus humanos, etiam Uinter nos , delum ei e 4 citcunstantiis aliquam bonitatem vel malitiam. Ita communi et Theologi cum f. Thoma hic arr.3. ubi hanc assetiionem probat ex analogia ad rea naturales, in quibus bonitai de pei sectio sumit ut non solum a forma quae dat speciem , sed etiam ab aces- dentibus i v. g. in homine bonitas de pulchtitudo sum ii ut non solum ex forma, sed etiam ex figula, debita propollione, & aliis accidenti bus,cum enim quodlibet ena creatum lit poten- D antequam verbatiale , tota plenitudo essendi ipsus non consistiti ne si nita . si eiu in Deo, sed etiam in aecide libui essentiae supeladditis. Ergo paritet in actione humana bonitas non solum sumit ut ex objecto. quod se habet ad modum Dimae iii.
buentis speciem . ut atticulo praecegenti ostendimus,sed etiam a circunstantiis, quae sum quaedam accidentia ei adjuncta. Ratio ve id a pDori est . quia tales eireunstantiae possunt importate ordinem convenientiae, vel disconvenientiae ad lationem, siue ille si eiusdem lationis cum eo quem imputtat Obie ctum , sive diveis aer non solum enim est disconis vetitens rationi futati, sed etiam Diali in loco
sunt , persectis viris gravia deputauar. Tanta enim gravius cognos itur es peccatum, quantὸ major qui peccat habetur. Cresis enim delicti . timulus juxta ordiae vi meritorum, O sepe quia minor bus gnoscitur , mavoribus impura r. Quem is doli locum D Thomas qu. 7 s. arLIO. adhibet adprobandum quod magnitudo per nupeccantis aggravet peccatum. Ubi de in corpore atticuli varias hujus aggravationis eausia eongerit, quae ibi iam .ideli possunt. Hine etiam Salvianua lib. 4.dὸ Gubetn.se in Chiistianos peceantea gravit et invehit ut 1 Omnis Chri haηoram ιulpa Dirinitatis imburia est: aιγοιiussubsanctι nominuprosesione peccamus. Ipsi errores nostros religio quam prosit maractu ut Exeireunstantia vetd loci Tulliui Antonii , qui in eoneione quam habebat ad populum evomuerat, foeditatem eleganter exaggerat. hia verbia r si int/r cunam in tuis illa immanrbus pa-ι alti M. tibi acιHist, quis non turpe diceret e Ini arti νοὸ populi Romam, negotium pulsi tira gerens, magister e 1vitum , ιυι ractare turpe eger, ti vomens
In iis . sitirentis. νintim redolentibus, gremium suum, O totum tribunal imptivit. videli etiam potest D. Hieronymus in epistola in epatolia ad Sabianum Diaconum , qui virginem quandam factam Emona sterio Bethlehem ilico ad stuptum, sugamque sollicita vetat rc ibi enim hoe immane se eius , a circunstantia lo ei laeti, in quo commissum fuerat, mitum in modum exaggerat , his verbia, quibus ipsum alloquitur : IUalici me mortalium, tu st/itinoum illam , in quis Dei Filias nutus est , ct verit, det rea orta est.'ct rena dedit fractum suum , de
supra caηdictaria ingrederis ρ Nonismes . ne deprae sepι ιηsans ramat, ne puerpera Cargo te videat, ne Mater Domina contempletur ρ Ingeti clamant. ει- 'res currunt, Mya de ver rutilat. 31 ι adorant. Herodes terretur. Nurosor ma conturbatur. O tu cubitulum Virginis, decepturus Virginem ιν repti Diar o miser, ct tam mente quam corpore peruomss. non possum ultra progressi . prorumpunt lachem o ius narrone pariter ac dolore.
ιιι ipsi meata saucium θ ritus coriolatur. Vbi mire issus dloquentia ossi tibi porrens'isiis D niosthenis ρ Num persee δ intimi e serti ambo, O --pra husa torpesieret: ιηνexta est res quam nulla eis loquentia explicare queat: repertam es finiuiti. quod nec mimus fuere, nec sana ludere, nec Attellamu
Denique de cireunstantia temporis eleganter Aisserunt D. Chrysostomus, Ses Leo Papathleenim serm. . de Passiore. seelus Judaeorum , eo qudd in sesto Pale hali Chi istum oeciderint, si e
exprobrat : QFando qui ornare te uis. mkudare pusi . vidit asprevidere . DIurma puriliacationubia sacratrorem des gentiam adlabere deici sacro , aut in tanta quantitate . atque adeo se ut ξ raut . parricidatis ossis furore Omepto . ad kη. o. actus, ex eo quod est tendentia in objectum , ut dicens Ordinem convenientiae, vel dii convenienti ea d rectam rationem, aeeipit ab illo bonitatem. vel malitiam; ita de a ei te uti stanti, dicente similem ordinem adtationem, accipit etiam aliquam bonitatem & malitiam. Hi ne est quod Ss Paties, & Philosophi motales, mirum in modum exaggerant malitiam Ee de imitatem , quam actua mali &peceaminos simunt, vel a conditione peisonae. vel ae t tunstantia loci aut temporia. Nam ex eondit lotie pei sona aggravati peccatum doeei l si loἰus lib. sent.
pus vacant . G in unum facinus I miti crude irata coniurant. Ille vero homil. 49. in Matth. crimen Herodia . qui ipso die natalia sui, necem Ioanni Baptistae, aggravat excire uinantia huius temis
Herodianitrum in modum amphi cal. Num quando gratiar Deo agere oportebat. qvi eum illo die in lucem perdaxit . tune nefand imam caedem iommittit. daando vinctum ex gaudia solvere debebat . ad xima
Ia vii si ima suo iussa mors acies t. &e. Potest etiam probati eoncluso, dest tuendo praecipuum fundamentum adversae sententiae.
242쪽
Dulandus enim& Conradus asseiunt, actus hu4 A tualix non alligata organo, resectitur supra sext.
manos nullam desum et e bonitatem vel mall-tiam 4 eit eum stantiis, quia existimant eas, dum actum humanum asseiunt, tramite in lationem objecti. & se non habere amplitis rationem citis euntianitae : sed licEt interdum hoe aecidat .se cut quando actus est indisseiens ex sua specie de objecto. Se fit motaliter bonus vel malus in in dividuo I tune enim, ut atticulo plaee edenti an, notavimus, prima eircumstantia, aqua accipit bonitatem aut malitiam , transit in oblectum Jhoe tamen in aliis casibus non evenit: Ergo tuit praecipuum sundamentum adversa lententiae. Major patet ex dictis initio hujus alii tuli, Mi
ipsam, & denominat voliti im nedum obi ctum speciscativum, & circunstantias ex parte ipsius se tenentes , sea etiam virtualiter saltem & reflexe ) ipsummet actum, & quicquid se tenet ex
parte eatis. In quo dissert a potentia viso, quae cum si corporea, & organo corporali us xa, non resectitur supra suum actum , nee proinde ipsiun , nec ea qua se tenent ex parte ejus, deno minat visa, sed soli1m objectum, di ea quae etenent ex parte ipsus. Ex quibus patet, quod voluntatis actus potest hahere bonitatem aut malitiam, nedum ab obiecto, & ab his quae se tenent ex parte ejus , sed etiam ex his qua set
dior ueto suadetur. obiectum voluionas illam n nent ex parte ipsusmet inus. specificans, est id quod est volitum per se, di te-OE, & immediate, non veth quicquid est voli. tum in directe, secundat id , 5e mediate ; obse- istum enim pi optiὰ de sttici Esumptum , dicti ut
id quod pii md & pet se obiicitui actui , di ab
eo attinguut: Atqui ei leunilantiae non sunt petia, ptimat id de immediaid volitae, sed secunda tibi auium . media E, de pet modum adsuncti, seu accessotii: Ergo non semper transeuntiti objectum speciscans volitionem. Confiima tui: Si citcunilantiae semper transiistent in talionem objecti specificantis, sequρte- Ad locum ver5D.Thom ae respondent aliqui,
ipsum loqui de bonitate essentiali S spedisca aesta interioris voluntatis , ha c enim a solo ob jecto dependet; non vero de bonitate acci lci tali, ctim hae sumatur di depcndeat a circuir stantiis.
Sed hie solutio , seu exposito facile reselliatur: quia D.Thomas ibi aperie ponit diis en .
tiam inter actum intcriorem S cxlcri circin. in hoc quod bonitas actus interioris sol im de suum itur ex Obiecto, bonitas vero actus exterioris sumitur etiam ex circumstantii : s autem loque iniquod actus intensus ut quatuor distingue ie- retur tantum de bonitate epentiali & specifica, et 1 tesu lex; nam illi actus C tion posset tale diserimen subsistere et cum con-t ut specie ab actu intento ut habetent divetia objecta spe ei fieantia. Ex quo ulterius sequeretur , non posse hominem continuate actum charitatis ut quatuor, usque ad intensionem ut sex, quae enim specie disseiunt, continuati non possunt a sed hae e sunt salsa &abluida atque a communi Theologoium senta penitus alienae Ergo, . Denique suadeti potest concluso ex infra di. eendit e Nam ut ostendemus disp. s. nullus est actus, etiam elicitus a voluntate . indisset enain individuo: Elgo nullus est qui non habeat bo.
nitatem vel malitiam accidentalem ex cireun-
stantiis. Probat ut Consequentia 1 ratio enim ob quam non potest dati actus indissetens in indi ui. Uduo, est quia nullia, dari potest, qui non habeat suas citcunstantias ex quibus fiat bonus, vel malua , ut ibidem patebit.
humania bonitatem aut malitiam. debet esse volitum e sed omne quod est volitum, est obisiectum uolitionia, sie ut omne quod est visum , est objectum visionis i Elgo nihil potest ilibues et non sollim actuin interiorem, sed etiam c teriorem, habere bonitatem vel malitiam essen tialem ex solo rabiecto , aut materia circa quam versantur, ut furtum ex re aliena : ex circui ai liis vero solum bonitatem, vel malitiam accia dentalem desumere. Alii respondent s.Thomam non velle , quod tota boni lac actus interioris sumatur ex scito ob
jecto . sed solum quod ad bonitatem actus inie Hori, bonitas objecti sussciat , etiamsi desint circumstantiae t s tamen hae adsuit, bonitatem vel malitiam illi tribuunt. sed haec quoque interpretatio sicile lini uia.
gnatur: tum quia par iter ad bonitatem actus exterioris sussieit bonitas obiecti, quamvis nullaestit circunstantiae : tum etiam quia D.Thomas non solii ira asserit Objectum suiscere ad bonit tem actus interioris, sed dicit hane a solo ob eacto p aere. Tertia expostio est aliorum , qu; volunt s. Thomam nomine istius inferiora intelligere primum actum voluntatis ei rea snem, qui dieitur
sinplekvositio : hie enitu inquiunto propter suam simplieitatem , & quia abstrahit ab execu tione, solum dependet ab obiecto in sua boni
late di malitia, non vero a circunstantiis. V re bonitatem aut malitiam volitioni. plaetet e rum praeterquam quod etiam talis actus habet
ejus objectum. Et ita videtur doeete D. Thomaa his qu. 9. Ol.2. ubi explesse docti actum interiorem uoluntatis in sua bonitate dependete tant lim ab oblecto: in quo distinguit ipsum ab actu exterioti,quem assetit dependete in sua bonitate ab objecto . Nil ei reunstantiis Respondeo, ut aliquid itibuat bonitatem aut malitiam actui uoluntatis, suiseere quod sit volitum utcumque, sive primatio , di formalitat, sive ieeundati λ de virtualitet, sive dite ad si ve in dilect/r quamvis autem circunstantiae non sint ptimatiλ. sol malitat . de dilecte volitae .sia solum objectum estentia litet speciscana ,
sunt tamen volitae se eundarib, virtualiter, aut
indite ad: cum enim voluntas si potentia spitiis suas circunstantias moralcs, a quibiis sumit aliquid bonitatis aut malitiae, ut intensonem, δύdurationem ) manifestum est, D. Thomam de eo solum actu non loqui, sed etiam de intentio ne, electione, aliisque actibus internis, qui circa finem aut media versantur 1 cum in nullo alio loco de principiis inoralitatis actus interioris , disputet, quam in illa quast. quare s omnes Gctus a voluntate elicitos, sub nomine acttis in terioris non comprehenderet, diminute N i adaequale procederet in hoc morali tractatu. Unde etiam exclusa manet aliorum solutio, qui dicunt,D.Thomam nomine actus iaeterrisu.im. lligere sol sim actum voluntatis imperantem,
qui proprie interior est : llae enim inquiunt)habet Diuili
243쪽
habet solum bonitatem ab objecto, quia quod Α addant bonitatis aut inalitiae moralis, senum est in sitis & cire stantia actiis imperati, transit in objectum imperantis. Manet, inquam, exclusa haee solutio: tum quia non solum actus imper tus, sed etiam imperans habet bonitatem & ma litiam ex circunstantiis, iit patet cum ex intentiaone adulterandi in loco sacro,volitio furandi imperatur: illa enim intentio pavius peccuum est, de specialem habet deformitatem de malitiam ex tali cireunstantia loci: tum etiam quia probabile non est, D. Thomam loco citato, ubi ae princi piis Moralitatis insis interioris generaliter dis putat, suam doctrinam coarctare de limitare adiolum actum interiorem imperantem, de actus eas non esse circunstantias morales, sed phrsca accidentia respectu actus, eui nihil addunt mora litatis. Ratio est, quia de ratione circunstantiae moralis, ut talis,lest assicere moraliter, &modiscare actum humanum : non potest autem actus modiseisi moraliter.nisi aliquo modo moraliter immutetur;immutari vero non potest moraliter,
nisi morale aliquid accipiendo, quod noli potest
essenis bonitas aut malitia, quae sunt dua species in quas moralitas adaequate dividitur. Constitiatur: Vel actus ex circunstantiis habet specialem convenientiam aut disconvenientiam ad rationem, vel nonλ Si secundum dicatur, interiores imperatos praeterinittere. His ergo a circunstantiae non sunt morales, sed mera acci-
Dicendum est, quod quandos.Thomas docet actum interiorem voluntatis ex solo objecto dependere, nomine obiecti intellinit non blum id quod voluntas directe, primario, eu immediate vult sed etiam quicquid est ab ea volitum,sive ii mediate, sive mediate, sue primario, sive secundario, sve per se, sue peraecidens, sive directe, sue indirecte; quomodocumque enim si aliquid
volitum, aliquo modo voluntatis objectum est. Et de hoc obiecto se universaliter sumpto verum est, bonitatem actus interioris a solo objecto dependere: nam etsi dependeat etiam acindentia physea. Si vero habet ex illis specialem
convenientiam vel disconvenientiam ad rati nem, necesse est ut ab eis etiam specialem bonitatem moralem aut malitiam desumat, subina inulla erit circunstantia moralis, quae,in quantum talis, non tribuat actui humano, quem allicit de modificat, aliquam bonitatem vesmalitiam. Dices primor Circim stantia quis. dicit conditionem seu dignitatem personae: sed di itas personae non dat aliquam specialem bonitatem aut malitiam actui; nam si duo homines inaequalis sanctitatis eandore operationem bonam cum eadem intensone ae iisdem cir mstantiis eliciant, 33 ctum voluntatis se large & improprie sumptum.
Licet ergo tam actus interior voluntatis, quam actus exterior aliarum potentiarum,habeant b nitatem A malitiam ex circunstantii ;quia tamentia non sunt Objectum actus exterioris aliarum potentiarum, bene tamen a Id, interioris voluntatis, eo quod per ipsum snt aliquo modo voli tae: bonitas actus exterioris non ex solo objectoaependere dicitur, bene tamen bonitas actus imterioris voluntatis. Objicie, secundo:Circunstantiae ut plurimi sint extrinsecae actui humano, ut patet de locoti tempore 1 Ergo non dant illi bonitatem vel malitiam moralem intrinsecaera, sed tantum ex- D elicit, tune ex illa non provenit actui major di- 44trtia sece illum bonum aut malum denominant. Consequentia videtur bona : quod enim dat bo nitatem vel malitiam intrinsecam alicui subjecto, debet ipsi esse intrinsecum. Respondeo concesso Antecedenti, negando Consequentiam 1 s enim hie discursus valeret, probaret etiam qsia objectum non daret actui
nummo aliquam bonitatem vel malitiam moralem intrinsecam, quia objectum est extrinsecum actui, sicut sunt extrinsecae circunstantiae. Quemadmodum ergo actus humani delitiniant ab obiecto bonitatem vel malitiam moralem intrinsecam, speciscain, Ressentialem, quia licet illud sit actui extrinsecuin, ordo tamen transcendentalis E natione, actiones disti Theandricas suisse ins ad ipsum ei intrinsecus est, iit articulo praecedenti declaravimus; ita quoque a circunstantiis ac-c iunt bonitatem vel malitiam moralem intrinsecam, sed accidentalem; quia paritcrordo transcendentalis, quem dicit actus humanus ad circunstantias, ei intrinsecus est. Quaeres, an ex singulis circunstantiis proveni at actui humano assua bonitas, vel nialitia in ratis, vel solum ex aliquibus3 Respondeo nullam esse circunstantiam moralem, suae non addat aliquid bonitatis, aut maliatiar, ubicumque reperitur in ratione circi stan
tia moralis; unde si alicubi citc stantiae miliam. I l I.
ci instantiis, hae tamen continentur intra Obj C actio illius, qui erit majori sanctitate praeditus, non erit melior, nec magas meritoria, quam operatio alterius,minoris sanctitatis similiter si idem vir maximae sanctitatis peccet vel venialiter, vel mortaliter, ejus peccatum exteris paribus non e rit gravius, quam peccatum alterius viri minoris sanctitatis, aut et lain peccatoris: Ergo a circuniali via quu non provenit actui humano aliqua bonitas vel malitia moralis. Respondeo concessa Majori, negando Mino
rem. Ad cujus primam probationem dicendum,ucrum quidem esse, quod quando maior di itas γpersonae se habet solum per accidens, de putem
terialiter, ac concomitanter ad actionem quam
38. gnitas moralis; secus tamen quando illa eonditio persona non se habet ut purum accidens phys cum respectu operationis, sed quodammodo perser unde comestio egis v. g.est ejusdem rationis eum comestione rustici, quia dignitas regia ad
talem actionem mere per accidens N conccimulanter se habet: at vero genuflexio Regis N nustetito rustici non sunt Musdem dignitati &v loris moralis, quia genuflexio Regis est ressetii supra suppostum ac regiam dignitatem, quatenus Re2 per illam se submittites humiliat, ipsam que dignitatem resiam quodammodo sill ieit.
Ex quo inserunt Theolon in Tractatu de Inea niti valoris : quia cum essent repexivae supra stirpositiin divinum, inde trahebant infinitam diu gnitatem. Cum ergo maior sanctitas se habeat Per accidens, de mere concomitanter in eo qui ferventiorem seu intensiorem actum non elicst, ab illa non provenit actui humano specialis aliqua bonitas moralis.
Ad aliam probationem sunt liter dieendum, uod major sanctitas personae se habet per adei
ens ad peccatum, quamvis ratione alicujus ad
juncti puta ratione persectioris cognitionis, de ingratitudinis, quae possunt intervenire quando peccatum procedit ex inalitia: possit ad illud se
244쪽
h, te per se. Unde in primo eam sanctitas per.
sone non est circumstantia moralis peccati, de ita non facit illud gravius imh tale peccatum est quodammodo levius, ut docet s. Thomas 142. qu. 8 s. ali. a .dicens: Si religiosus non ex canis temptu. sed ex in ιin. uale. ν Ignorantia .aliquod pec-
.atum.quod non est contra votum ira professonisa om- mittat absque sandaro, υνιῶ ι ρει cur eadem genere pecιuiι. quam saluti ru : te subdit rationem, quia ι itius resurgit. o minus in periuro ρ seuerat. In se. cundo autem casu malor senti itas aut dignitas pei sonet est circumstantia moralis peccati, &ita
facit illud gravius auxta illud Saurici Poetae:
Diee, secund4 r Si circumstantia quid . quae
significat matellae quantitatem, tribuerei ac fui
humano bonitatem aut malitiam , actus quiversaretur circa materiam infinita quantitatis,
esset infinitae malitia aut bonitatis: v. g. volitio dandi eleeinosynam infinitis hominibus iurandi infinitam pecuniam, aut occidendi infinito, ho mines I Sed hoc dici nequit, cum nihil creatum stitis nitum limpliciter: Ergo &c. Minor reci. pitur ab omnibus. Sequelaveth Masoris proba
tui: Quia si quantita, tribuit bonitatem vel ma litiam actui, major quantitas ti ibuci maiorem, i5d infinita inlinitam. Rcipondeo negando sequelam Maioris. Adensus probationem dicendum, quhd quamvis
bonitas de malitia a festis ciescant, crescente bonitate aut malitia ob et i, non tamen ad aquali.
talem quantitatis ipsius, sed proportionaliter,admodum quo objectum attingitur a voluntate per talem aut talem actum, di cum tali aut tali affectu live conatur quantum climque autem obieeium sit infinita quantitatis, modus tamen quo attingitur a voluntate,tam ex par te cognitionis, quam ex parte ait ei os de conatus, semper ins
nitiis est, ac proinde licet obiectum si in quan Atitate ins nitum, nusquam tamen tribuit actui in. ifinitam bonitatem aut malitiam. Dices tei tibi intentio actus est una excἰrcumhantiis eius, quae dicitur quovis sed illa non tribuit actui specialem bon talem aut malitiam: Ergo ex omnibus circumstantiis non provenit actibus humanis bonitas aut malitia specialis. Major patet, Minor probatur. Circumstantia non potest dare bonitatem aut malitiam actui, visi sit volitar Sed intentio actus non est volita ab operante, quia non est ab illo cognita; nullus enim cognoscit quam intensus si actus suem eis licit, de quantam habeat latitudinem gradu a Iem I Ergo intenso non tribuit aerui bonitatem aut malitiam specialem. sRespondeo concessa Maiori, negando Mino rem . Ad cuius probationem dieo, qu/d lieet intensio quantum ad determinationem gradualem, scilicet inquantum habet tres vel quatuor gra. dus, non sit cognita ab operante, ab eo tamen cognoscitur quantum ad magnitudinem 5e parvitatem in communi, & sine determinatione
ad gradus ; de hoc iussicit ut stab ipso volita, subindeque ut det specialem bouitatem aut malitiam a tui. Dicet quatto r si duratici seu coni Inuatio a. Elus, quae eli circumstantia quo, . odo . augeat eius
honitatem aut malitiam, sequitur actum conti- , ntiatum pet horam habere infinitam bonitatem aut inalitiam: sed hoc repugnat, cum nihil creatum possit esse infinitum : Erso cie. Sequela probatur nam praedictus actu, in omnibus desii gulis partibus vel inliantibus illius horae, debet habere novum honitatis vel inalitia gradui Ergo clan in qualibet hora sint partes, ce instantia infinita, habebit in illa infinitus fradus branitatis& malitiae, partibus de initantibus illius horae correspondentes, subindeque infinitam bonita.
Respondeo negando sequelam. Ad cuius pro. 4 4bationein dico, quod scut partes & instantia illius hora, quamvis snt infinita, non esse iunt: infinitam durationem, sed finitam, de clausam intra terminos unius horae ita omnes gradus
bonitatis aut malitia, quos acquirit actus d
iam per illam horam , quamvis sint infiniti, geomnibus de snsulis partibus vel instantibus il
lius horae correspondeant, non essiciunt boni
talem aut malitiam infinitam , sed finitam de
limitatem, ae inter certos terminos comprehensem. Ratio est, quia augmentum regula ri debet secundum palles certas & aliquotas, non secundum pt portionales de confusas in ea. si autem argumenti, tam partes durationis,
quam gradus bonitatis vel malitiae acto, illis eorrespondentes, majori ex parte sunt consula: & ince ita, di ideo quamvis lint infinita, non ei Aciunt augmentum institium Quod potes edi plitari ae illi, si ari exemplo calefactionis,vel
alteriit, actionis intensus . quae etiam si conti. Duo dui et per spatium unius horae v. g. de in omnibus ac lingulis hora partibus vel instanti bus producat aliquem gradum e loris , alque adeo per totam ho tam infinittis gradus , non
ideo tamen producit calorem infinitum; quia gradus isti maiori ex parte sunt indeterminati& consuli.
Addo quod, ad bonitatem & maist am mouralem in actu requii itur advertentia rationis illa volitis operandi: licet autem sit distincta ad , vertentia rationis ad piimum instans in quo voluntas incipat operari, & ex prella volitio in eo
instanti operandi, & smiliter in patribus ali.' ties de determinatis, non tamen eli distina ad vellemia ad singula inllantia continuativa, nec ad singulas partes proportionales, neque expressa volitio in illis ope iandi: cum tam in stantia continuativa , quam mutes proportio. Dales, consulo modo fluant & transeant. ares ut tum, quando actus uno Lmiamin. 4s. stanti durat, habeat aliquam bonitatem aut O. litiam ex circunfl a11tia dia talionis ηRespondent aliqui, quos tacito nomine te seri Curiel. hι. ηri. 3. dutia untia. , Ad tertium restandettii . durationem non esse cireuns an tiam moralem, augentem vel minuentem benitatem aut malitiam actus, nisi continuetur ultra
primum instans in quo incipit actus. Ratimnem assigna ni, quia quilibet actus ad sui existentiam , de moralitatem specificam de substantialem, quam desumit ab oblecto, requirit aliis quam durationem , qua non potest esse minor quam unum inflans: Ergo si aliquis actus duret tantum uno inflanti, non habebit bonitatem aliquam aut malitiam ex circuns antla duratio nis sed solii in ex obtesto. Sed hre opinio, lucet videatur plausibilis, vera tamen non est nam taut voluntas operatur bene aut math in genere
245쪽
genere moris, bonitate aut malitia substantiali,
quia habet obiectum bonum aut malum: ita o peratur bene aut male bonitate aut malitia acet. dentali, quia eius operatio exercetur cum plena advertentia rationis in hoe instantii Ergo li cet avius uno tantum instanti duret, habet ianienaliquam bonitatem aut malitiam ex circumstan.
46. Confimatur: Quilibet actus dum incipit, habet specialem aliquam dissicultatem, sive statim delinat, sue non, quam non habet postquam
semel increpit, ad quod alludit Poeta , dum
dieit: Dimidium facti qui bene ιυνι ha et e sicuteriain dum continuatur, habet aliquam di cultateiri, quam adhuc non habet dum inci pit ; ob quam rationem ad perseverandum in hono requiritur specialis virtus , ut docet S. Thomas a. a. qu. I .art. 3 Sed ita dissicultates distinctae sunt ab ea quam habet a eius cx oblucio . Ergo ratione utriusque habctactus aliquid bonitatis Epra eam quam desumit ex objecto, sicque licet uno tantum instanti duret, habet alia quam bonitatem aut malitiam ex circunstantia inarationis. r. Ex dic iis inseres tum D. Thoma art. io. deii. huius quastionis, circumstantias interdum mutare speeiem honitatis vel nialitii moralis, aliquando eam non mutare, sed duntaxat augere intra eandem speciem. Piobatur: Ubi est specialis aliqua consormitas vel disArmitas ad regulas morum , ibi est nova species hcinitatis aut malitia moralis r Sedeitcumstantia interdum habent specialem conis formitatem vel difformitatem ad regulas morum, divelsam omnino & alterius linea ab eaque est in obsectos ut patet cum aliquis suratur ad formeandum; de i initas enim quae eli iniar. nicatione, est diversae rationis & speciei ab ea qua reperitur in Qrto : Ergo circumstantia inisterdum trahunt actum humanum ad moralita-
tein diversa speciei ab illa quae est in obiecto.
Quod autem aliquando non intitetit speciem bonitatis aut malitiae, sed eam duntaxat augeant intra eandem speciem, patet eadem ratione rinterdum enim circumstantiae non dicunt spmetalem ordinem conformitatis vel difformitatis ad regulas morum , sed tantum modificant ordinem obiecti ad easdem regulas; sicut clanquis es icit actum odii vel amolis intentissimum; in enso enim aei os non tiahit ipsum ad mora. litatem diuelia rationis & speciei ab ea quam habet ex ob;ecto , ted tantum ipsam auget de modificat. ARTI cu Lus III.
si Aetas homuni destimans a ne vero
mole iuversm ab ea quam habent ex object. ρ
48 π Ieὲt finis si una ex circumstantiis, de qui .
, bus disputavimus articulo piaecedenti, sci licet cireum stantia iis, a nihilominus quia praecipua est, & habet rationem pi incipii se spectu humanatum intonum, de illo seorsiti, ae specialiter agamus; S. Dociorem imitantes , qui
specialiter de hac circuirallantia dialecit art. q. huius quastionis , ubi qua in o amo hum ast bona vel malu .is,m ρ Disputant alitem 'nter pretes, an nomine finis intellexetit tintim operis ves operanti, λ Cui dissicultati breviter respondeo, haud dubie D. Thomam nomine finis in. tellexiste finem operantis, sue editi inlccum, non autem snem oneris, sive intrinsecum. Ratio est, quia D. Thomas loquitur de fine secundum quod diffingi, itur ab obiecto, alias a.
ctum ageret, & bis idem repeteret, cum ait. a. quarat utram actio Ima nu habeat ianitat/m HI
m. tiam ab οἷ-αρ Sed finis distinctus ab obiecto est finis operantis.noti vero finis opeiis iste enim coincidit eum obiecto. & est ille in quem actio sua natura immediate tendit rEigo D Thomas loquitur de fine operantis,non ve id de fine ope Iis. Hoe praemisso . pro resolutione dissicultatis pro saxDico primδ r humana actio interdum ultra
bonitatem, ves malitiam, quam sumit ex Obie octo habet aliam ex fine operantis Dixi i, e , fiam. quia aliquando non datur in actione humana finis operantis disiuictus a fine operis .ut eum quis facit elaumosynam ex solo fine misericordia, qui est subvenire aliena maseliae, vel reddit debitum ex amore iustitia. Conclusio se explicata probatur pr mue authoritate D. Thoina, qui eam exprese docet hic ari. 4. in Coi p. ubi ait: seiunes humanis. Oalia quoram bonitas de nudi ab alio habent rationim An tutu ex fine aqua d. dent preser iamratem assolatam qua me existit. Et subdit: sic αιιων iuactione hamiam lomtus quadrup ex conliderari potest. Vna quia is secun timgemu . prout simi et est actio, quia granium habes de amove entitate, tantum habet de bonis at/. Atia vero secvniam cum . qua accipitur siriti tam os,itum ιonreniens Tertia sectinis iam emtimstantias. quasi secundum ac Ventia qua dam. Qua νιa autem siriun m finem. quasi triandῆm habutitiam ιd bovitatu iacitum. Ubi s. Doctor nitatem naturalem actionis vocat geneticam,
non quia si genus ad alias bonitates spolitis enim comparatur ad illas licui subiecti ita ad ae cidentia) sed quia consequitur rationem generi. ch eommunem actionis phdisce spectatae. Boni.
tatem veto moralem, quae est ex eo cibiecto, A- Murum appellat, non quod non dicat habitudinem transcendentaleis ad oblenitan . sed ut di. si inguat illam a bonitate, quae eli ex fine operan tis; naec enim non convenit actioni,nis prout ab agente ordinatur ad ulteriorem finem; cdm tamen illa ipsi conveniat antecederiter ad orditia tionem in ulteriorem finem. Probatur secundo iactus ratione D. Thoamae. Qualibet res hcut se habet ad esse, ita de ad bonitatem; unde quiarum esse ab alio non dependet, etiam boni as eorum non dependet ab
alio. iit patet in Persitiis di. in is r Seu ticut hilaret dependet ab agente & serina, ita bonitas& esse actionis hi mane dependet a fine: cumoltinis actio humana sit propter finem : Ergopt.. ter bonitatem quam habet ex obsecto. aliam desumit a fine exti inseco, ad quem ordinatui ab agente, quae nihil aliud est quam habitudo ari usia talem finem ut rectae rationi eonsonum. Ut de qui fecit aliquid ex voto, uitia honet a: emopeiis, addit honestitem & meritum religio nis . & qui furatur ad inoechandum, prater pec catum iurei, committit peccatum micati nisves adulterii.
246쪽
Ad maiorem huiu1 con lusionis intelligen A Respondeo quhd quando actus est bonu . δύ- - Ο honestus ex fine proximo, seu obiecto, non in diget ordinari in ulteriorem sinem, ad hoe ut si mola liter bonus,sed sussicit quod non appo natui sitis malus, vel alia mala circumstantia : v. g qui dat eleemosj nam intendens solum honestatem ele in synae, hoc eli sublevare alienam tiam, advertendum est. qudd ut actus recipiat bonitatem a fine operantis, non ita Ricit quhdt,li, finis sit bonus absoluth, sed insuper requiri. tur quid si proportionatus actui, qui in ipsum
id matur,alias vitiatur actust unde licet celebra. re,vel citate, stactus bonus ex obseeto; de curate
de boni, temporalibus, si finis bonus : tamen siquis Oret. vel celebret propter temporalia, Gn. quam proptet finem principalem,acii s reddit ut malus ex improportione finis. ut docet S. Thomas 2. a. qu.83.art. c. ad i. λ&4. Ratio a priori est, quia bonum morale est idem quod conveniens lationi: Sed lationi non convenit si odmaius bonum ad minus ordinetur tanquam ad 6- h pet. miseriam, fle non apponens alium finem, facit opus moraliter bonum ι de similiter qui ieiunat ut carnem subjiciat rationi, de se de aliis. Ratio est, quia talis actus ex fine proximo, seu obiecto habet honestatem , de bonitatem moralem: Ergo ut sit moraliter bonus, non est ne .eestatium quod illam a fine exti inseco paniciastinem: Easo actus qui resertur ab operante in finem minus bonum, quam si ille ad quem ex Datura sua ordinatur, non est bonus moraliter, sed malus Ex quo inseres eum, qui exercet aliquem a Dum honestum squales sunt actus qui ad eon. servationein individui vel speciei ordinant ui propter solam delefationem,peccare 1 quia bo. num nobilius ac superius, nempe honestum, reis fert ad inserius dc miniis perseeium, nimirum ad bonum deleb abile, de quo susius infra. cum
de indifferemia actuum humanorum agemus. Dieis seeundis: Bonitas aut malitia, quam a ' - . Oiis humanus de lunula fine operantis, elidive I contra Jan senium omnia opera infidelium non Dia
Addo quod scut lapis ex natura sua tendit incentrum, Di in terminum Ae finem sui inoiss , nisi violenter sursum impcllatur ab agente ex.ti inseco . ita quodlibet opus, ex obiecto & ex natur i sua bonum de honestum. tendit in Deum ut luminis rationis, ae totius boni honesti auctorem . nisi violenter ab homine in finem malum referatur : unde qui elicit ae iam honestum de num eN obiecto, Dullam appranendo malam
circumstantiam censetur. Duel pretative saltem,
operari piopter Deum i quod ad bonitatem mo. ratem actuum lutinano, uin sum it. Sed de hoe fusa lis in T ractatu de Glatia . clim ostendetratissa specie ab ea quam habet ab objecto Patet etiam hac conclusior quia bonitas ex obiecto in unica, in variabilis, fle essentialis a. uir bonitas vero ex fine ope tantis est multi. plex, de variabilis ex beneplacito operantis de accidit actui: Ergo ista bonitatex specie disse Iunt. Idem eonstat de malitia: cum enim quis Riatur ut fornicetur malitia fornicationis, a huic actui ex ordinationi in finem illum adve . nit, specie disseti a malitia injustitia, quam habet ex obiecto & qua ipsessentialis est. de ab eo inseparabilis. Dices, Bonitas. vel malitia, desumpta ex sine, est generi a te pectu bonitatis, qua delumi- ttur ex Orie 'uo, ut docet D. Thomas hic ait. r. Sed bonitas genetici non distinguitur specie a bonitate specisca, neque realiter . sed solum ra. tione ut animal ab homine: Ergo bonitas ex obiecto, Ed bonitas ex fine, non distinguntur
specie sed contra prim4 D Thomas hic art 4. ad a.d et unam illatiam h nitatum ab alia separati, aua manente; quod & expellcntia constat, cum operans possit actum eleemosyna ordmare, vel non ordinare ad paenitentiam : Sed hoe esset
impossibile, nisi realiter distinguerentur: Ergo &c. nDeinde genus & species per se ad invieem
ordinantur: Sed bonitas ex oblecto, dc bonitas ex fine, non ordinantur per se; cum ordo in fi. nem operantis, per accidens adveniat actui ex beneplacito eius: Ergo non se habent ut verum
genus Se species. Unde, cum D. I homas loco citato docet, quhd bonitas quae est ex sne, est veluti generita, loquitur de genete smilitudina
rie & metaphorice di so. Quaeres ad complementum hujus quastio. nis, utrum ut actus sit bonus moraliter, suis .eiat bonitas finis proximi, seu Oh ecti; an verδ eestimo ultra illam requiratur, quod ad ali ' em finem remotum,puta ad Deum cndinet ut esse peccata.
X plicatis principiis moralitatis, restat
agendum de Concuisu de Comparatio. ne diversarum specie tum mola litatis res eiu eiusdem aci sis, ut constet quo pacio sint aut non sint in eo compossibile, , de quem ordinem obsei vent. Unde sit Asteticu Lus PRIMus.
s. i. Quiburacim nam siti D, iatas resolo, tum
Suppono contra Gabrielem , 8c quosdam
alios, eundem numero actum a voluntate
elicitum,posse successive esse moraliter bonum, de malum sive trauxile de bono in malum, de econtra. Bonum enim de malum inorale se ha hent respectu aestis voluntatis, sicut verum desilium respectu vis, intellectss: Sed idem numero actus intellect sis potest successive ellevetus de falsus, ex seu variatione obiecti, ut
247쪽
hie actus, ritrus sidet. est verus, petro sedente, A dc struit. Est contra Caietanum his art. s. os. 5 posse a falsii , ipso surgente & stanter Ereos:
riter idem nuinero actus voluntatis potest successu se bonus 3e malus, per moralem mutatucinem obiecti, quod in uno tempore est bonum N conforme legi, in alio malum ac ei di me. V. G. potest homo velle vesci carnibus tempore licim, Rhanc volitionem sine interruptione continuare eo temnore quo esus earnium non est lutitus : tunc vero manet idem actus in esse ph, Qeo cum si continuus di non interruptus, ut sudiponimus de tamen si diversus inesse moris, Ntransit ab una specie moralitatis in aliam. Unde D. Thomas qu. a. de Malo art l. ad . 1 e ait: Niso tomo I. opusc. trari. I . restonsione i4. quem l quuntur ex nostris Marcus aserra hic axt. 4. 3c ex extraneis LOrca, Craniaci, 3e alii. Probatur primo concluso ex D. Thoma qui variis in locis eam videtur apertὸ traderer nam in a. dist. 33. qu. I. art. . sic : tam aliquis ruit dura eleemos uam propto munem risiam. hi. est unus
actus voluntatis. Obic actus tot in malus est. Iura nun- qu.Dn ad omne id, quod 1 ηα es, malitiam habeat. Et
hac qu. I9. art. . ad a. Inluntas linquito vin potist dici Misis, si A intentis malaiausa volendar qui e misis dare eis mos nam propter inanem gloriam tonsi quendam. viat id bd de se est bonum sab νariis. m. hii prohibet aliquid esse ιιm numero iandum unam B tr. σιλο p ut est istitam ab rpso est niatam. tiud. νι-
Respondent Adversarii, D.Thomam loqui de
bonitate simpliciter, de non negare quod, date xlecmosynain propter vanam eloriam, si actus bonus secundum quid . seu ex obiecto. Sed contra primo: D.Thomas loco citato expresse dicit, quod, quando aliquis utili ui quod de se est Bram subrat e mali. νο ιιum atrapsa est malum. Et ibidem art. a. ad a. ait quod velle bonum quando non debet, ii reseratur advolitum, tune genus;quia tamen secundum aliud tenus nosium na
naum. is tina parte ullum, O in aha patre nurum.
est linum num ro. in quantum est continuum. sed disesert non siὴm numera. sed stet e. in quotum est caloratum. Et sim tiros in ut Do ulla ιοnιι ορνι ορνatur intentio ad bonum, poste t ad malam, sequitur quia i unus actus numera secundum suam nuturam.
sed tamen desert stet ιρρι dura quod es m genere ma-
Tota ergo disi cultas ad hoc devolvitur, an udem actus voluntatis simul de eodem tempore rosit diversas species moralitatis habere, Nesse simul bonus x inalus ex divers principiis, puta C voluntas non est boni, quia xelye ciere L quid. bonus ex objecto,&malus exfinc;sicut cum quis dat eleemosynam propter vanam gloriam; vel e contra malus ex obiecto, 3e bonus ex fine, ut dum quis furatur ad dandam eseemosynara pQuud ut magis declaretur, de status disse ultatis clare percipiatur, certaque ab incertis separen
Supponendum est secundo, actione humanam qua ab operante ordinatur in finem malum; GLam si eiu ς objectum bonum i t, non esse bonam simpliciter, sed simpliciter malum. Hoc admittatunt CinnesAuthore , de docet expres,cD.Th massicari. 4. ad 3. ubi ait: Non est aesta ιana sim.qΛ.indo non debet sera. nbn est vaste bonum i Sed illud volitum est objectum: Ergo ex D.Thoma quando actus a fine operantis,uel ab alia circunstantia villatur, non remanet bonus etiam ex parte Obae cti, sed totus malus est, licet non totaliter, seu ex Omnibus principiis qixe ad illum concurrunt. Unde idem S. Doctor in a. distinct. 38. quast. t. t. 4. ad 4. dieite Cum utiqua vult dare eleemosynam propter uviem Artam, hu est unus actus voltin. tatu. Cr hic actas totus malus est. licet non ab Omur eo
qaiam eo est maiatiam habeat. Contra secundo: D Thomas hic ara. s. ad 4. docet quod cum aliqua circunstantia aetum, qui
piti iter. n omn/1 ιυς tath ι ιοmurrunt, qma quia set D ex obiecto esset bonus, reddit malum, tali, metaturo destius tuis is multivir bonum istium causa- rur eae antegra causa, ὼι Dionysim dicit 4.cap. de Iai-- η υ . Solum ergo diiticultas est 3e contro
versa inter Theologos, an sicut in naturalibus potest idem subiectum retinere bonitatem quoia ad aliquid,&esse malum quoad aliud: ut aegrotare pedibus, Niloti manibus; habere pulchros Oci los, ct nasuin deformem; de scut in artis e talibus potest idem opus secundum unam partem inepulchrum, ®ulis artis consorine, Sic eundiim aliam difforme, ae distortum, de regulis artis dic nuini ita in moralibus eadem actio humana possit esse bona ex obiecto, & simul mala ex hiie cunctantia sumitur ut differentia eslontiasso Geti, de speciscat actiun illum, ac proinde dat illi primam moralitatis speciem: s autem praedictus actus haberct sinus bonitatem ex Objecto, ab eo primario speciscaretur, nec circunstantia daret speciemeseimalem, ted accidentalem, ut patet 1 Ergo D. Thomas denegat huic actui bonitatem etiam ex parte objecti. Contra tertio: Idem S. Doctor 1. Ethic. lecti . docet es Aristotele bonum in moralibus uno solii in modo dici, nempe siti plieiter, idque explicat exemplo sigittarii, qui uno solummodo pocilest scopum , et punctum tibi praefixum attinoeia operantis, aut edi alia circunstantia; vel quando si re,&multipliciter ab illo deviare : Reuiiti An malus sitit aut circunstantia adiungitur obiecto bono, totam cius bonitatem moralem tollat, ita quod actus ille tunc non possit dici bonus secun cum quid, seu ex obiecto. Eadem disse ultra curiarit, cum actus est malus ex Objecto, de bonus extae. Pro resolutione Dico primo i Quando obiectum est bonum, 8e finis malus, aut alia circunstantia fui cuna quis dat eleemosinam propter vanam gloriam , vclreddit debitum uxori in loco s aero, on sunt duae species moralitatis, sed unica, nempe malitia,
quae ex malo sne aut circunstantia redundat in objectum, eiusque bonitatem morasum omnino ι unis siritalu Mosol. v Διomingit, peccatum antem m actione contingit in in tu modis rorande es qti Papricare est facile. quia multipotitier hoc contingit sed reue ere est vi iciis. Fia a . untii sit η si ammodo dic onu ur exemplum.qura faciti est rei edere atomia signi. id est puncta . sire ra ιentra circuli. lipe m ait se alia supersite determinate signatι si rogis. Duam est iustitie. Dia cosmeti vho modo. Ergo ex D. Thoina actus non potest esse bonus moraliter, nisi si bonus simpliciter, seu ex omnia Eus principii, ad illum concurrentibus, nempe obiecto, fine, Neircunstantiis debiti 1: si in id que non potest esse bonus ex Objecto, de malua
248쪽
ex fine operant s. ant ex aliis eircunstantiis. A dat motivum agendi 1 3e quando st eum mala Plobatut te eundo concluso latione iandavimentali . quam insinuat igem Doctor angelicua loeis suptaeitatis. Cum aliquia dat eleemosynam proptet inanem glotiam, obiectum illius actus, ut habet rationem obiecti. de ut speeis. eat, non est bonum , sed potius malum: Ergo
non potest date actui l peeiem boni. Conte quentia patet, Antecedens plobat ut . Quando aliquiadat eleemosynam propter vanam gloriam, tunc eleemosyna seeundum se & absolute non tetminat hune actum electionis, sed ut habet latione in medii ordinati ad malum finem cilicet aequisitionem vanae glotiae ; electio enim habes circunstantia, non si bene, sed malet Ergo tune non si conso iter, sed difformiter adi viam rationem N prudentiam. Probatur tertio conclusio alia ratione desa piari d et rina D.Thomae hic art. ad 4. ubi docet quod omnis circunstantia mala , adveniens actui ex obiecto bono , transit in rationem Objecti , nisi destritat bonitatem, qua ex Objecio sumenda erat: Ergo actus aliqua mala circumstantia, vitiatus, nullam retinet bonitatem in ratem ex obiecto. Minor probatur: Circunstamesa non potest transire in rationem objecti, nisi etiam transeat in rationem speciscativi, quia ex pro objecto medium ut condueens ad finem, de B Objecto sumitur speeificatio, etiam in moralia ad illum Oidinatum 1 Atqui eleemo 'na ut habet rationem medii old nati ad malum finem , selliiseet vanam glotiam , non est obiectum bonum, sed malum; cum sub hae latione si institimentum mali. & materia in qua exeleeitit vana gloria . sub speeie milet eoidiae Se chalitatis, licet quantum ad sublevationem alienae mile ae ha baatellectum eleemosynae di Ergo cum aliquis dat eleemolynam proptet inane ti gloriam, Ch
iectum illius actu, ut habet rationem obiecti,&ptout illum actum speeificat. non est bonum . sed potius malum. Confitreatur: Licet electio pti ut ratione terlitis r sed non pcit est transire in rationem speciscativi, nisi destruat bonitatem specificam, uae ex objectri sumenda erat: alias talis actus haberet duplieem essentiam seu speciem omnino Orpositam, Squarum una non posset subordinari alteri: Ergo cire stantia mala non potest transire in conditionem objecti, nisi ipsius bonitatem destruat. Hane conchasonem probant etiam alioui ab inconvenienti quod videtur sequi eκ adversa sententiaesi enim inquiunt: idem actus simul ellet bonus di malus moraliter, esset etiam simul meritorius Uitae aeternae. N ala cuius supplicii, quod mine tui ad medium, quam ad finem. in genere C videtur absurdum. Sed haee ratio non urgete causa sol malis, tamen in genere causae finalis plius tetminatur ad finem tunde eum eausa snalii sit simplieitet prior . eo quod agena non agat nisi motum fine . hine est quod simplicii et loquendoaum aliquis eligit medium de se bonum ad obtinendum malum. finem . v.g eleemosynam pio ptet vanam gloriam . praecedat malitia finia, de refundatur in Objectum seu medium, ejusque bonitatem extinguat. Unde Ambrosiua Epist. 8 4. ad Demetriadem e Iniuria ambιDa ira propriam bonorum superba defensis. possunt destruere eleemosinas. pogant e .llume martyria ,so magnas opes amore quis humana lauati et un- tum quia responderi potest, quod sicut non repugnat in eodem actu ratio boni & mali morali, secundum divina, ita nee ratio meriti di de meriti tum etiam quia ad meritum vitae aeterna
requiritur quod actus si simpliciter bonus , re Deo gratus, ac ra imperio charitatis saltem vir
reuiter ita Deum reseratur: neutrum autem conia
venit actui bono ex objecto , A malo ex fine perantis; ille enim in sententia Adversariorum est bonus tantum secundum quid , & cum stpeccatum, saltem veniale, non potest per cliuitatem reserri in Deum ; eum peccatum veniale , licet non auferata subjecto in quo est, habitua-dai. O μνa stippiti a non ea suitudine quam D lem ordinein charitatis, abea tamen imperari Deus tribuit. sed ea quam de si prasumpsit. μιι-piat. Hine etiam hypocti sis , seu appetitus
vanae gloriae . Atmento comparatur Lueae ia. Nam Atit modiium servientum totam sumacus in licitur massam corrumpit. universamque mox con
mulatia , csjus semel amarum imbuerit , tota virtutum sinceritate O veritate fraudabit. inquit venetabilis Beda lib. . in Lucam capit.
Confirmatutam pilua r Ut aliquis actus si bonus , etiam pallialiter Ze inadaequa E , de hei tegulari per dictamen iectae rationis di plu- nequeat, nec in Deum sor maliter aut virtualiter referri: quia scut actus charitatis est converso in Deum, S peccatum mortale averso ab illo ut ultimo sne, ita veniale est quaedam ab illo diaverso, ut docetur in tractatu de peccatis. An vero actus bonus ex obiecto, & malus ex aliqua circunctantia si meritorius alicujus praemii ten poralis , disputant Theologi in tractatu de Me
Dico secundo : Quando obiectum actus est malum, & sinis bonus ut eum ouis suratur ad dandam eleemosynam) non sunt ibi dua species morales, una mali ex furto, di alia boni ex ele dentia . quae est proxima de immediata regu- Ε mosyna, sed una dunt areat mali ex Objecto,ne la actuum humano tum . ut disp. I. ostendimus Sed electio medii de se boni ad obtinendum malum finem . iejunii v. g. vel eleemoly uae,
de aptandam vanam gloriam . vel alterius a ctua ex obiecto boni . de ex ei reunstantia ma li . non tegulatur per dictamen rectae lationis ac prudentiae r Ergo nullam habet bonitatem moralem, etiam partialem Ac in adaequatam. Malor patet, Minor probat ut . Pliademia dc recta ratio dictant bo vim bene esse faciendum, bonum fieti mau, seu ex malo motivo . non
esse bonum et sediquando aliquod honum fit ex malo fine , fit ex inalia molixo , quia fiatape ex furto. Haec concluso sequitur ex principiis in praecedenti statutis: si enim malitia desumpta ex sne perantis, vel ex alia circunsta tia , inscit totum actuin, & omnem ejus bonitatem destruit, a sortiori ca qua derivatur ex o jecto, quae est praecipua ac essentialis, idem pret-ssabit, omnemque bonitatem moralem actus p riter destruet. Deinde sicut cst contra dictamen prudentiae, eligcre aliquod bonum medium ob malum s nem ; ita di assumere malum medium ad obtinendum bonum finem , quia non sunt facienda mala ut eveniam bona.
249쪽
Addo quod, sicut se habet principium in spe- A poni, seu sinul reperirit unde eum ait actui ha
tu lativis , ita & sinis in practicis, ut saepea cent Aristotcles N D.Thomas: Drade scut primcipium speculativum certum,applicatum ad comclusionem per medium sophisticum , non causatassensum silentiscum sed erroneum ita finis bonus , intentus per medium malum, non causat Metum bonum, sed malum. Denique,sicut in eo qui dat eleemosynam pro pter vanam gloriam, cruentiam liquantii in est materia & instrumentum vana gl ria, non est objectum bonum, sed malum vitiatur enim asine, N ad speciem eius trahitur, ut in primara tione praecedentis conclusionis expendimus o ita Denti unam bonitatem, deesse aliam, hoe neces.sario debet intelligi in sensu divise,' se ut expo si invi ; praesertim cum idi in S.Doctor locis supra citatis doceat circinia stantiana malam transi
re in rationem Oblati , atque adeo ipsam bonitatem Obi estivam destruere. Obiicies secundo i Cum quis dat eleemosynain propter vanam gloriam, ille actus est simul bonus ex Obiecto, re malus ex sine operantis Ergo simul habet duas species moralitates Memape bonitatem S malitiam. Consequentia patet, Antecedens etiam est evidens quantum ad se
mosi usa furandi, di ratio eligoedi malum medium, a quo vitiatur , atque ad speciem eiiis trahitur: Ergo scut primus actus est omnino malus, non vero mixtus ex bonitate di malitia, ita di secun dus. Unde Dahomas hic qu. I9.art. .ad s. se ait: Sipe volantri sit eicis quod est secunditis se malum . O sub ratione bonisve sir boni suo νatione ma Ia . seni per volanti erit mala r sed ad die quod sit ba-na . requaritur quod β ιρη sub ratione boni , id est quod petit lanam, O propter bonam.
M untur ObjeElioeses oejicies primo contra priman1 conesulio nem D.Thomas hie art. elim enumerasset in corp. quadruplicem act5s bonitatem, in solui. ad i. addit: Nihilprohibet dolion habentia mpr die aram bonitatum . de se aliam. O siriandum Me
suam. vel secundum circunstantus . ordina=i ad nem malum . vel e converse i non tamen es actio bana impuliter, nisi omnes bonitates concurrunt. Ubi ponderanda sunt haec verba, habenti miam pradiciartim boniturum hrs enim S. Doctor aperte
videtur docere, quod actio humana potest habere unam bonitatem moralem , puta ex o dicto, & tamen carere aliis quaed sumuntur ex sia D non pO st re', icere bonum honestum
ne, vel circunstantiis, subindeque smill esse bo
ita & mala. Unde in a. dist.s c. qu.unica art. s. in s ne coi p. ait: C.ntingit actum hulere bonitatem ex materia, O tamen eam malὸ fieri propter ita ι- fas .inti antias. .
Resi candeo quod quando s. Doctor dicit quod actioni habenti unam bonitatem, puta ex obiecto , contingit deesse aiiam,scilicet ex sne, S ob istius defeetum reddi peecamino sim, lyhabeati . non facit selisum compositum, quas a ctio simul eum praedicto desectu talein bonita tem conservet, sed reddit sensim divisum , Se se si in s nificat, quod quantum est de se habituriis
erat actus talem bonitatem re ilia ex fine illam impediens. habenti sanitatem eontinsit distemperari humo res, non esset vertim in sense composito, ita utcti in de facto est distem eries, revera si sanitas, sed solum in sensu divisi , quia scilieet adesset tunc quantum est ex aliis principiis, nis distem peries accidisset. Eodem modo intelligi & eespli
cari debet alius sociis de uinptus ex libro a. sententiarum. Quod autem haec interpretatio si legitima , patet ex locis quae pro uolita assertione duximus, in quibus . quacumque parte actus sit malus, denegat et s.Thomas ollinein bonita tem, subinde tie doeet bonitatem ex obiecto,&malitiam ex fine, in eodem actu non possu comi ,
eundam partem. Probatur ven quantium ad prio qui furatur ad dandam eleemos nam, elee- p mam : Primo quia nullus actus potest esse malus tia non est bonus finis , scd malus, qiua est ex Obiecto, nis haheat Objectum malum i sed talis aetus non sal et Objectum malum: nam s-nis ob quem si, non in eius obiectum , sed
circunstantia r Ergo non est malu ex oblino secundo: Cam quis instante praecepto dandi eleemosynam, dat eleemosinam ob inanem plo fiam: implet praeceptum: Ergo talis actus est bonus ex o jecto. Consequentia paret: clim enim praeceptuni fide acti bono, impleri nequit nisper actum bonum, saltem ex Obsecto. Tertior Si talix actus esset malus ex obiecto, haberet duplicem malitiam, unam ex sne, scili eet inanis gloriae, aliam ex obiecto depravato , ilieri ex eleemosyna vitiata 1 sed hoe dici ne quit: alias qui daret eleemosynam propter vanam gloriam, cluplex peccatum committeret, quod videtur absurdum : Ergo, o L. Quand: Qui urgente praecepto dandi eleeamosynam, eam tribuit ob inanem gloriam, haelius sicit, quam qui nullo modo adimplet talebraeceptum: Ergo ille actus non est omnino m lus, sed retinet aliquam bonitatem, eain saltem quam habet ex objecto. Denique Volitio dandi eleemosynam ob ina nem gloriam elieitur a virtute misericordiae: Γ sto est hona moraliter, saltem ex parte obiecti. Consequentia liquet: quoniam virtus moralisit.
quod est proprium eiu objectum. Antecedens vero probatur: Tum quia qui habet habitum mi sericordiae,majorem habet facilitatem ad praeditae in actum eliciendum , quam qui huju,modi hab diu earet; quod signum est hunc actum a vi
tute misericordiae procedere Tum etiam quia i lis actus repetitus auget sicilitatem ad veros a ctus misericordiae, atque adeo Ipsam virtutem imisericordiari sed virtus noli aligetur nisi actuasi elicitor Ergo talis atius a virtute misericoria diae elicitur.
Huie argumento , quod est praecipuum fimus me uod damentum adverse sententiae, respondeturne
ita abii, ii ridii; E 'do Antecedens fuantum ad primam parte in .
stetit s diceretur, Ad primam probationem in contrarium dieen dum , quod licM objectum hujus actus, voti dare
1 a. ele bonum ρropter insuem oriam, materialiter dein esse etitis sit bonum, rinaliter tamen ae in esse obiecti, & ut actum illiunterminatae speciscat, non est bonum,sed maluin: tum quia habet rati nem megi; ordinati ad malum snem, scille et va nam gloriam, de non est conforme,sed dissor me dictamini rectae rationis di prudentiae , ut in prima ratione dec aravimus: tum cliain quia tunc cireunstantia sitis mali transit in rationem Obi
dii specifieantis, sicut in ultima probatione Ostendimus.
250쪽
Ad seeundam probatiorem , concesso Anteis de me, nego Consequentiam. Ad cuius probationem respondeo ex D.Thoma insta quacio. ara 9. Io. leges esse iii dupli ei dissetentia rquaedam damur de actibus humanis piaecisὰ quoad substantiam de enti talem physicam, vel
quod iidem est j quoad bonitatem oblectivam
maretialem,ut quae piaecipiunt succutiete indigenti, audite sacrum . similes r aliae veto damul de fine de modo praedicto tum actuum, de consequent et de eorum honestate de bonitae sormali: cuiusmodi sunt illae quae dii ponunt de in tetioli rectitudine hominis, aede his quae pertinent ad dilectionem eordis. Acadipsam iustificationem
de munditiam interio tem . ut eredere , speIare, diligere,p viete , non moechati in corde. non concupiscete tem alienam. O.. Leges igitur quae
dant ut de sola substantia actus s qualia, ut dixi. est illa quae piaecipit sue euite te indige uti θ ad imis
pleti pollunt pet actum qui nullam habeat conitatem tormalem, dummodo citca materiam bonam seu obiectum materialiter bonum verse tui. Unde hae instantia solum probat obiectum huius actus, ML dare eleemos aram propter inanem gloriam . este bonum materialiter . de itie ste entis, non autem ostendit illud e lle bonum formaliter, de in ratione obiecti specificantis. Ad tettiam probationem respondeo . aliquos existimate in illo actu duplicem esse malitiam, 'unam vanae gloriae vitiantis de aliam eleem O- ιγ nae vitiatae; tunc enim non manet vera et u .nOωsyna, sed fit malecia vana gloriae. ac instiumentum superbiae. Unde Augustinus in tegula. seu Epi st. Io 9. ait quod stiperbia bonu ope novi insidiaria
perme. verosi milius tamen videt ut noti duplicati ibi malitiam , nee aliam dati distinctim a supe ibia, seu vana glotia, quae, ut lupta Ostendimus, totum illum actum vitiat, ad instat fermenti, quod totam fatinae cui injicitur massam cot- Iumpit, vel lineae, quae totum ex quo nateatur
pannum corrodit. Unde Clitissus Mati h. s. dicebat e Ss vitilus tam fuerat nequam , totam cor pio lauru tenebrosum erit: ubi per oeulum intelligunt Ss. Patiei intentionem finis, qua si sit mala,reddit totam actionem malam de tenebiosam, Omnemque bonitatis lucem ab ea exeludit.
Ad quaitam respondetur, quod eis qui utente praeeepto dandi eleemosynam , eam triuit Ob inanem glotiam .miniis peccet, quam qui nullo modo adimplet tale praeceptum , non ta men, proptiὸ de formalitet loquendo , melius facit r quia neutet forma litet bene facit ; de ideo comparativum melius est de subjecto non supponente. Sicut minus peccat qui dormiens adimpleti, seu non frangit praeceptum non sutandi, quam qui illud violati non tamen propriὸ meli
Leit; quia dot nitens, nullam exercena operationem, hil boniisaeit, de ubi non est bonum,me alius e ste non potest. Ad ultimam neeo Antecedens nam virtus moralis non concuttit nisi ad actus regulatos iudicio ptudentiae volitio autem dandi eleemosynam ob inanem gloriam non regulatui dictamine prudentiae. ut lupta ostendimus ergo illa non plocedit ab habitu misericordiae, sed vanae gloriae. Ad ptimam probationem in conitatium diacendum est, majoiem illam facultatem, quam expetitui is qui habet habitum misitIeordiae, ad praedictum actum , non provenire per se hujusmodi habitu sed per accidens: quia dum per se disponit potentiam ad pioptium actum, petaceidens te movendo impeditaenia ex parte materiae, reddit ipsam potentiam facilem ad actus in materia similes, quamvis iatre alii et non sintactus virtutis, sed vitur ad eum modum quo habena habitum milet leo idiae aequisitae , facilior est ad eliciendos actus infusae; non quia virtus
naturalia per se influat in actu infusae, sed quia
cum praedicta virtutes conveniant in materia ,
licet non in ratione formali, eo iplo qubd acquisita per se habilitet potentiam ad proprios actus,
tollit impedimenta quae ex parte materiae letat
date polient ad alios quoscunque in tali materia eliciendos. Per quod patet ad sec undam pro b
tionem e nam etsi volitio dandi eleemosynam ob inanem gloriam, non sit formalii et actus vi tutis,potest tamen pet accidens modo explicato augete sicilitatem ad veros actus mileticoidia, tollendo impedimenta ex pati e maletiae.
Obiicies ieitior Actus et edendi mystetia su-
perna tutalia ut a Deo revelata , elicituta virtute
fidei subindeque est bonus ex objecto Sed ille potest ad malum snem ordinati ut si aliquia credat proptet vanam gloiiam 1 Ergo idem actus potet se simul bonus ex objecto , de malus ex
Confirmat ut e SI aliquia vellet suscipetebaptismum, aut pati mari ytium ex vana gloria, talis volitio esset mala, utpote telata ad malum finem, de bona, utpote dispositio ad justificationem , quae pet baptismum aut martyrium obtinetur Ergo idem actus bonitatem de malitiam moralem simul habete potest. Ad obiectionem tespondet Ioannes as .Tho- 23. ma, quod ille qui etedit ex motivo vanae gloria. vel ex alio iem potali. eiedit ex fide acquisita . quae innuitur testimonio humano οῦ sicut haereticus mysteriis quae non discredit , non alianti tui ex vera s de supernaturali, sed ex motivo detestimonio humano; quia scilicet talia mystetias bi videm ut ei edibilia. Ratio irem assignat, quia
inquill ictus serae fidei. debet a malia excitan
te procedete : quando autem aliquis ci edit ex motivo vanae gloiiae, talis assensui, cum st peccatum, saltem veniale, non potest produci a gratia excitatu e . quae non pote st in actui malo altiqueier et go nec potest esse actus vetae fidei. Vetum haec ratio non videtur bona: malitia enim actus non obstat quominus ille sit ex motione divina supernaturali, quae potest attingere entit Mi em acti s mali,praescindendo ab ejus malitia de defotmitate. ut patet in saces dote consectante hostiam proptet sottilegium , aut alium malum finem e nam licet talia conseetatio sit mala de s a cillega, plocedit tamen ab auxilio speciale Dei. moventis de applicantis sacerdotem ut sua vit- tutis instrumentum.
verius ergo de probabilius est, piaedictum sol actum a fide infula procede te cura enim essen italitet si virius intellectuat s pet se primo speculativa, nee secundum se te spiciat obiectum sub talione boni. sed sub ratione primi veti, non videtui destrui ejus actus pet hoe quod ad
finem exit insecum pravum reseratur quia talia telatio. licet repugnet bonitati morali, non t mentet titudini de infallibilitati quae est essentiali, fidei. Juxta quam ducti inam ad argumen-- tum